Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.52K subscribers
11.7K photos
1.15K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
10 майда Буэнос-Айреста Сабантуй узган

Байрес татарча телеграм каналындагы фото һәм видеолардан күренгәнчә, татарлар катык тулы табак төбеннән тәңкә табу, кашыкка йомырка салып йөгерү, сулы чиләкләр куелган көянтә белән йөгерү һәм башка уеннарда катнашкан, ит кыздырган, милли ризыклар белән сыйланган.

Азатлык элегрәк Казанда туып үскән, 2022 елның октябрендә хатыны белән Буэнос-Айреска очкан һәм беренче балаларын шунда тапкан эшкуар Илнур Мухтов белән сөйләшкән иде.

“Аргентинада иң шаккатырган әйбер — кешеләрнең ирекле булуы. Русиядә исә халык үзенә тагылган стереотиплар белән яшәргә мәҗбүр: ягъни кешенең уңышлы булып саналуы материаль байлыкка бәйле. Ә Аргентинада алай түгел! Кешеләр монда бик гади», дип сөйләгән иде ул.

Тулырак 👉монда укый аласыз.

@azatliqradiosi
❤8👍5👎2🥰2
Хәерле кич, хөрмәтле укучыларыбыз! 12 май киченә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔹АКШ президенты Доналд Трамп әгәр Русия һәм Украина вәкилләре арасында Истанбулда сөйләшүләр узса, 15 майда анда барырга мөмкинлеген әйтте дип яза Reuters.

🔹ХӘМӘС 2023 елның 7 октябрендә тотык итеп алынган АКШ ватандашы Идан Александрны азат итте.

🔹Лондондагы мәхкәмә Болгарстан ватандашы Орлин Русевны Русия файдасына шымчылыкта гаепләп, ун ел да сигез айга ирегеннән мәхрүм итте.

🔹Вологдада 16 һәм 17 яшьлек ике мәктәп укучысын электровозга ут төртүдә гаепләп тугыз һәм алты елга колониягә хөкем иттеләр.

🔹Талиблар Әфганстанда шахмат уенын тыйды. Алар аны комар уен дип әйтә. Ислам динендә комар уеннар рөхсәт ителми.

🔹Русиядә доллар төшүен дәвам итә. Хәзер аның бәясе 79 сумны тәшкил итә.

@azatliqradiosi
👍3❤1🕊1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучылар! 13 май, сишәмбе иртәсенә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Сивил авиация халыкара оешмасы (ICAO) 2014 елның июлендә Донбасс өстендә Амстердамнан Куала- Лумпурга оччкан Malaysia Airlines ширкәтенең MH17 рейсы һәлакәтендә Русияне җаваплы дип таныды. Фаҗигадә 298 кеше һәлак булды.

🔸Русия Грзузия аша Көнбатыштан зур күләмдә төзелеш техникасы ала дип ачыклаган IFact басмасы. Санкцияләргә карамастан, 2022 елдан бирле Германия һәм АКШ кебек илләрдән якынча ике мең бульдозер, экскаватор, кран кертелгән.

🔸Украинада Русия армиясе белән идарә иткән Сергей Суровикинны Җәзаирда (Алжир) хәрби зиратта совет солдаты каберенә чәчәкләр салу вакытында төшкән фотоларда күргәннәр. Евгений Пригожин фетнәсеннән соң Суровикинның язмышы билгеле түгел иде.

🔸Эстониядән Русиягә евро акчасын алып чыгу өчен чиктә штрафлар керткәннәр. Җәзалар чамадан тыш зур дип әйтәләр. Мисал өчен 20 евро өчен 100 евро, 300 еврога 800 евро штраф салына. Доллар, рубль өчен җәза юк.

🔸Татарстанның Яшел Үзән районының Залесный, Осиново, Яңа Турада һәм шулай ук "Салават Күпере" вә "Салават Күпере - 2" комплексы торак йортларында төнге сәгать өчтән бирле ут юк. Электр тәэминаты авария сәбәпле өзелгән. Кайбер урыннарда мобил интернет та эшләми дип зарланалар.

Әлегә шулар. Бүген дә Азатлык Радиосы белән калыгыз.

@azatliqradiosi
❤3👍2🔥1
10 майда Киевка сәфәре барышында Британия премьер-министры Кир Стармер "Musafir" кырымтатар ресторанында булган.

Ресторанның Facebook битендә урнаштырылган видеодан күренгәнчә, Стармер ресторан хезмәткәрләре белән кул биреп күрешеп чыга, аннары аңа кырымтатар бизәкләре ясалган тәлинкә бүләк итәләр.

Укучылар Стармерны ни белән сыйлаулары турында да кызыксынган. "Янтык, чибүрәк һәм ит", дип яза "Musafir" хезмәткәрләре.

Хәтерләсәгез, нәкъ ун ел элек, 2015 елны Бакчасарайда халык яратып йөри торган "Musafir" рестораны ябылды. Русия басып алган Кырым мәхкәмә һәм прокуратурасы ресторан эшчәнлеген "канунсыз" дип тапты.

"Хөрмәтле кунакларыбыз, "Musafir" кафесы 11 майдан ябылырга мәҗбүр булачагы турында хәбәр итә. Сезнең өчен башкарган эшләребезне "яңа Кырым" прокуратурасы һәм мәхкәмәләре канунсыз дип тапты. Бик кызганыч. Безнең тырышлыкларыбызга бәя бирелмәде", дип язган иде алар ул вакытта.

Фото видеодан кисеп алынды.

@azatliqradiosi
❤4👍3👎1🔥1
2024 елда Башкортстанда 160 729 мигрант теркәлгән

Бу элекке елдан күбрәкме, әзрәкме дип уйлыйсыз? Җавап – рәсемдә ☝️

Узган айда Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров республикага эшче куллар җитмәвен белдергән иде.

— Безгә мигрантлар кирәк. Эшли торган, кануннарны, безнең гореф-гадәтләрне таныган танучы мигрантлар кирәк, — дигән иде ул.


Тулырак 👉 монда укыгыз.

#Башкортстан
@azatliqradiosi
🙉4👍2🤬2👏1
Узган җомга көнне Мәскәүнең Поклонная (Тәүбә) тавындагы мәчет янында тәртипне полиция хезмәткәрләре белән бергә "Урыс җәмгыяте" ("Русская община") хәрәкәте вәкилләре дә саклаган.

"Мулла из-за угла" Telegram каналына мәчеткә җомга намазында булган кеше язуынча, гыйбадәт йорты янында беркайчан да ниндидер низаглар да, тәртип бозулар да булмаган, шуңа үтәмилләтчел хәрәкәт вәкилләрен мәчет янына сакка кую аңлашылмаган.

Элегрәк "Русская община" каналында активистлар Южное Бутоводагы гыйбадәт йортында канунсыз мәчет эшли дип Мәскәү мэрына, прокуратурага, Эчке эшләр министрлыгы һәм ФСБга мөрәҗәгать иткән иде. Алар гыйбадәтханәне ябуны, анда йөрүчеләрне хәрби комиссариатта исәпкә алуны сорады. Шуннан соң Тикшерү комитеты бу мөрәҗәгать нигезендә тикшерү үткәрүен белдерде.

Коммерсантъ язуынча, Котельники шәһәрендәге рейдлар артында да "Урыс җәмгыяте" дип аталган урыс милләтчеләре оешмасы торырга мөмкин.

"Урыс җәмгыяте" элегрәк Казанда һәм Уфада йөрешләр дә уздырды.

Әлеге үтәмилләтчеләр кемгә ышыклана, аларны кем финанслый?

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

#rfe_rl
🤬10🖕3🤮2👍1😡1
Русия армиясенә җәлеп ителгән элекке ун тоткын Украина сугышына җибәрелергә тиешле булган Ростов өлкәсе хәрби полигоныннан качкан.

Бу хакта җирле медиаларга сылтанып «Медиазона» яза. Әлеге ирләр авыр җинаятьләр өчен хөкем ителгән булган.

Алар май бәйрәмгәрендә, аерым алганда 8-9 май көннәрендә качкан. Качуларын хәрби кием алырга килмәгәч кенә белгәннәр.

Ун кешенең дүртесен беренче тәүлектә үк Ростовтан китәргә җыенганда тоткарлаганнар, тагын икесенең кайда булуы билгеле. Калган дүртесе турында мәгълүмат юк.

@azatliqradiosi
👍3👏1😁1🤔1
Истанбулда узачак сөйләшүләрдә АКШ президенты Доналд Трампның махсус вәкилләре Кит Келлог һәм Стив Уиткофф катнашачак.

Бу хакта Reuters агентлыгы хәбәр итә.

CNN язуынча, Келлог һәм Уиткофф анда күзәтүчеләр буларак барачак. Трампның анда катнашуы Русия президенты Владимир Путинның килү-килмәвенә бәйле диелә.

Русия белән Украина сөйләшүләре Истанбулда 15 майда узачак.

@azatliqradiosi
👍1
Русия Дәүләт Думасында чит илгә күчеп киткән русияләргә штраф салу һәм аларның милкен тартып алу турындагы канун өлгесен беренче укылышта кабул ителде.

Документ Думага былтыр октябрьдә кертелгән иде. Ул чит илләрдә яшәүче русияләрне "Русия мәнфәгатьләренә каршы килүче" гамәлләре өчен җәзага тартуны күз уңында тота.

Канун өлгесендә түбәндәгеләр тәкъдим ителә:

➡️"Русия мәнфәгатьләренә каршы килә торган" хокук бозулар өчен административ җаваплылыкка тарту. Документта "мәнфәгатьләр" һәм "хокук бозулар"ның исемлеге юк.

➡️Мөлкәтне хуҗасыннан башка гына да тартып алу. Милекне тартып алу турындагы беркетмәләр хуҗаларының имзасыннан башка гына төзеләчәк.

➡️Мөлкәтне тартып алу эше башлануы турында электрон почта аша хәбәр, итү тәкъдим ителә, әмма нинди почтага икәне әйтелми.

Дума юристлары "Русия мәнфәгатьләре" дигән төшенчәнең төгәл булмавы аркасында моны төрлечә аңларга мөмкин, дип тәнкыйтьләгән иде. Электрон почта аша хәбәр итү исә кешенең үзен яклауга хокукын боза, ә административ сак, мәҗбүри эшләргә хөкем итү яки депортацияләү кебек җәза төрләрен чит илдәге русияләргә биреп булмый, дип тә искәрттеләр.

Русия Думасы рәисе Вячеслав Володин исә Русиягә каршы гамәлләр дип "гаскәр турында ялган мәгълүмат тарату"ны, "наци символларын пропагандалау ны", "сүз ирегеннән начар ният белән файдалануны" атаган иде.

Тулырак➡️ монда укыгыз.

@azatliqradiosi
🤮11❤2🤯2👍1👎1
Хәерле кич, хөрмәтле укучыларыбыз! 13 май киченә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔹Бүген Русия хәрбиләренең Харьков өлкәсенең Купянски районындагы Нечволодовка авылына һөҗүме нәтиҗәсендә өч кеше һәлак булган. Аның берсе 87 яшьлек ир кеше дип яза район башлыгы Андрей Канашевич.

🔹Бу атнада Русия белән Украина арасында сугышны туктату юнәлешендә алга китеш булмаса, Европа берлеге Мәскәүгә каршы энергетика һәм финанс өлкәдә чикләүләр кертәчәк. Бу хакта Германия канцлеры Фридрих Мерц әйтте.

🔹Таксистларны бары тик Русиядә җитештерелгән машиналарда гына йөрергә мәҗбүр итәчәкләр. Русия Дәүләт думасы бу хакта икенче һәм өченче укылышта канун өлгесен кабул итте. Белгечләр фикеренчә, яңа канун аркасында таксига бәяләр ике-өч тапкырга артачак.

🔹Казаннан Вьетнамга беренче туры очышлар башланган. Очкыч Вьетнамның Нячанг ял шәһәренә тугыз сәгать очкан.

🔹Җырчы Фирдүс Тямаевка онкология диагнозы куйганнар. Ул калкансыман бизенең ике ягында да онкология тапканнарын сөйләде. Аның сүзләренчә, бу яман булмаган шеш. «Дарулар бирделәр, дәваланам», ди ул.

🔹58 яшендә Смоленски өлкәсе вице-губернаторы, Нурлат районының элекке башлыгы Алмаз Әхмәтшин вафат булган. Әхмәтшинның эш урынында хәле начарланган. Тромб өзелгән булырга мөмкин дип фаразлана. Әхмәтшин белән иртәгә Казанның Мәрҗани мәчетендә хушлашачаклар.

@azatliqradiosi
Хәерле иртә, хөрмәтле укучылар! 14 май иртәсенә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔺АКШ президенты Доналд Трамп Сүриядән чикләүләрне алырга җыенуы турында әйтте. Чикләүләр Бәшәр Асад җитәкчелеге вакытында салынган иде.

🔺Израил һава һөҗүме нәтиҗәсендә Гәззәнең көньягындагы Хан-Юнис шәһәрендә урнашкан Европа хастаханәсендә кимендә 28 кеше һәлак булган, дистәләрчә кеше яраланган дип хәбәр итә ХӘМӘС контролендәге Ватандашлар саклану агентлыгы. Израил саклану армиясе белдерүенчә, алар хастаханә астында урнашкан "ХӘМӘС террорчылар идарә үзәгенә" төгәл һөҗүм ясаган.

🔺Либия башкаласы Триполидә хөкүмәт гаскәрләре белән Тотрыклы яклау аппараты арасында бәрелешләр яңадан башланган. Каршылыклар аппарат җитәкчесе үтерелгәннән соң башланды, әмма бер көн элек хәрбиләр аның тәмамлануын игълан иткән иде.

🔺Русиягә Малайзия премьер-министры Әнвәр Ибраһим килде. Ул бүген президент Владимир Путин белән очрашудан соң "Русия Ислам дөньясы-KazanForum" чарасында катнашу өчен Казанга киләчәк.

🔺90 яшендә Уругвайның элекке президенты Хосе Мухика вафат булган. Аны "дөньядагы иң фәкыйрь президент" дип йөрттеләр. Дәүләт башлыгы булганда ул кеременең зур өлешен хәйриягә биреп барды.

Әлегә шулар. Бүген дә Азатлык Радиосы белән калыгыз.


@azatliqradiosi
👍4🔥3❤1
❗️Украинадагы сугышта Татарстаннан үлүчеләр саны 5 меңнән артты

Башкортстаннан 5568 үлемне раслый алдык.


Сугышта үлгән хәрбиләр исемлеген Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.

Барлык исемнәрне Азатлык Радиосы хисабында табып була. Анда безгә үлүчеләр турында мәгълүмат та җибәреп була.

#сугышта_үлүчеләр
😱4🎉2😢1🕊1💔1😭1
Уфа журналисты Ольга Комлева тикшерү изоляторында августка кадәр калачак

Бу хакта "Аспекты" хәбәр итә. Мәхкәмә утырышы бүген Уфада узган.

▪️RusNews журналисты һәм активист Ольга Комлеваны 27 мартта Уфада тоткарладылар һәм 2 айга кулга алдылар. Аны башта ФБК эше нигезендә "экстремист оешма эшчәнлеген оештыруда" гаепләделәр, соңрак Русия хәрбиләре турында "фейклар" тарату маддәсе дә өстәлде.

▪️Оешма тыелганчыга кадәр Комлева Уфадагы Навальный штабы волонтеры иде.

#Башкортстан
@azatliqradiosi
👍2😢2❤1🔥1
⚡️Мәскәү мәхкәмәсе «Голос» оешмасы рәистәше Григорий Мельконьянцны биш елга колониягә хөкем итте.

Мәхкәмә аны «теләнмәгән оешма» эшчәнлеген оештыруда гаепле дип тапты. Мельконьянц 2023 елдан бирле сак астында утыра.

Тикшерү белдерүенчә, «Голос» хәрәкәте 2021 елны Русиядә «теләнмәгән» дип табылган Сайлауларны күзәтүне оештыру оешмаларының Европа челтәренә (ENEMO) кергән.

Шул ук вакытта хәрәкәтте белдерүләренчә, ENEMOны оештыручы дип башка «Голос» берләшмәсе санала. Берләшмә Русиядә «ят агент» дип танылгач эшен туктаткан булган.

Ә «Голос» хәрәкәте беркайчан да ENEMO-га кермәгән.

«Голос» хәркәте дә, берлеге дә «теләнмәгән оешма»лар исемлегендә юк.

@azatliqradiosi
😡2
Русиянең ТАСС хәбәр агентлыгы KazanForum-дагы Әфганстан байрагын күрсәткән постын алып атты

Татарстан башкаласында Русия-Ислам дөньясы: KazanForum дигән исем астында Мәскәүнең мөселман илләрендәге абруен ныгытуны максат итеп куйган зур җыен бара. Башта стратегик күзаллау мәйданчыгы буларак оешкан шушы төркеменең чираттагы утырышларында соңгы елларда Әфганстан да катнашып килә. Берүк вакытта анда хакимияттә торган Талибан хәрәкәте Русиядә еллар буе "террор оешмасы" дип танылып килә. Апрель аенда Югары мәхкәмә Талибанның шушы статусын туктатып тору турында карар чыгарды, әмма ул әле дә исемлектә кала бирә.

Чәршәмбедә ТАСС агентлыгы KazanForum оештыручыларының чарада катнашучы башка ил әләмнәре белән беррәттән Әфганстанның да Талибан байрагын куюын сурәтләп бер пост чыгарган иде. Бу төрле социаль челтәрләрдә шактый җанлы фикер алышуларга сәбәп булды, һәм соңрак агентлык үзенең шул беренче постын алып атып, аның урынына башкасын чыгарды, анда инде Талибан әләме күренми.

#Татарстан

@azatliqradiosi
🔥6👍2
📍Русиянең баш прокуратурасы асаба халыкларның хокукларын яклау белән шөгыльләнүче «Батани» (International Indigenous Fund for Development and Solidarity Batani) халыкара фондын «теләнмәгән оешма» дип таныды.

Прокуратура фикеренчә, әлеге фонд «Халыкара мәйданчыкларда, шул исәптән БМО уздыра торган чараларда Русиягә каршы чыгышлар ясый».

«Оешма сәхифәсендә даими рәвештә Русиядәге асаба халыкларның, шул исәптән махсус хәрби операция (Русия хакимиятләре Украинадагы сугышны шулай дип атый-ред.) яссылыгында ирекләре кысылуы турында мәкаләләр чыга», диелә прокуратура белдерүендә.

▪️Асаба халыкларның «Батани» үсеш һәм теләктәшлек фонды Русиядә 2004 елны оешты. 2015 елны ул «ят агент» дип танылды. Ике елдан Русия юстиция министрлыгы оешманы япты. Фондның берничә хезмәткәре Көнбатыш илләреннән сыену сорады. 2018 елны International Indigenous Fund for Development and Solidarity Batani АКШта булдырылды. Оешма белдерүенчә, алар асаба халыкларның хокукларын яклау һәм аларны дөнья җәмәгатьчелегенә интеграцияләү белән шөгыльләнә.

@azatliqradiosi
😱2❤1👍1🤯1
Татарның данлыкны шәхесе, татар театр сәнгәтенә нигез салучыларның берсе Сәхипҗамал Гыйззәтуллина-Волжскаяның тууына 140 ел тулды.

Гыйззәтуллина-Волжскаяның озын гомер кичерә, биографиясендәге булган вакыйгалар тулы бер Һолливуд киносындагы сюжет кебек. Габдулла Тукай һәм Фатих Әмирхан белән аралашкан, шәригать кануннарын атлап чыгып сәхнәгә чыгуы аркасында каһәрләнгән һәм кыйналган, дусларының хыянәтен кабул итмичә читкә чыгып китеп гомер буена Казанга кайту турында хыяланып кайтса да меңәрләгән кешеләр алкышларында, яратуында яшәгән актриса гомер азагында япа-ялгыз кала һәм чит кешеләр янында авырып үлә. Аның җирләнүе дә үзе бер коточкыч гыйбрәтле хәл.

Сәхипҗамал Гыйззәтуллина-Волжская үз кулы белән язып калдырылган көндәлекләр исән, тик шулай да аның биографиясендә ачык таплар бик күп, аңа бәйле шәхси документлар сакланмаган, ул большевикларның хакимияткә килүен ничек кабул иткәне дә, кызыл террордан ничек котыла алганы да сораулар тудыра. Хатын-кыз буларак бәхетле булганмы һәм үзен корбан итүнең җимешләрен татый алганмы? Бу хакта без аның турында "Туташ" документаль романын иҗат иткән язучы Айгөл Әхмәтгалиева белән сөйләшкән идек.

“Кайда туган, кайчан туган – бернинди дә документ юк диярлек. Без аның майда туганын да чамалап беләбез. Тукай аңа энҗе чәчәкләрен нәкъ туган көненә бүләк иткәне билгеле. Туган елы белән дә шул ук мәрәкә. Үз көндәлекләрендә туган елын өч дәфтәрдә өч төрле итеп күрсәткән. Туган урынын, килеп чыгышы турында мәгълүматны язганда картлык чорында хәтере чуалганмы, әллә шәхес культы вакытында махсус яшерү хәйләсе булганмы – белмим», диде Әхмәтгалиева.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
👍6❤5🔥3🤔2👎1