2023 yilni bir gap bilan ta'riflang deyishdi;

2023 onasinikiga ketib qolgani bo'yicha hali qaytib kelmadi

#mood

O'tgan yangi yil kunidan bu galgisini yagona farqi, olivyeni go'shtlik qilishibdi.

Bizga tashashipti. Kommentga o'tib "Karllar hammadan kuchli" deb yozib qo'ysangiz, xursand bo'lardim )

​​#1/2

Drakulaning yaralishi

Brem Stokerning Drakulasida Graf o’z tarixini doim faxr bilan tilga oladi. Usmonli imperiyasiga qarshi janglari, vatanini himoya qilgani, shonli davrlar haqida hikoyalar aytadi. Bu cho’pchaklar unchalik ham haqiqatdan yiroq emas. Vallaxiya hukmdori Vlad III Basarab yoki Vlad Drakula Brem Stoker vampirining prototipidir. XV asrda Vengriya Qirolligi va Usmonli imperiyasi o'rtasidagi yuzaga kelgan to'qnashuvlar va Vlad III ning shafqatsizliklari asrlar o'tib Stokerning gotik romanini ilhomlantirgan.

Drakula - zulmat shahzodasi, tirik murdalarning xojasi. Stoker Drakulaga shundayin afsonaviy, odamlarda qo’rquv uyg’otuvchi maqomni berdi, ammo tarixiy shaxs bundan dahshatliroq bo’lsa, dahshatliki, aslo kam emas. Vlad III Drakula 1448-1476 yillar oralig'ida Valaxiya knyazligining voivodasi (knyazga o'xshash harbiy rahbar) bo’lgan. Undan daxshatga tushganlar hukmdorni Vlad “qoziq” deb atashgan. Chunki ma'lumotlarga ko'ra, Drakula hayoti davomida 80 000 dan ortiq odamning o'limga hukm qilgan, ularning aksariyati esa ustunga mixlangan edi.

Vlad III ning shafqatsizligi haqiqat, lekin uning yovuz odam sifatidagi maqomi hukmronlik yillarida dushmanlari tomonidan yozilgan tashviqot risolalari sabab yevropa bo’ylab keng yoyildi. Bir necha asrlar o'tib, Stoker eski tarix kitobida Drakula ismini uchratib, u Valaxiyada "iblis" degan ma'noni ham anglatishi mumkinligini bilib, o'zining xayoliy vampiriga ism qo'yganida, Vlad Qo'rg'onning dahshatli maqomi qaytadan jonlandi.

Vlad III ning otasi Vlad II Ajdarho ordeni a’zosi edi. 1408 yilda Sigismund tomonidan asos solingan bu nasroniy harbiy jamiyati ham oʻrta asr salibchilardan namuna olgan; uning a'zolari bid'atga qarshi kurashish va Usmonli ekspansiyasini to'xtatishga qasam ichgan 24 ta yuqori martabali ritsarlardan tashkil topgan edi. Ordenga qo'shilgandan so'ng, Vlad II ga Drakul (ajdarho) familiyasi beriladi. Shu tariqa uning o'g'li Vlad III - Vlad Drakulea yoki Drakula, "ajdarning o'g'li" sifatida tanildi.

Usmonli-Vengriya mojarosi va ichki nizolar sabab Valaxiya juda abgor holatga kelib qoladi. Savdo-sotiq to'xtab, dalalar bo’shab qolgan, yerlar esa noqonuniy ravishda bo’lib olingan edi. Drakula hokimyat tepasiga kelgandan so’ng, jinoyatchilikka qarshi shafqatsiz kurasha boshlaydi, yolg'on gapirish kabi kichik huquqbuzarliklarga ham toqat qilmaslik siyosatini qo'llaydi. U davlat lavozimlariga oddiy odamlarni, hatto chet elliklarni ham tanlab olish orqali o’ziga sodiq amaldorlarni yaratadi va hokimiyatni mustahkamlaydi.

Drakula daxshatining yoyilishiga sabab bo’lgan yana bir voqealardan biri - otasi va katta akasini o’dirgan boyar oilalaridan o’ch olishi bilan bog’liq. 1459 yilda u boyarlardan 200 nafarini oilalari bilan birga katta Pasxa ziyofatiga taklif qiladi. Bazm dasturxoni Taxtlar o’yinidagi “Qizil to’y” kabi qonga botadi. Drakula ziyofatga tashrif buyurgan ayollar va qariyalarni pichoqlab o'ldiradi va ustunga mixlaydi, erkaklarni esa qul mehnatiga majburlaydi. Bu ishchilarning ko'pchiligi Vlad III ning sevimli qarorgohlaridan biri bo'lgan Poenari qal'asini qurishda charchoqdan o'lishadi.

Davomi ertaga…

@shisha_bino

Drakula dam oladi🚬

Basilisk – ko'pchilikka ma’lumki, (hech bo’lmaganda Garri Potterni ko’rganlarga 2-qism), ilonlar hukmdori bo’lgan afsonafiy mavjudot. Basil – hukmdor, imperator ma’nosini beradi. Vasil ismining kelib chiqishi aynan shunga borib taqaladi.

#2/2

Drakula jamiyat elitasini qirg’inbarod qilganidan so’ng, boyarlarni almashtirish uchun jang maydonida o'zini ko'rsatgan dehqonlardan tashkil topgan harbiy bo'linma va milliy gvardiyaga o’xshash yangi elitani joriy qiladi. U, shuningdek, Valaxiya dehqonlari va hunarmandlarini Usmonli imperiyasiga to'lagan soliqlardan ozod qildi. Biroq, bu Vlad III ning ichki siyosati to’la qo’llab quvvatlanganligini anglatmaydi. Dushmanlariga nisbatan qo’llagan shafqatsizligidan o'z xalqi ham bebahra qolmagan. O‘zi o‘g‘ri deb bilgan boshpanasiz va tilanchilardan qutulish uchun ularga ziyofatlar uyushtirib, eshiklarini qulflab, hammasini tiriklayin yoqib yuboradi. Lo'lilarni qiradi, majburan armiyaga chaqirdi, nemislarga katta soliq yukini yuklaydi va pul to'lashdan bosh tortganlarning savdosini to'sib qo'yadi.

Vlad III homiyligidagi nemislarning ko'pchiligi sakslar bo’lgan. Yo’q, ularni anglo-sakslari bilan adashtirmaslik kerak, ular Vengriya bosqinidan so’ng Transilvaniyadan qo'nim topgan nemis muhojirlari edi. Ko’pchiligi badavlat savdogarlar bo’lgan, ammo Drakula ularni dushmanlarining ittifoqchilari deb hisoblagan. Keyingi bir necha yil ichida Vlad III butun Sakson qishloqlarini vayron qiladi va minglab odamlarni qatl etadi. 1459 yilda saksonlar qo’nim topgan shahar Kronshtadt (hozirgi Brasov) Vlad III ning raqibini qo'llab-quvvatlagani uchun, Drakula qahridan omon qolmadi. Dastlab Valaxiyada sakson tovarlariga savdo cheklovlari joriy etiladi, so’ngra hukmdor 30 000 kishini ustunga mixlab qatl ettiradi. Xabarlarga ko'ra, mahkumlarning azoblariga shaxsan guvoh bo'lishi uchun Drakula ular orasida ovqatlangan ekan. Kronshtadt shahriga o’t qo’yilib, kuli ko’kka sovuriladi. G’azabi bosilmagan hukmdor Valaxiyaga qaytganidan so’ng ham qirg’inni to’xtatmaydi, o'zining savdo qonunlarini buzgan sakson savdogarlarini qoziqqa mixlab qatl ettiradi.

Drakulaning tashqi siyosati otasining va o'sha davrning boshqa ko'plab rahbarlarinikidan farq qilardi. U turklar qanchalik qudratli bo’lmasin qarshilik ko'rsatishdan to’xtamaydi, bunda uni Vengriya qiroli Mattias I qo'llab-quvvatlab turadi. Vlad III ning jang maydonida ham, undan tashqarida ham turklarga munosabati juda shafqatsiz edi. 1459 yilda Mehmed II Valaxiyaga elchilar yuborib, 10 000 tillo tanga va 300 bosh navqiron o'g'lonlarni o'lpon sifatida talab qiladi. Elchilar diniy urf-odatlarga tayanib, sallalarini yechishdan bosh tortganlarida, Drakula ularning sadoqatini e’tirof etib - sallalarini boshlariga mixlab qo'yadi. 1461 yilda turklar Drakulani tinchlik suhbatiga taklif qilishadi; aslida ular unga pistirma solishni maqsad qilgandilar. Vlad III bunga Dunay janubidagi turk yerlariga bostirib kirish bilan javob beradi.

1462 yilning bahorida Mehmed II 90 000 kishilik qo‘shin yig‘ib, Valaxiyaga yo‘l oladi. Drakula o’zining tashrif qog’oziga aylangan usuli bilan javob qaytaradi, 23 000 dan ortiq mahbuslarni oilalari bilan birgalikda mixlab, ularni dushman yo'li bo'ylab ko'rgazmaga qo'yadi. Qoziqqa mixlangan mahkumlar ichaklariga qushlar in qurishgan edi, manzara shunchalik dahshatli ediki, Mehmed II o'liklar o'rmonini ko'rib, Konstantinopolga qaytib ketdi - deb yozadi fransuz tarixchisi Matei Kazaku. Biz uylarda kuydirganlarimizni yoki askarlarimiz tomonidan boshi kesilgan turklarni hisoblamagan holda 23884 turkni o‘ldirdik, deb yozadi Drakula Matias I ga yo’llagan maktubida. Qurbonlarning aksariyati esa oddiy dehqonlar, turklar tomonidan bo'ysundirilgan serb xristianlari va bolgarlar edi.

Davomi ertaga

@shisha_bino

My name is KARL. Who are you soldier ?

@vasilbro

Hozir Napoleonni ko’ryapman, film shunday boshlandi;

Nochorlik odamlarni inqilob sari undaydi, inqilob esa yangi nochorliklarni olib keladi.

Hozircha yoqyapti

Rejissyor Ridli Skot "Napoleon" filmi va undagi tarixiy nyuanslarni tanqid qilayotganlarga qarata shunday javob qaytardi:

Kechirasiz, do'stim, o'sha yerdamidingiz? Yo’qmi ? Unda jim bo'ling, jin ursin. O’z hayotingiz bilan band bo’ling.

Tan olish kerakki, film 2023 yilning eng yaxshi filmlaridan biri bo’lishi kutilayotgan edi, biroq omma uni iliq kutib olmadi. Ko’raveraylikchi bir gap bo’lar...

Spoiler

Istalgan fransuzcha romanni qo’lga oling, Dyumadan tortib, Balzakka qadar, har bir kibor, aslzoda xonimning hushtori bo’ladi, ko’pchiligida erining bundan xabari bo’ladi. Mag’zavasi chiqib ketgan ssenariy. Ammo, bu yozuvchilarning ilhom parisi yaratgan syujet emas, o’sha jamiyatning qog’ozga ko’chgan nusxasi.

Terminal filmida, Ameliya Navorskiyga bir gap aytardi yoki Navorskiy Ameliyaga ayatarmidi xullas muhim emas. Napoleon o’z Jozefinasiga favvora qurdirgani, ehtirosli muhabbat haqida gap boradi. Film yakunida Navorskiy ham Ameliyaga favvora qurib beradi. Yaxshi bir sevgi qissasi ekan deb qo’yganman o’shanda.

Napoleon shaxsiyatiga hech qiziqmaganman, bilganlarim ham yurishlari-yu, urushlari haqida. Mana Jozefina ham Napoleonga “xina” qo’yib yurishini bilib oldim. Bilmaganlarga Napoleon Jozefinani ikki bolasi bilan birga qabul qiladi. Uje yoqmay qoldi film.