WikiTarjima
1.05K subscribers
137 photos
2 videos
5 files
424 links
Maqsadimiz faqat ilm ulashish, bu kanalda nafaqat Zakovatga oid faktlar, balki har qanday inson o'rgansa arziydigan ma'lumotlar yuklab boriladi.
Download Telegram
​​📌 Kembrij beshligi

Kembrij beshligi (inglizcha: Cambridge Five') — 1930-yillarda Kembrij universitetida sovet razvedka zobiti Arnold Deych tomonidan yollangan Buyuk Britaniyadagi sovet agentlari tarmogʻining umumiy nomi.

Kembrij beshligi haqidagi maʼlumotlar Sovet Ittifoqiga 1941-yilda atom loyihasi ustida ishlashni boshlashga va 1943-yilda Kurskdagi hal qiluvchi jangga tayyorgarlik koʻrishga yordam berdi

Tarkibi:

▪️Kim Filbi (1912-1988) maxfiy nomi „Stenli“, SIS (MI6) va MI5 da yuqori lavozimlarni egallagan.

▪️Donald Maklin (1913-1983) maxfiy nomi „Gomer“, Tashqi ishlar vazirligida ishlagan

▪️Entoni Blant (1907-1983) maxfiy nomi „Jonson“, kontrrazvedkachi, qirol Jorj VI ning maslahatchisi.

▪️Gay Burgess (1911-1963) maxfiy nomlari „Xiks“, „Medchen“, „Pol“: kontrrazvedkachi, Tashqi ishlar vazirligida ishlagan.

▪️Jon Cairncross (1913-1995)„Leaf“ taxallusi (musiqaga muhabbat uchun berilgan): Tashqi ishlar vazirligi, harbiy razvedkachi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍8
​​📌 Garrota (ispancha "garrote", "dar garrote" — «buramoq, tortmoq, siqmoq») — odamni bo'g'ish uchun o'ylab topilgan predmet. Undan qatl va qiynoq quroli sifatida, shuningdek sovuq qurol sifatida foydalanishgan.

Ushbu quroldan Ispaniyada bog'ish orqali qatl qilishda foydalanilgan. Qatldan oldin mahkum stulga yoki ustunga bog'langan va boshiga xalta kiydirilgan. Keyin u garrota orqali bo'g'ib o'ldirilgan. Shundan keyin yig'ilganlar marhumning yuzini ko'rishi uchun xalta olib tashlangan.

1828-yildan boshlab Ispaniyada jinoyatchilar faqat garrota yordamida qatl qilingan.

Garrota sifatida bir qancha materiallardan foydalansa bo'ladi masalan arqon, mato, zanjir, kabel simlari, telefon simi, gitara simlari va shunga o'xshash materiallar.

Garrotadan foydalanshni oxirgi bo'lib 1990-yil Andorra yakunlagan.

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍7
⚫️ Dark horse (qora ot)

Dark horse (yoki qora ot) — bu vaziyatda, ayniqsa, bir nechta raqiblar ishtirok etgan musobaqada koʻzga tashlanadigan, ilgari mashxur boʻlmagan shaxs yoki narsa. Uning hatto hujjatlarda muvaffaqiyat qozonishi dargumon, ammo hali ham gʻoliblikka erishishi mumkin va odatda ular yakunda muvaffaqiyatga erishadilar.

Atama kelib chiqishi:

Bu atama qimor shinavandalariga aniq boʻlmagan va shuning uchun pul tikish koeffitsientini belgilash qiyin boʻlgan poyga otining ot poygasida qatnashishi ortidan kelib chiqqan.

Kontseptsiya haqidagi birinchi eslatma Benjamin Disraelining „Yosh gertsog“ (1831) romanida uchraydi. Disraelining bosh qahramoni Avliyo Jeyms gersogi ot poygasida kutilmagan natija bilan gʻolib boʻladi va quyidagi soʻzlarni aytadi:
„Hech qachon xayoliga ham kelmagan, beparvo Sent Jeymsning ro‘yxatda ham ko‘rmagan qora oti, tribuna oldidan yugurib o‘tdi va gʻalaba qozondi“

Bundan tashqari, Oscar mukofoti (Kinematografiya sanʼati va fanlari akademiyasi tomonidan beriladi) kabi mukofotlarga ajablantiradigan yoki yutish ehtimol boʻlmagan holda gʻoliblikka erishgan nominatsiyalar sohiblari ham qora otlar deb ataladi.

Do'stlarga ham ulashamiz.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍6
​​📌 „Polkovniku nikto ne pishet“

Полковнику никто не пишет, yaʼni „Pokovnikka hech kim yozmaydi“) — „Bi-2“ rus va belarus rok musiqiy guruhi ijro etgan . Qoʻshiq 2000-yilda „Zolotoy grammofon“ mukofoti bilan taqdirlangan. 2001-yil „Fuzz“ jurnali tuzgan yilning eng yaxshi qoʻshiqlari orasida eng yuqori beshtalikka kirgan.

„Polkovniku nikto ne pishet“ „Brat-2“ rus filmi saundtrekiga kiritilgan.

Kolumbiyalik yozuvchi Gabriel Garsiya Markez qalamiga mansub „Yolg'izlikning yuz yili“ hamda „Polkovnikka hech kim yozmaydi“ asarlari qoʻshiq uchun asos boʻlgan.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍9
#tabrik

Navro'z bayrami muborak bo'lsin)
Oilangizni hech qachon fayz, baraka va quvonch tark etmasin.

wikiTarjima
👍10
​​🔹 Vasiliy Vyacheslavovich Utkin

Василий Вячеславович Уткин; 6-mart 1972-yil – 19-mart 2024-yil) rossiyalik sport muxbiri, muallif, „Futbol klubi“ telekoʻrsatuvining boshlovchisi, tele va radio boshlovchisi, koʻngilochar, aktyor va Rossiyaning Sports.ru sport veb-saytining egasi boʻlgan.

2017-yilda Vasiliy Utkin Moskva havaskor futbol ligasining (HFL) shimoli-sharqiy hududidagi 3-divizionida oʻynaydigan „Egrisi“ (qadimgi Gruziya qirolligining nomi) havaskorlar jamoasining egasiga aylanadi.

Aktyorlik

Utkin Kvartet I ning „Saylov kuni“ spektaklida va „Saylov kuni“ (2007) va „Saylov kuni 2“ (2016) filmlarida gubernatorlikka nomzod Igor Saplin rolini ijro etgan.

To'liq maqola bu yerda

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍9
​​📌 Zogist

Zogist salomi (albancha: Përshëndetja zogiste) yoki Albaniyada harbiycha salom hisoblanadi, asosan boshqa mamlakatlardagi tinch aholi tomonidan qoʻllanilgan.
Ushbu salom — imo-ishoradan iborat boʻlib, oʻng qoʻlni koʻkrak ustiga qoʻyib, kaftni pastga qaratadi.

Qisqacha tarixi:

Oʻziga xos imo-ishora albanlar qiroli Zog I tomonidan salomlashish sifatida oʻrnatildi. U birinchi marta qirol Zogning shaxsiy politsiyasi tomonidan keng qoʻllanilgan va keyinchalik Albaniya armiyasi tomonidan qabul qilingan. Leo Freundlich, fashistlarning „Xayl Gitler“ salomiga duch kelganida, „Heil Zogu“ salomini berib, nemis diplomatlarini bu alban tilining standart salomlashuvi ekanligiga ishontirardi.

Shunga oʻxshash salom Hindistonda Rashtriya Swayamsevak Sangh tashkiloti tomonidan ham qoʻllaniladi. Bu salom Sangh pranaam deb ataladi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍11👎1
​​🇯🇵 Ikamesi

Ikamesi (yaponcha: 烏賊飯 - kalmar ichidagi guruch) — yapon taomi, guruch bilan toʻldirilgan kalmar. Osima viloyati, Xokkaydoning milliy taomi.

Tarixi:
1941-yilda Ikkinchi Jahon urushi paytida odamlar taomnomasida guruch taqchilligi yuzaga kelgan va Ikamesi Abesyoten kompaniyasi guruch kam sarf etiladigan taom tayytorlash uchun oʻsha vaqtlarda faol ovlangan Tinch okeani kalmaridan foydalanishqa qaror qilgan

Urush tugagandan soʻng 1966-yilda „Keio Department Store“ univermagi birinchi marta „Milliy tansiq taomlar va mashxur bentolar pishirish boʻyicha tanlov o'tkazadi. Unda Abesyoten oʻzining ikamesisini tayyorladi. Ikkinchi tanlov vaqtida ikamesi sotuvi misli koʻrilmagan darajada oshib ketdi va keyingi yillarda muntazamlik paydo boʻldi.

Ikamesini tayyorlash uchun boʻlaklangan kalmarning paypaslagichlari olib tashlanadi, keyin esa ichiga suvda yuvilgan guruch toʻldiriladi va anʼanaviy dasi bulyonida pishiriladi. Guruchning sochilib ketmasligi uchun kalmarni tishchoʻp yoki shunga mos keladigan boshqa biror narsa bilan mahkamlash mumkin. Ovqat pishirish uchun odatda yopishqoq va glyutensiz guruch aralashmasi ishlatiladi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍8
​​🔹 Roʻzi Nazar

Roʻzi Nazar 1917-yilda Fargʻona vodiysida joylashgan, Margʻilon shahrida tugʻilgan, asli oʻzbek boʻlgan AQSh fuqarosi, Markaziy razvedka boshqarmasi agenti. U Markaziy razvedka boshqarmasi agenti sifatida umrining katta qismini SSSRga qarshi kurashga bagʻishladi.

Roʻzi Nazar Rossiya inqilobi davrida Sovet oʻrta Osiyosida tugʻilgan. U umrining koʻp qismini tugʻilgan joyidan uzoqda oʻtkazdi. Ikkinchi jahon urushi yillari davomida fashistlar Germaniyasida, keyinroq AQSh va Turkiyada yashagan. 1950-yillarning boshidan Markaziy razvedka boshqarmasi xodimi boʻlib ishlagan. Faoliyatining 11 yilini AQShning Anqaradagi elchixonasida, keyingi 10 yilini esa Bonnda oʻtkazgan. 1979-yilda Tehronda, 1980-yillar boshida esa Afgʻonistonda AQSh nomidan yashirin ishlagan.

Roʻzi Nazarning Focha mahallasidagi „Alaviy qabristoni“ deb nomlanuvchi qabristonga yashirincha dafn etilganini, dafn qilingani haqida hech qanday rasmiy qayd etilmagan


To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍8
🔹Sylvia Nasar

Sylvia (Zulfiya) Nasar (talaffuzi: Silviya Nazar; 17-avgust, 1947-yilda tugʻilgan) — oʻzbek millatiga mansub, nemis iqtisodchisi, koʻproq John Forbes Nashning tarjimai holi boʻlgan Ajoyib zehn asarining muallifi sifatida mashhur.

Nazarning otasi — oʻzbek Ruzi Nazar, onasi — nemis. U oilasi bilan 1951-yilda AQSHga, soʻng 1960-yilda Turkiyaning Anqara shahriga koʻchib oʻtadi. U 1970-yilda kollejni bitiradi, 1976-yilda Nyu York universitetini magistr sifatida tamomlaydi. Toʻrt yil davomida u Nobel mukofotining sovrindori Vasiliy Leontyev bilan hamkorlikda izlanishlar olib boradi. U hozirda Kolumbiya universitetining jurnalistika boʻyicha professori. Uning turmush oʻrtogʻi — eʼtiborga loyiq iqtisodchi Darryl McLeod. Ularning uch nafar farzandi bor va hozirda ular Territaun, Nyu Yorkda istiqomat qilishmoqda.

Asarlari:
Ajoyib zehn - Iqtisod boʻyicha Nobel mukofotining sohibi John Forbes Nashning tarjimai holi Simon & Schuster, 1994


To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍6
​​📌 Turkiston legioni

Turkiston legioni — Markaziy Osiyoda tug'ilgan turkiylardan tashkil topgan Vermaxt ning bo'linmasi. Sovet propagandasi bo'linmaning tashkil topishida Mustafo Choʻqayni ayblagan, lekin bunday bo'linmani tashkil qilishni olmonlar 1933-yilda o'ylab qo'ygan edilar. Axir, Turkiston legioni faqatgina ulkan Sharqiy legionning bir qismi edi. Cho'qayga antisovet muhojiri sifatida 1941-yili buni taklif qilishgan edi. Lekin, u rozi bo'lmaydi va Turkiston legionining birinchi boshlig'i deb oʻzbek millatiga mansub bo'lgan Vali Qayumni tayinlashadi.

Turkistonni rus zulmidan ozod qilish edi. Bo'linmadagilar turkiy millatiga mansub ko'ngillilar, Qizil armiya tarafida kurashgan va asirga tushgan askarlar hamda Yevropa va Turkiyada yashaydigan muhojirlar edi.

Maqsadlari

Turkiston legionining askarlariga Buyuk Turksiton davlati tuzilishi vada qilingan edi.Shu ,bilan birga Buyuk Turkiston tarkibiga O'rta Osiyo, Boshqirdiston, Volgabo'yi, Ozarbayjon, Shimoliy Kavkaz va Sintzyan ham qo'shilishi kerak edi.

Qiziq fakt - Turkiston legionining bayrog'i Qo'qon xonligi bayrog'i asosida yaratilgan

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍9
🔹 Viktor Lyustig (nemischa: Victor Lustig; 4-yanvar 1890-yil, Hostinne, Bogemiya, (hozirgi Kralovegradets oʻlkasi) – 11-mart 1947-yil, Springfild, Missuri) — firibgar va qallob. Qalloblik yoʻli bilan ikki marta Eyfel minorasini sotishga muvaffaq boʻgan.

1920-yilda Viktor Lyustig Qoʻshma Shtatlarga sayohat qiladi va u yerda oʻzini graf Viktor Lyustig deb tanishtiradi. Umri davomida u ismini 10 martalab o'zgaritiradi. Birgina Qoʻshma Shtatlarda u 50 marta hibsga olingan va har bir hibsga olishdan keyin dalil yoʻqligi sababli qoʻyib yuborilgan.

1925-yilda Lyustig Eyfel minorasini parijlik tadbirkor Andre Puassonga yopiq kimoshdi savdosida sotishga muvaffaq boʻladi.

Lyustig qalbaki pul ishlab chiqargani va suddan 1 kun oldin qochib ketganligi uchun Lyustig 20 yillik qamoq jazosiga hukm qilinadi va Alkatrazga qamaqxonasida hukmni oʻtaydi. 1947-yil 11-martda Lyustig pnevmoniyadan vafot etadi.

Viktor Lyustig haqida 2009 yil film ham sur'atga olingan
„Ajoyib firibgarning halokatli xatosi“: rejissyor Marina Kolbeshkina,

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍6
​​🔹 Charles Perrault

Charles Perrault
(talaffuzi: Sharl Perro; 12-yanvar 1628-yil — 16-may 1703-yil) — fransuz shoiri va tanqidchisi. Fransiya akademiyasi aʼzosi (1671).
19-asr fransuz adabiyotida avj olgan „qadimgilar va yangilar bahsi“da ishtirok etib, zamondosh yozuvchilarning qad. yozuvchilardan afzalligini yoqlab chiqqan va shu bilan shuhrat qozongan.

Ilk parodiyali dostoni — „Troya devori“ (1653). Shundan keyin uning „Buyuk Lyudovik asri“ (1687)

Fransuz adabiyotidagi antik madaniyat anʼanalariga qarshi kurashgan Perrault xalq ertaklariga xos „qissadan hissa“ chiqarish tamoy-ilini samarali, deb hisoblagan. U ertakka hazil-mutoyibalar yordamida chinakam xalq ijodiga xos lato-fat va jozibani olib kirdi.

Perraultning „Zolushka“, „Etik kiygan mushuk“, „Koʻk soqol“ singari ertaklari asosida opera va balet spektakllari, multfilmlar yaratilgan. Perraultning ayrim ertaklari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍6
📌 Kuloyim

Kuloyim ― (inglizcha: Cinderella, fransuzcha: Cendrillon, nemischa: Aschenputtel, ruscha: Золушка) Gʻarbiy Yevropa ertagi boʻlib, Charles Perrault, aka-uka Grimmlar va Giambattista Basile nashrlari bilan mashhur,

Ertakning eng qadimgi talqini Misr papiruslaridan topilgan. Ertakning bosh qahramoni — Gretsiyada tugʻilgan Rhodophis ismli qiz. Uni qaroqchilar oʻgʻirlab ketishadi va Misrga olib kelishib, qul sifatida sotishadi. Egasi Rodophisga tilla bilan qoplangan nafis charm sandal sotib oladi. Rhodophis daryoda choʻmilayotganda, bir lochin (bu lochin Horus xudosi edi) uning sandalini oʻgʻirlab, Firʼavnga olib boradi. Sandal shunchalik kichkina va nafis ediki, Firʼavn darhol uning egasini topish maqsadida qidiruv eʼlon qiladi. U Rhodophis (Kuloyim) ni topgach, darhol unga uylanadi.

Charles Perrault talqini (1697)

Aka-uka Grimmlar talqini.

1817-yildan boshlab Fransuz ertaklari asosida 20 dan ortiq badiiy va animatsion filmlar chiqarilgan.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍11
​​📌 Peshavordagi portlash (2023)

Peshavordagi portlash — 2023-yil 30-yanvarda Pokistonning Peshovar shahridagi shia masjidiga (Xayber Paxtunxva) peshin namozi vaqtida uyushtirilgan xudkushlik hujumi. Ushbu terrorchilik hujumi natijasida 90 kishi halok bo‘ldi va 170 kishi yaralandi. Portlash namoz paytida sodir bo‘lgan. Portlashda binoning bir qismi qulagan va namozxonlarning ko‘pchiligi xarobalar ostida qolib ketgan.

Namoz payti namozxonlarning birinchi qatorida turgan terrorchi o‘zini portlatib yuborgan. Portlash kunduzgi ibodat chog‘ida sodir etilgan, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videoda hodisa oqibatida masjid devori qulab tushgani va omon qolganlarni xarobalar ostidan chiqarib olishga to‘g‘ri kelgani aks etgan. Voqea joyi armiya va politsiya kuchlari tomonidan o‘rab olingan. Yaradorlar Peshavordagi „Ledi Reding“„“ nomidagi shifoxonaga olib kelingan va shifoxonada favqulodda holat e’lon qilingan. Islomobodda politsiya terrorchilik tahdidining yuqori darajasini e’lon qilib, poytaxtga kirish va chiqishda o‘rnatilgan barcha blokpostlarda tekshiruv ishlarini kuchaytirdi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing)

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍9
​​🔹 Antonio Lucio Vivaldi

Vivaldi ( 4-mart 1678 – 28-iyul 1741) italyan bastakori, ruhoniyi va skripkachisi boʻlgan. Barokko musiqasi bastalovchilaridan biri sifatida hayotlik paytidayoq butun Yevropaga tanilishga ulgurgan. Vivaldi asosan cholgʻu konsertlari va 40 dan oshiq opera ijod qilgan, shuningdek xor uchun ham asarlar yozgan. Uning eng mashhur ishi skripka uchun bastalangan Toʻrt fasl konsertidir.

Kompozitsiyalarining aksariyatini 1703—1715 va 1723—1740-yillarda oʻzi ishlagan Ospedale della Pietà yetimxonasi ham musiqiy maktabi ayollar ansambli uchun tayyorlagan. Vivaldi, shuningdek, operalarini Venetsiya, Mantuya va Venada qoʻyib tanilgan. Imperator Karl VI'ni uchratib, Vivaldi Venaga koʻchib oʻtgan. Imperator Vivaldi kelishidan biroz oʻtib qazo qilgan, bastakor esa daromad manbaisiz qolib, qashshoqlikda vafot etgan.

Uning ishlari:

"Dariyning tojdor boʻlishi", "Armida Misr lagerida", "Aleksandr Hindistonda" kabi asarlar ham mavjud. 1735 yil Verona shahrida ilk bor sahnalashtirilgan Amir Temur haqidagi operasi Yevropada sohibqiron qiyofasini gavdalantiruvchi dastlabki asarlardandir.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍13
​​🔹Daqiqiy

Asl ismi Abu Mansur Muhammad ibn Ahmad - (956, Balx — 980, Buxoro) — Somoniylar davrining eng koʻzga koʻringan fors shoirlaridan biri edi. U birinchi boʻlib Eron milliy dostoni “Shohnoma”ni yaratishga kirishgan, biroq 977-yilda atigi 1000 misrani tamomlagandan soʻng oʻldirilgan. Uning ijodini zamondoshi Firdavsiy davom ettirdi.

Daqiqiy (arab va fors tillarida “aniq” degan maʼnoni anglatadi)

"Arjasp va Gushtasp" dostonini yozib tugatgan paytida oʻz gʻulomi tomonidan oʻldiriladi. Keyinchalik Firdavsiy bu dostonni oʻz "Shohnoma"siga kiritgan. Asarda Zardushtning paydo boʻlishi, Gushtasp va boshqa ayonlar uning dinini qabul qilishlari, Turon podshohi Arjaspning bu voqeadan noroziligi hamda Gushtasp bilan Arjasp oʻrtasidagi urush hikoya qilingan. Mazkur jangnoma Eron va Turon xalqlari tarixini, jumladan, zardushtiylik dinining paydo boʻlishini oʻrganishda muhim manba hisoblanadi

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍6
🔹Tofiq Bahramov

Tofiq Bahramov (1925-yil 29-yanvar – 1993-yil 26-mart) — sovet futbolchisi va ozarbayjonlik futbol hakami.

U Gʻarbiy Germaniyaga qarshi 1966-yilgi FIFA Jahon chempionati finalida Angliya terma jamoasiga shubhali gol kiritishga yordam bergan qanot hakami futbol muhlislari va mutahasislari eʼtiboriga tushdi. U oʻzining qarori va Sovet fuqaroligi sababli Angliyada uni „rus qanot hakami“ deb ataldi, garchi u aslida rus emas, balki ozarbayjon millati vakili edi. Turnir boshida bosh hakam sifatida u Shveytsariya va Ispaniya oʻrtasidagi birinchi bosqich oʻyinida shveytsariyaliklarning golni hisobga olmagani bilan eʼtiborga tushgan edi.

1966-yilgi Jahon chempionati finalida 2–2 hisobi va 15 daqiqalik qoʻshimcha boʻlimning birinchi qismida 11-daqiqasidan soʻng angliyalik Geoff Hurst darvoza tomon zarba yoʻlladi. Zarba yakunida toʻp toʻsindan keskin maydonga tegib, darvozadan boshqa tomonga yoʻnaldi. Bosh hakam Gotfrid Dienst maydonning oʻsha qismida qanot hakami boʻlib turgan Bahramov unga ishora qilayotganini payqadi va gol deb hosblab maydon markazini koʻrsatdi. Oxir-oqibat, Dienst oʻyinda 4–2 hisobida gʻalaba qozongan Angliyaga uchinchi golini kiritishda yordam bergan hakam sifatida qoldi

1993-yilda vafotidan soʻng Ozarbayjonning oʻsha paytdagi milliy stadioni uning sharafiga Tofiq Bahramov nomidagi Respublika stadioni deb nomlandi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar
👍10