Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.53K subscribers
11.7K photos
1.16K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
❗️Бүген иртән Сарытау белән Энгельс шәһәрләренә дроннар белән һөҗүм ителде

Өлкә хакимияте аерым ширкәткә зыян килде дип әйтте, әмма нәрсә, кайда икәненә аңлатма бирмәде. Телеграм каналлар исә, "Роснефть"нең "Крегинг" нефть эшкәртү заводында янгын чыккан дип яза.

Казан һава аланы да ябылды. Очкычлар ни китми, ни кабул ителми. Сарытау, Сембер, Киров һава аланнары да ябык.

@azatliqradiosi
👍2🤬2👏1
Башка хәбәрләр мондыйрак:

🔸Казан һава аланы ачылды, эшләвен дәвам иттерә.

🔸Украинаның Полтава өлкәсе дә бүген дрон һөҗүменә дучар булды. Җимерелүләр һәм корбаннар хакында хәбәрләр юк.

🔸 Владимир Зеленский 18-25 яшьтәге кешеләр өчен яңа килешүләр әзерләнә дип белдерде. Кешеләр Украина гаскәрләре белән килешү төзесә түләү бәяләре бер елга 24 мең долларга кадәр күтәреләчәк, югары уку йортларын имтихансыз керү мөмкинлеге булачак дип планлаштырыла.

🔸Режиссер Евгения Берковичны Кострома өлкәсендәге колониягә китергәннәр. Ул "Финист Ясный Сокол" спектакле өчен 6 елга хөкем ителде.

🔸 АКШ президенты Доналд Трамп АКШка китереп сатылган алюминий белән корычка 25% пошлина салган.

@azatliqradiosi
👍2🔥1
Русия Чехия хакимиятеннән журналист Фәридә Корбангалиеваны экстрадицияләүне таләп итә

Чехия полициясе Фәридә Корбангаливага шундый эчтәлекле хатны күрсәткән. Чех телендәге хатта Русия ягы Чехиядән журналистны бирүне таләп итә.

"Мондый хатның килүе миңа дәрәҗә генә өсти. Димәк Русия минем Путинның җинаять режимына каршы эшләвемне таный. Хатта ни өчен мине Русиягә бирүләрен таләп иткәннәре язылмый. Бу миңа ачылган ике җинаять эшенә бәйледер дип чамалый гына алам. Берсе - террорчылыкны аклау иде, икенчесе - Русия гаскәрләре турында фейклар таратуга бәйле. Икесе дә уйлап табылган эшләр. Чехия мондый мәсьәләләрдә каты тора дип беләм, шуңа Русиягә мине көтәргә туры киләчәк", дигән ул Facebook битендә.

▪️Узган җәй Корбангалиевага каршы терроризмны аклау белән Русия гаскәрләре турында фейклар тарату турында ике җинаять эше ачылды. Аны ят агентлар исемлегенә дә керттеләр. Фәридә Корбангалиеваны халыкара эзләүгә бирделәр. 
Журналистны террорчылар һәм экстремистлар исемлегенә керттеләр.

▪️Фәридә Корбангалиева Казанда туган. Ул башта Татарстан телевидениесендә эшләде, аннары 2007 елда Мәскәүгә китте, "Россия 1" каналында "Вести" тапшыруын алып барды.

▪️ Ул мәрхүм режиссер Денис Красильников белән бергә "Билгесез сугышның билгесез каһарманнары" дигән документаль фильм төшерде. Бу фильм Беренче Дөнья сугышында татарларның тарихын бәян итә.

▪️ 2014 елда Кырым аннексиясеннән соң Фәридә Корбангалиева "Россия" каналында эшен туктатты һәм гаиләсе белән Чехиягә күченеп китте. 2018-2021 елларда "Настоящее время" каналында эшләде.

▪️Хәзерге вакытта үзенең YouTube каналын алып бара, Русиянең колонияль сәясәт алып баруы турында да күп сөйли.

@azatliqradiosi
😭8👍6👎2😁1🤮1🙏1🖕1
11 февральдә халыкара галимәләр көне билгеләнә. Белә идегезме?

Бәйрәм — яңа. Бу көн фән өлкәсендә гендер тигезлек булсын өчен булдырылган.

Хатын-кызлар фән өлкәсендә казанышка ирешер өчен, аларга да шартлар булдырылырга тиеш дигән максат белән эш ителә. Әмма әлегәчә бу мәсьәләгә элекке караш сакланып кала бирә.

Мәсәлән, 2022 елдагы тикшеренүләргә күрә, һәр икенче галимә ирләр тарафыннан үзенә карата җенси бәйләнүгә дучар булган. Фәнни тикшеренүләр белән идарә итү — башлыча ирләр кулында. Ясалма фәһем өлкәсендә һәр бишенче галим — хатын-кыз. Бу — 22% дигән сүз. Технология өлкәсендә белгечләргә кытлык булса да, инженер, информатика белемгә ия булучылар арасында кызлар һаман да аз.

Ә фән белән шөгыльләнүче татар галимәләре ничәү? Мондый статистика юк, әмма аларның күпчелеге һуманитар фән өлкәсендә хезмәт итә. Без төрле илләрдә яшәүче татар галимәләре, докторантурада белем алучылар белән аралашып, аларның фән өлкәсендә үзләрен ничек хис итүен, ирләр белән көндәшлеккә чыдау никадәр авыр булуын сораштык.

Әлеге хатын-кызлар төрле илләрдә яши, төрле фәнни өлкәләрдә эш итә.

Менә бер фикер:

💬 Хатын-кызлармы, ирләрме — аерма юк; белемең төпле икән, фәнни макаләләрне язарга көчең, теләгең бар икән — ишекләр ачык. Һәрхәлдә АКШта шулай. Галим яки галимәнең фәнни өлешенә карыйлар: кем күбрәк, көчле, сыйфатлы макаләләр яза — шуңа хөрмәт. Русиядә, бәлки, кешеләргә охшарга тырышу, галимнәр белән уртак тел таба алу осталыгы да кирәктер. Шуңа күрә Русиядә хатын-кызларга сексист мөнәсәбәт күбрәктер дип чамалыйм.

Менә икенчесе:

💬 Русиядә син тарихчы ирләр арасында булсаң, әле өстәвенә яулыктан булсаң — изеп карау бар. Аеруча хатын-кызлардан. Мин моны архив, китапханәләрдә сиздем. Анда әле гел өлкән яшьтәге хатыннар эшли, менә аларның күзләрендә "хатыннар тарих фәне белән шөгыльләнәме инде, әле җитмәсә яулыктан!" дигән сүзләрне укырга мөмкин.

💬 Мин — өч кыз әнисе. Соңгы елларда, минем күзәтүләргә караганда, кызлар моңа кадәр ирләр генә була торган өлкәләрне сайлый. Бу фән өлкәсендә дә күзәтелә. Физика, астрофизика, химия, математика, инженерия... Кызлар бу өлкәләрдә фәнни тикшеренүләр белән кызыксына. 

Тагын да кызыклы фикерләр безнең материалда.

👉 Төп сәхифә
👉
Көзге сәхифә

Сүз уңаеннан, татар галимәсе дигәндә, сезне кемне күз алдына китерәсез? Кем искә төшә?

@azatliqradiosi
Ата-аналар бала табуны кичектерә, бала табу йортлары — күпләп ябыла, гомер озынлыгы — кыскара.

Русиядә туучылар саны 2000 ел күрсәткеченә якынлашты. Әлеге сан Русиянең яңа тарихында иң түбән күрсәткечләрнең берсе булып тора. Шул сәбәпле илдә күп санлы бала тудыру йортлары һәм хатын-кызлар консультацияләре ябыла. Росздравнадзор мәгълүматларына күрә, соңгы биш елда Русиядә 150 дәүләт медицина учреждениесе бала тудыру лицензиясен югалткан. Табиблар сүзләренә караганда, акушерлар, гинекологлар һәм неонатологлар җитми.

Шушы уңайдан Азатлык Радиосы Русиядәге, Татарстан һәм Башкортстандагы вазгыять турында язма әзерләде. Идел-Урал төбәгендә хәлләр ничек?

Мәкаләне 👉 монда укый аласыз. Ә мәкаләдәге төп фикерләрне рәсемнәргә тупладык.

@azatliqradiosi
👍5👏2🤯1
Депутатлар "гаскәрне "кимсетүчеләргә" җәзаны көчәйтергә тәкъдим итә

Русия Думасында Җинаять кодексына төзәтмәләр әзерләгәннәр. Бу төзәтмәләр Русия гаскәрен "кимсеткән" яки чикләүләр кертергә чакырган өчен җәзаны кырыслата, дип яза "Коммерсантъ".

Нинди үзгәрешләр?

Хәзерге вакытта гаскәрне "дискредитацияләү" турындагы җинаять эшен бары тик кеше Административ хокук бозулар кодексындагы "гаскәрне кимсетү" маддәсен берничә тапкыр бозган булса гына ача алалар. Ә депутатлар әгәр дә кеше моны "шәхси файда өчен" эшләгән булса, аны шундук җинаять маддәсе нигезендә җәзага тартырга тәкъдим итә.

Кеше гаепле булып табыла икән, аңа бер миллион сумнан алып өч миллион сумга кадәр штраф сала алалар. Яки биш елга кадәр ирегеннән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Хәзерге вакытта бу маддә 500 мең сумга кадәр штраф бирүне һәм өч елга кадәр иректән мәхрүм итүне күз уңында тота.

Тулырак укыйм дисегез 👉 монда басыгыз.

@azatliqradiosi
🖕5👍1👎1
Кырымда өч мөселман 9 ел Русия төрмәсендә утырганнан соң иреккә чыкты

«Кырым мөселманнары эше»нең беренче Бакчасарай төркеменнән Ремзи Меметов, Рустем Абильтаров һәм Зеври Абсеитов иреккә чыкты. Алар Ставропольнең 1нче колониясендә тотылды.

«Шушы вакыт эчендә миңа теләктәшлек күрсәткән үземнең халкыма, каһарман халкыма рәхмәт сүзләре табып бетерә алмыйм», диде Меметов азат ителгәч.


Бакчасарай төркемендә дүрт кеше иде, 17 елга ирегеннән мәхрүм ителгән Энвер Мамутов төрмәдә кала.

Дүрт кырымтатарны 2016 елның маенда тоткарладылар. Аларны «Хиз бут-Тәхрир» оешмасында катнашуда гаепләделәр.

Русиядә «Хизб ут-Тәхрир» тыелган. Кырым Украинада булганда Кырым мөселманнарын бу оешмада катнашуда гаепләү булмады. Русия Кырымны аннексияләү белән мөселманнарны эзәрлекләү башланды.

Фотода: "Бакчасарай дүртлеге" мәхкәмәсе, сулдан: Зеври Абсеитов, Энвер Мамутов, Ремзи Меметов, Рустем Абильтаров, 2018 ел
❤7👍2🙏2
Фәрит Мөхәммәтшин урысча белмәүче мигрант балаларын мәктәпкә алмау турындагы федераль канунны тәнкыйтьләп чыкты

"Әгәр мәктәпкә алмыйча, урамда калдырсак, аларны хулиган яшьләр эләктереп алачак", диде Татарстан парламенты рәисе.

Мөхәммәтшин хәзерге вакытта Татарстанда 110 мең мигрант булуын әйткән. "Мигрантлар күп, алардан башка булдыра алмыйбыз, икътисад эш урыннарының буш тормавын таләп итә", дигән.

Былтыр 11 декабрьдә Русия Думасы мигрант балаларын урыс телен белмәгән килеш мәктәпкә алуны тыю турында канун кабул итте. Ул 2025 елның 1 апреленнән гамәлгә керә.

Тулырак 👉 монда укыгыз.
👍17💯2👎1🔥1
2022 елның февраленнән Украинадагы сугышта барлыгы 12 605 гади кеше һәлак булган, 29 178 кеше яраланган.

Бу хакта БМОның Кеше хокукларын күзәтү миссиясе хисабында әйтелә.

Оешма мәгълүматынча, 2025 елның гыйнварында Украинада кимендә 139 гади кеше һәлак булган, 738 кеше яраланган. Бу былтыр декабрь белән чагыштырганда - 39%, 2024 елның гыйнвары белән чагыштырганда 27% күбрәк.

Русия ягында үлүчеләр турында рәсми саннар юк. "7×7" басмасы язуынча, 2024 елда Русия җирлегендә барган сугышта кимендә 250 гади кеше һәлак булган.
😢5
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
"Мин Русиягә кайтырга телим. Чөнки ул — минем илем, мин аны яратам. Бик яратам. Ләкин мин бу хакимиятне, бу Путинны яратмыйм. Мин моны сайламадым."

Русиядән качып китәргә мәҗбүр булган гади бер укытучының гадәти булмаган тарихы.

Видео ошаса, лайк куй 👍
@tatarchavideolar
👍6🥴6😢4👎1
Сәлам, дуслар! 12 февраль, чәршәмбе иртәсенә дөньяда нинди хәбәрләр бар?

🟠Русия АКШ белән килешү кысаларында Америка ватандашы Марк Фогельне колониядән азат иткән. Доналд Трамп Ак йортта Марк Фогель белән очрашты һәм чәршәмбе көнне тагын бер Америка ватандашының азат ителәчәген белдерде.

🟠Төнлә Киевта Русия ракет һөҗүменнән бер кеше һәлак булган, өч кеше яраланган, шул исәптән тугыз яшьлек кыз. Украина башкаласының алты районында янгын чыккан.

🟠Дания күзләве Русиянең Европа Берлеге илләренә биш ел эчендә һөҗүм итү куркынычы турында кисәтте.

🟠Башкортстанда "ят агентлар" дип танылган депутатлар мөддәтсез калачак. Башкортстан парламенты беренче укылышта ят агентлар дип танылган депутатларны урыннан мәхрүм итү турындагы канун өлгесен караячак.

🟠Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов эш сәфәре белән Согуд Гарәбстанына килгән. Анда ул Казанда узачак Ислам хезмәттәшлеге оешмасы мәдәният министрлары очрашуына әзерлек турында сөйләшәчәк дип көтелә. Сөйләшүләр алдыннан ул Мәккәдә Татарстан мөфтие белән бергә гомрә кылган.

Көн дәвамында Азатлык белән калыгыз, безнең сайтка да керегез.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥4👍1
❗️Азатлык исемлегенә күрә, Украинадагы сугышта Татарстаннан һәлак булучылар саны 4 меңнән артты

Башкортстаннан да кимендә 4471 үлем очрагы турында билгеле. Үлгән хәрбиләр саны белән Русия төбәкләре арасында Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара.

📎 Бу – ачык чыганаклардан җыелган исемнәр, чынлыкта үлүчеләрнең саны күпкә күбрәк булырга мөмкин. Хакимият югалтуларның чын санын яшерә.

Сугышта үлүчеләр турында җентекле статистиканы безнең сайтта карый аласыз (VPNсыз сылтама).


#сугышта_үлүчеләр #Татарстан #Башкортстан
@azatliqradiosi
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😱3😭3🔥1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
❗️Азатлык исемлегенә күрә, Украинадагы сугышта Татарстаннан һәлак булучылар саны 4 меңнән артты Башкортстаннан да кимендә 4471 үлем очрагы турында билгеле. Үлгән хәрбиләр саны белән Русия төбәкләре арасында Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында…
Азатлык Радиосы җыйган исемлектә ике республикадан (Башкортстан белән Татарстаннан) һәлак булулары расланганнар саны бу көннәрдә 8,5 меңнән артты.

Соңгы айда Азатлык Радиосы ике республикадан сугышка китеп үлгән 500ләп кеше турында хәбәр тапты. Бу — ачык чыганакларда табылган исемнәр генә, чынлыкта үлүчеләр санының тагын да зуррак булуы бик мөмкин.

Иң күп үлүчеләр кайсы шәһәр-районнардан? Нинди яшьтәге кешеләр күбрәк үлә? Тәфсилле статистиканы безнең көн язмасында укыгыз:

👉 Бу сылтама VPNсыз ачылырга тиеш.
😭4🔥1😱1🎉1🙈1
"Кунакханәдә урын алу (бронь) хезмәтләренә 15 процент түлибез, туристлар салымы түләячәкбез. Нәрсә калачак? Ябылсак җиңелрәк булачак!"


Чистай шәһәрендә туристлардан җыела торган салымны гамәлдән чыгарганнар

Чистай районы шурасы идарә башлыгы Равил Мәзгутов: "Район икътисадына бу әллә ни зур кертем бирмәячәк, ә эшмәкәр өчен бу саллы булырга мөмкин", дигән иде.

Кунакханә хуҗалары бу салым турында ни уйлый? Бу хакта 👉 безнең сайтта укыгыз.

#Татарстан
@azatliqradiosi
👍1🙏1
Русиядә узган ел террорчылар һәм экстремистлар исемлегенә өч меңнән артык кешене керткәннәр

Исемлеккә кертелүчеләр арасында татарлар-башкорт активистлары да бар. Аерым алганда Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны анда былтыр 16 гыйнварда керткәннәр иде.

Шулай ук башкорт активисты Руслан Габбасовның кулга алынган энесен, журналист Фәридә Корбангалиеваны, Уфа активисты һәм журналист Ольга Комлеваны да исемлеккә керткәннәр иде.

Исемлеккә тагын кемнәрне кертәләр? 👉 Безнең сайтта тулырак укыгыз.

@azatliqradiosi
🤬5👍1🔥1