​​🔹James Joyce

James Augustine Aloysius Joyce (1882-yil 2-fevral — 1941-yil 13-yanvar) — irlandiyalik yozuvchi va shoir. „Dubliners“ (1914) hikoyalar toʻplami, „Musavvirning yoshlikdagi shamoyili“ (1916), „Ulysses“ (1922) va „Finnegancha maʼraka“ (1939) romanlarining muallifidir.

Joyce soʻnggi ikki roman bilan roman janrini isloh qildi va 20-asrning atoqli yozuvchisi, modernizmning asoschilaridan biri boʻlib qoldi. Uning bu asarlari oʻz tuzilishi bilan anʼanaviy romanlardan farqlanadi, ular nutq shakllari va hikoya qilish usuli muntazam oʻzgarib turishi, afsonalar va tarixiy voqealarga murojaat qilinishi bilan ichki tarhi murakkab kayerni eslatadi. Joyce Dublinda tugʻilgan boʻlsa-da, hayotining katta qismini Irlandiyadan tashqarida yashagan. Uning „Ulysses (roman)“ romanini Ibrohim Gʻafurov, „Musavvirning yoshlikdagi shamoyili“ romanini esa Ahmad Otaboy oʻzbek tiliga oʻgirgan.

„Ulysses“(Uliss) birinchi marta 1922-yilda Parijda nashr etilgan, ammo odobsiz deb hisoblangani uchun uni Angliya va AQShda nashr etish taʼqiqlangan "Uliss“ koʻpincha buyuk adabiyotlar roʻyxatida yuqori oʻrinlarni egallaydi va uning ishini tahlil qiladigan akademik adabiyotchilar koʻp va ular bu ishda davom etishmoqda.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

▪️Alma mater

Alma mater (lotincha almae matres soʻzidan kelib chiqqan) – u kishi oʻqigan, yoki bitirgan oʻquv dargohini bildiradigan allegorik ibora hisoblanadi.

Misol: Sobiq FarDU talabalariga FarDU - Alma mater hisoblanadi. o'zlari buni yoqtirmasada)

Shuningdek, Alma mater soʻzi turli ona maʼbudalar, ayniqsa Ceres yoki Cybele uchun berilgan faxriy unvondir. Keyinchalik, bu ibora Isoning onasi Maryamning unvoniga aylangan.

Ushbu atama 1088-yilda kirib kelgan. Uzluksiz faoliyat yuritadigan dunyodagi eng qadimgi universitetlardan biri boʻlgan Italiyaning Boloniya universiteti Alma Mater Studiorum („oʻqishning tarbiyalovchi onasi“) shiorini qabul qilgan paytda akademik foydalanish uchun kiritilgan.

Bu atama bitiruvchi bilan uzluksiz bogʻliq boʻlib, soʻzma-soʻz tarjima qilganda „bogʻlovchi“ yoki „oziqlangan“ degan maʼnoni anglatadi va koʻpincha bitiruvchilar uchun ishlatiladi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

​​📌 Akeley

Akeley, Akleybeher(nemischa: Akeleibecher, Ageleibecher) — katta „qoʻngʻiroq shaklidagi“ baland qopqoqli, kumushdan ishlangan kubok boʻlib, zargarlik sanʼatiga oid ishlardan sanaladi.

Akeley-shisha idishning nomi boʻlib, bu nom nemis tilida Akelei — Akvilegiya " suvni toʻplovchi " (lotincha: Aquilegia) guliga qiyoslab berilgan. Uning shakli oʻsha davrda manzarali va dorivor oʻsimlik sifatida juda qadrlangan kolumbin „qoʻngʻiroq“ guliga oʻxshaydi, deb hisoblangan. Bundan tashqari, bu gul oʻrta asrlar sanʼatida Muqaddas Ruhning timsollaridan biri boʻlib, odamni jodugarlik va iblisning hiyla-nayranglaridan himoya qilishiga ishonishgan.

Bunday qadahni ishlab chiqarish yuqori mahorat talab qilar edi. Shuning uchun ham 15-asrdan 18-asrgacha zargar ustaxonaga ishga qabul qilinayotganida ishlari orasida akeley bokalini taqdim qilishi shart edi. Bu uning mahorati darajasini belgilab bergan.(nemischa: Meisterwerk)

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

U 1678-yil 4-martda tugʻilgan va 1741-yil 28-iyulda vafot etgan. 1703-yil 1-sentyabrda u Pieta konservatoriyasida xizmat oʻtadi va 1738-yil 27-yanvarda uning so'nggi asarlaridan biri sahnalashtirildi. U kim.

Javoblar izohga

wikiTarjima

Javob: [Antonio] Vivaldi .

Izoh: Qayd etilgan voqealar bahor, yoz, kuz va qishda sodir bo'lgan. "Fasllar" tsikli Vivaldining eng mashhur asaridir.

https://t.me/wikitarjima/188

Ushbu graf Nyu Yorkdagi qamoqxonadan qochishda choyshabdan tayyorlangan arqondan foydalanadi. Sezdirib qoʻymaslik uchun oʻzini oyna tozalovchi sifatida koʻrsatadi.
D.s: 1890-yil Bogemiyada tugʻilib, umrining maʼlum qismini Parijda oʻtqazgan ushbu graf kim?



WikiTarjima

Javob: [Viktor] Lyustig
Izoh: Eyfelni sotgan qallob.

https://t.me/wikitarjima/183

1925-yilda tug'ilgan bu odamning ismi u xafa qilganlarning tilida "iblis" so'ziga o'xshab qolishi tasodifdir. Bu odamning familiyasini yozib bering.


WikiTarjima

Javob: Bahramov .

Izoh: Tofiq Bahramov 1966-yilda nemislarni ranjitgan futbol hakami. Nemis tilidagi "iblis" - Teufel.

https://t.me/wikitarjima/192

​​▪️Metateatr - va u bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan metadrama atamasi sahna asari drama yoki teatr sifatida tabiatiga yoki uni ijro etish sharoitlariga eʼtibor qaratadigan jihatlarini tavsiflaydi. "Toʻrtinchi devorni buzish" metateatr qurilmasiga misoldir.

Metateatr mexanizmiga quyidagilar misol boʻla oladi: tinglovchilarga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat qilish (ayniqsa, soliloqlarda, chetda, prologlarda va epiloglarda); tinglovchilar mavjudligi toʻgʻrisida xabardorlikni ifodalash; ijro etayotgan odamlar aktyorlar (aslida ular oʻynayotgan qahramonlar emas) ekanligini tan olish.

"Metateatr" va "metadrama" atamalari teatr yoki dramani yunoncha "meta-" prefiksi (old qoʻshimchasi) bilan birlashtiradi va bu oʻziga mos keladigan mavzudan "yuqori daraja" degan maʼnoni anglatadi.

"Metateatr" atamasi 1963-yilda Lionel Abel tomonidan kiritilgan va shundan beri umumiy tanqidiy foydalanishga kirdi. Abel metateatrni bir vaqtning oʻzida komediya va tragediyani aks ettiruvchi, tomoshabinlar bir vaqtning oʻzida hamdardlik hissi bilan bosh qahramon ustidan kulishlari mumkinligini taʼrifladi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

🔹Zebunniso begim

Zebunniso begim (1638-yil 15-fevral — 1702-yil 26-may; Shohjahonobod, hozirgi Dehli) — shoira, maʼrifatparvar. Boburiylar sulolasidan Avrangzebning qizi. Onasi Dilrasbonuning shajarasi Safaviylarga va Boburning qizi — Gulbadan begimga borib taqaladi. „Maxfiy“ taxallusi bilan ijod qilgani taxmin qilinadi.

Isimining ma'nosi - „Zēb“; arabcha „goʻzallik“ yoki „zeb-ziynat“ va arabcha „نساء“ — „Nissa“ yaʼni ayollar degan maʼnoni anglatadi, arabchada „Zebunnisa“ — „barcha ayollarning eng goʻzali“ degan maʼnoni beradi.

Manbalarda Zebunniso begimning tashqi koʻrinishi „uzun boʻyli, qomati kelishgan, tanasi oq rangda, yumaloq yuzli, chap yanogʻida ikkita xoli boʻlgan, koʻz qorachiqlari va sochi quyuq qora, lablari ingichka, tishlari kichkina“deb taʼriflanadi.

Baʼzi manbalarda Zebunniso begim „Maxfiy“ taxallusi bilan ijod qilgani taʼkidlansa,ayrim manbalar buni keskin rad etadi. Shunga koʻra, Zebunniso ijodiga oid deb qaraladigan „Devoni Maxfiy“ ham Zebunniso begimning emas, balki uning saroyida yashab ijod etgan bir nechta shoir va shoiralarning ijod mahsuli ekani aytiladi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

​​▪️Amfibiya odam

„Amfibiya odam“ (ruscha: Человек-амфибия) – rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Muallif romanni 1927-yil yozgan. Asar ilk bor 1928-yil „Вокруг света“ jurnalida chop etilgan. Kitob sifatida ham oʻsha yili nashr qilingan.

„Amfibiya odam“ni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida Belyayevning „KETS yulduzi“ romani bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

Asar bosh qahramoni Ixtiandr ham suvda, ham qururlikda yashay oladigan odam-amfibiyadir.

Asar syujeti: Argentinalik doktor va jarroh Salvator oʻgʻli Ixtiandr umrini saqlab qolish uchun unga akula jabrasini beradi. Tajriba muvaffaqiyatli yakunlanadi, ammo Ixtiandr okeandan tashqarida uzoq payt yura olmaydi, aksar vaqtini suvda oʻtkazishga majbur boʻladi. Marvarid ovchisi Pedro Zurita Ixtiandr haqida bilib qoladi va uning gʻayriinsoniy qobiliyatlaridan foydalanmoqchi boʻladi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

​​▪️Sevgi qulfi — zabor, darvoza yoki boshqa shunga oʻxshash jamoat obyektiga abadiy sevgi timsoli sifatida juftliklar iladigan qulf.Mangu sevgi ramzi sifatida qulf ilish dunyoning koʻp shaharlarida udumga aylangan.

Sevgi qulflarining kelib chiqishi haqida turli xil fikrlar mavjud. Yevropada sevgi qulflari 2000-yillarda paydo boʻla boshladi.Har bir joyda sevgi qulflari ilish udumi paydo boʻlishiga turli xil sabab bor va koʻp joylarda bu udumning paydo boʻlish sababi yoritilmagan. Shunday boʻlsa ham, Rimda joylashgan Ponte Milvio koʻprigiga sevgi qulflari ilish udumi paydo boʻlishiga italyan yozuvchisi Federico Moccianing „I Want You“ („Seni istayman“) kitobi sabab boʻlgan.

Vengriya poytaxti Budapeshtda joylashgan Erzsébet maydonida ham sevgi qulflari ilish uchun maxsus moslama oʻrnatilgan. Budapeshtda qulfni ilgan juftlarning aksari kalitni Dunay daryosiga irgʻitishadi.

Afsona: Urugvay poytaxti Montevideoda joylashgan fontan oldiga inglizcha va ispancha „Bu yosh fontan afsonasiga koʻra ikki sevishganning ismlari yozilgan qulf ilinsa ular birga shu fontanga qaytishadi va ularning sevgisi abadiy qulflanadi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

Iyd ul Fitr muborak 🎉

​​▪️Pentester

Oq xakerlar — pentester kim? U nega har qanday tashkilot uchun suv va havodek muhim?

Pentest — tarmoq yoki dasturga xakerlik hujumiga o’xshash jarayonlarni amalga oshiruvchi test tizimi hisoblanadi. Pentestning maqsadi tizim yoki dasturni qanday himoyalanganini o’rganish.

Pentest nomi "penetratsion testing" degan so'zdan olingan bo'lib, u ingliz tilidan "kirish testi" deb tarjima qilinadi.

Pentest amalga oshirilayotgan jarayonda mutaxassislar tizimni buzish yoki tajovuzkorlarga maxfiy ma'lumotlarga kirish imkonini beradigan muammolarni qidiradi va tahlil qiladi. Ular shuningdek, haqiqiy tajovuzkor pozitsiyasidan turib, tizimni turli yo'llar bilan buzishga harakat qilib ko'rishadi. Shu orqali siz o'z biznes yoki kompaniyangizni kutilmagan tashqi hujumlardan asrash choralari ko'radi.

Pentest bo'yicha mutaxassislar pentester deb atalib, ularning "oq shlyapa" xakerlari yoki "oq" xakerlar degan ikkinchi nomlari ham mavjud.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

​​🔹 Lyudvik Vitold Raychman

Lyudvik Vitold Raychman (1881-yil 1-noyabr — 1965-yil 13-iyul) polshalik shifokor va bakteriolog edi. U UNICEFning asoschisi hisoblanadi va 1946-yildan 1950-yilgacha uning birinchi raisi sifatida ishlagan.

U Varshava filarmoniyasi asoschisi va birinchi direktori Aleksandr Raychman va sotsialistik va ayollar huquqlari faoli Melaniya Xirsfeld oilasida tugʻilgan. U nasroniylashgan polyak yahudiylari oilasidan edi.

UNRRA BMTning Jenevada boʻlib oʻtgan yigʻilishida yordam koʻrsatish harakatlariga chek qoʻyishini eʼlon qilganida, Raychman assambleya oldida turib, butun dunyo boʻylab bolalarga yordam berishga bagʻishlangan Fond yaratishga chaqirdi. Uning taklifi qabul qilindi va 1947-yil boshida UNICEF bolalarga, xususan, ovqatlanish va emlashda yordam bera boshladi. Raychman 1950-yilgacha UNICEF boshqaruvi raisi boʻlib qoldi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

​​🔹 Peter Ware Higgs

Piter Uer Higgs; 1929-yil — 29-may, Nyukasl-apon Tayn, Buyuk Britaniyada — 2024-yil 8-aprel, Edinburg) — britaniyalik nazariyotchi fizik va Edinburg universiteti professori. Higgs bozonini bashorat qilgani uchun fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori (2013).

London Qirollik kollejida tahsil olgan. Edinburg hududida tog ' sayri paytida Higgs mexanizmini ixtiro qilgan; undan keyin laboratoriyaga qaytib, Higgs unda „ulkan gʻoya“ paydo boʻlganligi aytgan.

Higgs bozonining mavjudligini bashorat qiladi. Zarrachaning kashfiyoti 2012-yilning 4-iyulida CERN matbuot anjumanida eʼlon qilindi (Higgsning oʻzi shu munosabat bilan oʻz nazariyasi hayoti davomida eksperimental tasdiqlanishini kutmaganligini aytdi.

Higgs 2024-yil 8-aprel kuni uzoq davom etgan kasallikdan soʻng Edinburgda joylashgan uyida vafot etadi

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

▪️Tazza

Tazza (italyanchada kosacha, piyola) amaliy hunarmandchilik sanʼati mahsuloti, tekis, oyoqchali keng piyola, shuningdek, bitta vertikal oʻqdagi bir nechta likoplardan iborat koʻp qavatli kompozitsiya.

Tazza 15-asrdan italiyada ishlab chiqarila boshlagan. Ushbu idish ayrim jihatlari bilan qadimgi yunon kilikiga oʻxshab ketadi. Idishning tekis shakli ichimlikning xushboʻyini yaxshi his qilishga imkon beradi, deb hisoblashgan. Odatda idishning pastgi qismiga
qandaydir tasvir o'yilgan bo'lib ichimlik tugagandan so'ng bu tasvir insonni nigohini o'ziga qaratgan.

Gollandiyada tazzaning shakli ichish uchun noqulay deb hisoblangan va undan qadah sifatida emas, balki meva yoki shirinliklar uchun vaza sifatida foydalanilgan.

San'atda: Tazza 16-17-asrlarda ijod qilgan italyan va golland rassomlarining asarlarida tez-tez uchraydi. Gollandiyaliklar orasida meva bilan toʻldirilgan tazza koʻp hollarda natyurmortning asosiy buyumiga aylangan.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

▪️Feng shui

Feng shui - so'zma so'z tarjima qilinganda feng „shamol“ va shi „suv“ degan maʼnoni anglatadi. U fazoning ramziy rivojlanishi (tashkil topishi) boʻyicha Daosizm taʼlimotini oʻz ichiga oladi. Feng shui yordamida goʻyoki uy qurishda yoxud dafn qilishda „qulay joyn“ni topish mumkin, deb ishoniladi.

Feng shui maqsadiga koʻra, si energiyasining foydali oqimlarini izlash va ularni shaxsning manfaati uchun yoʻnaltirishdan iboratdir.

Feng shui uylar, xonalar va hovlilar orqali si (shamolga oʻxshash) energiya oqimining mavjudligini oʻz ichiga oladi. Energiya hamma narsaga – insonga, tabiatga va narsalarga taʼsir koʻrsatadi, faqat buning uchun insonning yoki makonning manzili aniq boʻlishi kerak.

Feng shuining mistik daʼvolari haqiqiy ekanligiga ilmiy asos yoʻq, shu bois ilmiy hamjamiyat fen shuini yolgʻon ilm deb atashadi.

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar

▪️Kecha va kunduz

Kecha va kunduz — Abdulhamid Choʻlpon tomonidan yozilgan roman. Bu asarga „Oʻtkan kunlar asari darajasida“ deb baho berilgan. U o‘zbek adabiyotidagi ilk roman — dilogiya bo‘lib, (ikki kitobdan iborat). Birinchi qismi „Kecha“ 1933-1934 yillarda Moskvada yozilgan. Dastlabki boblari 1935-yilda Toshkentdagi adabiy jurnalning 1-sonida bosilgan, asar 1936-yilda to‘liq holda nashr etilgan. Asardagi voqealar ilk bahorda boshlanib, qish chillasida tugaydi. Cho‘lpon romaniga „Hamal keldi — amal keldi“ maqolini epigraf qilib olgan.

Baʼzi olimlar Cho‘lpon faqat „Kecha“ni yozgan, „Kunduz“ qismi borligi haqidagi mulohazalar sovet kuzatuvchilarini mamnun qilish uchun aytilgan deyishadi. Boshqalari esa Cho‘lpon „Kunduz“ni ham yozgan, lekin NKVD uni hibsga olishganda asar musodara qilinib, yo‘q qilingan deb hisoblashadi.

„Kecha va Kunduz“ romanida xalq va jamiyat hayotida muhim ahamiyatga molik bo‘lgan barcha ziddiyatlar, adibning bor orzulari ifodalangan. Unda mehnatkash xalqning, xususan, xotin-qizlarning og‘ir kulfatu, mashaqqatlarga to‘liq hayoti jonli voqealar, yorqin obrazlar vositasida taʼsirli va ishonarli tasvirlangan.

Asosiy qahramonlar:
Zebi ; Zebiniso;
Razzoqsoʻfi; Qurvonbibi;
Akbarali mingboshi; Miryoqub;
Hadicha; Poshshoxon;
Sultonxon; Noyib toʻra;

To'liq maqolani o'qish uchun bosing

wikiTarjima - Original tarjimalar