📊 2026-yil sentyabr oyi yakunlari bo‘yicha birja instrumentlarining likvidlik tahlili

2026-yil sentyabr oyi yakunlari bo‘yicha birja kotirovkalash varag‘iga kiritilgan 107 ta moliyaviy instrument (aksiya)ning likvidlik darajasi baholandi. Bunda bitimlar hajmi va soni, savdolarda ishtirok etgan birja a’zolari soni hamda bitimlar amalga oshirilgan savdo kunlari soni asosiy mezonlar sifatida inobatga olindi.

Tahlil natijalariga ko‘ra:

🔵 57 ta instrument (53,3%) — yuqori likvidlik;
🔵 9 ta instrument (8,4%) — o‘rta likvidlik;
🔵 41 ta instrument (38,3%) — past likvidlik.

O‘tgan yilning mos davriga nisbatan yuqori likvidlikka ega instrumentlar soni 29 tadan 57 taga (+96,6%) oshdi, past likvidlikdagi instrumentlar soni esa 90 tadan 41 taga (−54,4%) kamaydi. Bu bozorda likvidlik va savdo faolligining ijobiy dinamikasini ko‘rsatmoqda.

2026-yil sentyabr oyida 29 ta instrument eng yuqori likvidlik darajasiga erishdi. Taqqoslash uchun, 2025-yil sentyabr oyida bu ko‘rsatkich 4 tani tashkil etgan.

Oy yakuniga ko‘ra, Birja kotirovkalash varag‘ida 73 ta emitentning 107 ta aksiya instrumenti mavjud edi.

2026-yil sentyabr oyi yakunlari bo‘yicha birja instrumentlari likvidligi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan yaxshilandi. Yuqori likvidlikka ega instrumentlar sonining qariyb ikki baravarga oshishi va past likvidlikdagi instrumentlar ulushining kamayishi bozorda savdo faolligi hamda instrumentlar likvidligi bo‘yicha ijobiy o‘zgarishlar kuzatilayotganini ko‘rsatadi.

🌐 Рус | Eng

Kanalga a'zo bo'lish 👈
Web | Instagram | Facebook | Youtube | Linkedin

❗️Moliyaviy hisobot va barqaror rivojlanish: xalqaro standartlardagi yangiliklar muhokama qilindi

26–27-oktyabr kunlari Toshkent shahrida Ernst & Young (EY) kompaniyasi tomonidan moliyaviy hisobotning xalqaro standartlaridagi o‘zgarishlar va barqaror rivojlanishga oid axborotni oshkor etishning yangi talablariga bag‘ishlangan ikki kunlik tadbir bo‘lib o‘tdi.

Tadbirda “Toshkent” Respublika fond birjasining yosh mutaxassislari ham ishtirok etib, xalqaro standartlardagi yangiliklar va ularni O‘zbekiston amaliyotida qo‘llash masalalari bilan tanishdi.

Muhokamalarda quyidagi asosiy yo‘nalishlarga e’tibor qaratildi:

🗣 IFRS 18 — moliyaviy hisobotlarda axborotni taqdim etish va oshkor qilishga doir yangi talablar, moliyaviy natijalarni aks ettirishdagi o‘zgarishlar;

🗣 IFRS S1 — barqaror rivojlanish bilan bog‘liq moliyaviy axborotni oshkor etishga qo‘yiladigan umumiy talablar;

🗣 IFRS S2 — iqlim bilan bog‘liq xavf va imkoniyatlar to‘g‘risidagi axborotni oshkor etish talablari.

Shuningdek, mazkur standartlarni O‘zbekistonda qo‘llash, moliyaviy hisobotlarni tayyorlashdagi yangi yondashuvlar va axborotni oshkor etish amaliyotidagi o‘zgarishlar muhokama qilindi.

Xalqaro standartlardagi ushbu yangiliklar emitentlarning moliyaviy hisobotlari shaffofligi va taqqoslanuvchanligini oshirish, investorlarga moliyaviy natijalar hamda barqaror rivojlanish bilan bog‘liq xavflar haqida tizimli axborot taqdim etishda muhim ahamiyatga ega.

🌐 Рус | Eng

Kanalga a'zo bo'lish 👈
Web | Instagram | Facebook | Youtube | Linkedin

📈 Valyuta obligatsiyalari: daromadlilik va bozor imkoniyatlari

O‘zbekiston kapital bozorida chet el valyutasida ifodalangan obligatsiyalar savdosining yo‘lga qo‘yilishi investorlar va emitentlar uchun yangi moliyaviy imkoniyatlar yaratmoqda. Ushbu instrumentlar investorlarga valyutada kupon daromadi olish, emitentlarga esa moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilish imkonini beradi.

📊 Valyuta obligatsiyalarining daromadlilik ko‘rsatkichlari
“Toshkent” Respublika fond birjasining kotirovkalash varag‘iga kiritilgan to‘rtta obligatsiya emissiyasi tahliliga ko‘ra, o‘rtacha tortilgan kupon stavkasi yillik 8,5 foizni, o‘rtacha muomala muddati esa 911 kunni (taxminan 2,5 yil) tashkil etadi.

Kupon stavkalari emitentlar kesimida farqlanadi. Xususan, mikromoliya tashkilotlari obligatsiyalarida stavka 11,5 foizgacha, banklar va boshqa korporativ emitentlar obligatsiyalarida esa 7,0–8,5 foiz oralig‘ida belgilangan. Bu farq emitentlarning moliyaviy holati, kredit tavakkalchiligi va obligatsiyalar shartlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

📊 Bank kreditlari va depozitlari bilan taqqoslash
Markaziy bank statistik ma’lumotlariga ko‘ra, tijorat banklarining xorijiy valyutadagi kreditlari bo‘yicha o‘rtacha tortilgan foiz stavkasi 10,8 foizni tashkil etadi. Bu tahlil qilingan obligatsiyalarning o‘rtacha kupon stavkasidan 2,3 foiz punktga yuqori.

Investorlar uchun ham stavkalar o‘rtasida sezilarli tafovut mavjud. Xorijiy valyutadagi bank depozitlari bo‘yicha o‘rtacha tortilgan stavkalar:

🔵Yuridik shaxslar uchun — 5,7 foiz;
🔵Jismoniy shaxslar uchun — 5,4 foiz.

Shunga ko‘ra, obligatsiyalarning 8,5 foizlik o‘rtacha kupon stavkasi yuridik shaxslar depozitlari stavkasidan 2,8 foiz punktga, jismoniy shaxslar depozitlari stavkasidan esa 3,1 foiz punktga yuqori.

Amaldagi qonunchilikka muvofiq, 2028-yil 31-dekabrga qadar jismoniy va yuridik shaxslarning korporativ obligatsiyalar bo‘yicha foiz daromadlari daromad solig‘i va foyda solig‘idan ozod etilgan. Ushbu imtiyoz obligatsiyalarning investitsiyaviy jozibadorligini oshiruvchi muhim omillardan biridir.

Shu bilan birga, yuqori kupon stavkasi daromad olishni kafolatlamaydi. Investitsiya qarorini qabul qilishda emitentning moliyaviy barqarorligi, qarz majburiyatlarini bajarish qobiliyati, valyuta tavakkalchiliklari va obligatsiyalarning ikkilamchi bozordagi likvidligini inobatga olish muhim.

Moliyaviy instrumentlarni ro‘yxatga olish va ruxsat berish bo‘limi mutaxassisi
Abdumalik Mavlyanov

🌐 Рус | Eng

Kanalga a'zo bo'lish 👈
Web | Instagram | Facebook | Youtube | Linkedin