ONA TILI VA ADABIYOT
2.92K subscribers
986 photos
20 videos
765 files
171 links
📚 Milliy sertifikat | Ona tili - adabiyot

✍️ Esse | 📝 Test | 🎯 Strategiya 👨‍🏫 Ustozlardan amaliy bilim

🏆 Yuqori ball sari birga!
Download Telegram
📑 SHAKLDOSH SO'ZLAR (OMONIMLAR) 📑

🔰 Aytilishi va yozilishi bir xil bo'lgan, turli xil atash ma'nolarini bildirgan so'zlarga shakldosh so'zlar deyiladi.

• Chang-toʻzon mashina oynasiga urilib, yoʻlni koʻrsatmay qoʻyar edi.
• Bastakor changda qandaydir kuy chalar edi.


🔰 Shakldosh so'zlar bir qarashda ko'p ma'noli so'zlarga o'xshab ketadi.
🔰 Ko'p ma'noli so'zning ma'nolari o’rtasida bog'liqlik, umumiylik bo'ladi.
🔰 Shakldosh so’zlarning ma’nolari o’rtasida esa hech qanday bog’liqlik, umumiylik bo’lmaydi.

🔰 Mumtoz adabiyotdagi tuyuq janrining asosini aynan shakldosh so'zlar tashkil etadi.

🔰 Izohli lug'atlarda ko'p ma'noli so’zning ma'nolari arab raqamlari bilan, shakldosh so'zlar esa rim raqamlari bilan beriladi.

• Bosh - Tananing balandligidan yuqori qismi. ( o’z ma’nosida)
• Bosh - Eng muhim, asosiy: bosh maqola, bosh masala. ( ko’chma ma’noda)
• Bosh - Eng avval, birinchi: bosh bola, bosh kelin. ( ko’chma ma’noda )
• Bosh - Odam, kishi: Oilada o’n bosh edi. ( ko’chma ma’noda )
• Kul I – ot / biror narsaning yonishidan qolgan kukun.
• Kul II – fe’l / kulmoq, zavq-shavqini, xursandligini ifodalovchi tovush chiqarmoq.
• Uch I – ot / biror narsaning boshlanish yoki tugash qismi: pichoqning uchi.
• Uch II – son / miqdor.
• Uch III – fe’l / havo boʻylab harakatlanmoq, parvoz qilmoq.
• Yoz I – ot / fasl nomi.
• Yoz II – fe’l / yozmoq, bitmoq.
• Yoz III – fe’l / oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochib solmoq
👍7❤4
Sinonimlar lug‘ati.pdf
442.4 KB
𝗟𝗲𝗸𝘀𝗶𝗸𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝘆𝗮
𝖲𝗂𝗇𝗈𝗇𝗂𝗆𝗅𝖺𝗋 𝗅𝗎𝗀'𝖺𝗍

𝗕𝗶𝘇𝗴𝗮 𝗾𝗼'𝘀𝗵𝗶𝗹𝗶𝗻𝗴😇
@uztilim
🎉5👍3❤1
@Uztilim

AKA-UKA GRIMMLAR

📘Ismlari: Yakob(1785-1863), Vilgelm(1786-1859)

📘Makdeburg(Germaniya) universitetida o'qigan

📘Gettingen, Berlin universitetlarining profeesorlari bo'lgan

📘 Kitobi: "Bolalar va oilaviy ertaklar" uch jildlik

📘Ertaklari: hayvonlar haqida, maishiy, afsonaviy

📘Dunyoga mashhur ertaklari: "Zolushka", "Qor qiz"

📘O'zbek bolalariga sevimli bo'lgan ertaklari: "Botir tikuvchi", "Yosh pahlavon", "Bremen musiqachilari"

📘Ertaklarining boshqa ertaklardan farqi: ertak oxirida qahramonlar katta boyliklarga ega bo'lmaydi, aksincha o'sha kambag'al holida ham baxtli yashashadi; ertaklarining bosh qahramonlari shahzodalar emas, oddiy odamlar


BIZ BILAN ASLO YENGILMAYSIZ

@Uztilim
👍11❤3
#qisqa_savol_javob

⚜Navoiyning tazkirachilikka oid asari qaysi?

Javob: "Majolis un-nafois"

👉 @uztilim 👈
🎉3❤2👍1
#qisqa_savol_javob

⚜Navoiy qaysi asarida Husayn Boyqaroni shoh G'oziy deb ulug'laydi?

Javob: "Hayrat ul-abror"

👉 @uztilim 👈
🎉4❤1👍1
#qisqa_savol_javob

⚜"Alisherbek naziri yo'q kishi erdi. Turkiy tila bila to she'r aytibdurlar, hech kim oncha ko'p va xo'b aytqon emas" fikrlari kim tomonidan aytiladi?

Javob: Zahiriddin Muhammad Bobur

👉 @uztilim 👈
🔥4
#qisqa_savol_javob

⚜ Navoiyning 459 ta shoir, yozuvchi, ijodkor haqida ma'lumot jamlangan asari qaysi?

Javob: "Majolis un-nafois"

👉 @uztilim 👈
🎉2
#qisqa_savol_javob

⚜Hazrat Navoiyning Sharqda o'tgan mashhur shayxlar, so'fiylar hayoti haqida ma'lumot beruvchi asari qaysi?

Javob: "Nasoyim ul-muhabbat"

👉 @uztilim 👈
👍3🔥1
#qisqa_savol_javob

⚜ Alisher Navoiyning yaxshilik va yomonlik haqidagi qarashlarini o'zida mujassam etgan asari qaysi?

Javob: "Mahbub ul-qulub"

👉 @uztilim 👈
👍4❤1
#qisqa_savol_javob

⚜Navoiy qaysi asarida
"Emas oson bu maydon ichra turmoq,
Nizomiy panjasig'a panja urmoq" misralarini keltiradi?

Javob: "Farhod va Shirin"

👉 @uztilim 👈
🎉4
#qisqa_savol_javob

⚜ Alisher Navoiyning muammo haqidagi asari qaysi?

Javob: "Mufradot"

👉 @uztilim 👈
👍3
#qisqa_savol_javob

⚜Navoiyning lug'atshunoslikka oid asarini toping.

Javob: "Sab'at abhur"

👉 @uztilim 👈
👍5
#qisqa_savol_javob

⚜ Hazrat Navoiyning oxirgi asari qaysi?

Javob: "Mahbub ul-qulub"

👉 @uztilim 👈
🔥8👍1👏1
🔔 Adabiyot vaqti🔔

📚 Musammat va uning turlari

✏️ Musallas (arabcha uchlik) uch misrali band

✏️Murabba' (arabcha to'rtlik) to'rt misralik band

✏️Muxammas (arabcha beshlik) besh misrali band

✏️ Musaddas (arabcha oltilik) olti misrali band

✏️Musabba' (arabcha yettilik) yetti misrali band

✏️Musamman (arabcha sakkizlik) sakkiz misrali band

✏️Mustasne' yoki tasne' (arabcha to'qqizlik) to'qqiz misrali band

✏️Muashshar yoki mashru' (arabcha o'nlik) o'n misrali band

Bugun mehnat qilsangiz, ertaga rohatini ko'rasiz! Harakatdan to'xtamang😊😊😊

Mavlon Burxanov @Uztilim
👍8❤4🔥4
@badiiy_asar_savol_javob

O'tkan kunlar

📝Otabek necha yoshda bo'ladi?
✅24

📝 Qizlar majlisi qayerda bo'ladi?
✅ Kumushning tog'asinikida

📝Kumush nimalarga qiyoslanadi?
✅Lola va Oyga

📝Kim o'rtoqlar kuyini aytadi?
✅ Gulsinbibi

📝To'yda Otabekning vakili?
✅ Ziyo shohichi

📝Kumushning vakili kim?
✅Muhammad Rahim Yo'ldosh

📝"Qo'lansa so'zlik, ichi qoraroq bir yigit" deya ta'riflnagan obraz?
✅Homid

📝 Hasanali necha yoshida uylanadi?
✅30

📝"45-50 yoshli qora qosh, qora ko'z, ko'rkam yuzli" deya ta'riflnagan obraz?
✅Mirzakarim Qutidor

📝"Aqlsiz bir go'dak" degan ta'rif kimga nisbatan aytilgan?
✅Xudoyorxonga

📝Beklarbegi madrasasida tahsil olgan obraz?
✅Otabek

📝Otabek Hasanali hujraga kirgan vaqt qaysi kitobni o'qiyotgan bo'ladi?
✅ Boburnomani

📝Otabekning ma'naviy padari?
✅ Hasanali

📝Kumush va onasining ishongan kishisi?
✅ Hasanali

📝Qo'ymijoz bir odam kim?
✅Mirzakarim

📝Hasanalining xotini?
✅Oybadoq

Mavlon Burxanov @Uztilim
👍12❤3🤔1
Mustaqil_oqish_uchun (1).pdf
398.1 KB
Yangi o’quv yili uchun tasdiqlangan asarlar ro’yxati!

Erinmay o’qib chiqing!
🔥10❤8
⁉️Test vaqti ⁉️
1. Qaysi qatordagi yasama so‘zlar tarkibida faqat
jarangsiz undoshlar mavjud?
A) toshloq, qaynoq B) paxtakor, sochiq
C) to‘shak, ichki D) ko‘makdosh, ko‘rgazma

2. Qaysi gapda ravishdan yasalgan fe’llar berilgan?
A) Mirtursun Xalifaning terakzoriga
yaqinlashgach, qadamini sekinlatdi.
B) Peshonangiz devorga qarsillab urilganidan
keyin esingiz kiradi.
C) Izg‘irindan ko‘zlar yoshlandi, oyoq ostidagi
qor g‘irchillaydi.
D) Shokarim uxladimi, yo‘qmi, bilolmadi.

3. Qaysi qatordagi gapda qo‘shma fe’llar berilgan?
A) Dadasining qo‘lidan ushlab, dikir-dikir
sakrab, o‘ynoqlab keta berdi.
B) Hakim bobo har bir niholni parvarish
qilardi.
C) Bugun havo juda isib ketdi.
D) Mashinada u-bularni yuborasiz.

4. Qaysi gapdagi fe’l tarkibida ko‘makchi fe’l
mavjud?
A) Hakim bobo har bir niholni parvarish qilardi.
B) O‘yin-kulgi, askiya yarim kechagacha
cho‘zilib ketdi.
C) Onam bilan miriqib suhbatlashdik.
D) Choyxonachi patnisda non bilan qand-qurs,
kabobpaz kabob olib keldi.

5. Odobli va adolatli inson qo‘lidagi qalam
baxt-saodat uchun xizmat qiluvchi odamlarni
zavqlantiradi, bir-biriga yaqinlashtirib, do‘stlikni
mustahkamlaydi.
Ushbu gapdagi yasama so‘zlar miqdorini toping.
A) 4 B) 5 C) 6 D) 7

6. Qaysi qatorda so‘z yasovchi va lug‘aviy shakl
yasovchi qo‘shimcha o‘zaro shakldoshlik hosil
qilgan?
A) bilindi - ekinlar
B) ko‘rishmoq - o‘rganish
C) o‘qildi - burildi
D) qo‘llanma - qazilma

7. -q qo‘shimchasi qaysi o‘zaklardan faqat sifat
yasaydi?
A) titra, chanqa, suva B) porla, tarqa, qayna
C) o‘ta, taya, sana D) tara, qula, ata

8.Qaysi shakldosh so‘zlardagi qo‘shimchalar tarkibi
bir xil emas?
A) Insonlarning asosiy aloqa vositasi tildir.
Yuragingni bevafoga tildir.
B) Bu ko‘zlar nimani ko‘zlar.
C) Sho‘rvani kosaga suzdi. Suvda bearmon
suzdi.
D) Mehmonlar oldiga dasturxon yozildi. U
to‘garakka yozildi.

9. Sudrattirmoq so‘zi tarkibidagi qo‘shimchalar
vazifasiga ko‘ra qanday qo‘shimcha hisoblanadi?
A) lug‘aviy shakl yasovchi
B) so‘z yasovchi, lug‘aviy shakl yasovchi
C) lug‘aviy shakl yasovchi va sintaktik shakl
yasovchi
D) sintaktik shakl yasovchi

10. Quyidagi so‘zlardan qaysi biri bugungi kunda
yasama so‘z hisoblanmaydi?
1) yumshoq; 2) iliq; 3) silliq; 4) moddiy.
A) 4 B) 1, 3, 4 C) 2, 3, 4 D) 3, 4
🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
@Uztilim
👍8❤2
11. Qaysi yasama so‘zda lab undoshi ishtirok etgan?
A) savlat B) gulzor C) bilimdon
D) oshiq

12. Qanday holatda so‘z oxiridagi jarangsiz undosh
jarangliga aylanishi mumkin?
A) so‘zga jarangli tovush bilan boshlangan
qo‘shimcha qo‘shilganda
B) so‘zga jarangsiz tovush bilan boshlangan
qo‘shimcha qo‘shilganda
C) so‘zga unli bilan boshlangan
qo‘shimcha qo‘shilganda
D) so‘zga jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi
qo‘shilganda

13. Qaysi qatordagi juft sifatlarning qismlari yasama
so‘zlardan tashkil topgan?
A) uzuq-yuluq B) uvada-chuvada
C) yarimta-yurimta D) nozik-nihol

14. Tinchliksevar so‘zi tarkibida nechta so‘z yasovchi
qo‘shimcha mavjud?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta

15. Berilgan birliklardan qaysi biri yasama so‘z
hisoblanmaydi?
A) sharsharalarni B) javob bermoq
C) aytib qo‘ymoq D) qoraymoq

16. Tarkibida yasama so‘z mavjud bo‘lgan gapni
toping.
A) Ertani degan uzoqni ko‘zlar.
B) Joy olma, qo‘shni ol.
C) Olimdan ot qoladi, nodondan - dod.
D) Tekinning minnati ko‘p, mehnatning -
ziynati.

17. Tub so‘zni toping.
A) sanamoq B) ranjimoq C) yo‘lamoq
D) taqamoq

18. -ir qo‘shimchasi vazifasiga ko‘ra qanday
qo‘shimcha hisoblanadi?
A) so‘z yasovchi B) lug‘aviy shakl yasovchi
C) sintaktik shakl yasovchi
D) so‘z yasovchi va lug‘aviy shakl yasovchi

19. -in qo‘shimchasi bilan yasalgan sifatlar qaysi
qatorda berilgan?
A) tiqin, yig‘in B) chirkin, yog‘in
C) to‘kin, erkin D) qo‘shin, otashin

20. Berilgan qaysi so‘zlarda be- va -siz
qo‘shimchalarini o‘zaro ma’nodosh qo‘shimcha
sifatida qo‘llab bo‘lmaydi?
A) fayz, axloq
B) hafsala, gunoh
C) bosh, chora
D) berilgan so‘zlarda o‘zaro ma’nodosh
qo‘shimcha sifatida qo‘llash mumkin
🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
@Uztilim
👍9🤔1
21. O‘zaro mos javoblarni belgilang.
1) ”Ne bo‘lursan”; 2) ”Deyin”; 3) ”Sog‘indim”;
4) ”Ehtiyoj”.
a) Uvaysiy g‘azali; b) Lutfiy g‘azali; c) Navoiy
g‘azali; d) Nodira g‘azali.
A) 1-b, 2-d, 3-a, 4-c B) 1-c, 2-d, 3-a, 4-b
C) 1-b, 2-c, 3-a, 4-d D) 1-d, 2-c, 3-b, 4-a

22. Sen agar zohir etding itlikni,
Men senga ko‘rguzay yigitlikni.
Ushbu so‘zlar qaysi asar qahramoniga tegishli?
A) A.Navoiy ”Mehr va Suhayl”, Suhayl
B) A.Navoiy ”Farhod va Shirin”, Farhod
C) ”Ravshan” dostoni, Ravshan
D) A.Firdavsiy ”Shohnoma”, Siyovush

23. Shaxsiy hayotida tirikchiligi ”chashmi so‘zan”,
ya’ni igna teshigidan o‘tkazilayotgan ip kabi
qiyin o‘tgan shoir kim?
A) Muqimiy B) Maxmur C) Zavqiy
D) Turdi Farog‘iy

24. Ellik yosh haqida ”qora quzg‘un tusidek
boshimni oq (qush) qildi”, ”pistirma, ya’ni
nogahoniy o‘lim bo‘lmasa, u tomon boraman”
mazmunidagi fikrlarni aytgan ijodkor kim?
A) A.Navoiy B) A.Yugnakiy
C) Y.X.Hojib D) Gulxaniy

25. ”Qisasi Rabg‘uziy”dagi ”Uzum” hikoyatida
tasvirlanishicha, shayton uzumni nima bilan
sug‘oradi?
A) uzumni shayton emas, Nuh payg‘ambar
sug‘oradi
B) o‘zining qoni bilan
C) tulki, sher, to‘ng‘izning qoni bilan
D) ayiq, yo‘lbars, itning qoni bilan

26. ” . . . 6 masnaviy kitob nazm qilibtur . . . To‘rt
g‘azaliyot devoni tartib qilibtur. Yaxshi ruboiyoti
bor. Yana musiqiyda yaxshi namalar bog‘labtur.
Yaxshi naqshlari va yaxshi peshravlari bor”.
Ushbu ta’rif kimning qalamiga mansub va kim
haqida bitilgan?
A) Navoiy Lutfiy haqida
B) Bobur Navoiy haqida
C) Xondamir Navoiy haqida
D) Navoiy Jomiy haqida

27. Sayohatnoma janrining dastlabki namunalari
qaysi adiblarning ijodida uchraydi?
A) A.Navoiy, Lutfiy
B) Mirzo Bobur, Muqimiy
C) A.Navoiy, Mirzo Bobur
D) Muqimiy, Furqat

28. A.Navoiyning ”Mehr va Suhayl” asarida Jobir
qo‘lida asira bo‘lib turgan Mehr Suhayl ishqida
vola-yu zor bo‘lib, bog‘ni aylanib yuradi. Bu
bog‘da xilma-xil daraxtlar ko‘p, ammo bir guldan
bo‘lak gul yo‘q edi. Bu gulning nomi qaysi
javobda ko‘rsatilgan?
A) atirgul B) nilufar C) lola
D) binafsha

29. ”Guliston” va ”Bo‘ston” asarlarini Alisher
Navoiy sevib o‘qiganini o‘zining qaysi asarida
alohida ta’kidlab o‘tgan?
A) ”Mezon ul-avzon” B) ”Lison ut-tayr”
C) ”Mahbub ul-qulub” D) ”Hayrat ul-abror”

30. Alisher Navoiy qaysi asarida ”Ilgimdan
kelganicha, zulm tig‘ini ushatib, mazlum
jarohatiga intiqom malhamini qo‘ydim. Va
ilgimdan kelmaganini ul hazrat arziga
yetkurdim” deb yozadi?
A) ”Vaqfiya” B) ”Tarixi muluki ajam”
C) ”Hayrat ul-abror” D) ”Mahbub ul-qulub”
🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻🔻
@Uztilim
👍22❤2
Tinish belgilarining qo‘llanishiga misollar.pdf
411.4 KB
Tinish belgilarining qo'llanishiga diqqat qiling📌


@uztilim
👍7❤6👏1