Mundu mailan ospetsua den eskaladarako f'riend-ak egiten dituzte Hernaniko Totem Cam kooperatiban. Mikel Apezetxeak asmatu zituen, eta asmakuntzatik eta gaur egunera arteko prozesuaren berri eman digu. Besteak beste, hasieratik argi izan dituzte hiru printzipio nagusi kooperatiban: bat, irabaziak ez banatzea, denak berdin kobratzea eta erabakiak demokratikoki hartzea. Hala ere, denak berdin irabazteari buruzko hausnarketa egiten ari direla diosku.

“Bi gauza neuzkan argi: bata zen kapitala izanagatik ere irabaziak ez banatzea, bestea denok berdin kobratzea”

✍🏻 Onintza Enbeita
📸 Eider Iturriaga

Gaurko egunez duela 250 urte, 1776an...

Historiako lehen urpekari-erasoa egin zuen Turtle urpekari estatubatuarrak. Britainia Handiaren aurkako Independentzia Gerran, New Yorkeko uretan jotako erasoa izan zen, Eagle ontzi britainiarraren aurka. Ezra Leek hartu zuen erasoaren ardura, baina porrot egin zuen. Zenbait historialarik zalantzan jartzen dute, hala ere, gertaera honen egiazkotasuna. Izan ere, garaiko urpekarien egiturak eta egun hartako korronteek izugarri zailduko zuketen makinaren maneiua.

Gehiago:

1761, duela 265 urte: Bautista Landa 'Tretatxu' bidelapurra hil zen, Valladolideko ziega batean preso https://labur.eus/391izm8b

1936, duela 90 urte: Tasmaniako azken tigrea edo otso marsupiala hil zen, Benjamin https://labur.eus/lmrzptcv

1981, duela 45 urte: Nafarroan Otsagabiko dantzariek militarren aurrean dantzatzeari uko egin zioten https://labur.eus/ea4pkliu

Egun on! Alemaniara begira hasi da gaurko Goizean argi buletina, hauteskundeak izan baitira Saxonia-Anhalt estatu federalean. Ultraeskuina aise nagusitu da, botoen %44 jaso baititu, azken hauteskundeetako bikoitza. Baina ikusteko dago gobernua osatzeko moduan ote den.

Eskuin muturra indartsu Alemanian
https://labur.eus/fkikgak5

Eta astelehenetako azpiko atalean, Pantailara itsasteko bazka. Bi film italiar eta britainiar bat gaurkoan.
https://labur.eus/noxpn25n

📝 Buletina goizero emailean jasotzeko, eman izena hemen:
https://labur.eus/zjal02pw

Kaixo! Aste honetako lurreko berriak:

👩🏻‍🌾 Larrabetzun (Bizkaia) baserritarrek kudeatzen dute herriko konposta. Garazi Zabaletak azaldu digu https://labur.eus/xhaamd0m

🥕 Zer erein eta landatu, udazkena osasunarekin urratzeko? Jakoba Errekondok aholkatuta https://labur.eus/oufqgkqn

🐦‍⬛️ Koartza, erreketako arrantzale trebea aurkeztu digu Nerea Pagaldaik https://labur.eus/cze7vl1q

✅ Bukatzeko, plan eder bat: irailaren 26an zatoz bertso bazkari berezira, ilargiari begiratzen dioten baratzezaleekin ospatzera https://labur.eus/ta28ybsu


➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Eguerdi on, ARGIAzaleok!

🍽 Herrialde Katalanetan turistifikazioari eta udako beroari aurre egiteko modu komunitarioa aurkitu dute: kalean afaltzea. https://labur.eus/4fpfbdpr

❗️Iker Aristu, motibazio politikoko biktima gisa aitortua, torturak hil duela salatu dute https://labur.eus/cn9ukgiz

‼️ Goizean argi buletinean aurreratu dugu: eskuin muturrak aise irabazi du Alemaniako eskualde bateko hauteskundeetan https://labur.eus/cn9ukgiz

✍️ Eta Gorka Bereziartuaren artikulu honekin uzten zaituztegu, oraingoan, Alardeari eskainia https://labur.eus/khhvmc1c

Arratsalde on, jarraian webgunean argitaratu berri ditugun garrantzitsuenak:

🇵🇸 KRONIKA | Bilbotik Gazara: ontzi bete elkartasun berriro ere https://labur.eus/4rfstvou

🏕 Iraultza Txikien Akanpada egingo dute irailaren 18tik 20ra, Bardeako tiro eremuaren inguruan https://labur.eus/lknfj01h

⛰ Ekoizpen ekologikoaren kontrola ez esku pribatuetara pasatzeko eskatu du ENEEK-Ekolurrak https://labur.eus/z4aqsgnn

🌍 Afrikako benetako proportzioak islatzen dituen maparen alde bozkatu dute NBEn; AEBak bakarrik aurka https://labur.eus/ypitirej

Ongi segi, lagunok.

Adolfo Suarez: “Zure galdera –barka iezadazu– ergela da. Aurki iezazkidazu lehenik kimika nuklearra euskaraz, katalanez irakasteko gai diren irakasleak. Izan gaitezen serioak”. 😳

🗣 Halaxe erantzun zion kazetariari Espainiako Presidente izendatu berriak 1976an. Adierazpen horiek arrabotsa sortu zuten, Nagore Irazustabarrenak Denboraren Makina sailean kontatu digu. ⤵️

Suarezen euskarafobia eredugarria https://labur.eus/fbhv5scq

Gaurko egunez duela 50 urte, 1976an...

Josu Zabala hil zuen Hondarribian Guardia Zibilak. Hondarribiko jaien egun handia zen, alarde eguna. Alardeko parte hartzaile ugarik paparrean ikurrina txiki bat zutela desfilatu zuten –artean legeztatu gabea–, eta alkateak Gobernu Zibilari eskatutakoaren aurka, herria poliziaz josita esnatu zen. Alardea amaituta eta festa giroa nagusi zela, Perturren askatasuna eskatzeko manifestazioa abiatu zuten, eta Guardia Zibilak gogor egin zuen protestan bildutakoen aurka. Guardia zibil bat gazte bat jipoitzen ari zenean, lekukoen arabera, Zabala irundarrak aulki bat jaurti zion gazteari lagundu asmoz. Agentea bere atzetik abiatu zen korrika eta kalezulo batean tirokatu zuen. Udal gobernuak dimisioa aurkeztu zuen gertaeren ostean.

Gehiago:

1941, duela 85 urte: 878 egunez luzatuko zen Leningraden setioa hasi zuten naziek https://labur.eus/usoakotz

Egun on! Gaurkoa egun handia da Hondarribian. Eta egun handia da, baita ere, memorian: 30 urte dira 26 emakume alardean sartu zirela. Horrekin dator gaurko Goizean argi buletina.

Sototik kalera, emakumeak alardera
https://labur.eus/woqsaw4m

Eta horri lotuta, bideo erreportajea:
🎥 Ixabel Alkain, alarde parekidearen alde 30 urte borrokan https://labur.eus/txdfr9jz

Bestalde, eskolak hasi diren honetan, iazko ikasturte amaiera markatu zuen gai baten segida dakarkigu.

👉 Selektibitateko euskarako nota txarrak ezin zaizkio A eta B ereduei egotzi, Pedrosa sailburuaren ustez https://labur.eus/bhhjkzce

Gero arte!

👋🏽 Honatx eguerdiko albiste buletina:

🏠 Etxebizitza, gero eta garestiago Hego Euskal Herrian: https://labur.eus/u5ohlqe3

Bi albiste nazioartetik:

⚖️ Ratko Mladic genozidioagatik zigortutako militar serbiarra ohoreekin lurperatu izanak arrabotsa sortu du nazioartean: https://labur.eus/5qtatgnj

💥Etorkinen aurkako istiluak izan dira Erresuma Batuan, eskuin muturreko kideek eraginda: https://labur.eus/mxpy5hit

Amaitzeko, Nafarroako Torturatuen Sarearen iritzi artikulua, hil berri den kidearen omenez;

🔸 Iker Aristu Etxeberria gogoan!: https://labur.eus/cjwur6um

AURRERAPENA | Loiun flotillakideak jipoitu zituztenean, zaurituak ertzainak izan ziren benetan?

Gogoratzen maiatzean Loiuko aireportuan Ertzaintzak Flotillako kideei eginiko ongietorri beroa? Euskal herritar horiei emandako jipoiaren ondoren, lau atxilotu zituzten, eta gainera epaitu egingo dituzte, desordena publikoak egotzita. Hamalau polizia zauritu zirela adierazi zuen Bingen Zupiria Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak, eta zortzik aldi baterako baja hartu zutela. Ez du lesio horiei buruzko informazio zehatzagorik ematen Zupiriak.

ARGIAk polizien mediku txostenak eskuratu ditu eta aste honetako aldizkarian argitaratuko du bertako edukia esklusiban, Leire Artola kazetariaren eskutik.

Kazetaritza independentea bultza (eta aldizkaria etxean jaso) nahi baduzu, ARGIAko kide egitera animatu nahi zaitugu. Zenbat eta gehiago izan, orduan eta baliabide gehiago izango dugu bertsio ofizialak zalantzan jarri eta ikerketari denbora eskaintzeko.

Arratsalde on!

Hemen dituzue argia.eus-ko zenbait albiste:

🇵🇸 Netanyahuri urriaren 7ko erasoaren aurretik ohartarazi zioten Hamasen "operazio garrantzitsuaz" https://labur.eus/cyoqkfd2

🎬 BDZ Euskal Herriak Dana Blankstein Cohen Zinemaldiko epaimahaitik kanporatzea eskatu du (Irutxuloko Hitza-ren eskutik) https://labur.eus/hap7on8q

🔸Ernaik igandean Donostian egingo duen mobilizazio nazionalera batzeko dei egin du https://labur.eus/n3vqkipf

📝 Baionako euskararen aldeko manifestazioa aurkezteko Euskal Konfederazioaren hamar bilkura publikoak (Enbata-ren bidez) https://labur.eus/kivgr1vb

🗣 Euskararen pizkundean duen garrantzia aldarrikatu du helduen euskalduntze sektoreak https://labur.eus/wjf6yycn

Hor arte oraingoz. Ongi segi! 👋🏽👋🏽

✊26 emakumek sotoko ezkutalekutik Hondarribiko alardera jauzi egin zutela 30 urte bete direnean, ausardiaz, izuaz, indarkeriaz, gorrotoaz, plastiko beltzez, txaloez eta lorpenez hitz egin dugu Ixabel Alkain Etxeberriarekin. Jaizkibel konpainia parekidearen urterik gogorrenetan, kapitaina izan zen Alkain: "Dena kontra izan arren, lan bikaina egin dugu eta lore horiek aitortu behar dizkiogu gure buruari".

🎬Ixabel Alkain, alarde parekidearen alde 30 urte borrokan
https://labur.eus/txdfr9jz

✏️Mikel Garcia Idiakez
🎥Eneko Arzuaga Iridoi eta Manex Moreno Uharte

Gabon!🙌

Gaurko egunez duela 50 urte, 1976an...

Basaurin 11 emakume atxilotu zituzten: bederatzi abortatzeagatik, eta beste biak laguntzeagatik. Emakumeen elkarte ugarik protestak abiatu zituzten haien absoluzioa eskatuz. Ordura arte esparru pribatura mugatzen zen afera borroka kolektibo bilakatu zen, eta Basauriko emakume hauen kasua borroka feministan mugarrietako bat izan zen, Euskal Herrian lortu zuen oihartzunagatik eta mugitu zuen jende kopuruagatik.

Gehiago:

1971, duela 55 urte: Attica kartzelako matxinada hasi zen AEBetan, 1.300 presok guardiak bahitu zituztenean https://labur.eus/7rhzhl0z

1512: Tutera Gaztelako Armadaren aitzinean errenditu zen https://labur.eus/ixhbvmln

1934: Britainiako alderdi faxistaren manifestazioa eragotzi zuten milaka lagunek Londresen https://labur.eus/gq99jfrs

1934: Gipuzkoako Falangearen burua eta erreferente errepublikano bat hil zituzten Donostian, atentatu banatan https://labur.eus/qih57hma

Egun on, ARGIAzale!

👉 PISAk Nafarroan utzitako deskalabrua baino are odoltsuagoa izan da emaitza EAEn. Gonzalo Larruzea adituak hainbat gako eman dizkigu: "Arazo larri baten aurrean gaude eta argi gorria aspalditik dago piztuta" https://labur.eus/temavk0o

Horrekin dator gaurko Goizean argi buletina ere:
Datuak interpretatu
https://labur.eus/igxi0r6e

😷 Zubietako erraustegia gelditzea eskatuko dute igandean, Kontxako hondartzan https://labur.eus/uhoms6bv

🔸Xiberuko populakuntza mila herritarrez emendatu nahi dute (CC Euskal Irratiak) https://labur.eus/dggf6jqu

✍🏽 Eta nazioartetik, Mikel Aramendiren analisia:

⚖️ Hong Kongeko Wong preso politikoak ez luke izan behar erabili eta botatzeko zerbait https://labur.eus/mws5zwtv

Gero arte! 👋

📬 ARGIA 2.976 | Flotillakideak jipoituz, ertzainak zauritu?

Poliziek salatutako lesioen mediku txostenek diotena argitaratu dugu, Leire Artolaren eskutik. Horrez gain: Bertsolari Txapelketari buruzko elkarrizketa, datu zentroen kontrako protestak, Oscar Valderrama igerilariari elkarrizketa... ⤵️

Azaleko argazkia: Oskar Matxin / Foku

WEB | https://labur.eus/zvbmdnby