Bugun Birlashgan Qirollikning boshqaruvdagi siyosiy elitasi Yevropa Ittifoqidan ajralib chiqish to‘g‘risidagi aktni harakatga keltirgan kun.
Brexit bu siyosiy skepktrumning o‘ng qanot vakillari tomonidan asosan aholining immigratsiya bilan bog‘liq hissiyotlarini jumbushga keltirish orqali amalga oshirlgan kompaniya. U immigrant jinoyatchi o‘zga — ijtimoiy dushman – konsepti ustiga qurilgan. O‘ngchilar saylovchilarga ana shu immigrant polyak, Sharqiy Yevropa slovyanlari, yoki musilmonlar sizning soliqlaringiz ortidan shakllangan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga kun ko‘rmoqda degan populistik chaqiriq orqali o‘z maqsadiga erishgan edi.
Muxtasar qilib aytganda, post-Brexit 3 yil davomida mamlkatning iqtisodiy ahvoli og‘rilashsa og‘irlashdiki, hech ham yaxshilangani yo‘q. Siyosiy integratsiyani ta’minlay olmayotgan sharmandali Torilar hukumati va ularning 3-yilda almashgan 3 ta — xarakterlisi bularning barchasi so‘ngi 6 oyda sodir bo‘lgan – bosh vaziri haqida gapirmasa ham bo‘ladi.
📷 Martin Rowson
@CJandLP
Brexit bu siyosiy skepktrumning o‘ng qanot vakillari tomonidan asosan aholining immigratsiya bilan bog‘liq hissiyotlarini jumbushga keltirish orqali amalga oshirlgan kompaniya. U immigrant jinoyatchi o‘zga — ijtimoiy dushman – konsepti ustiga qurilgan. O‘ngchilar saylovchilarga ana shu immigrant polyak, Sharqiy Yevropa slovyanlari, yoki musilmonlar sizning soliqlaringiz ortidan shakllangan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga kun ko‘rmoqda degan populistik chaqiriq orqali o‘z maqsadiga erishgan edi.
Muxtasar qilib aytganda, post-Brexit 3 yil davomida mamlkatning iqtisodiy ahvoli og‘rilashsa og‘irlashdiki, hech ham yaxshilangani yo‘q. Siyosiy integratsiyani ta’minlay olmayotgan sharmandali Torilar hukumati va ularning 3-yilda almashgan 3 ta — xarakterlisi bularning barchasi so‘ngi 6 oyda sodir bo‘lgan – bosh vaziri haqida gapirmasa ham bo‘ladi.
📷 Martin Rowson
@CJandLP
Bugun o’timshning aks sadosi sifatida
Mashhur fransuz sotsiologi Mishel Fuko (Michael Foucault) o’zining genialogik uslubda yozgan ishlarida ‘bugunning tarixini yozmoqdaman’ (writing a history of present) deb urg’u berib ketadi. Fukocha ishlar markazida muayyan bir kuch munosabatlarining qanday biz bugun ko’rib turgan ko’rinishga kelib qolganligiga qaratiladi.
Masalan, uning eng mashhur Surveiller et punir: Naissance de la prison ya’ni Nazorat qilish va jazolash: qamoqxonalarning paydo bo’lishi nomli keng bahslarga sabab bo’lgan va keng iqtibos keltiriluvchi ishida u ilgari ommaviy harakterga ega bo’lgan jazolash rituallarining qanday qilib ommaviylik xususiyatini yo’qotib yopiq devorlar ortiga o’tganligini tasvirlab berishga harakat qiladi.
Bu jarayonlarda jamiyatdagi sotsial aktorlar qirolliok xonadoni, feodallar, burjuaziya va mehnatkashlar orasida kuchning harakatlanish dinamikasini ochib berishga burjuaziyaning mehnatkashlar qatlamidan foydalanib siyosiy hokimiyatni qo’lga kiritganligi va oxir oqibatda aynan shu mehnatkashlarni o’zlari tortib olgan status-kuoga tahdid sifatida ko’rib ularga nisbatan bosqichma-bosqich jazo apparatini qo’llaganligi va qamoq disiplinar vositga aylanganligi haqida fikr yuritadi.
@CJandLP
Mashhur fransuz sotsiologi Mishel Fuko (Michael Foucault) o’zining genialogik uslubda yozgan ishlarida ‘bugunning tarixini yozmoqdaman’ (writing a history of present) deb urg’u berib ketadi. Fukocha ishlar markazida muayyan bir kuch munosabatlarining qanday biz bugun ko’rib turgan ko’rinishga kelib qolganligiga qaratiladi.
Masalan, uning eng mashhur Surveiller et punir: Naissance de la prison ya’ni Nazorat qilish va jazolash: qamoqxonalarning paydo bo’lishi nomli keng bahslarga sabab bo’lgan va keng iqtibos keltiriluvchi ishida u ilgari ommaviy harakterga ega bo’lgan jazolash rituallarining qanday qilib ommaviylik xususiyatini yo’qotib yopiq devorlar ortiga o’tganligini tasvirlab berishga harakat qiladi.
Bu jarayonlarda jamiyatdagi sotsial aktorlar qirolliok xonadoni, feodallar, burjuaziya va mehnatkashlar orasida kuchning harakatlanish dinamikasini ochib berishga burjuaziyaning mehnatkashlar qatlamidan foydalanib siyosiy hokimiyatni qo’lga kiritganligi va oxir oqibatda aynan shu mehnatkashlarni o’zlari tortib olgan status-kuoga tahdid sifatida ko’rib ularga nisbatan bosqichma-bosqich jazo apparatini qo’llaganligi va qamoq disiplinar vositga aylanganligi haqida fikr yuritadi.
@CJandLP
Tarixning takrorlanishi yohud palimpsestik davriylik
Ijtimoiy fanlarda sotsial aktorlarning muayyan bir qarorga kelishi yoki siyosiy jarayonlarning muayyan bir yo’nalishda harakatlanishini tushunish va tushuntirish ‘path dependacy’ nazariyasi orqali amalga oshiradi. Bu nazariyaga ko’ra o’tmishda sodir bo’lgan voqealar bugunni rekonsturksiya qilishda va anglashda muhim. Bu nazariya asosida voqelikni tushuntiruvchi tadqiqotchi va olimlar muayyan bir tashkiliy yoki madaniy qadriyatlar u yoki bu tashkilotda ilgari mavjud bo’lganligi uchun ularni o’zgartirishlarga bo’lgan harakatlar institutsional qarshiliklarga uchrashi va muvaffaqiyatsizlikka yo’liqishi mumkin deb izohlaydi.
Bu nazariyani jinoyat adliyasi aktorlarining xulq-atvoriga, tashkiliy sotsiologiyasiga ham tadbiq etish mumkin. Masalan, post-sovet mintaqasida politsiya reformasini amalga oshirish o’ta murakkab va kompleks jarayon sanaladi. Afsuski, deyarli, hech qaysi mamlakat — Gruziyadagi qisman muvaffaqiyatli reformani inobatga olmaganda — politsiya kuchlaridagi sovet ratsionali, mantig’i va qadriyatlarini o’zgartira olmagan. Bir necha mamlakatlarda, xususan Rossiya Federatsiyasi yoki Qozog’istonda politsiya kuchlari yangi yuridik definitsiya orqali ‘politsiya’ deb yuritilgani bilan ularning tashkiliy sotsioligiyasi va qadriyatlarida davomiylik (continuity) kuzatiladi. Ayrimlarida, masalan, O’zbekistonda terminologik mavhumlik va funksional parallellik kuzatiladi.
Yaqinda Toronto universiteti Sotsiologiya Professori Philip Goodman hamda Missouri universiteti Kriminologiya va Jinoiy adliya dotsenti Kaitlyn Quinn bunday jarayonlarni izohlash uchun ajoyib metafora qo’llagan. Hovard Jinoyat va adliya jurnalida Phil va Kate jazo domenidagi sotsial aktorlarni Kaliforniya qamoqxonalaridagi dala mehnatiga qayta-qayta murojat qilganligini va turli davrlarda bunday qarorni turlicha ratsionallashtirganligini palimpsest metaforasi orqali izohlaydi.
Yevropada qog’ozlarni tayyorlash va bosma nashrlar ommalashmagunicha qo’lyozmalar palimsest degan odatda juda qimmat va topish qiyin hayvon tersiga bitilgan. Shu sababli eski palimpsestlarni ustki qismi qirib tashlangan holda yangi yozuvlar ana shu qatlamga ko’chirilgan. Qiziqarlisi bunday yuzlarda eski yozuvning izlarini ko’rish, o’qish va deshifrlarshning imkoni mavjud. Masalan, 13-asrda yaratilgan Arximed palimpsesti, Arximedning Vizantiyada bo’lgan matematikaga doir ishi ustiga tushirilgan diniy ibodat matni buning yorqin na’munasidir. Bu ibodat matni eski matematika kitobining sahifalarini qirish, kesish va rotatsiya qilish natijasida paydo bo’lgan.
Demak, palimpsest metaforasi bizga qanday qilib o’tmishni tushunishni yoki uning ahamiyatini anglashda bugun qabul qilingan qarorlar va ularga kelish uchun amalga oshirilgan baholashga chambarchas bog’liq va shunday harakatlarning oqibatidir degan fikrlash forulasini taklif qiladi. Bu shu bilan ‘path dependacy’ nazariyasining teskarini yaratadi.
@CJandLP
Ijtimoiy fanlarda sotsial aktorlarning muayyan bir qarorga kelishi yoki siyosiy jarayonlarning muayyan bir yo’nalishda harakatlanishini tushunish va tushuntirish ‘path dependacy’ nazariyasi orqali amalga oshiradi. Bu nazariyaga ko’ra o’tmishda sodir bo’lgan voqealar bugunni rekonsturksiya qilishda va anglashda muhim. Bu nazariya asosida voqelikni tushuntiruvchi tadqiqotchi va olimlar muayyan bir tashkiliy yoki madaniy qadriyatlar u yoki bu tashkilotda ilgari mavjud bo’lganligi uchun ularni o’zgartirishlarga bo’lgan harakatlar institutsional qarshiliklarga uchrashi va muvaffaqiyatsizlikka yo’liqishi mumkin deb izohlaydi.
Bu nazariyani jinoyat adliyasi aktorlarining xulq-atvoriga, tashkiliy sotsiologiyasiga ham tadbiq etish mumkin. Masalan, post-sovet mintaqasida politsiya reformasini amalga oshirish o’ta murakkab va kompleks jarayon sanaladi. Afsuski, deyarli, hech qaysi mamlakat — Gruziyadagi qisman muvaffaqiyatli reformani inobatga olmaganda — politsiya kuchlaridagi sovet ratsionali, mantig’i va qadriyatlarini o’zgartira olmagan. Bir necha mamlakatlarda, xususan Rossiya Federatsiyasi yoki Qozog’istonda politsiya kuchlari yangi yuridik definitsiya orqali ‘politsiya’ deb yuritilgani bilan ularning tashkiliy sotsioligiyasi va qadriyatlarida davomiylik (continuity) kuzatiladi. Ayrimlarida, masalan, O’zbekistonda terminologik mavhumlik va funksional parallellik kuzatiladi.
Yaqinda Toronto universiteti Sotsiologiya Professori Philip Goodman hamda Missouri universiteti Kriminologiya va Jinoiy adliya dotsenti Kaitlyn Quinn bunday jarayonlarni izohlash uchun ajoyib metafora qo’llagan. Hovard Jinoyat va adliya jurnalida Phil va Kate jazo domenidagi sotsial aktorlarni Kaliforniya qamoqxonalaridagi dala mehnatiga qayta-qayta murojat qilganligini va turli davrlarda bunday qarorni turlicha ratsionallashtirganligini palimpsest metaforasi orqali izohlaydi.
Yevropada qog’ozlarni tayyorlash va bosma nashrlar ommalashmagunicha qo’lyozmalar palimsest degan odatda juda qimmat va topish qiyin hayvon tersiga bitilgan. Shu sababli eski palimpsestlarni ustki qismi qirib tashlangan holda yangi yozuvlar ana shu qatlamga ko’chirilgan. Qiziqarlisi bunday yuzlarda eski yozuvning izlarini ko’rish, o’qish va deshifrlarshning imkoni mavjud. Masalan, 13-asrda yaratilgan Arximed palimpsesti, Arximedning Vizantiyada bo’lgan matematikaga doir ishi ustiga tushirilgan diniy ibodat matni buning yorqin na’munasidir. Bu ibodat matni eski matematika kitobining sahifalarini qirish, kesish va rotatsiya qilish natijasida paydo bo’lgan.
Demak, palimpsest metaforasi bizga qanday qilib o’tmishni tushunishni yoki uning ahamiyatini anglashda bugun qabul qilingan qarorlar va ularga kelish uchun amalga oshirilgan baholashga chambarchas bog’liq va shunday harakatlarning oqibatidir degan fikrlash forulasini taklif qiladi. Bu shu bilan ‘path dependacy’ nazariyasining teskarini yaratadi.
@CJandLP
Orangizda xorijda o‘qishni davom ettirmoqchi bo‘lgan, qaysi universitetlarga hujjat topshirish haqida bosh qotirayotgan bakalavriat va magistratura bitiruvchilari bo‘lsa, albatta, Birlashgan Qirollikning eng yirik shaharlaridan birida joylashgan Liverpul universitetini o‘zingizning short-listingizga qo‘shishni o‘ylab ko‘rsangiz bo‘ladi.
Liverpul shahri bu nafaqat jahonning pop poytaxti, balki eng yirik industrial shaharlaridan biri hisoblanadi. Ana shu sababdan shahrining eng yirik universiteti bo‘lgan Liverpul universitetining mottosi Original Red Brick ya’ni Asl qizil g‘isht deb ataladi.
Boshqa Huquq maktablaridan farqli ravishda bu universitet bu maktabini Huquq va ijtimoiy adolat maktabi (School of Law and Social Justice) deb nomlagan.
@CJandLP
Liverpul shahri bu nafaqat jahonning pop poytaxti, balki eng yirik industrial shaharlaridan biri hisoblanadi. Ana shu sababdan shahrining eng yirik universiteti bo‘lgan Liverpul universitetining mottosi Original Red Brick ya’ni Asl qizil g‘isht deb ataladi.
Boshqa Huquq maktablaridan farqli ravishda bu universitet bu maktabini Huquq va ijtimoiy adolat maktabi (School of Law and Social Justice) deb nomlagan.
@CJandLP
👍4👏1
‘Yoshlar o’zi nima xohlaydi?’ yohud klassik ahloqiy sarosima nazariyasi
O’zbek media segmentida yoshlar madaniyati va ularning jamiyatga effekti borasida turli bahs va munozaralar kechmoqda. Bu ijtimoiy jarayon har bir jamiyat uchun mutlaqo normal hodisa. Ammo, ijtimoiy fanlar bu hodisalarni ahloqiy sarosima sifatida nazariyalashtirgan. Janubiy Afrikalik Steven Cohen 60-yillardagi Britan jamiyatidagi ana shunday ziddiyatli qarama-qarshiliklar haqida ajoyib monografiya chop qilgan hamda uni Folk Devils and Moral Panics (Iblis kimsalar va ahloqiy sarosima) sarlavhasi ostida nomlagan.
Britaniyada 1964-yil Aprelida Easter (pasxa) deb nomlangan bayramda Klakton shaharchasida ‘zerikkan’ yoshlar motobayk va skuterlarda tartibsizliklar uyushtiradi. Ommaviy axborot vositalari, politsiya katta konstabli va yoshi katta avlod vakillari bu jarayonlarni o’ta bo’rttirgan holda media makonida aylantiradi.
1/2
@CJandLP
O’zbek media segmentida yoshlar madaniyati va ularning jamiyatga effekti borasida turli bahs va munozaralar kechmoqda. Bu ijtimoiy jarayon har bir jamiyat uchun mutlaqo normal hodisa. Ammo, ijtimoiy fanlar bu hodisalarni ahloqiy sarosima sifatida nazariyalashtirgan. Janubiy Afrikalik Steven Cohen 60-yillardagi Britan jamiyatidagi ana shunday ziddiyatli qarama-qarshiliklar haqida ajoyib monografiya chop qilgan hamda uni Folk Devils and Moral Panics (Iblis kimsalar va ahloqiy sarosima) sarlavhasi ostida nomlagan.
Britaniyada 1964-yil Aprelida Easter (pasxa) deb nomlangan bayramda Klakton shaharchasida ‘zerikkan’ yoshlar motobayk va skuterlarda tartibsizliklar uyushtiradi. Ommaviy axborot vositalari, politsiya katta konstabli va yoshi katta avlod vakillari bu jarayonlarni o’ta bo’rttirgan holda media makonida aylantiradi.
1/2
@CJandLP
Ilk tadqiqotchilik davrida bo’lgan Stan Cohen esa ommaning yoshlar deviatsiyasiga bo’lgan reaksiyasini turli tomonlardan intervyu olish orqali o’z data-setini yaratib oladi.
Stanning nazariyasiga ko’ra bu quyidagi mexanizmda ishlaydi: Muammo ‘aniqlanadi, uning sabablari soddalashtiriladi, ishtirokchilar stigmatizatsiya qilinadi (ahloqsizlikda ayblab sazoyi qilish), chora ko’rish uchun media kompaniyalar boshlandi, hukumatning reaksiyasi. Demak, bu o’ziga xos zanjir mexanizimida ishlaydigan serkulyar harakatni tashkil etadigan hamda bir necha ahloqiy sarosima raundlarigacha yetib borishi mumkin bo‘lgan jarayondir.
Mods va Rockers bu o’z-o’zidan paydo bo’lib qolgan fenomen emas, balki yoshlar deviatsiyasi, unga OAV va jamiyat hamda hukumat reaksiyasi o’rtasidagi aloqalar qorishmasi natijasida shakllangan hodisadir.
2/2
@CJandLP
Stanning nazariyasiga ko’ra bu quyidagi mexanizmda ishlaydi: Muammo ‘aniqlanadi, uning sabablari soddalashtiriladi, ishtirokchilar stigmatizatsiya qilinadi (ahloqsizlikda ayblab sazoyi qilish), chora ko’rish uchun media kompaniyalar boshlandi, hukumatning reaksiyasi. Demak, bu o’ziga xos zanjir mexanizimida ishlaydigan serkulyar harakatni tashkil etadigan hamda bir necha ahloqiy sarosima raundlarigacha yetib borishi mumkin bo‘lgan jarayondir.
Mods va Rockers bu o’z-o’zidan paydo bo’lib qolgan fenomen emas, balki yoshlar deviatsiyasi, unga OAV va jamiyat hamda hukumat reaksiyasi o’rtasidagi aloqalar qorishmasi natijasida shakllangan hodisadir.
2/2
@CJandLP
Himoya yoki hujum?! Isyonkor huquqshunoslikga nazar
Qo’shma Shtatlardagi huquqshunoslar haqida gap ketganida ko’pchilik ko’z o’ngida Hollywood filmlaridagi protagonist’lar gavdalanadi. Ehtimol, Hollywood filmari haddan ortiq bo’rttirishlar mahsulidir, ammo Shtatlar jamoatchiligi tasavvurlarning huquqshunoslarni bunday gavdalashi qisman haqiqat yotadi.
Mazkur postda ilgari ham bir necha marta iqtibos keltirilgan huquqshunos, faylasuf va mutafakkir Bernard E. Harcourtning nazariya va amaliyotni ustalik bilan uyg’unlashtira olgan faoliyatiga, uning huquqshunoslikni, xususan jinoyiy litigatsiya jarayonini, shunchaki ‘passiv’ himoyachi sifatida emas, balki aktiv, hujumkor huquqshunos sifatida ishtirok etishi darkorligi yuzasidan qarashlariga bag’ishlanadi.
Voqea 2011-yilning 16-oktyabrida Chikagoning Grant Park’ida Chikago universitetining 12 nafar talabasining komendantlik soatida norozilik protesti uyushtirishi ortidan boshlangan. 12 nafar talaba va 80 dan ortiq protest ishtirokchilari politsiya avtozaklarida turli politsiya stansiyalarida 17 soatgacha ushlab turilgan. Gap shundaki, shahar ma’muriyati va meri bu topshiriqni berishda ayblanadi hamda komendantlik soati bir kun ilgari o’tkazilgan Obama prezidentlikda g’oliblik namoyishlariga nisbatan tadbiq etilmagan.
Bernard shahardagi eng kuchli advokatlar bilan birgalikda talabalarning himoyasiga kirishadi. Shahardagi eng mashhur himoyachi deb nom chiqargan Tom Durkin ishni pro-bono shaklda olishga rozi bo’ladi. Bu jamoaga professorning voqeadan 4 kun olden Illinoy shtati Advokatlar assotsiatsiyasida qasamyod qabul qilgan tadqiqot assistenti ham qo’shiladi.
Himoya argumenti komendantlik soati muhim davlat manfatlari yo’lida o’rnatilmagan; shahar ma’muriyati protestchilar uchun alternativ harakat yo’nalishlari qoldirmaganligi hamda huquqni qo’lash kontentdan holi bo’lmagan ya’ni bir kun ilgarigi va bu protestlarga nisbatan turlicha tadbiq etilgan degan nuqtai-nazar atrofida quriladi.
2012-yil 27-sentabrida sudya Thomas More Donnelly barcha ayblovlarni beror qiluvchi 37 betli sud qarorini e’lon qiladi. Unda sudya Grant Park tarixan shahar aholisining ommaviy munosabatlarini bildirish maydoni sifatida shakllanganligi va bu hududda komendantlik soati qonunga xilof ravishda o’rnatilganligi haqida bandlar mavjud.
Nima uchun bu voqelik muhim? Avallo, jinoiy litigatsiya sud zali doirasida cheklanib qolmasdan katta ijtimoiy harakatga aylanadi. Qolaversa, harakat ishtirokchilari huquqshunoslikni himoya shaklidan hujumkor, hamla qiluvchi (offensive, striker litigation) litigatsiyaga aylantira olishgan. Eng muhimi nafqat talabalarga qo’yilgan ayblar bekor qilingan, balki ularga o’z noroziliklarini izhor etish uchun sud zalida platforma yaratib berilgan.
Huquqshunoslik va uning markazida bo’lib kelgan jinoiy litigatsiya eng oliy maqsadlaridan biri bu jamiyatni o’zgartirish bo’lishi kerak.
@CJandLP
Qo’shma Shtatlardagi huquqshunoslar haqida gap ketganida ko’pchilik ko’z o’ngida Hollywood filmlaridagi protagonist’lar gavdalanadi. Ehtimol, Hollywood filmari haddan ortiq bo’rttirishlar mahsulidir, ammo Shtatlar jamoatchiligi tasavvurlarning huquqshunoslarni bunday gavdalashi qisman haqiqat yotadi.
Mazkur postda ilgari ham bir necha marta iqtibos keltirilgan huquqshunos, faylasuf va mutafakkir Bernard E. Harcourtning nazariya va amaliyotni ustalik bilan uyg’unlashtira olgan faoliyatiga, uning huquqshunoslikni, xususan jinoyiy litigatsiya jarayonini, shunchaki ‘passiv’ himoyachi sifatida emas, balki aktiv, hujumkor huquqshunos sifatida ishtirok etishi darkorligi yuzasidan qarashlariga bag’ishlanadi.
Voqea 2011-yilning 16-oktyabrida Chikagoning Grant Park’ida Chikago universitetining 12 nafar talabasining komendantlik soatida norozilik protesti uyushtirishi ortidan boshlangan. 12 nafar talaba va 80 dan ortiq protest ishtirokchilari politsiya avtozaklarida turli politsiya stansiyalarida 17 soatgacha ushlab turilgan. Gap shundaki, shahar ma’muriyati va meri bu topshiriqni berishda ayblanadi hamda komendantlik soati bir kun ilgari o’tkazilgan Obama prezidentlikda g’oliblik namoyishlariga nisbatan tadbiq etilmagan.
Bernard shahardagi eng kuchli advokatlar bilan birgalikda talabalarning himoyasiga kirishadi. Shahardagi eng mashhur himoyachi deb nom chiqargan Tom Durkin ishni pro-bono shaklda olishga rozi bo’ladi. Bu jamoaga professorning voqeadan 4 kun olden Illinoy shtati Advokatlar assotsiatsiyasida qasamyod qabul qilgan tadqiqot assistenti ham qo’shiladi.
Himoya argumenti komendantlik soati muhim davlat manfatlari yo’lida o’rnatilmagan; shahar ma’muriyati protestchilar uchun alternativ harakat yo’nalishlari qoldirmaganligi hamda huquqni qo’lash kontentdan holi bo’lmagan ya’ni bir kun ilgarigi va bu protestlarga nisbatan turlicha tadbiq etilgan degan nuqtai-nazar atrofida quriladi.
2012-yil 27-sentabrida sudya Thomas More Donnelly barcha ayblovlarni beror qiluvchi 37 betli sud qarorini e’lon qiladi. Unda sudya Grant Park tarixan shahar aholisining ommaviy munosabatlarini bildirish maydoni sifatida shakllanganligi va bu hududda komendantlik soati qonunga xilof ravishda o’rnatilganligi haqida bandlar mavjud.
Nima uchun bu voqelik muhim? Avallo, jinoiy litigatsiya sud zali doirasida cheklanib qolmasdan katta ijtimoiy harakatga aylanadi. Qolaversa, harakat ishtirokchilari huquqshunoslikni himoya shaklidan hujumkor, hamla qiluvchi (offensive, striker litigation) litigatsiyaga aylantira olishgan. Eng muhimi nafqat talabalarga qo’yilgan ayblar bekor qilingan, balki ularga o’z noroziliklarini izhor etish uchun sud zalida platforma yaratib berilgan.
Huquqshunoslik va uning markazida bo’lib kelgan jinoiy litigatsiya eng oliy maqsadlaridan biri bu jamiyatni o’zgartirish bo’lishi kerak.
@CJandLP
👍1
Criminal Justice & Legal Paradigm
Himoya yoki hujum?! Isyonkor huquqshunoslikga nazar Qo’shma Shtatlardagi huquqshunoslar haqida gap ketganida ko’pchilik ko’z o’ngida Hollywood filmlaridagi protagonist’lar gavdalanadi. Ehtimol, Hollywood filmari haddan ortiq bo’rttirishlar mahsulidir, ammo…
Chikago haqida gap ketganida O’zbekistonda Huquq maktablariga kirish imtixonlariga tayyorgarlik ko’rgan talabalar 8 soatlik ish kuni talabi bilan 1886-yil 1-mayida Chikgoning Haymarket Square’ida sodir bo’lgan ishchilar harakatida aybli deb topilib o’lim jazosiga hukm etilgan Albert Parsons va August Spies kabi radikal ischi aktivistlarni yodiga olsa kerak. Aynan shu voqealar natijasida 1-may xalqaro mehnatkashlar kuni deb belgilangan. Qolaversa, bu noroziliklar Shtatlar bo’ylab mehnat va kapital orasidagi ziddiyatlarning cho’qqisi o’laroq Buyuk ko’tarilish (the Great Upheaval) yuzaga kelishiga olib kelgan.
Bundan tashqari, Chikagoda 1960-yillarda Federal hukumatning Veytnamga qarshi urushiga qarshi norozilik protestlarida ishtirok etganlarga nisbatan adolatsiz hukm o‘qilgan.
Shubhasiz, The Trial of the Chicago 7 tarixiy huquqiy dramasi Huquq maktablari talabalari tomosha qilishi lozim bo’lgan filmlardan biridir.
@CJandLP
Bundan tashqari, Chikagoda 1960-yillarda Federal hukumatning Veytnamga qarshi urushiga qarshi norozilik protestlarida ishtirok etganlarga nisbatan adolatsiz hukm o‘qilgan.
Shubhasiz, The Trial of the Chicago 7 tarixiy huquqiy dramasi Huquq maktablari talabalari tomosha qilishi lozim bo’lgan filmlardan biridir.
@CJandLP
👍1
Global shimolning ayrim industrial demokratiyalarida politsiya safiga kirish uchun talab etiladigan trening davomiyligi va politsiya ofitserlarining odam o‘limiga sabab bo‘lishi indeksi.
@CJandLP
@CJandLP
👍1
Avtomobil kriminologiyasi
Shubhasiz, avtomobillar bu insoniyatning rutin (kundalik) hayot tarzini, qolaversa shaharlarning ko‘rinishini tubdan o‘zgartirib yuborgan vositadir.
Avtomobillar va ularni cheklash tarafdorlari o‘rtasida kechadigan bahslarda pro-avtomobilchilar avtomobil bu erkinlik ramzidir degan g‘oyani ilgari suradi. Ammo, masalaga ingliz tilidagi scratching the surface ya’ni yuzaki emas, balki chuqurroq qaralsa mashinalar bu cheksiz kontrol obyekti ekanligini ilg‘ash qiyin emas. Boshqacha qilib aytganda siz avtomobil boshqarish uchun muyyan darajada erkinligingizdan voz kechasiz. Masalan, turli treninglardan va imtixonlardan o‘tishingiz bir necha yuzlab yo‘l signallari, chiroqlari va yo‘l politsiyachilari ishoralariga bo‘ysunishingiz buning yaqqol dalilidir.
Avtomobil bu kriminologik jihatdan muhim tadqiqot obyekti, o‘ziga xos kriminologik lakuna (bo‘shliq). Birgina Shtatlarning o‘zida mashinalar nafaqat yangi madaniyat yaratgan, balki insonlarni politsiya nazorati obyektiga aylantirib qo‘ygan. Bundan ayniqsa rangli irq vakillari disproportsional aziyat chekadi.
@CJandLP
Shubhasiz, avtomobillar bu insoniyatning rutin (kundalik) hayot tarzini, qolaversa shaharlarning ko‘rinishini tubdan o‘zgartirib yuborgan vositadir.
Avtomobillar va ularni cheklash tarafdorlari o‘rtasida kechadigan bahslarda pro-avtomobilchilar avtomobil bu erkinlik ramzidir degan g‘oyani ilgari suradi. Ammo, masalaga ingliz tilidagi scratching the surface ya’ni yuzaki emas, balki chuqurroq qaralsa mashinalar bu cheksiz kontrol obyekti ekanligini ilg‘ash qiyin emas. Boshqacha qilib aytganda siz avtomobil boshqarish uchun muyyan darajada erkinligingizdan voz kechasiz. Masalan, turli treninglardan va imtixonlardan o‘tishingiz bir necha yuzlab yo‘l signallari, chiroqlari va yo‘l politsiyachilari ishoralariga bo‘ysunishingiz buning yaqqol dalilidir.
Avtomobil bu kriminologik jihatdan muhim tadqiqot obyekti, o‘ziga xos kriminologik lakuna (bo‘shliq). Birgina Shtatlarning o‘zida mashinalar nafaqat yangi madaniyat yaratgan, balki insonlarni politsiya nazorati obyektiga aylantirib qo‘ygan. Bundan ayniqsa rangli irq vakillari disproportsional aziyat chekadi.
@CJandLP
👍1
8-mart: qisqa revizionistik tahlil
Ehtimol, siz 1917-yilgi Fevral (eski rus kalendari bo‘yicha 23-fevral) inqilobi haqida ko‘p va xo‘p eshitgandirsiz. Ana shu inqilob 1917-yilning 8-mart kuniga to‘g‘ri kelgan. Bu sana ana inqilobdan so‘ng Xalqaro xotin-qizlar kuni deb belgilangan.
Ana shu sana kuni peshinda Chor Rossiyasi poytaxti Petrograd shahrining (hozirgi Sankt Peterburg shahri) Nevsky prospektida asosan ayollardan iborat bir necha minglab protestchilarning monarxiyaga qarshi norozilik harakati boshlangan.
Tarixchilarning hisob-kitoblariga ko‘ra bu norozlik namoyishlarida taxminan 150 ming kishi ishtirok etgan. Mavjud adabiyotlardagi debatlar mazkur namoyishlarning oldindan rejalashtirilgan holda tashkil etilganligi yoki to‘satdan sodir bo‘lganligi haqida uzoq bahslardan iborat. Ammo, Xalq qayg‘usi (A People’s Tragedy: The Russian Revolution) asari muallifi Orlando Figes bu harakat ko‘proq qo‘qqisdan sodir bo‘lgan deb hisoblaydi.
9-mart kuni davom etgan namoyishlarda protestchilar Znamenskaya maydonidagi Aleksandr III’ning ot ustidagi haykali ostiga qo‘zg‘almas avtokratik boshqaruv ramzi sifatida ‘Hippopotam’ yozuvini o‘yib muhrlab qo‘yilgan.
Garchi 1917-yilgi Fveral/Mart inqilobi ochiq demokratik modeldagi jamiyat qurishga yo‘l ochib bermagan bo‘lsada, bu voqeylik rus xalqiga so‘z erkinligini his qilib ko‘rish imkoniyatini bergan.
@CJandLP
Ehtimol, siz 1917-yilgi Fevral (eski rus kalendari bo‘yicha 23-fevral) inqilobi haqida ko‘p va xo‘p eshitgandirsiz. Ana shu inqilob 1917-yilning 8-mart kuniga to‘g‘ri kelgan. Bu sana ana inqilobdan so‘ng Xalqaro xotin-qizlar kuni deb belgilangan.
Ana shu sana kuni peshinda Chor Rossiyasi poytaxti Petrograd shahrining (hozirgi Sankt Peterburg shahri) Nevsky prospektida asosan ayollardan iborat bir necha minglab protestchilarning monarxiyaga qarshi norozilik harakati boshlangan.
Tarixchilarning hisob-kitoblariga ko‘ra bu norozlik namoyishlarida taxminan 150 ming kishi ishtirok etgan. Mavjud adabiyotlardagi debatlar mazkur namoyishlarning oldindan rejalashtirilgan holda tashkil etilganligi yoki to‘satdan sodir bo‘lganligi haqida uzoq bahslardan iborat. Ammo, Xalq qayg‘usi (A People’s Tragedy: The Russian Revolution) asari muallifi Orlando Figes bu harakat ko‘proq qo‘qqisdan sodir bo‘lgan deb hisoblaydi.
9-mart kuni davom etgan namoyishlarda protestchilar Znamenskaya maydonidagi Aleksandr III’ning ot ustidagi haykali ostiga qo‘zg‘almas avtokratik boshqaruv ramzi sifatida ‘Hippopotam’ yozuvini o‘yib muhrlab qo‘yilgan.
Garchi 1917-yilgi Fveral/Mart inqilobi ochiq demokratik modeldagi jamiyat qurishga yo‘l ochib bermagan bo‘lsada, bu voqeylik rus xalqiga so‘z erkinligini his qilib ko‘rish imkoniyatini bergan.
@CJandLP
👍1
Konkret Utopia
Mashhur Fransuz sotsiologi Mishel Fuko o’zining geniologik tadqiqotlarini (muayyan bir voqelikning, hodisaning ildizini aniqlashga yo’naltirilgan) ‘men bugunning o’tmishi haqida yozmoqdaman’ degan kirish so’zlari bilan boshlagan.
Bugungi insoniyat sivilizatsiyasini aynan bugungi holatiga kelishida utopia qarashlarining ahamiyati juda katta. Thomas Moore’dan tortib mazkur yondashuvning zamonaviy namoyondalari ijtimoiy davlat (Welfare State) asoslariga tamal toshi qo’yib ketgan.
Zamonaviy tanqidiy falsafa mutafakkirlari insoniyat tarixida maydonga olib chiqilgan va muyyan ma’noda to’liq muvaffaqiyat qozona olmagan yuqori potensialli g’oyalar, qarashlar va ideallarni konkret utopia deb konsepsiyalashtirmoqda.
Muxtasar qilib aytganda konkret utopia bu bizning bugungi kunda yig’ilib qolgan muammolarimiz: global iqlim o’zgarishi, ekstraktiv kapitalizm, ekspozitar jamiyat (Orvelcha destopia), zo’ravonlik ustiga qurilgan siyosiy polarizatsiya va aksilinqiloblardan qutqaradi.
@CJandLP
Mashhur Fransuz sotsiologi Mishel Fuko o’zining geniologik tadqiqotlarini (muayyan bir voqelikning, hodisaning ildizini aniqlashga yo’naltirilgan) ‘men bugunning o’tmishi haqida yozmoqdaman’ degan kirish so’zlari bilan boshlagan.
Bugungi insoniyat sivilizatsiyasini aynan bugungi holatiga kelishida utopia qarashlarining ahamiyati juda katta. Thomas Moore’dan tortib mazkur yondashuvning zamonaviy namoyondalari ijtimoiy davlat (Welfare State) asoslariga tamal toshi qo’yib ketgan.
Zamonaviy tanqidiy falsafa mutafakkirlari insoniyat tarixida maydonga olib chiqilgan va muyyan ma’noda to’liq muvaffaqiyat qozona olmagan yuqori potensialli g’oyalar, qarashlar va ideallarni konkret utopia deb konsepsiyalashtirmoqda.
Muxtasar qilib aytganda konkret utopia bu bizning bugungi kunda yig’ilib qolgan muammolarimiz: global iqlim o’zgarishi, ekstraktiv kapitalizm, ekspozitar jamiyat (Orvelcha destopia), zo’ravonlik ustiga qurilgan siyosiy polarizatsiya va aksilinqiloblardan qutqaradi.
@CJandLP
Gulag 2.0
Rossiyaning amaldagi neo-natsistik ideologiyani dastaklab olgan siyosiy elitasi tomonidan Ukraina uyushtirilgan bosqin nafaqat siyosiy, madaniy, yoki harbiy balki jinoiy adliya tadqiqotlari uchun ham muhim burilish nuqtasi deb qarash mumkin.
1939-yil 17-sentabrida Polsha yerlariga bostirib kirilishi va uning Sovet davlati hududiga anneksiya qilib olinishida ham ‘maxsus harbiy operatsiya’ nomi ostida ichki va tashqi kuzatuvcholarni chalg‘itish va harakatga muyyan legitimlik taqdim etish maqsadida amalga oshirilgan.
Urush iqtisodiyotni ta’minlash bu davlatning jazo apparatidan intensiv, davomiy va o‘ziga xos tizimli repressiv mantiq va ideallarni qo‘llashni talab etadi. Bu mantiq va ideallar o‘z navbatida muayyan bir institutlarni yaratadi. 1934-yilda Ichki ishlar xalq komissarligi (NKVD) huzurida tashkil etilgan Lagerlar bosh boshqarmasi (Glavnoe upravlenie lagerei, GULag) ana shunday institutlardan biri.
Revizionist tarixchilar hisob-kitobiga ko‘ra bu tizim 3 milliondan ortiq shaxni o‘ziga xos konveyeri bo‘lib xizmat qilgan. Ular Sibirdan tortib Kolimagacha o‘ta og‘ir ob-havo va mehnat sharoitida dehumanizatsiyalangan.
Barchani urushga safarbar qilgan tashqi frontda Ukrainaga qarshi, ichki frontda inson ongi va shuuriga qarshi kurashayotgan rejim jazoni ijro etish muassalarida ana shunday neo-gulag mantig‘ini qo‘llayotganligini anglash mushkul emas.
Garchi hozir aniq hisob-kitob qilishning imkoni mavjud bo‘lmasada, bunday neo-gulaglarning asosan O‘rta Osiyolik mehnat migrantlarini tashkil qiluvchi qismi front ostonasidagi qurilish obyektlarida majburiy mehnatga jalb etilmoqda yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri frontga mobilizatsiya qilinmoqda.
@CJandLP
Rossiyaning amaldagi neo-natsistik ideologiyani dastaklab olgan siyosiy elitasi tomonidan Ukraina uyushtirilgan bosqin nafaqat siyosiy, madaniy, yoki harbiy balki jinoiy adliya tadqiqotlari uchun ham muhim burilish nuqtasi deb qarash mumkin.
1939-yil 17-sentabrida Polsha yerlariga bostirib kirilishi va uning Sovet davlati hududiga anneksiya qilib olinishida ham ‘maxsus harbiy operatsiya’ nomi ostida ichki va tashqi kuzatuvcholarni chalg‘itish va harakatga muyyan legitimlik taqdim etish maqsadida amalga oshirilgan.
Urush iqtisodiyotni ta’minlash bu davlatning jazo apparatidan intensiv, davomiy va o‘ziga xos tizimli repressiv mantiq va ideallarni qo‘llashni talab etadi. Bu mantiq va ideallar o‘z navbatida muayyan bir institutlarni yaratadi. 1934-yilda Ichki ishlar xalq komissarligi (NKVD) huzurida tashkil etilgan Lagerlar bosh boshqarmasi (Glavnoe upravlenie lagerei, GULag) ana shunday institutlardan biri.
Revizionist tarixchilar hisob-kitobiga ko‘ra bu tizim 3 milliondan ortiq shaxni o‘ziga xos konveyeri bo‘lib xizmat qilgan. Ular Sibirdan tortib Kolimagacha o‘ta og‘ir ob-havo va mehnat sharoitida dehumanizatsiyalangan.
Barchani urushga safarbar qilgan tashqi frontda Ukrainaga qarshi, ichki frontda inson ongi va shuuriga qarshi kurashayotgan rejim jazoni ijro etish muassalarida ana shunday neo-gulag mantig‘ini qo‘llayotganligini anglash mushkul emas.
Garchi hozir aniq hisob-kitob qilishning imkoni mavjud bo‘lmasada, bunday neo-gulaglarning asosan O‘rta Osiyolik mehnat migrantlarini tashkil qiluvchi qismi front ostonasidagi qurilish obyektlarida majburiy mehnatga jalb etilmoqda yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri frontga mobilizatsiya qilinmoqda.
@CJandLP
👍2