Gaurko egunez 2015ean...

Suzuko Tamura hil zen 81 urterekin, ohorezko euskaltzain japoniarra. 1934an Japoniako Aichi prefekturan jaioa, Hizkuntzalaritzan lizentziatu zen Tokioko Unibertsitatean, eta euskararekiko interesa piztuta, berau ikertzen hasi zen. Euskal Herriarekin ere harremana izan zuen, eta J.M. Satrustegi euskaltzainaren eraginez kristautasunera bihurtzean, Ainhoa izena hartu zuen bere bataioan. Ingelesa, alemana, frantsesa, mantxuera, euskara, gaztelania, ainuera eta inuktitut hizkuntzak zekizkien, eta horregatik Euskaltzaindiak 1996an euskaltzain urgazle eta 2000n ohorezko euskaltzain izendatu zuen.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Jesse Owens atleta beltzak urrezko domina lortu zuen Hitlerren Berlingo Joko Olinpikoetan https://labur.eus/a7chx60l

1492: Cristobal Colonen espedizioa abiatu zen Andaluziatik https://labur.eus/silxhcux

1968: Salbuespen egoera ezarri zuten frankistek Gipuzkoan, Melitón Manzanasen exekuzioaren biharamunean https://labur.eus/ktwud7xj

Eguerdi on, ARGIAzaleok!

Azken egunotan Ceuta da albiste nagusi:

🚨 Gutxienez 88 pertsonak galdu dute bizia Maroko eta Espainiaren arteko muga gurutzatu nahian. 50.000 pertsonatik gorak gurutzatu dute muga, eta 48.300 dagoeneko itzularazi dituzte https://labur.eus/macysoea

‼️ 20 urteko gizon bat atxilotu dute Getxon, sexu eraso betean https://labur.eus/sy7afuac

❗️Poliziaren Kontrol Batzordeak eten egin ditu Iker Aranaren, Aritz Ibarraren eta Sestaoko atxiloketaren ikerketak https://labur.eus/oycbl69p

❌ Elkanoren lehorreratzearen antzerkia dute abuztuaren 7an Getarian. Bada, Elkanori Ez Ekimenak salatu du ekitaldi horren izaera "espainiarra, arrazista eta kolonialista" dela, eta elkarretaratzea egingo dute bihar 20:00etan https://labur.eus/2we52qrq

Eta Labrazako makrozentrala eraikitzen hasi direla jakin berritan, gutun hau bidali digute Arabako Mendiak Askeko kideek:

✍️ Bertan behera utzitako borrokak besterik ez dira galtzen https://labur.eus/iegfsuxn

Nondik idazten du idazleak? Idatzitakoak zenbat du bere bizitzatik, zenbat fikziotik? Fikzioa eta ez-fikzioa existitzen al dira? Hari horretan aritu dira Eider Rodriguez eta Pol Guasch Bilboko Azkuna Zentroan, Gutun Zuria Zabalik programan. Barrenak astintzen izena eman diote elkarrizketari, ez alferrik.

Idazketa, norbere bizitza erabilita

✍️ Maria Ortega Zubiate

Gaurko egunez duela 500 urte, 1526an...

Juan Sebastian Elkano hil zen Ozeano Barean, eskorbutoak jota, Molukak Espainiako Inperioren menpe jartzeko espedizio batean. Getariako itsasgizona munduari bira eman zion Magallaesen 1519ko espedizioan parte hartzeagatik da ezagun. Garaian Moluketan (Indonesia) eskuratzen ziren espeziak oso balioetsiak ziren, zituzten zenbait propietaterengatik, eta espainiar inperioarentzat hara mendebaldetik joateko bide berri bat topatzea zen lehen espedizio horren xedea, ekialdeko bideak portugaldarren kontrolpekoak baitziren. Bi inperioen artean banatua zuten mundua. Bost ontzi eta 239 itsasgizonekin abiatu ziren eta ontzi bakarrean hemezortzi itzuli ziren. Moluketara eginiko bigarren espedizio militarrean hil zen Elkano.

Gehiago:

1512: Albako dukeak Nafarroako erresuma okupatua zeukan, Gaztelako koroaren izenean https://labur.eus/c9wm1il7

Arratsalde on, ARGIAzaleok!

🔴 Ohartarazi zuten, eta bete da: hirugarren pertsona bat atxilotu du Espainiako Poliziak Munduko Kopako istiluen harira https://labur.eus/rqkgzu2n

✊ Egia Kermanentzat webgunea sortu dute, Kerman Villateren kasuan justizia lortzeko bidean https://labur.eus/34luguja

❗️Gatika-Cubnezais lotura egingo duten ur azpiko goi tentsioko lineako obrak martxan daude https://labur.eus/djfptnbp

💧Ur eskasia nabarmenagoa da, are, Bizkaian: Karrantzara zisterna kamioiak eramango dituzte asteon, hornidura faltagatik https://labur.eus/m4znvvuo

Gero arte!

Arratsalde on!

Pasa den ostegunetik Ceutara iritsitako migratzaile gehienak itzularazita, egoerak gordin jarraitzen du hiri autonomoan.

🗣María Jimenez-Castro migratzaileekin lanean ari den Elin elkarteko boluntarioak kontatu digu egoeraren azken ordua https://labur.eus/oapdl8yt

🇮🇳 Indiara begira jarri gaitu Mikel Aramendi ARGIAko nazioarteko iritzigileak: hango Z belaunaldiko protestak, labezomorroek gorpuztuak https://labur.eus/o1fqmjo9

🎼 Igandean estreinatu zuten aurtengo Donostiako Musika Hamabostaldia. Bertan izan zen Montserrat Auzmendi ARGIAko kritikaria https://labur.eus/9p7ew8of

🔙⏳Data-zarta. Euskal herriko historiaren denbora lerroa. Euskal Herriko historia ezagutu nahi?

Kartaz karta irudikatu ditugun gertakari, pertsonaia eta objektuak noizkoak diren asmatzen joan beharko duzu, Euskal Herriko historiaren denbora-lerro ederra osatzeko… ondokoak baino lehenago.

▶️Eskuratu Data-zarta. Euskal herriko historiaren denbora lerroa

Eskuratu ARGIaren Azokan.

Gaurko egunez 2014an...

110 Herriko Tabernaren konfiskazioaren aurka agerraldia egin zuten Zarautzen. Espainiako Audientzia Nazionalak ETArekin kolaboratzea egotzita zigortu zituen taberna eta kultur elkarteak, baina horren atzean jarduera kultural eta politikorako, eztabaidarako eta herri mugimenduen zerbitzura ezker abertzaleak zituen baliabideak desagerrarazteko nahia zegoela salatu zuten. 1936an frankistek egindako lokalen konfiskazioak erreproduzitzen aritzea egotzi zioten Espainiako Estatuari. Konfiskatzeko epaia atera arren, urteak igaro arren, oraindik behintzat ez dituzte konfiskatu.

Gehiago:

1981, duela 45 urte: Italian emakumeen bortxaketa legeztatzen zuen erreparazio-ezkontza baliorik gabe utzi zuten https://labur.eus/bngu2nog

1895: Engels hil zen, filosofo eta teorialari komunista https://labur.eus/6pe8owtu

1937: Juana Mir kazetari iruindarra fusilatu zuten frankistek, prentsan idazten zuen emakume bakanetakoa https://labur.eus/92xrkwtg

Arratsalde on!

Ceutara iritsitako migratzaileek eskuin muturra oldartu dute:

🔸 PPk, Voxek eta Juntsek argi esan dute: ez dute Ceutara heldutako gazterik hartuko https://labur.eus/37ittbmr

🔸 Europako barne ministroek migrazio politikak are gehiago gogortzea onartu dute https://labur.eus/lqc8kfvg

Euskal Herrira etorrita, beste bi albiste hauek:

📍Santurtziko udaltzainen buruak dimisioa eman du, Anderren heriotzatik hilabetera https://labur.eus/11utf1ay

📍Lizarran gizon bat hil da, Poliziarengandik ihesi ari zela: indarkeria matxistagatik salatua zen gizona, eta horregatik ari zen Poliziarengandik ihesean https://labur.eus/9rzypei1

Gero arte!

GAKOAK 2026 | EDITORIALA

Argitaratu dugu aurtengo Gakoak 108 orrialdeko aldizkaria. Kontsumo azkarreko eta testuingururik gabeko datu oldearen aurrean, ARGIAn kazetaritza independentea bultzatzen jarraitzen dugu, txikitik eraginez. Aurtengo editoriala, hemen:

Orok egur

Gaurko egunez 2014an...

Biloba desagertua aurkitu zuen Argentinako Maiatzeko Plazako Amonen elkarteko presidenteak. Estela de Carlottoren alaba preso zutela, honen haur jaioberria lapurtu eta beste familia bati eman ondoren ama hil egin zuen Argentinako diktadura militarrak. Handik 36 urtera, adoptatua zela jakitean, DNA proba egitea erabaki eta diktaduran zehar lapurtutako haurretako bat zela jakin zuen, Laura Estela de Carlotto eta Walmir Oscar Montoyaren semea, hain zuzen ere. 1976 eta 1983 arteko diktaduran milaka lagun desagerrarazi eta bahitu zituzten. Haurdun zeuden preso politikoak kartzela ezkutuetan eduki zituzten erditu arte. 500 haur lapurtu zituztela kalkulatu zuten Maiatzeko Plazako Amonek, eta euren lanari esker 120 inguru topatzea lortu dute.

Gehiago:

1881, duela 145 urte: Alexander Fleming jaio zen, penizilina aurkituta milioika bizitza salbatu zituen medikua https://labur.eus/fsdgrdft

Eguerdi on!

✊ Lehen egun arrakastatsua izan dute ikuskizunetako teknikariek Gasteizko Aste Nagusian: "Jende askok babestu gaitu" https://labur.eus/vrvpipsv

🤝 Espainiako eskuin muturrak hitz egin ondoren, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak hitz egin dute: Ceutara heldutako adin txikikoak hartzeko prest dago lehena; bigarrenak, aldiz, lehenik "familiekin bueltatzeko bide guztiak agortzeko" eskatu du https://labur.eus/z1tiza3p

❗️Emakundek datuak eman ditu: 2026an ia 2.200 emakumek salatu dute bikotekidea edo bikotekide ohia, indarkeria matxistagatik https://labur.eus/pwtekddg

🏚 Nafarroako Gobernua hutsik egoteko zantzuak dituzten 115 etxebizitza ikertzen ari da merkatura ateratzeko https://labur.eus/6puiexwm

Gero arte!