Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.52K subscribers
11.7K photos
1.15K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
— Үз вакытында чит мохиткә килеп, үз тормышларын корып, телне, динне саклаулары өчен зур рәхмәт әйтәбез. Шуны саклап яшәгәнбез, шулай тагын 100 ел яшәргә язсын.


Бу көннәрдә Финляндия татарлары ислам җәмгыятенә 100 ел тулды. Бу хакта язмабызны 👉 безнең сайтта укыгыз.
❤11👍3😢3🔥2
29 апрель, сишәмбе дөньяда булган төп вакыйгаларга күз салыйк:

🟠Европада һәм Украинада Доналд Трампның Киев һәм Мәскәү белән тынычлык сөйләшүләреннән чыгу ихтималына борчылалар — Financial Times.

🟠Русия Эчке эшләр министрлыгы үз илләрендә "гаилә кыйммәтләрен саклый алмаган" яки "русофобиягә очраган" кешеләргә Русиядә сыену бирүне тәкъдим итте.

🟠Маҗарстан парламенты илнең Халыкара җинаять мәхкәмәсеннән чыгуы өчен тавыш бирде.

🟠Пермь шәһәрен тәүлек эчендә кар күмде – синоптиклар XXI гасырда мондый көчле кар яву булмаганын әйтә.

🟠Европа Берлеге мәхкәмәсе Мальтага "алтын паспортлар" бирү программыннан баш тартырга кушты.

🟠Кытайның төньяк-көнчыгышында ресторанда чыккан янгында 22 кеше һәлак булды.

Азатлык эшен иртәгә дәвам итәчәк, әлегә сезгә имин һәм хәерле кичләр телибез!

@azatliqradiosi
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥4❤1👍1🙏1
АКШта хөкемдар Азатлык Радиосын финанслануны торгызырга боерды

Сишәмбе Вашингтонда федераль хөкемдар АКШның Глобаль медиалар агентлыгына (USAGM) Конгресс тарафыннан бүленгән акчаларны Азат Европа/Азатлык радиосына (RFE/RL) күчерергә боерды.

Хөкемдар Ройс Ламберт вакытлыча тыю карары чыгарды. Анда "Конгресс карары белән бүленгән акчалар RFE/RL-га тапшырылырга тиеш", — диелгән. Хөкемдар белдеренчә, әлеге канунга президент Дональд Трамп та кул куйган. Мәхкәмә карарында апрель аенда бүленергә тиешле 12 миллион доллар турында сүз бара.

Ак йорт вәкилләре мәхкәмә карарына бернинди дә аңлатма бирмәде.

"Бүгенге карар — USAGM-га Конгресс бүлеп биргән еллык бюджеттан айлык өлешне тапшыруны йөкләү — безнең журналистларга үз эшләрен дәвам итәргә, диктаторларны һәм золымчыларны җавапка чакырырга мөмкинлек бирәчәк", — диелә RFE/RL президенты Стивен Капусның белдерүендә. — "Без апрельдә күчерелмәгән акчаларны кичекмәстән алуга өметләнәбез, чөнки бу айда без хезмәткәрләрне мәҗбүри ялга җибәрергә, АКШ милли иминлеге өчен мөһим булган төбәкләргә карата тапшыруларны киметергә мәҗбүр булдык."


🔹Март аенда RFE/RL-га USAGM якынча 75 миллион долларлык финанслануны туктатып тору турында белдерде. Бу акчалар Конгресс тарафыннан быелгы финанс елы өчен бүленгән иде. Әлеге карар USAGMны вакытлыча җитәкчелеге АКШ президенты Дональд Трампның салым түләүчеләрнең акчаларын нәтиҗәсез куллануны туктату турындагы боерыгына нигезләнеп кабул ителде.

🔹Азат Европа/Азатлык Радиосы USAGM җитәкчелегенең гамәлләренең канунлы булмавын Вашингтонның федераль округ мәхкәмәсенә шикаять итте. 25 мартта хөкемдар Ламберт RFE/RL файдасына карар чыгарды, ләкин агентлык акчаларны күчермәде һәм аларны бирү өчен кабул итеп булмый торган шартлар куйды. Нәтиҗәдә, Азатлык Радиосы янә судка мөрәҗәгать итәргә мәҗбүр булды. "Без мәхкәмә эшен дәвам итәчәкбез һәм калган финанс елы өчен акчаларны алу максатыннан USAGM белән хезмәттәшлек итәргә әзер", — диде Стивен Капус.

👉Тулырак монда укыгыз.
❤6👍3🔥1
Көньяк Корея күзләве: Русия өчен сугышта Төньяк Кореядән 600ләп солдат һәлак булган.

Күзләү хәбәрен Reuters китерә.

Төньяк Корея Украинадагы сугышка барлыгы 15 меңләп кеше җибәргән диелә. Гомум югалтулар - 4,7 мең кеше - күпчелеге яраланган дип саныйлар күзләү хезмәтендә.
👀5🎉2
Татар теле язмышы: милли чаралар күп, әмма сөйләшүчеләр саны кими

Татарстанда татар теленә багышланган чаралар гөрләп узса, ЮНЕСКО Дөнья телләре атласында авторлары татар телен "куркыныч янарга мөмкин" телләр рәтенә куйган. Социолингвист Влада Баранова милли телләрдә сөйләшүчеләр кимүнең төп сәбәбе булып федераль тел сәясәтен атый.

— Башка милли телләр белән чагыштырганда, татар теле азрак зыян күргән, әмма зыян юк түгел. Беренче чиратта, бу – федераль сәясәт нәтиҗәсе. Республика тел сәясәте белән федераль сәясәт арасында каршылык бар. Мәгариф турындагы канунга төзәтмәләр кертелгәч, республикаларда туган телләрне укыту мәҗбүри түгел, ә сайлау нигезендә генә калгач, бу, әлбәттә, татар теле өчен тискәре фактор булды.

Тукай туган көненнән соңгы тел темасына язуны дәвам итәбез, әлеге мәкаләне монда кереп укый аласыз.
👍10💯5❤1🔥1
Быел Татарстанда корбан чалу нисабы 53 000 сум булачак

2025 елда Корбан гаетенең беренче көне 6нчы июньгә туры килә (зөлхиҗҗә аеның 10нчы көне). Корбан чалу нисабы 53 мең сум дәрәҗәсендә билгеләнгән. Бу хакта Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең матбугат хезмәте хәбәр итте. Былтыр нисаб күләме 51 мең сум иде.

Бу көнне Татарстан мәчетләрендә җәмәгать белән бәйрәм намазлары үтәчәк.

Казанда Корбан гаете түбәндәге тәртиптә үтәчәк:
2.00-3.00 – Коръән уку;
3.00-3.30 – гает вәгазе уку;
3.30 – гает намазы;
3.40 – хөтбә, Коръән укып дога кылу.

Гает намазын Татарстанның барлык мәчетләрендә дә кояш чыгып 30 минут узгач уку тәкъдим ителә.
Корбан чалу 8нче июньдә кояш баеганчыга кадәр дәвам итәчәк.
👍5👎1😱1👌1
Сембер өлкәсенең элекке мөфтие, казый Сәүбән Сөләйманов вафат

Аңа май аенда 84 яшь тулган булыр иде.

Аның белән Ульян шәһәрендә хушлашу узды, җәсәден туган авылы – Сембер өлкәсе Никлаев районы Зур Чирекле авылына алып киттеләр.

Бу хакта өлкә мөфтиятенең матбугат хезмәте хәбәр итә.

Сәүбән Сөләймәнов Сембер өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәтен 2022-2014 елларда җитәкләде. Ул эшлгән чорда биш дистәгә якын мәчет төзелгән, “Биләр” мәдрәсәсе ачылды.

Фото: "Өмет" газеты
😢8❤6🕊2
Хәерле кич, хөрмәтле укучыларыбыз! 30 апрель киченә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸АКШ президенты Дональд Трамп үзенең икенче президентлык мөддәтендәге беренче йөз көнен Мичиган штатында, Детройт шәһәре янындагы митингта билгеләп үтте. Өч меңләп тарафдары алдында чыгыш ясап, Трамп бу чорны "илебез президентлары тарихында иң уңышлы йөз көн" дип атады.

🔸Путин Волгоград һава аланын “Сталинград” дип атау турында фәрман имзалаган. Бу “совет халкының җиңүен мәңгеләштерү” өчен башкарыла диелә.

🔸Сәүдә һәм сәнәгать министрлыгы Русиягә HP һәм Fujitsu ноутбукларын һәм компьютерларын кертүне тыйды. Ил җитештерүчеләренә ярдәм итү өчен әлеге тауарлар параллель импорт исемлегеннән чыгарылган.

🔸АКШ һәм Украина арасында файдалы казылмалар турындагы килешү янә көрчеккә терәлгән, соңгы мизгелдә каршылык туган дип хәбәр итә FT. Аерым алганда, американнар чәршәмбе үк Украина ягыннан төп килешүне дә, фонд төзү турында килешүне дә имзалауны сораган. Әмма Киев әлегә ике документны да имзаларга әзер түгел, чөнки фонд төзү килешүен башта Украина парламенты ратификацияләргә тиеш.

🔸“Дождь” телеканалының баш мөхәррире Тихон Дядконы Русиядә эзләүгә биргәннәр.

🔸“Камаз” ширкәте быелның өч аенда 12,45 млрд сумлык чиста зыянга эшләгән диелә эмитент хисабында. Былтыр гыйнвар-март аенда “Камаз” 1,4 млр сумлык чиста табыш алган иде.
👍4💩1
Хәерле иртә! 1 май, атнакич иртәсе нинди хәбәрләр китерә?

🔵Төнлә Русия күпсанлы дроннар белән Одессага һөҗүм иткән, ике кеше һәлак булган, биш кеше яраланган. Шәһәрдә берничә янгын чыккан.

🔵АКШ һәм Украина файдалы казылмалар турында килешүне имзалады. Документка ярашлы, сугыштан соң илне торгызуны финанслау өчен махсус фонд булдырылачак. Килешүдә Киевның Вашингтон алдында бурыч йөкләмәләре турында әйтелми, ди чыганаклар.

🔵Башкортстанда җенесне үзгәртү рөхсәт ителгән илләрдән булган кешеләргә балаларны уллыкка алу тыелды. 30 апрельдә республика Гаилә кодексына кертелгән үзгәрешләр канунын Радий Хәбиров имзалады.

🔵Соңгы ярты елда 200дән артык адвокатка Русиядән чыгу тыелган. "Первый отдел" хокук яклау проекты хәбәр итүенчә, чикләүләр дәүләт сере белән бәйле эшләрне алып барган юристларга кагыла.

🔵Бразилиядә дөньяның иң өлкән кешесе – Ина Канабарро Лукас вафат булган. Июньдә аңа 117 яшь тулган булыр иде. Америкадагы Геронтология тикшеренүләре төркеме мәгълүматына күрә, "иң өлкән кеше" исеме хәзер 115 яшьлек инглиз ханымы Эдит Кеттеремга күчә.

Хәбәрләр әлегә шундый, көн дәвамында Азатлык Радиосы белән калыгыз, безнең сайтка да керергә онытмагыз!

@azatliqradiosi
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍4❤1🔥1
Башкортстан башлыгының элекке киңәшчесе Ростислав Морзаголовка дәүләтара эзләү игълан ителде

UTV телеканалы тикшерү органнарындагы чыганакларга һәм республика прокуратурасына сылтанып, эшнең мәхкәмәгә җибәрелүен хәбәр итә. Морзаголовка ике җинаять эше ачылуы турында узган елда хәбәр ителгән иде. Аны Русия гаскәре турында "ялган мәгълүматлар" таратуда һәм ят агент статусы тамгасын куймауда гаеплиләр.

2024 елның сентябрендә аны федераль эзләүгә чыгарганнар иде. Ул чакта Морзаголов "Idel.Реалии"-га, үзен эзләүгә кагылып, бу эш белән шөгыльләнүчеләр киләчәктә үзләре аларны алыштырачагын, аерым алганда "эзләү исемлекләрендә, ШИЗО камераларында һәм башка шундый нәкъ алар лаеклы урыннарда булачаклар," дигән иде.

▪️2021 елда Башкортстан башлыгының иң якын терәкләренең берсе дип исәпләнгән Ростислав Морзаголов вазифасыннан китте. Аннан алда ул республикада мәгълүмати сәясәт өчен җавап бирде. Украинада сугыш башлангач, ул Русиядән китте.

@azatliqradiosi
😱2🤡2❤1👍1
Азатлык Татарстан белән Башкортстаннан сугышка китеп үлүчеләр исемнәрен җыюны дәвам итә. Бүгенгә 10 308 үлемне раслый алдык.

Сугышта үлгән хәрбиләр исемлеген Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.


Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара.

🟠Барлык исемнәрне Азатлык хисабында табып була. Анда безгә үлүчеләр турында мәгълүмат та җибәреп була.

#сугышта_үлүчеләр
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😭2😢1🎉1🕊1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
Татар теле язмышы: милли чаралар күп, әмма сөйләшүчеләр саны кими Татарстанда татар теленә багышланган чаралар гөрләп узса, ЮНЕСКО Дөнья телләре атласында авторлары татар телен "куркыныч янарга мөмкин" телләр рәтенә куйган. Социолингвист Влада Баранова милли…
🤩 ЮНЕСКО: Татар теленә юкка чыгу куркынычы янарга мөмкин

"ЮНЕСКОның Дөнья телләре атласы" белгечләре татар теленә "Potentially vulnerable", ягъни "Куркыныч янарга мөмкин" тел статусын биргән.

Телләрнең хәлен бәяләү өчен ЮНЕСКО белгечләре яңа, катлаулы методология булдырган. Ул телләрне һәм алар яшәгән шартларны тирәнтен өйрәнүне күздә тота. Атлас һәр тел өчен махсус билгеләр куллана: кайда, кем тарафыннан, нинди шартларда кулланылуын, телнең кулланыш дәрәҗәсен, статусы һәм саклану мөмкинлеген ачыклый.


Азатлык Радиосы атлас авторлары татар теленә биргән статус турында тәфсилрәк сөйләшү өчен ЮНЕСКО белән элемтәгә керде. Кызганычка, әлегә алар төгәл фикер белдерергә әзер түгел булып чыкты.

▪️"ЮНЕСКОның Дөнья телләре атласы" – дөньядагы барлык диярлек телләрнең торышы турында мәгълүмат туплаучы халыкара проект. Ул телләрне саклау һәм юкка чыгу куркынычы янаган телләргә игътибар җәлеп итү максатын куя. Проект БМО каршындагы ЮНЕСКО оешмасы тарафыннан башлап җибәрелде һәм беренче тапкыр 1996 елда тәкъдим ителде.

Тулырак безнең мәкаләдә укыгыз.

@azatliqradiosi
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😭10❤4🙏1🕊1💯1
Фатыйх Сибагатуллин гаиләсе Казандагы берәр урамга аның исемен бирүне тели

Бу хакта "БИЗНЕС Online" басмасына Рәдифә Сибагатуллина хәбәр иткән. Ул Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка мөрәҗәгать итүләрен әйткән.

— Без Казандагы урамнарның берсенә Фатыйх Сибагатуллин исемен бирүне тәкъдим иттек. Хатыбызны апрель уртасында җибәрдек, хәзер ул каралу этабында, уңай җавап булыр дип өметләнәбез, — дигән ул.


Аның сүзләренчә июнь аенда Сибагатуллинга багышланган китап та басылып чыгачак. Шулай ук сәнгать әһелләре катнашында искә алу кичәсе үткәрергә ниятлиләр. "Ярдәм" мәчетендә мәҗлес уздырачакбыз, диде Сибагатуллина.

▪️Фатыйх Сибагатуллин – Русия думасына Татарстаннан сайланган депутат. 2014 елда ул Тукай премиясенә дә дәгъва кылды, шуның аркасында гауга купты, "бу - беренче чиратта әдәби әсәрләр өчен бирелә торган премия"дип аның намзәте төрле сәнгать эшлеклеләре тарафыннан тәнкыйтьләде. Сәясәтче 2022 елда вафат булды.
👎10🤮4👍2🥱1💯1
Русия тынычлык сөйләшүләрен өзгән очракта, АКШ Сенаты санкцияләр кертергә әзерләнә

Канун өлгесе беренчел һәм шулай ук икенчел чикләүләр кертүне күздә тота. Аерым алганда, Русия нефте, газы, ураны яки нефть продуктларын сатып алучы илләргә импорт өчен 500% күләмендә җыем (пошлина) кертеләчәк.

Шулай ук АКШ банкларына Русия хөкүмәте белән бәйле структураларга инвестицияләр кертү, ә АКШ ватандашларына Русия дәүләт облигацияләрен сатып алуны тыю тәкъдим ителә.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi
🔥6👏4👍2
Хәерле кич, хөрмәтле укучыларыбыз! 1 май киченә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Доналд Трамп хакимияте Украинага корал сатуны рөхсәт итте. Киев коралны җитештерүчеләрдән, ягъни АКШ ширкәтләреннән турыдан-туры сатып алачак.

🔸Коммунистлар фиркасе быел сентябрьдә узачак Татарстан президенты сайлавына үз намзәтен чыгарачак. Бу хакта "БИЗНЕС Online"га партиянең рәис урынбасары Юрий Афонин әйткән.

🔸Журналист Константин Эггерт Русия ватандашлыгыннан баш тарткан. Бу хакта ул үзенең Facebook битендә язган. Эггерт Литвада яши һәм Deutsche Welle-да эшли. Русия аны 2023 елны “ят агентлар” исемлегенә керткән иде.

🔸Израилдә инде икенче көн урман яна. Премьер-министр Беньямин Нетаньяһу янгын чыгаруда шикләнелгән 18 кешенең тоткарлануын әйтте.

🔸Украина президенты Владимир Зеленский үзенең элекке киңәшчесе Алексей Арестовичка каршы санкцияләр керткән. Арестович киңәшче вазифасыннан 2023 елны киткән иде.

@azatliqradiosi
👍5❤1