Савол: Ассалому алайкум. Фирма (МЧЖ) балансдаги машина сотиб юборилди лекин накдга, уни пули тўланмади. Яъни машинани олган жисмоний шахс бизнинг банк хисоб рақамимизга нақд пул топширмади. Бу холатда жисмоний шахсга электрон хисоб варақ фактура жўнатаманми? Пули тўланмаса шундай харажат деб хисобдан чикариб юбораманми ёки карор буйрук шу каби хужжатлар тайёрлаш керакми? Шунда бухгалтерияда нима қилинади?

Жавоб: Вазирлар Махкамасининг 07.03.2006 йилдаги 38-сонли қарори билан тасдиқланган "Автомототранспорт воситалари билан боғлиқ битимларни расмийлаштириш тартиби тўғрисида" ги Низомнинг 3-бандига асосан жисмоний шахсга автомашина сотувини тасдиқловчи хужжат нотариал тасдиқланган олди-сотди шартнома хисобланади. Шартномада белгиланган нарх билан Вазирлар Махкамасининг 14.08.2020 йилдаги 489-сонли қарори билан тасдиқланган "Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида" ги Низомнинг 61-бандига асосан жисмоний шахснинг ЖШШИР (жисмоний шахснинг шахсий идентификация раками) ни кўрсатган холда электрон хисоб варақ фактура жўнатилади. Хисоб варақ фактура жунатилгандан сунг хакдорлик пайдо бўлади. Сизнинг ташкилотингизда автомашинани сотиш учун масъул шахс, агар автомашина нақд пулга сотилган бўлса, нақд пулни (жисмоний шахсдан)банк хисобрақамига топширилишини таъминлаши керак. Агар алохида масъул шахс белгиланмаган бўлса жамият рахбари зиммасида бўлади. Ушбу сотилган автомашина пулини ундирмаганлик учун рахбар жамият таъсисчилари олдида хисобдор бўлади. Харажатлар жамият фойдасига таъсир қилганлиги учун хакдорлик суммасини рахбардан ундириб олиш ёки харажат деб эътироф этиш таъсисчилар ихтиёрида бўлади. Агар ундирилмаган суммани харажатга олиш тўғрисида қарор чиқарилса, дебитор қарздорликни бартараф этиш юзасидан хакдорликдан воз кечиб, харажатга олиш мумкин. Лекин Солиқ кодекси 305-моддасига асосан ушбу харажат фойда солиғи базасидан чегирилмайди.

Бизнинг ташкилотимиз таълим бериш билан бирга имтихон ўтказишни хам ташкил қилади. Солиқлардан қандай имтиёзлар мавжуд?

Жавоб: Солиқ кодекси 59-моддасида таълимга оид хизматлар, шу жумладан тестлар ва имтиҳонлар ўтказишни ташкил этиш фаолиятини амалга оширувчи юридик шахслар ижтимоий соҳада фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар хисобланади. Мазкур моддага асосан юридик шахслар уларнинг тегишли фаолият турларидан олинган даромадлари текин олинган мол-мулк тарзидаги даромадлар ҳисобга олинган ҳолда жами йиллик даромадининг камида 90 фоизини ташкил этиши шарти билан ижтимоий соҳада фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар деб эътироф этилади.

Кодекснинг 337-моддасига асосан 59-моддасида белгиланган мезонларга жавоб берадиган ижтимоий соҳада фаолиятни амалга оширувчи солиқ тўловчилар фаолиятнинг барча турлари бўйича 0 фоиз миқдорида фойда солиғи ставкасини қўллашга ҳақлидирлар.

Кодекснинг 243-моддаси биринчи қисми 10-бандига асосан ўқитиш (таълим) соҳасидаги хизматларни, шу жумладан тест синовлари ва имтиҳонлар ўтказишни ташкил этиш хизматлари,
хусусан:
таълим муассасалари (ташкилотлари), шунингдек кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни амалга оширадиган ташкилотлар томонидан кўрсатиладиган қўшимча таълим бериш бўйича хизматларни реализация қилиш бўйича айланма қўшилган қиймат солиғидан озод этилади.

Кодекснинг 414-моддасига асосан мол-мулк солиғи базаси маданият ва санъат, таълим, соғлиқни сақлаш, жисмоний тарбия ва спорт, ижтимоий таъминот объектларининг ўртача йиллик қолдиқ қийматига камайтирилади.

Кодекснинг 428-моддасига асосан маданият ва санъат, таълим, соғлиқни сақлаш, жисмоний тарбия ва спорт, ижтимоий таъминот объектларининг эгаллаган ерлари солиқ солинмайдиган
ерлар ҳисобланади.

Кодекснинг 442-моддаси иккинчи қисми 1-бандига асосан (агар нотижорат шаклда ташкил қилинган бўлса) нотижорат ташкилотлар томонидан нотижорат фаолиятни амалга ошириш доирасида фойдаланиладиган сув ресурслари сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқ солиш объекти ҳисобланмайди.

Солиқ бўйича тадбиркорларга нисбатан судга даъво киритиш муддати ҳозирги 5 йилдан 3 йилга туширилади.

Бундан ташқари, солиқ ёки кредит қарзини ундириш бўйича суд қарори чиқарилганда, пеня ва фоизлар ҳисоблаш тўхтатилади. https://t.me/accounting_stuff

Камерал назоратда тадбиркордан ҳужжат талаб қилиш ёки уни идорага чақириш қатъиян тақиқланади

Президент ҳозирда камерал назорат тўлақонли солиқ текширувига айланиб кетгани ва бу коррупцияга ҳам йўл очиб бераётганини кўрсатиб ўтди.

👉 https://kun.uz/20150079

Kun.uz расмий канали

«2022 йил 20 февралда корхона 2023 йил 31 декабрь охиригача тўлиқ тўлов шартлари билан нотурар жой бўлган биноларни сотиб олди. 2022 йил 1 мартда тўлов шартлари белгиланган, аммо фоизлар ва тўловлар жадвали кўрсатилмаган нотариал шартнома тузилди. Бухгалтерия ҳисобварақ-фактурани умумий суммага ёпди. 5-сонли БҲМС қоидаларини ҳисобга олган ҳолда, корхона кўчмас мулк қийматини Марказий Банк курси бўйича камайтиришга (чегиришга) ҳақлими? Агар ҳа бўлса, у тўловнинг умумий суммасига ҚҚС суммасини ҳисобга оладими?».
– Агар шартнома шартларида харид қилинган асосий воситалар ҳақини кечиктириб ёки бўлиб тўлаш назарда тутилган бўлса, унда мазкур асосий воситалар бухгалтерия ҳисобига кечиктириб ёки бўлиб тўлашни ҳисобга олмаган ҳолдаги сотиб олиш қиймати бўйича қабул қилинади. Бунда сотиб олиш қиймати ва тўловнинг умумий суммаси ўртасида юзага келадиган фарқ кечиктириб ёки бўлиб тўлаш даври давомида жорий тўловнинг кечиктириб ёки бўлиб тўлаш бўйича тўловларнинг умумий суммасидаги солиштирма оғирлигига боғлиқ ҳолда молиявий харажатларга (фоизлар бўйича харажатларга) олиб борилади 5-сонли БҲМС 11-б., 20.01.2004 й. АВ рўйхат рақами 1299.
Кўчмас мулкни сотиш шартномасида фоизлар ва тўловлар жадвали алоҳида кўрсатилмаганлиги сабабли, корхона мулкни бўлиб тўлаш билан, лекин фоизларни тўламасдан сотиб олган бўлиб чиқади. Корхона бухгалтерия ҳисобида нотурар жой биноларини электрон ҳисобварақ-фактурада кўрсатилган қиймат бўйича акс эттириши керак.
Агар реализация қилиш бўйича айланмага ҚҚС солинадиган сотиб олинган нотурар жой бинолари ишлаб чиқариш ва (ёки) реализация қилиш (хизмат кўрсатиш) билан боғлиқ фаолиятини амалга ошириш учун фойдаланилса, корхона ЭҲФда кўрсатилган ҚҚСни ҳисобга олишга ҳақли СК 266-м..

Корхона тасисчиларга дивидендни товар куринишида беришга карор килди,олинган товар учун касса аппаратга уриладими ёки бир томонлама фактура жунатиладими?

Жавоб: Агар таъсисчига (жисмоний шахс) дивиденд товар кўринишида берилса, Вазирлар Махкамасининг 14.08.2020 йилдаги 489-сонли қарори билан тасдиқланган "Ҳисобварақ-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, тақдим этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида" ги Низомнинг 3 ва 61-бандларига асосан жисмоний шахснинг шахсий идентификация (ЖШШИР) ни кўрсатган холда электрон хисоб варақ фактура жўнатади.

Жисмоний шахс номидан-жисмоний шахснинг электрон рақамли имзоси орқали амалга оширилади. Бунда жисмоний шахс электрон рақамли имзога эга бўлмаса, унга юборилган электрон ҳисобварақ-фактура автоматик тарзда тасдиқланади ва электрон ҳисобварақ-фактура икки нусхада қоғоз шаклида чоп этилади ҳамда бир нусхаси жисмоний шахсга тақдим этилади, иккинчи нусхаси товарлар (хизматлар) олинганлиги тўғрисидаги жисмоний шахснинг имзоси билан тасдиқланган ҳолда солиқ тўловчида сақланади.

#Кадровик
“БОЛЬНИЧНЫЙ” БЕРИЛМАЙДИГАН ҲОЛАТЛАР БОР!

Давлат ижтимоий суғуртаси бўйича нафақалар тайинлаш ва тўлаш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 23-бандига асосан вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақаси қуйидаги ҳолларда берилмайди:

➖ ишдан ёки бошқа вазифалардан бўйин товлаш мақсадида ўз саломатлигига атайлаб зиён етказган ёхуд ўзини касалликка солганда;

➖ гиёҳвандлик ёки мастлик билан боғлиқ ҳаракатлар оқибатида, шунингдек, спиртли ва гиёҳвандлик моддаларини истеъмол қилиш натижасида касалликка чалинганда (жароҳатланганда);

➖ жиноят содир қилиш вақтида жароҳатланганда;

➖ суд қарори асосида мажбурий даволанишга юборилганда (руҳий касаллардан ташқари);

➖ ҳибсда бўлган даврда;

➖ суд-тиббиёт экспертизасидан ўтиш даврида.

Саволингизни: @yuristgamurojaat ga қолдиринг

👉 @yuristlar_maslahati 👈

#Бизнес
❗️200 та иш ўрин яратган тадбиркорлар солиқлардан озод этилади

Ҳукуматнинг «20 минг тадбиркор – 500 минг малакали мутахассис» дастури доирасида тадбиркорлик субъектларига солиқ ва божхона имтиёзлари ҳамда преференцияларни қўллаш тартиби тўғрисида»ги низоми қабул қилинди.

✔️Низомга кўра, «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри»га киритилган фуқаролар камида 1 йил давомида иш билан таъминланган ва улар жами ишчилар сонининг камида 20 фоизини ташкил этган тадбиркорлар мол-мулк ва ер солиғи бўйича солиқ имтиёзларидан фойдаланиш ҳуқуқига эга бўлади, бунда:

✅ 51 тадан 100 тагача янги иш ўринлари яратадиган тадбиркорлар учун мол-мулк ва ер солиғининг амалдаги солиқ ставкаси 50 фоизга;
✅ 101 тадан 200 тагача янги иш ўрни яратадиганлар учун 75 фоизга камайтирилади;
✅ 200 тадан ортиқ иш ўринлари яратадиганлар мазкур солиқларни тўлашдан озод этилади.

✔️Дастурда иштирок этадиган тадбиркорларга барча солиқларни (ҚҚС ва солиқ агентлари сифатида тўланадиган солиқлар бундан мустасно) таъминотсиз ва фоизсиз қуйидаги муддатларга бўлиб тўлаш ҳуқуқи берилади:

✅ 51 тадан 100 тагача янги иш ўрни яратадиган тадбиркорларга – 3 ой муддатда;
✅ 101 тадан 200 тагача янги иш ўрни яратадиган тадбиркорларга – 6 ой муддатда;
☑️200 тадан ортиқ янги иш ўрни яратадиган тадбиркорларга – 12 ой муддатда.

🚫 Қуйидагича миқдорда янги иш ўринлари яратилган тақдирда уларга нисбатан қуйидаги тартибда солиқ текширувлари ўтказилмайди:

✅ 51 тадан 200 тагача янги иш ўрни яратадиган тадбиркорларда солиқ аудити ўтказилмайди;
✅ 200 тадан ортиқ янги иш ўрни яратадиган тадбиркорларда барча турдаги солиқ текширувлари ўтказилмайди.

Саволингизни: @yuristgamurojaat ga қолдиринг

👉 @yuristlar_maslahati 👈

Бизнинг корхонага ДСБ(Давлат солик бошкармаси) дан ишчиларни сонини текширишга текширувчилар келди, бизнинг корхона фаолиятида доимий иш булмагани сабабли ишчилар билан фукоролик хукукий тусдаги(ГПХ) шартнома асосида ишлаймиз. Ходимларга буйрук расмийлаштирилмаган бирок, ДСБ ходимлари буйрук сўрашяпти, ГПХ шартнома билан ишласа буйруқ хам чиқариш керакми?

Жавоб: Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси 703-моддасига асосан ҳақ эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни бажариш (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун ҳақ тўлаш мажбуриятини олади. Шунинг учун бу холатда асос фуқаролик-хукукий тусдаги шартнома хисобланади. Ҳақ эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси тузилганлиги учун(фуқаролик-хуқуқий тусдаги шартнома) жисмоний шахс билан юридик шахс ўртасидаги муносабатлар мехнат қонунчилиги билан эмас балки, фуқаролик кодекси билан тартибга солинганлиги учун ушбу холатда буйруқ расмийлаштириш мажбурияти йўқ

МЧЖ да уставни кўпайтириш учун пул тўланса, қанча муддатда уставни қайта рўйхатдан ўтказиш керак? Муддати борми?

Жавоб: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 09.07.2017 йилдаги 66-сонли қарори билан тасдиқланган "Тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатидан ўтказиш тартиби тўғрисида" ги Низомнинг 7-иловасига асосан устав фонди миқдоридаги ўзгаришлар тегишли ўзгаришлар ваколатли шахс томонидан тасдиқланган пайтдан бошлаб 30 кун мобайнида давлат рўйхатидан ўтказилиши белгиланган.

А корхона импорт шартномаси буйича Туркиядан 83 500 еврога юк сотиб олди. Бўнак сифатида ҳисоб рақамдан 60 000 еврони тўлади. Юк келаётган вақтда божхона бошқармаси томонидан ҳисоб рақамга банд қўйилди. Пул чиқим қилиш бутунлай таъқиқлаб қўйилди. Тўловнинг қолган 23 500 евроси тўланмай қолди. Ушбу қарз суммаси Б корхона томонидан талаб қилиш ҳуқуқидан ўзганинг фойдасига воз кечиш шартномаси бўйича тўлаб берилди.
Б корхона А корхонанинг қарзини ҳисоб рақамидан тўлаб берса, Б корхона учун қандай солиқ оқибатлари келиб чиқади?
Талаб қилиш ҳуқуқидан ўзганинг фойдасига воз кечиш шартномасининг моҳияти шундаки, кредиторга бошқа корхонанинг қарзи тўлаб берилмайди, балки кредитордан бошқа корхонанинг қарзи сотиб олинади.
Бундай шартномага кўра А корхона Б корхонага 23 500 еврони тўлаб бериши керак. Шартномада ушбу асосий қарздан ташқари яна ҳақ тўлаб берилиши назарда тутилган бўлиши мумкин.
Агар Б корхона талаб қилиш ҳуқуқини А корхона унга тўлаб бериши лозим бўлган суммадан арзонроқ нархга сотиб олган бўлса, фарқ суммаси Б корхонанинг даромади ҳисобланиб, фойда солиғи бўйича солиқ базасини аниқлашда жами даромад таркибига киритилади (СК 300-м. 1-қ. 1-б.).

"Мен 20 йил давомида бу ишни 30 дақиқада қандай бажаришни ўргандим"

Улкан кеманинг двигатели ишдан чиқди ва уни ҳеч ким тузата олмади.

Ва ниҳоят уни тузатиш учун 40 йилдан ортиқ тажрибага эга бўлган муҳандис-механикни таклиф қилишди.

У двигателни синчковлик билан текширди ва сумкасидан кичкина болғачани чиқарди. Кейин қайсидир детални урди. Двигател тезда ишлаб кетди. У таъмирланган эди!

Орадан 7 кун ўтгач инженер таъмирлаш хизмати ҳақини 20 000 доллар эканлигини айтди.

- Нима?, - дея ҳайрон бўлди кема хўжайини.
- Сиз қарийб ҳеч нарса қилмадингизку? Бизга батафсил тушунтириб бера оласизми...

- Жавоб оддий,- деди механик. - Болға билан уриш баҳоси 2 доллар. Аммо қаерга, қанча ва қандай уришнинг қиймати 19 998 доллар.  Ўз билим ва тажрибасини қадрлаш муҳим. Чунки бу - курашлар, ташвишлар ва кўз ёшлар натижасидир.  Агар мен ишни 30 дақиқада тугатган бўлсам, бунинг сабаби шундаки, мен 20 йил давомида бу ишни 30 дақиқада қандай бажаришни ўргандим.

Ҳеч қачон ўз меҳнатингизни арзон баҳоламанг. Сизнинг 1 кунлик иш кунингиз, ҳаётингизнинг 1 кунига тенгдир.

©️Манба

Каналга уланиш:
👉 @Advokat_Abdullayev

Корхона ўқув маркази саналади, ОТМга тайёрлаш хизматларини кўрсатади, умумбелгиланган солиқларни тўлайди.
2023 йилда корхонага қандай солиқлар солинади? У қандай солиқ имтиёзларидан фойдаланиши мумкин?

Агар юридик шахснинг таълимга оид, шу жумладан тестлар ва имтиҳонлар ўтказишни ташкил этиш хизматларини кўрсатишдан олган даромадлари, текин олинган мол-мулк тарзидаги даромадлар ҳисобга олинган ҳолда, жами йиллик даромадининг камида 90 %ини ташкил этса, у ижтимоий соҳада фаолиятни амалга оширувчи шахс деб эътироф этилади (СК 59-м.). Ижтимоий соҳада фаолиятни амалга оширувчи солиқ тўловчилар фойда солиғини ноль ставкада тўлайдилар (СК 337-м. 1-қ. 4-б.).

Мол-мулк солиғини ҳисоблаб чиқаришда солиқ базаси таълим объектларининг ўртача йиллик қолдиқ қиймати (ўртача йиллик қиймати)га камайтирилади (СК 414-м. 1-қ. 1-б.).

Агар ўқув маркази НТМ сифатида рўйхатдан ўтказилган бўлса, у ўз фаолиятини амалга ошириш доирасида ер солиғи ва сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқни тўламайди (СК 426 м. 2-қ. 1-б., СК 442-м. 2-қ. 1-б.).

Тадбиркорлик соҳасида жавобгарлик янада либераллаштирилади

2024 йил 1 январдан бошлаб:

➖биринчи марта жиноят содир этган шахсни, агар у суд маслаҳатхонага киргунига қадар солиқлар ва йиғимлар, шу жумладан, пенялар ва бошқа молиявий санкциялар тарзида давлатга етказилган зарарнинг ўрнини тўлиқ қопласа, жавобгарликдан озод қилиш;

➖тадбиркорлик субъектларига нисбатан қўзғатилган ҳар бир жиноят иши бўйича тергов ҳамда суд жараёнида тегишли мансабдор шахс жиноят иши материалларини иш юритувига қабул қилган вақтдан бошлаб тадбиркорни ҳимоя қилишга Бизнес-омбудсман, Савдо-саноат палатаси, шунингдек, тадбиркорлик субъекти аъзо ҳисобланган бошқа ташкилотни жамоат ҳимоячиси сифатида жалб этиши (хабар қилиш) тартиби жорий этилади.

Каналга уланиш:
👉 @Advokat_Abdullayev

Хурматли ҳисобчилар, мол мулк ва ер билан боғлиқ муаммолар юзага келмаслиги учун қуйидаги хужжатларга эътибор қаратинг акс холда муаммо бўлиши мумкин!

Ер участкалари ва бошқа кўчмас мол-мулк билан боғлиқ битимлар (бошқа шахсга бериш, ипотека, узоқ муддатли ижара, меросни қабул қилиб олиш ва бошқалар) давлат рўйхатидан ўтказилиши керак.
Фуқароик кодекси 111-модда

Битимнинг нотариал шаклига ёки уни давлат рўйхатидан ўтказиш талабига риоя қилмаслик битимнинг ҳақиқий эмаслигини келтириб чиқаради.
Фуқаролик кодекси 112-модда

Давлат рўйхатидан ўтказилиши шарт бўлган мол-мулкка бўлган ҳуқуқлар, агар қонунда бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, унга бўлган тегишли ҳуқуқлар рўйхатдан ўтказилган пайтдан бошлаб вужудга келади. https://t.me/accounting_stuff

Кимлар кичик, кимлар ўрта ва кимлар йирик тадбиркорлик субъекти ҳисобланади?

Бу саволга жавоб бермасак бўлмайди, сабаби, тадбиркорларимиз ўзларининг тоифалари қандайлигини билиб олишлари керак.

Президентнинг 2023 йил 10 февралдаги ПФ-21-сонли Фармони 1-бандида бу саволга аниқ жавоб берилган.

1. Кичик тадбиркорлик субъектларига фаолиятидан қатъий назар барча якка тартибдаги тадбиркорлар, микрофирмалар ва ҳамда кичик корхоналар киради.

Микрофирмалар ҳақида орада тушунтирдик. Яъни таъсисчилари (иштирокчилари) жисмоний шахслар бўлган ҳамда жами даромади календарь йил давомида 1 миллиард сўмгача бўлган тадбиркорлик субъектлари микрофирмалардир.

➖Кичик корхоналар деганда эса жами даромади календарь йил давомида 1 миллиард сўмдан 10 миллиард сўмгача бўлган ҳамда таъсисчилари (иштирокчилари) юридик шахслар бўлган тадбиркорлик субъектларини тушунамиз.

2. Ўрта тадбиркорлик субъектлари — жами даромади календарь йил давомида 10 миллиард сўмдан 100 миллиард сўмгача бўлган тадбиркорлик субъектларидир.

3. Йирик тадбиркорлик субъектлари — жами даромади календарь йил давомида 100 миллиард сўм ва ундан юқори бўлган тадбиркорлик субъектларидир.

Ана энди, бизнесингиз ва фирмангизни ёки ўзингиз ишлаётган компанияни юқоридаги мезонларга қараб бемалол ажратиб олаверинг. Агар тадбиркор бўлсангиз, “ҳооов, нима деяпсан, мен катта бизнесменман” дейишга шошилманг. Агар йиллик даромадингиз 1 млрд. сўмга етмаса, сиз шунчаки “бизнесменча"сиз (ҳазил).

Аслида фаолият кенгайгани яхши, кичик тадбиркорлар ривожланиб йирик тадбиркорларга айлансин. Бундан ютса фақат шу жамият ютади. Иш ўринлари қанча кўп бўлса, одамларнинг ҳаёти шунча яхшиланади.

👉@yuristkadr