اعضای فامیل در زبان ترکی آذربایجانی

یک بخش پرکاربرد دیگر از اسامی در زبان ترکی آذربایجانی اعضای فامیل هستند. در این بخش از آموزش زبان ترکی آذربایجانی اعضای فامیل درجه یک و درجه دو بررسی می‌شوند. جدول زیر فهرست لغات مورد استفاده در این حوزه را به همراه معنی فارسی آن‌ها و تلفظ فارسی نشان می‌دهد.
پدر بزرگ Dədə – Böyük Dədə ده‌ده – بُویوک ده‌ده مادر بزرگ Nənə – Böyük Nənə ننه– بُویوک ننه عمو Əmi عمی عمه Bibi بیبی دایی Dayı دایی خاله Xala خالا بابا Ata آتا مامان Ana آنا داداش Qardaş قارداش خواهر Bajı باجی همسرƏr اَر خانم – زن Arvad – Xanım آرواد – خانیم پسر Oğul اُوغول دخترQız قیز عروس Gəlin گَلین داماد Yeznə – Kürəkən یزنه – کوره‌کَن نوهNəvə – Torunنَوه – تُورون

علامت فتحه؛ کسره و ضمه در ترکی:
📚👇🏻
علامت فتحه در آخر کلمات ترکی با حروف اینجه ه هست مانند خانه و گئجه
با حروق قالین ا هست مانند: آتا؛ قوشما
در بالای حروف اول و وسط کلمه معمولا علامت فتحه گذاشته نمی‌شود مانند: گلجک
.
علامت کسره ئ یا ی هست مانند گئچی ؛ گئجه؛ گئت؛
علامت ضمه در ترکی و هست مانند گول؛ قوشما؛ قوشنی یا قونشو
متن کامل در منبع زیر:
👇🏻📚
نام کتاب: ترکی خراسان و قواعد آن.
مولف: اسماعیل سالاریان
مشخصات: 288 صفحه، قطع وزیری، جلد شومیز
انتشارات: چاپ دوم، نشر اختر تبریز سال 1401
توضیح: این کتاب دستور زبان ترکی در ایران با تاکید بر گویش ترکی خراسان بزرگ، از جمله کتاب‌هایی در راستای یادگیری و بروز و آشنا کردن ترکان و علاقه‌مندان به‌زبان ترکی و دستور آن‌است.
📚
🌻جهت تهیه این کتاب و پکیچ کتاب‌های تُرکی در تلگرام و واتساپ و روبیکا؛ ایتا به شماره 09159766066 پیام بنویسید تا کتاب‌های درخواستی بوسیله پست ارسال شوند .
💚👇
کانال تلگرامی و روبیکا زبان و ادبیات ترکان خراسان
💚👇
@xorasanturk
🙏💙🌱🙏

#کتاب‌های_ترکی_و_منتشرشده_ایراق(۱۲)
📕 رودهن؛ تکیه بر البرز کوه

▫️کتابی با موضوع تاریخ و فرهنگ شفاهی و آداب و رسوم مردم رودهن می‌باشد که توسط "مهتاب فقانی" تألیف و درسال ۱۴۰۰ توسط نشر آویشن شمال منتشر شده است.
▫️در این کتاب نکات بسیار جالبی ازجمله ادبیات شفاهی مردمان تُرک این دیار آمده است. از ضرب‌المثل‌های ترکی تا اشعار حکیم تیلیم‌خان و داستان‌های فولکوریک رایج در منطقه‌ی تاریخی ایراق‌عجم و... آمده است.

* مطالعه‌ی این‌کتاب را خاصاً به مخاطبین عزیز رسانه "تورک ایراق" و علاقمندان به ترک‌های بومی استان تهران توصیه می‌کنیم.

#تاریخ_و_زبان_تهران #استان_تهران(طهران ولایتی) #عراق‌عجم(تورک ایراق) #آثار_تاریخی_استان_تهران
@iraqecem

🏙 شهر رودهن
شهری در شرق تهران و در ابتدای مسیر جاده هراز به سمت آمل قرار دارد. مردمان بومی آنجا ترکهای علوی می‌باشند. کتاب رودهن، تکیه بر البرز کوه، نوشته خانم دکتر مهتاب فقانی، به فرهنگ و فولکلور و شجره بومیان رودهن و مناطق مجاور آن پرداخته است که از پست بالا قابل دسترسی می‌باشد.

#استان_تهران(#طهران_ولایتی)  #تاریخ_و_زبان_تهران
@iraqecem

وقتی یک خاطره، بعد از سال‌ها جان دوباره می‌گیرد...
📺 شعرخوانی ترکی خانم 'زهرا حنیفی' رودهنی

سال‌ها پیش بود که صدای گرم و دل‌نشین خانم زهرا حنیفی، این شعر ترکیِ نوستالژیک (رودهنی) رو در گوش همشهری‌ها زمزمه کرد. صدایی که برای خیلی‌هایمان تداعی‌گر خاطرات دورِ کودکی‌ست.
◽️امروز، بعد از گذشت سال‌ها و با استقبال بی‌نظیر شما عزیزان، تصمیم گرفتیم این شعر را نه فقط با صدا، بلکه با تصویر جان ببخشیم.
◽️خانم حنیفی که این سال‌ها مهمان دیار آلمان هستند، از آن‌سوی دنیا فیلم این اجرا را فرستادند و من نیز افتخار داشتم تا با ادیت، موسیقی و فضاسازی، این حس نوستالژیک را برایتان تداعی کنم.
◽️و اما اصل ماجرا...
این شعر زیبا از کتاب ارزشمند «رودهن، تکیه بر البرز کوه» برگرفته شده؛ کتابی که به قلم بانوی دانشمند و پژوهشگر همشهری‌مان، دکتر «مهتاب فقانی»، به نگارش درآمده.
◽️ایشان با نگاهی دقیق و عاشقانه، گوشه‌هایی از فرهنگ، تاریخ و هویت کهن‌شهر رودهن را در این کتاب جاودانه کرده‌اند.
◽️جا دارد از زحمات بی‌دریغ دکتر فقانی در ثبت و ضبط این گنجینه‌های بومی، صمیمانه سپاسگزار باشیم.

✍ رضا میرزایی

#استان_تهران #تاریخ_و_زبان_تهران
@iraqecem

❤️استاد حاج علیرضا سلیمانی❤️

https://t.me/SadenaYousefi
•آدرس صفحه ی اینستاگرام:
@syou3fi2020

گجلر فکرنن یا تا بیلمیرم بو فکری باشیمنان اتا بیلمیرم

گجلر عشقینن یاتا بیلمیرم بو عشق باشیمنان اتا بیلمیرم

نی نییم که سنه چاتا بیلمیرم ایلیرخ ایلیرخ امان ایلیرخ

هر دل دردن اولار یامان ایلیرخ اوزون دو هجرینن گارا گجلر

بیلمیرم من گدیم هارا گجلر وروب دو دردیم یارا گجلر

وروب دو دردیم یارا گجلر ایلیرخ ایلیرخ امان ایلیرخ

@kamalbey_tabriz🌙

گجنیز اولدوزلی 🌟🌟

رباعیات خیام
📚
ابـریـقِ مـــی مــرا شـکستی ربی
بــر مـن درِ عـیـش را ببستی ربي
بـــر خـاک بــریختی مـی نـابِ مـرا
خاکم به دهن مگر تو مستی ربی
  بعد از سرودن این رباعی، خیام سخت افسرده شد و لرزه به اندام دریافت و انگشت ندامت بر دهان گرفت و بیت زیر را سرود:
ناکرده گناه درین جهـان کیست بگو
آنکس که گنه نکرد چون زیست بگو
من بـد کنم و تـو بـد مکـافـات دهـی
پس فرق میانِ من و تو چیست بگو.
📚
منبع:
نام کتاب: رباعیات ترکی و فارسی خیام
تحقیق و تدوین: اسماعیل سالاریان
مشخصات: 132 صفحه، قطع وزیری، جلد شومیز
انتشارات: چاپ اول، نشر قلم صدیق تهران سال 1401
توضیح: رباعیات ترکی این کتاب بر اساس کتاب ترجمه رباعیات خیام توسط جبار باغچه‌بان چاپ تهران و رباعیات فارسی آن از روی کتاب فیلسوف رضا توفیق چاپ استانبول است. محقق پس از تطبیق رباعیات ترکی و فارسی آنها را براساس موضوع تفکیک و در ده فصل در این کتاب آورده است.
💎
جهت تهیه این کتاب و پکیچ کتاب‌های تُرکی در تلگرام و واتساپ و روبیکا؛ ایتا به شماره 09159766066 پیام بنویسید تا کتاب‌های درخواستی بوسیله پست ارسال شوند .
💚👇
زبان و ادبیات ترکان خراسان
💚👇
@xorasanturk
🙏💙🌱🙏

علامت فتحه؛ کسره و ضمه در ترکی:
📚👇🏻
علامت فتحه در آخر کلمات ترکی با حروف اینجه ه هست مانند خانه و گئجه
با حروق قالین ا هست مانند: آتا؛ قوشما
در بالای حروف اول و وسط کلمه معمولا علامت فتحه گذاشته نمی‌شود مانند: گلجک
.
علامت کسره ئ یا ی هست مانند گئچی ؛ گئجه؛ گئت؛
علامت ضمه در ترکی و هست مانند گول؛ قوشما؛ قوشنی یا قونشو
متن کامل در منبع زیر:
👇🏻📚
نام کتاب: ترکی خراسان و قواعد آن.
مولف: اسماعیل سالاریان
مشخصات: 288 صفحه، قطع وزیری، جلد شومیز
انتشارات: چاپ دوم، نشر اختر تبریز سال 1401
توضیح: این کتاب دستور زبان ترکی در ایران با تاکید بر گویش ترکی خراسان بزرگ، از جمله کتاب‌هایی در راستای یادگیری و بروز و آشنا کردن ترکان و علاقه‌مندان به‌زبان ترکی و دستور آن‌است.
📚
🌻جهت تهیه این کتاب و پکیچ کتاب‌های تُرکی در تلگرام و واتساپ و روبیکا؛ ایتا به شماره 09159766066 پیام بنویسید تا کتاب‌های درخواستی بوسیله پست ارسال شوند .
💚👇
کانال تلگرامی و روبیکا زبان و ادبیات ترکان خراسان
💚👇
@xorasanturk
🙏💙🌱🙏

«اؤزگه چیراغینا یاغ اولماق بسدیر»
📚
علت به‌کار بردن این عبارت توسط بولود قاراچورلو (سهند) در مکتوب منظومی که در سال ۱۳۴۶ برای استاد شهریار فرستاد، گله‌مندی همراه با دلسوزی او از تمرکز بیش از حد شهریار بر شعر فارسی و غفلت از زبان مادری تورکی، وطن و درد مردم آذربایجان بود.
سهند با این استعاره، از شهریار خواست که استعداد بی‌نظیر و هنر خود را صرف روشن کردن چراغ دیگران نکند و در عوض، این توانایی را برای روشنایی بخشیدن به زبان؛ خانه و ملت خود که در آن زمان به دلیل محدودیت‌های فرهنگی در تاریکی و تنگنا بودند، به کار گیرد.
او معتقد بود هنروری که به مردم و هویت خود پشت‌گرم نباشد، سرانجام از چشم مردمش خواهد افتاد.
او تأکید می‌کند که اگر قرار است شاعري مانند پروانه بسوزد و ذوب شود، بهتر است این سوختن برای زبان؛ وطن و ایل و تبار خودش باشد، نه برای معشوق یا فرهنگ وفا نپذیر:
«یانمایاق وفاسیز یارین اودونا
یاناق ائلیمیزه، یاناق وطنه»
📚
زبان و ادبیات ترکان خراسان
@xorasanturk
📚🙏🏻🌹🍀

سلاملار
ائرته‌نیز خئیرلی اولسین انشاالله
گون آیدین
📚
خوراسان تورکلری‌نین دیل و ادبیاتی
@xoradanturk
🍁🍂🙏🏻

متن آهنگ قدیمی
🩵💙
چالان و اوخویان: استاد هادی نجفی
@hadi_najafi.6234
🌹🍀
گول بوته‌ده گول ريزه
بو سؤزلری دئیمه بیزه
قهر ائده‌رم گلمم سیزه

دئیدی من سن یارین‌ام
شیرین جان دلدارین‌ام
غم یئمه یئمه آی نازنین
عزیزم من غم خوارین‌ام
📚
🌻جهت تهیه پکیچ کتاب‌های تُرکی در تلگرام و واتساپ و روبیکا؛ ایتا به شماره 09159766066 پیام بنویسید تا کتاب‌های درخواستی بوسیله پست ارسال شوند .
💚👇
کانال تلگرامی و روبیکا زبان و ادبیات ترکان خراسان
💚👇
@xorasanturk
🙏💙🌱🙏

مدنیت اهلی اوغورلوق ائتمیر و اوغورلاردا کیتاب اوخومورلار.
📚🏇🏻📚
فرانسه‌ده بیر کیتاب‌ ساتان؛ فوروشونون صاحبی‌‌؛ دۆکانین اونگینده اوتوروب؛ قهوه ایچدیی بیر شکیل یاییلیب. اونوندا «خوش گلدینیز، دۆکان آچیق‌دیر» یازیلان بیر تخته تابلو گؤرونور.
یاییلان روایته گؤره، فرانسه‌ده اعتراضلار و بعضی مغازالارین تالانماسی زامانی، بو کیتاب‌ ساتیش ائوی؛ اوغورلوقدان امن قالیب.
💎
کتاب‌های تورکی با قیمت‌های بسیار نازل قبلی تقدیم به علاقه‌مندان زبان و ادبیات ترکان می‌گردد
💎🌹
جهت تهیه پکیچ کتاب های تُرکی به شماره 09159766066 پیام بنویسید تا کتاب‌های درخواستی بوسیله پست ارسال شوند
💎 👇
خوراسان تورکلری‌نین دیل و ادبیاتی
@xorasanturk
🍀🙏

🔺کوراوغلو

قیسا آچیقلاما

🔹Koroğlu !

Qısa açıqlama ...



https://t.me/yurdumuz1

 🔺ریشه‌شناسی عامیانه و غیرعلمی نام قاجار در کتب درسی
 
در صفحه ۱۷ کتاب تاریخ معاصر پایه یازدهم (دوره دوم متوسطه) در بخش مربوط به «حکومت قاجار از آقامحمدخان تا محمدشاه» واژه قاجار را برگرفته از ریشه فعلی «قاچ» به معنی فرار کردن با پسوند «ار» که نشانه اسم فاعلی است بصورت «کسی که فرار می‌کند، کسی که در کوهستان! می‌دود، مرد دونده و مردی که تند می‌دود» معنی نموده است.

در پست بعدی ضمن نقد این دیدگاه غلط، معنی صحیح نام قاجار را ارائه خواهیم داد.

🔺در این نوشته کوتاه قصد داریم این ریشه‌شناسی غیرعلمی و عامیانه را که بدون توجه تاریخ تورک نگاهی ساده‌انگارانه به موضوع دارد، نقد نموده و در پایان دیدگاه خود را در رابطه با معنی نام قاجار بیان نماییم:
 
۱. تقطیع نام قاجار بصورت «قاچ + ار» صحیح نیست زیرا این نام «قاچار» نبوده بلکه «قاجار» می‌باشد.
 
۲. بررسی اسامی سلسله‌ها، خاندان‌ها، ایل‌ها، طایفه‌ها و... در تاریخ  تورک نشان می‌دهد که این اسامی هرگز معانی ساده و پیش و پا افتاده نداشته و هر کدام بار معنایی والایی داشته که نشانگر خصوصیات جوامع تورک مذکور هستند. مثلاً اسامی «بایات» و «آفشار» از قبایل ۲۴ گانه اوغوز که در ایران، قفقاز، عراق، افغانستان، تورکیه، سوریه، بالکان و... ساکن بوده و نقش مهمی در تاریخ تورک داشته‌اند معانی زیر را دارند:
 
بایات: ثروتمند، دارای دولت، قدرتمند، بزرگ، دارای نعمت زیاد، قدیم (از صفات خداوند)
 
آفشار: چابک، مدبر، ماهر، شکارچی زبردست
 
۳. حتی تورک‌ها در ازمنه قدیم اسامی فرزندانشان را بر اساس شخصیت و خصوصیات مثبتی که از خود نشان می‌داد، انتخاب می‌کردند. مثلاً در کتاب دده قورقوت می‌خوانیم که پسر «دیرسه خان» در حین یکی از جشن‌هایی که «باییندیرخان» برای ایل (ائل، مردم) خود برگزار کرده بود، با گاو نری که بطرفش حمله کرده بود مبارزه کرده، نهایتاً گاو نر (بوغا) را بر زمین زده و سرش را می‌برد. باییندیر خان از دده قورقوت می‌خواهد که برای پسر دیرسه خان نامی بگذارد، دده قورقوت هم نام «بوغاچ» به معنی «قهرمان مبارز، قدرتمند و قوی بسان بوغا» را انتخاب کرده و می‌گوید: «آدینی من وئردیم، یاشینی الله وئرسین» (اسمش را من دادم، طول عمرش را خداوند بدهد)
یعنی تورک‌ها که برای فرزندان خود نامهای بامُسمّا انتخاب می‌کردند، بعید است که برای ایل و طایفه خود از اسامی پیش و پا افتاده با بار معنایی ضعیف استفاده نمایند.
 
۴. ایل قاجارها از قبیله (بوی) «بایات» هستند که منسوب به «گون خان» از فرزندان «اوغوز خان» می‌باشد. همانگونه که گفتیم بایات‌ها در جغرافیای گسترده‌ای زندگی می‌کنند، قاجارها نیز منسوب به شاخه‌ای از بایات‌‌ها بنام «شام بایاتی» بودند که در شمال سوریه و منطقه حلب زندگی می‌کردند و بعداً به آنادولو کوچیدند و هم اکنون در آدانا، آدی یامان، قارامان، یوزقات، سیواس، و نوشهیر ساکن هستند. ایل قاجار سپس به گنجه و از آنجا به شمال شرق ایران مهاجرت کردند. قاجارها در تشکیل دولت صفوی نقش داشتند و بعدها نیز خود به رهبری آقامحمد شاه بزرگ دولت قاجاریه را تأسیس کرده و رویای روسها را برای تأسیس دولتی غیر تورک در فلات ایران برهم زدند... لیکن یکصد و سی سال بعد انگلیسها موفق شدند با توطئه و دسایس مختلف حکومت قاجار را ساقط و دولت غیر مشروع پهلوی را در راستای منافع استعماری خود بر روی کار آوردند.
 
۵. بنا به نظر تورکولوگ و مورخ دکتر بابک جوانشیر در زبان تورکی فعل «قاجیماق» به معنی «سرفرود نیاوردن، سرفراز و مغرور بودن» وجود دارد. اصطلاحی نیز وجود دارد از ریشه این فعل بشکل «قاجی-قاجی یئریمک» که به فردی که سینه خود را به جلو داده، سرش را بالا گرفته و مغرورانه راه می‌رود اطلاق می‌شود. (در بعضی گویشهای تورکی بصورت قازی-قازی یئریمک هم استفاده می‌شود) همچنین اصطلاحی دیگری که به احتمال زیاد با این فعل در ارتباط باشد «قاجیلاقلانماق» می‌باشد که در گویشهای محلی بصورت «قازیلاخلانماق» و «قوزالاخلانماق» بکار می‌رود و حالتی را توصیف می‌کند که شخصی با ایجاد رعب و ترس در طرف مقابل و با حالتی مغرورانه می‌خواهد برتری خود را به طرف مقابل بقبولاند و وی را مرعوب نماید.
 
۶. با این توصیفات به نظر ما معنی نام قاجار بدین صورت قابل ایضاح می‌باشد:
 
قاجار = قاج + ار = قاجی (مغرور و سرفراز) + ار (جوانمرد و قهرمان)
 
قاجار: قهرمان مغرور و سرفراز که در مقابل دشمنان سرفرود نمی‌آورد.

https://t.me/yurdumuz1

ریشه‌شناسی واژه سکسن Seksen به معنی هشتاد:
🌻
ریشه‌شناسی این واژه بسیار جالب است و نشان‌دهنده ساختار باستانی شمارش در زبان‌های ترکی است:
در زبان ترکی باستان (مانند کتیبه‌های اورخون)، سیستم شمارش دهگان‌های بزرگ (شصت تا نود) با امروز متفاوت بود. در آن زمان برای ساختن اعداد ۶۰، ۷۰، ۸۰ و ۹۰ از پسوند باستانی -mis / -mıs یا -en استفاده می‌شد. واژه Seksen نمونه‌ای بارز از حفظ این ساختار باستانی (سیکیز + پسوند دهگان) است که تا به امروز در ترکی آذربایجانی و استانبولی و بسیاری از لهجه‌های دیگر ترکی بدون تغییر مانده است.
آلتمیش؛ یئدمیش؛ سکسن؛ اوقسان
📚
زبان و ادبیات ترکان خراسان
@xorasanturk
💙🩵🙏🏻

🔴 معرفی ترکان ایران در تلوزیون کشور همسایه

▪️ بخوانید:
تُرک یا آذری؟
در باب جمعیت تُرک‌های ایران
اتیمولوژی کلیه لغات زبان سومری
سلسله اسنادی از تاریخ قبل اسلام ترکان در ایران

🆔 @anti_panfarsism