🌷 Sabino Ormazabal hil da, mugimendu ekologistako eta giza eskubideen aldeko ekintzaile historikoa https://labur.eus/l1mgh4gd

Kaixo lagunak,

⚔️ Ezker ala eskuin gastu militarrak neurri gabe handitzen ari dira.

Espainiako Armadara 23.000 milioi euro baino gehiago bideratu zituen Sanchezen gobernuak iaz; inoizko daturik altuena https://labur.eus/ht8wt2aq

🤚 Baiona eta Sarako euskararen aitortzak behin-behinean atzera bota ditu Paueko auzitegiak https://labur.eus/jwf6vxoo (Euskal Irratiak)

🎥 EHZ festibalaren 30 urteen harira, 'Auzolanaren lurretan' hitzaldia https://labur.eus/jzpvukr7

🎹 Eta amaitzeko, Montserrat Auzmendiren kritika Grigory Sokolov pianojoleak Donostian ostegunean emandako kontzertuaz: Sokolov, maisua https://labur.eus/nmm0wbno

Ondo segi!

Gaurko egunez 1993an...

Espainiako Poliziak Marijaiari bidea moztu zion Bilbon intsumisoen manifestazioan. 70 intsumisok manifestazioa abiatu zuten jai giroan Bilboko Gobernu Militarrera, bertan zerbitzu militarrari eta Ordezko Zerbitzu Soziala egiteari uko egiteko. Haiek laguntzen, Bilboko konpartsetako ehunka kide joan ziren eta Marijaia joan zen manifestazioaren buruan. Bizkaiko Gobernu Zibilak manifestazioa debekatu eta Poliziari agindu zion eraikinera iristen ez uzteko. Tentsioa igotzen ari zenean, manifestariek egoera lasaitzeko, jai gunera manifestazioan itzultzea deliberatu zuten. Mugimendu antimilitaristak, gizartearen zati handi baten sentimendu soziala kriminalizatu nahi izatea egotzi zion gobernuari.

Gehiago:

1804: Abandotarrak batu zitzaizkien begoñarrei Zamakolada matxinadan https://labur.eus/kwbz39cv

1823: Guyanako Demerara kolonian 10.000 esklabo altxa ziren jabeen aurka https://labur.eus/dmcirar6

Kaixo, lagunok!

Asteburuan hasiko da Bilboko Aste Nagusia, eta horren atarian, aurten, konpartsek eta Bilboko Guka euskaltzaleen mugimenduak euskararen aldeko kanpaina ipini dute abian.

🗣 Maialen Gago, Guka: “Aste Nagusian euskaraz programatzea eta antolatzea posible dela erakutsi nahi dugu”
https://labur.eus/tdiw3mon

Horrez gain:

✋ Nerbioi ibaiaren azpiko autobidearen obrak hastera doazela salatu du Subflubiala Ez plataformak
https://labur.eus/aakb7lky

💸 Frantziak aurrekontu militarra bikoiztu du azken hamarkadan
https://labur.eus/ir4vfeez

Eta Txinan, halabeharrak egin du ia batera suertatzea arduradun goren izandako bi ospetsuren gorazarrea. Gaiaz idatzi du Mikel Aramendik.

✍️ Txinako zendu ospetsuen gorazarreko erritualak: etorkizunera begira jarrita?
https://labur.eus/kvxmnubi

GAKOAK 2026 | IBILBIDEAK

⭐️ Gauaren iluntasunean izarrak ikusteko seguruenik udan egoten gara lasaien zerura begira. Euskal Herrian argi artifizialak sorturiko kutsadurak ez dizkigu aukera asko ematen, baina hala ere oraindik hamaika begiratoki daude astroen argiaz gozatzeko.

Artikulu honetan leku horietako bat ezagutuko dugu: Nafarroako Erribera eta Bardeak.

✍️ Urko Apaolaza Avila

Erriberan eta Bardean, ortzimuga infinitua

Gaurko egunez 1609an...

Juan de Valle Alvarado inkisidorea Euskal Herrira iritsi zen, Zugarramurdiko "sorginkeria" salaketak ikertzeko. Urdazubiko monasterioan hartu zuen ostatu. Maria Ximildegi zugarramurdiarra herriko beste emakume batekin akelarreetan egona zela kontatzen hasi zen fantasiaz beteriko kontakizunean, eta presioak eraginda, salaketa onartu zuen. Hala, sorginkeria egozpen kate bat abiarazi zen, superstizio eta ezin ikusiek hauspotua. Edonola ere, hasierako akusazio horiek herrian bertan konpondu zituzten, barkamen eske publiko baten bidez. Norbaitek, ordea, Logroñoko tribunal inkisitoriala ohartarazi zuen, eta sorginen aurkako Zugarramurdiko prozesu ezaguna abiatu zuten. Euskal Herrian, dokumentatua dagoen inkisizioaren lehen exekuzioetatik (1329) azkenera (1610), 200 pertsona inguru hil zituzten, denak legez, gehienak emakumeak.

Gehiago:

1936, duela 90 urte: Irungo gudua fase erabakigarrian sartu zen https://labur.eus/cdiz38h7

1949: Landetan sute erraldoia piztu zen https://labur.eus/4buaopiu

1957: Francoren Azor itsasontziak bost lagun hil zituen Donostian https://labur.eus/77herfmq

1960: Belka eta Strelka zakur sobietarrak espaziotik bizirik itzuli ziren, hori lortu zuten lehen izakiak https://labur.eus/b0phvpkp

1993: Juan Calvo hil zen Arkautiko komisarian, Ertzaintzak torturatu ostean https://labur.eus/smgynu4y

Kaixo lagunak,

⚖️ Mark zuckerbergen multinazionalaren aurkako inoizko epaiketarik handiena abiatu dute.

1,2 bilioi euroko zigorra eskatu dute Metarentzat, haurrengan adikzioa sustatzeagatik https://labur.eus/odvbt9a4

📢 Luberrik salatu du bertze behin Bilboko Konpartsetatik kanpo utzi dutela, eta sinadura bilketa abiatu du https://labur.eus/oczd0kyu

♾️ Formula matematiko maia baten esanahia eta egilea argitu dituzte https://labur.eus/yjscmkel (Elhuyar)

Ondo segi!

Kaixo ARGIAzale,

🛢 Gerra ere negozioa ote den zalantzarik izanez gero, irakurri ondoko albistea.

Petrolio enpresa handienek etekinak bikoiztu dituzte Iranen aurkako erasoak hasi zirenetik https://labur.eus/8d3akkce

♉️ Euskotrenek zezenketak sustatzen dituen iragarkiak jarri dituela salatu dute https://labur.eus/oyntus4m

👉 Biasteriko alkatea, ‘Biasteri zurekin’ proiektuaz: “Onurarik handiena izan da jendea mugitzea eta etxetik ateratzea” https://labur.eus/uukqitin

🤖 Indiako langileek adimen artifizialeko robotak entrenatzen dituzte, etorkizunean haiek ordezkatzeko https://labur.eus/all5cxkx

Ondo segi!

Gaurko egunez 1893an...

Pertsona bat hil zuen Guardia Zibilak Laguardian euskal foruen aldeko protesta batean, Arabar Errioxan. Hiru hilabete lehenago, Gamazada izeneko herri-matxinada abiatu zuten Nafarroa Garaian, Espainiako Ogasun ministro Germán Gamazok Nafarroako zerga-erregimenaren autonomia ezeztatzeko legea aurkeztu zuenean. Hego Euskal Herriko beste herrialdeetara ere zabaldu zen aldarrikapena eta egun hartan foruen aldeko manifestazioak deituta zeuden leku askotan. Fernando Cano zuen izena Guardia Zibilak tiroz hildako pertsonak eta beste asko ere zauritu zituzten Laguardian. Foruen aldeko jarrera oso zabalduta zegoen gizartean, eta Araba eta Nafarroan erreakzioak bortitzagoak izan ziren, baliteke lur komunalen pribatizazioak bat egin zuelako urte hartako idorteekin, eta beraz, nekazariek nabarmen ikusi zutelako beren egoerak okerrera egin zuela.

Egun on, lagunok!

Sistematikoki emakumeak erasotzen zituen Frantziako funtzionario baten kasua kontatu dizuegu webgunean:

😡 Berrehun emakume baino gehiago drogatzeagatik ikertzen ari dira Frantziako funtzionario ohi bat
https://labur.eus/xnwkrjcu

Horrez gain:

👥 Senpereko aintziraren “pribatizazioaren aurka” milatik gora izenpedura jaso ditu suprefetak (Euskal Irratiak)
https://labur.eus/vr99upa8

✋ Animalien sufrimenduaren aurkako aldarria kalera aterako dute berriro Leioan (Hiruka)
https://labur.eus/wixcxjpg

😷 Egungo ebola-agerraldia, historiako hilgarriena izateko bidean (Elhuyar)
https://labur.eus/ufwdq5zz

Kaixo berriz! Hemen duzue bigarren albiste dosia. Nazioarteari begira hasiko gara:

🧐 Israelgo armadak onartu egin du Hind Rajab eta haren familiaren aurka tiro egin zuela
https://labur.eus/ya6m7yif

👉 Hauteskundeak deitzeko eskatu dio Zelenskiri Defentsa ministro ohiak
https://labur.eus/eorpwki3

Etxeko kontuetan:

🟣 Bilboko Aste Nagusirako erasoen aurkako protokolo bateratua aurkeztu dute udalak eta konpartsek
https://labur.eus/z26yyat9

🎬 ‘Ghost Song’-ek irekiko du Donostiako Zinemaldia, eta ‘Le Faux Soir’-ek itxiko
https://labur.eus/a8evbwhp

GAKOAK 2026 | IPUINA

📖 Egun euritsu hauetarako irakurgai aproposa duzu ipuin hau.

Kanpin batean kokatuta, uda gozatu nahi baina hankeko lesioak geldirik egotera behartuko duen gaztea du protagonista. Lagunak hara-hona joango dira goiz pasa, protagonista gizajoa bertan utzita. Baina ez da bakarrik egongo: aldameneko partzelako haurra ezagutuko du.

Lau kapitulutan banatuta, eta ilustrazio ederrek lagunduta:

Hondartza

✍️ Julen Apella
🎨 Paula Estevez

🔙⏳Data-zarta. Euskal herriko historiaren denbora lerroa. Euskal Herriko historia ezagutu nahi?

Kartaz karta irudikatu ditugun gertakari, pertsonaia eta objektuak noizkoak diren asmatzen joan beharko duzu, Euskal Herriko historiaren denbora-lerro ederra osatzeko… ondokoak baino lehenago.

▶️Eskuratu Data-zarta. Euskal herriko historiaren denbora lerroa

Eskuratu ARGIaren Azokan.