🕌Мәскәү өлкәсендә төзекләндерүдән соң Щелково Җәмигъ мәчете ачылды
Русия мөселманнары Диния Нәзарәте телеграм каналы язуынча, Мәскәү өлкәсендә төзелгән әлеге беренче мәчет 2001 елда ачылган булган.
Элек ул 260 кеше сыйдырышлы булса, хәзер өч катлы мәчеттә 2600 кеше намаз укый ала. Шулай ук мәчет үз җирлегендә намазларда 4 меңгә кадәр, гаетләрдә 20 меңнән артык кешене сыйдырачак. 2023 елда мәчет комплексында тәһарәт алу өчен яңа бина төзелгән булган.
🔶Мәчетне киңәйтү иганәчеләр акчасына башкарылган. Төзекләндерү вакытында намазлар туктатылмаган.
Мәскәүдә мәчет кытлыгы турында мөселманнар даими әйтеп килә. Шәһәрдә барлыгы дүрт кенә мәчет бар. Җомга намазлары, гаеткә килүче мөселманнар урамда гыйбадәт кылырга мәҗбүр. Элегрәк Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Дамир Мөхетдинов илдә мәчетләр җитмәү проблемы киләчәктә сәяси проблемнар тудыра ала дигән иде.
@azatliqradiosi
Русия мөселманнары Диния Нәзарәте телеграм каналы язуынча, Мәскәү өлкәсендә төзелгән әлеге беренче мәчет 2001 елда ачылган булган.
Элек ул 260 кеше сыйдырышлы булса, хәзер өч катлы мәчеттә 2600 кеше намаз укый ала. Шулай ук мәчет үз җирлегендә намазларда 4 меңгә кадәр, гаетләрдә 20 меңнән артык кешене сыйдырачак. 2023 елда мәчет комплексында тәһарәт алу өчен яңа бина төзелгән булган.
🔶Мәчетне киңәйтү иганәчеләр акчасына башкарылган. Төзекләндерү вакытында намазлар туктатылмаган.
Мәскәүдә мәчет кытлыгы турында мөселманнар даими әйтеп килә. Шәһәрдә барлыгы дүрт кенә мәчет бар. Җомга намазлары, гаеткә килүче мөселманнар урамда гыйбадәт кылырга мәҗбүр. Элегрәк Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Дамир Мөхетдинов илдә мәчетләр җитмәү проблемы киләчәктә сәяси проблемнар тудыра ала дигән иде.
@azatliqradiosi
👍6❤3🎉2🔥1
Бүген Татарстанда "рәис" сайлыйлар
1991 елдан Татарстан халкы президентын сайлап килде, быел беренче тапкыр ул "Татарстан рәисе сайлавы" буларак уза.
Сайлауда барлыгы 4 намзәт: 2010 елдан бирле Татарстан белән идарә итүче Рөстәм Миңнехановтан тыш, КПРФтан — Хафиз Миргалимов, ЛДПРдан — Руслан Йосыпов һәм Пенсионерлар фиркасеннән — Виталий Смирнов.
Татарстан үзәк сайлау комиссиясе рәисе Андрей Кондратьев элегрәк хәбәр итүенчә, "махсус хәрби чара" (Русия хакимияте Украинага каршы сугышны шулай дип атый) зоналарында да сайлау бүлекләре эшләячәк. Аеым алганда ике бүлек "Луһански халык республикасы"нда, ике "Донецки халык республикасында" һәм берсе Херсон өлкәсенең Русия басып алган өлешендә булачак диелде.
🔻2020 елда Миңнеханов президент булып сайлануына карамастан, вазифасының атамасы "рәис"кә әйләнде. Беренче тапкыр Татарстан рәисенә сайлауда катнашкан намзәтләргә татар телен белү шарты бетерелде. Нәтиҗәдә, дүрт намзәтнең икесе генә ике дәүләт телен белүе мәгълүм — Миңнеханов һәм Миргалимов. Калган икесе — Смирнов һәм Йосыпов татар телендә чыгыш ясаганы билгеле түгел.
🔻Ике ел элек сайланачак рәискә үз вазифаларына керешкәндә ант бирү мәрасимендә "суверенитет" сүзен куллану тыелды. Ул "Русия Конституциясен һәм Татарстан Конституциясен, федераль кануннарны һәм Татарстан кануннарын үтәргә, Татарстан рәисенә йөкләнгән югары вазифаларны намус белән үтәргә тантаналы төстә ант итәм", дип әйтергә тиеш булачак.
@azatliqradiosi
1991 елдан Татарстан халкы президентын сайлап килде, быел беренче тапкыр ул "Татарстан рәисе сайлавы" буларак уза.
Сайлауда барлыгы 4 намзәт: 2010 елдан бирле Татарстан белән идарә итүче Рөстәм Миңнехановтан тыш, КПРФтан — Хафиз Миргалимов, ЛДПРдан — Руслан Йосыпов һәм Пенсионерлар фиркасеннән — Виталий Смирнов.
Татарстан үзәк сайлау комиссиясе рәисе Андрей Кондратьев элегрәк хәбәр итүенчә, "махсус хәрби чара" (Русия хакимияте Украинага каршы сугышны шулай дип атый) зоналарында да сайлау бүлекләре эшләячәк. Аеым алганда ике бүлек "Луһански халык республикасы"нда, ике "Донецки халык республикасында" һәм берсе Херсон өлкәсенең Русия басып алган өлешендә булачак диелде.
🔻2020 елда Миңнеханов президент булып сайлануына карамастан, вазифасының атамасы "рәис"кә әйләнде. Беренче тапкыр Татарстан рәисенә сайлауда катнашкан намзәтләргә татар телен белү шарты бетерелде. Нәтиҗәдә, дүрт намзәтнең икесе генә ике дәүләт телен белүе мәгълүм — Миңнеханов һәм Миргалимов. Калган икесе — Смирнов һәм Йосыпов татар телендә чыгыш ясаганы билгеле түгел.
🔻Ике ел элек сайланачак рәискә үз вазифаларына керешкәндә ант бирү мәрасимендә "суверенитет" сүзен куллану тыелды. Ул "Русия Конституциясен һәм Татарстан Конституциясен, федераль кануннарны һәм Татарстан кануннарын үтәргә, Татарстан рәисенә йөкләнгән югары вазифаларны намус белән үтәргә тантаналы төстә ант итәм", дип әйтергә тиеш булачак.
@azatliqradiosi
🤡11🤮5😢3🤬2❤1🔥1🦄1
❗️Татарстандагы нәшир, журналист Искәндәр Сираҗига гаепләү документы 207 биттән тора
Бу хакта "Сираҗи бәян итә" дип исемләнгән Telegram-каналында аның хатыны Эльмира Сираҗи хәбәр итте.
"Хәзер инде мәхкәмә көтәбез", ди видеода 207 битлек гаепләү документын тоткан Искәндәр Сираҗи.
▪️Былтыр 9 октябрьдә куәт оешмасы вәкилләре Искәндәр Сираҗи өендә һәм редакциядә тентү уздырды. Журналистның үзен Тикшерү комитетына алып киттеләр һәм аннан соң изоляторга яптылар.
Шул ук көнне Сираҗи ачлык игълан итүен белдерде. Аның хатыны төшергән видеода ул "мондый маддә нигезендә болай утыртмыйлар, мин вакыты чикләнмәгән ачлык игълан итәм", дип белдерде.
▪️Сираҗи шәхси тормыш турында мәгълүмат җыю һәм аны тарату турындагы (Җинаять кодексының 137нче маддәсе 1нче өлеше) җинаять эшендә шикләнелде. Ул моны Ибраһим Зәкиев исемле кешегә ачылган җинаять эшендәге (соңрак Татарстан Югары мәхкәмәсе присяжныйлары аны азат иткән) ике шаһиткә каршы эшләгән дип фаразлана. Зәкиев үзе исә Сираҗи шикләнелгән эштә шаһит булып бара.
▪️ "Реальное время" элек язуынча, Искәндәр Сираҗиның YouTube-каналында чыккан 55 минутлык видеомөрәҗәгатендә ике кешенең шәхси мәгълүматлары күренгән. Бу видеода сүз Ибраһим Зәкиев эше турында бара. Имеш, видеода Зәкиевны үтерүдә гаепләгән ике кешенең — Сабиров һәм Сафиуллинның фотолары һәм видеолары күренгән. Бу ике кеше, Сираҗи шәхси мәгълүматларыбызны чыгарды дип, тикшерү комитетына шикаять иткән.
Журналистка карата тентү беренче тапкыр гына узмый. 2023 елның 16 ноябрь иртәсендә аның өенә куәт оешмасыннан тентү белән килделәр. Килү сәбәбен Азатлык Радиосы журналисты Алсу Кормаш эшенә бәйле дип аңлатып, рәсми кәгазь күрсәткәннәр. Аның, хатыны Эльмира Сираҗиның бөтен телефоннары, компьютерлары алынды. Тентү "Сираҗи сүзе" редакциясе урнашкан офиста да булды. Аннан да бөтен техника алынды. Берничә көннән соң тентү көнендә Эльмира Сираҗи "Мәдәни җомга" редакциясенә килә алмавы аркасында аңлатма язуны таләп иттеләр. Соңрак ул гариза язып эштән китте.
@azatliqradiosi
Бу хакта "Сираҗи бәян итә" дип исемләнгән Telegram-каналында аның хатыны Эльмира Сираҗи хәбәр итте.
"Хәзер инде мәхкәмә көтәбез", ди видеода 207 битлек гаепләү документын тоткан Искәндәр Сираҗи.
▪️Былтыр 9 октябрьдә куәт оешмасы вәкилләре Искәндәр Сираҗи өендә һәм редакциядә тентү уздырды. Журналистның үзен Тикшерү комитетына алып киттеләр һәм аннан соң изоляторга яптылар.
Шул ук көнне Сираҗи ачлык игълан итүен белдерде. Аның хатыны төшергән видеода ул "мондый маддә нигезендә болай утыртмыйлар, мин вакыты чикләнмәгән ачлык игълан итәм", дип белдерде.
▪️Сираҗи шәхси тормыш турында мәгълүмат җыю һәм аны тарату турындагы (Җинаять кодексының 137нче маддәсе 1нче өлеше) җинаять эшендә шикләнелде. Ул моны Ибраһим Зәкиев исемле кешегә ачылган җинаять эшендәге (соңрак Татарстан Югары мәхкәмәсе присяжныйлары аны азат иткән) ике шаһиткә каршы эшләгән дип фаразлана. Зәкиев үзе исә Сираҗи шикләнелгән эштә шаһит булып бара.
▪️ "Реальное время" элек язуынча, Искәндәр Сираҗиның YouTube-каналында чыккан 55 минутлык видеомөрәҗәгатендә ике кешенең шәхси мәгълүматлары күренгән. Бу видеода сүз Ибраһим Зәкиев эше турында бара. Имеш, видеода Зәкиевны үтерүдә гаепләгән ике кешенең — Сабиров һәм Сафиуллинның фотолары һәм видеолары күренгән. Бу ике кеше, Сираҗи шәхси мәгълүматларыбызны чыгарды дип, тикшерү комитетына шикаять иткән.
Журналистка карата тентү беренче тапкыр гына узмый. 2023 елның 16 ноябрь иртәсендә аның өенә куәт оешмасыннан тентү белән килделәр. Килү сәбәбен Азатлык Радиосы журналисты Алсу Кормаш эшенә бәйле дип аңлатып, рәсми кәгазь күрсәткәннәр. Аның, хатыны Эльмира Сираҗиның бөтен телефоннары, компьютерлары алынды. Тентү "Сираҗи сүзе" редакциясе урнашкан офиста да булды. Аннан да бөтен техника алынды. Берничә көннән соң тентү көнендә Эльмира Сираҗи "Мәдәни җомга" редакциясенә килә алмавы аркасында аңлатма язуны таләп иттеләр. Соңрак ул гариза язып эштән китте.
@azatliqradiosi
❤6🙏4
Бу атнаның төп хәбәрләре – Азатлык Радиосы күзлегеннән
Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.
@azatliqradiosi
Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.
@azatliqradiosi
👍1🔥1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 15 сенятбрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:
🔸Татарстан башлыгын сайлауда Рөстәм Миңнеханов җиңеп килә. Әлеге сәгатькә сайлау кәгазьләренең 98,62% саналган, Миңнеханов 88,15% тавыш җыйган.
Икенче урында КПРФ намзәте Хафиз Миргалимов - 4,95%.
🔸Иркутски өлкәсе Анграски шәһәрендә йортта газ шартлау сәбәпле бер кеше һәлак булган, дүрт кеше яраланган. Бу хакта шәһәр рәсмиләре хәбәр итте.
🔸2025 ел башыннан Баш прокуратура 52 чит ил оешмасын "теләнмәгән" дип таныган.
🔸АКШта Starlink иярчен элемтә системы эшендә хилафлыклар барлыкка килгән. Проблем турында 40 меңнән артык америка кулланучысы хәбәр иткән. Шулай ук Польша, Украина, Италия һәм башка илләрдән дә зарланулар бар.
🔸Татарстан башлыгын сайлауда Рөстәм Миңнеханов җиңеп килә. Әлеге сәгатькә сайлау кәгазьләренең 98,62% саналган, Миңнеханов 88,15% тавыш җыйган.
Икенче урында КПРФ намзәте Хафиз Миргалимов - 4,95%.
🔸Иркутски өлкәсе Анграски шәһәрендә йортта газ шартлау сәбәпле бер кеше һәлак булган, дүрт кеше яраланган. Бу хакта шәһәр рәсмиләре хәбәр итте.
🔸2025 ел башыннан Баш прокуратура 52 чит ил оешмасын "теләнмәгән" дип таныган.
🔸АКШта Starlink иярчен элемтә системы эшендә хилафлыклар барлыкка килгән. Проблем турында 40 меңнән артык америка кулланучысы хәбәр иткән. Шулай ук Польша, Украина, Италия һәм башка илләрдән дә зарланулар бар.
Татарстанда сайлау узды: бәйсез күзәтүчеләр булмады, халыкны сайлауга төрле чаралар аша җәлеп итәргә тырыштылар
Татарстан халкы кичә беренче тапкыр рәис сайлады.
15 сентябрь иртәсенә сайлау бүлгеләре беркетмәләренең 100 проценты эшкәртелгәннән соң, Татарстан рәисен сайлауда Рөстәм Миңнеханов 88,09 процент белән җиңә.
КПРФ намзәте Хафиз Миргалимов - 4,97%, ЛДПРдан Руслан Йосыпов – 4,20% һәм Пенсионерлар фиркасеннән Виталий Смирнов 1,90%, тавыш казанган.
Татарстанда сайлау Русиянең башка төбәкләреннән аермалы буларак, бер көн дәвам итте.
Сайлауга әзерлек барышында Миңнеханов такымы күбрәк яшьләргә таянды. Instagram, ТикТок һәм башка социаль челтәрләрдә Миңнеханов уңышлары турында видеороликлар таратылды. Республикада халыкны машина, айфон уйнату, ташламалы ярминкәләр, концертлар, тамашалар оештыру аша сайлауга җәлеп итәргә тырыштылар.
Сайлауда бәйсез күзәтүчеләр булмады. Сайлаучылар хокукларын яклаучы "Голос" хәрәкәте җитәкчесе Григорий Мельконьянц "теләнмәгән оешма" эшчәнлегендә гаепләнеп биш елга ирегеннән мәхрүм ителгәч, хәрәкәт эшчәнлеген туктату турында белдерде.
Үзен "сөргендәге Татарстан хөкүмәте" дип атаучы төркем бу чараны сайлау түгел, ә Кремль куштаны Миңнехановны яңадан билгеләп кую дип саный һәм сайлау нәтиҗәләрен танымау турында белдерә.
Шул ук вакытта Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Андрей Кондратьев белдерүенчә, сайлау бүлгеләрендә барлыгы 13 меңнән артык күзәтүче, 94 федераль һәм республика массакүләм мәгълүмат чарасы эшләгән. "Күзәтүчеләр һәм журналистлар ярдәмендә сайлауларның ачыклыгы һәм легитимлыгы стандарты янә бер мәртәбә расланды", диде Андрей Кондратьев телемарафон вакытында.
Мәкаләне тулырак 👉 монда укыгыз.
Татарстан халкы кичә беренче тапкыр рәис сайлады.
15 сентябрь иртәсенә сайлау бүлгеләре беркетмәләренең 100 проценты эшкәртелгәннән соң, Татарстан рәисен сайлауда Рөстәм Миңнеханов 88,09 процент белән җиңә.
КПРФ намзәте Хафиз Миргалимов - 4,97%, ЛДПРдан Руслан Йосыпов – 4,20% һәм Пенсионерлар фиркасеннән Виталий Смирнов 1,90%, тавыш казанган.
Татарстанда сайлау Русиянең башка төбәкләреннән аермалы буларак, бер көн дәвам итте.
Сайлауга әзерлек барышында Миңнеханов такымы күбрәк яшьләргә таянды. Instagram, ТикТок һәм башка социаль челтәрләрдә Миңнеханов уңышлары турында видеороликлар таратылды. Республикада халыкны машина, айфон уйнату, ташламалы ярминкәләр, концертлар, тамашалар оештыру аша сайлауга җәлеп итәргә тырыштылар.
Сайлауда бәйсез күзәтүчеләр булмады. Сайлаучылар хокукларын яклаучы "Голос" хәрәкәте җитәкчесе Григорий Мельконьянц "теләнмәгән оешма" эшчәнлегендә гаепләнеп биш елга ирегеннән мәхрүм ителгәч, хәрәкәт эшчәнлеген туктату турында белдерде.
Үзен "сөргендәге Татарстан хөкүмәте" дип атаучы төркем бу чараны сайлау түгел, ә Кремль куштаны Миңнехановны яңадан билгеләп кую дип саный һәм сайлау нәтиҗәләрен танымау турында белдерә.
Шул ук вакытта Татарстан Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Андрей Кондратьев белдерүенчә, сайлау бүлгеләрендә барлыгы 13 меңнән артык күзәтүче, 94 федераль һәм республика массакүләм мәгълүмат чарасы эшләгән. "Күзәтүчеләр һәм журналистлар ярдәмендә сайлауларның ачыклыгы һәм легитимлыгы стандарты янә бер мәртәбә расланды", диде Андрей Кондратьев телемарафон вакытында.
Мәкаләне тулырак 👉 монда укыгыз.
Азатлык Радиосы
Татарстанда сайлау узды: бәйсез күзәтүчеләр булмады, халыкны сайлауга төрле чаралар аша җәлеп итәргә тырыштылар
Татарстан халкы кичә беренче тапкыр рәис сайлады. Бәйсез күзәтүчеләр булмады, сайлауга бигрәк тә яшьләрне җәлеп итү, Рөстәм Миңнехановка тавыш бирергә чакыру эше алдан ук башланган иде.
🤮4🤡2❤1
Азатлык хисабы: узган атна ике республикадан сугышта үлгән 100дән артык кеше исемен ачыклап булды
Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан – беренче, Татарстан икенче урында бара.
▪️Барлык исемнәрне Азатлык Радиосы хисабында табып була. Анда безгә үлүчеләр турында мәгълүмат та җибәреп була.
#сугышта_үлүчеләр
@azatliqradiosi
Сугышта үлгән хәрбиләр исемлеген Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан туплый. Хакимият сугышта үлүчеләр санын әйтми. Чын саннар күпкә зуррак булырга мөмкин.
Русия буйлап үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан – беренче, Татарстан икенче урында бара.
▪️Барлык исемнәрне Азатлык Радиосы хисабында табып була. Анда безгә үлүчеләр турында мәгълүмат та җибәреп була.
#сугышта_үлүчеләр
@azatliqradiosi
😢4👎1😱1
Башкортстанның дәүләт бурычы август азагына 71,15 миллиард сумга җиткән
Бу бер ай элек булган бурыч белән чагыштырганда 29 миллион сумга күбрәк
Башкортстанда бурычларның яртысыннан күбрәген — 42,2 миллирд сумны бюджет кредитлары алып тора. Моннан тыш, Башкортстанның дәүләт кыйммәтле кәгазьләр буенча бурычлар — 21 млрд сум һәм зур процентлары кредитларыннан — 7,9 млрд сум әҗәте бар.
Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәҗбүр булуына бәйле.
Август аенда Башкортстан хакимияте бюджет дефицитын каплау өчен «Новикомбанк» белән дүрт миллиард сумга килешү төзеде.
Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров күптән түгел Сибайда узган инвестиция сабан туеның пленар утырышында акчаларны туздырмаска һәм иң кирәккә генә сарыф итәргә чакырды.
🔹Башкортстан июнь башыннан Украинага сугышка китүчеләр акчасын да киметте. Белгеч әлеге чара төбәкнең икътисади хәле начараюна бәйле диде.
🔹Шул ук вакытта мәетләр даими кайтарылып тора. Русия күләмендә Украинадагы сугышта үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан — беренче урында. Азатлык Радиосы исемлегендә кимендә 7163 үлгән хәрби исеме бар.
@azatliqradiosi
Бу бер ай элек булган бурыч белән чагыштырганда 29 миллион сумга күбрәк
Башкортстанда бурычларның яртысыннан күбрәген — 42,2 миллирд сумны бюджет кредитлары алып тора. Моннан тыш, Башкортстанның дәүләт кыйммәтле кәгазьләр буенча бурычлар — 21 млрд сум һәм зур процентлары кредитларыннан — 7,9 млрд сум әҗәте бар.
Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәҗбүр булуына бәйле.
Август аенда Башкортстан хакимияте бюджет дефицитын каплау өчен «Новикомбанк» белән дүрт миллиард сумга килешү төзеде.
Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров күптән түгел Сибайда узган инвестиция сабан туеның пленар утырышында акчаларны туздырмаска һәм иң кирәккә генә сарыф итәргә чакырды.
🔹Башкортстан июнь башыннан Украинага сугышка китүчеләр акчасын да киметте. Белгеч әлеге чара төбәкнең икътисади хәле начараюна бәйле диде.
🔹Шул ук вакытта мәетләр даими кайтарылып тора. Русия күләмендә Украинадагы сугышта үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан — беренче урында. Азатлык Радиосы исемлегендә кимендә 7163 үлгән хәрби исеме бар.
@azatliqradiosi
❤1👏1
📍Русия мәктәпләрендә укытылучы телләрнең 24енә юкка чыгу куркынычы яный.
"Ведомости" гәзите фәннәр академиясенең тел белеме институты мәгълүматларына сылтанып язуынча, Русия мәктәпләрендә барлыгы 76 телдә укытыла.
Юкка чыгу куркынычы булган телләр "йокыга китеп баручы" һәм "өзелгән" телләргә бүленә.
"Йокыга китеп баручы" телләргә даими аралашу булмаган телләр керә. Мәктәп програмында әлеге төркемгә водь, ижор, саам, энец, ительмен һәм тофа телләре карый.
"Өзелгән телләр"гә даими аралашу аз булган телләр керә. Илдә якынча биш мең кеше шундый теләдә сөйләшә. Балалар әлеге телләрдән карел, фин һәм идиш телен өйрәнә.
Мәктәп програмында бөтенләй юкка чыккан тел дә булган - сойот теле. Беркем сөйләшмәсә дә аны торгызырга тырышканнар, әмма барып чыкмаган. Әйтергә кирәк сойот теле төрки телләргә карый.
XX гасыр башыннан Русиядә 15 тел "йокыга киткән" яки юкка чыккан.
@azatliqradiosi
"Ведомости" гәзите фәннәр академиясенең тел белеме институты мәгълүматларына сылтанып язуынча, Русия мәктәпләрендә барлыгы 76 телдә укытыла.
Юкка чыгу куркынычы булган телләр "йокыга китеп баручы" һәм "өзелгән" телләргә бүленә.
"Йокыга китеп баручы" телләргә даими аралашу булмаган телләр керә. Мәктәп програмында әлеге төркемгә водь, ижор, саам, энец, ительмен һәм тофа телләре карый.
"Өзелгән телләр"гә даими аралашу аз булган телләр керә. Илдә якынча биш мең кеше шундый теләдә сөйләшә. Балалар әлеге телләрдән карел, фин һәм идиш телен өйрәнә.
Мәктәп програмында бөтенләй юкка чыккан тел дә булган - сойот теле. Беркем сөйләшмәсә дә аны торгызырга тырышканнар, әмма барып чыкмаган. Әйтергә кирәк сойот теле төрки телләргә карый.
XX гасыр башыннан Русиядә 15 тел "йокыга киткән" яки юкка чыккан.
@azatliqradiosi
😢6🤬3😡1
15 сентябрьдә Татарстанда драматург, режиссер, педагог Кәрим Тинчурин тууына 138 ел.
Тинчуринның язмышы — татар мәдәнияте үсешенә йогынты ясаган һәм НКВД бүлмәләрендәге җәфалауларда үз абруен, ныклыгын саклап кала алган талантлы, көчле кешенең фаҗигале тарихы ул. Тинчуринны НКВД тикшерүчеләре кыйнаса да, ул беркемгә яла якмыйча, үзе башкалар яккан яла нәтиҗәсендә үлә.
Татарстанның Милли музеенда уникаль документ — татар актрисасы, драматургның хатыны Заһидә Тинчурина-Әхмированың каләм белән язган сүзләре саклана. Ул "халык дошманы" дип игълан ителгәннәрнең гаилә әгъзалары нинди газаплар кичерүен, ничек билгесезлектә булуын күзалларга мөмкинлек бирә.
"16 сентябрьдән 17сенә каршы төндә кулга алдылар. Үзе йоклый, хатыны машинкада язып утыра иде. Каты итеп ишеккә кактылар. Тикшерүче белән ике сугышчы керде. Тентү. Кулъязмалар салынган күн чемоданны алып киттеләр. Киенде. Йөзеген салды. Кирәк-яраклар тапшыру өчен иртәнге сәгать дүрт-бишләрдән үк чират алдык. Бары тик эчке киемнәрне генә кабул итеп алдылар, аның исеменә дип тапшырылган акчаларны кассага алмыйлар иде. Шулай 14 ай буе дәвам итте.
Ноябрьдә (Плетенев төрмәсенә) килдем. Көтәм... бактың исә ул безнең юк икән. Алты елга, ун елга сөргенгә җибәрелде, дип хәбәр иттеләр. 1947 елның декабрендә аның кайда булуын хәбәр итүләрен сорап хат яздым. 1948 елның 13 апрелендә чакырттылар...
Сөйләшкән чакта төрмә җитәкчесе Ногманов 1938 елның ноябрендә Мәскәүдән 200 кешене атарга дигән фәрман килүен әйтте..."(Татарстан республикасы Милли музее җыентыгындагы материаллардан) // Тюркологические исследования. 2019. Том 2. № 3. 94-99 б.)
Бу хакта Азатлыкта элегрәк зур материал чыккан иде. Ачып укыгыз.
@azatliqradiosi
Тинчуринның язмышы — татар мәдәнияте үсешенә йогынты ясаган һәм НКВД бүлмәләрендәге җәфалауларда үз абруен, ныклыгын саклап кала алган талантлы, көчле кешенең фаҗигале тарихы ул. Тинчуринны НКВД тикшерүчеләре кыйнаса да, ул беркемгә яла якмыйча, үзе башкалар яккан яла нәтиҗәсендә үлә.
Татарстанның Милли музеенда уникаль документ — татар актрисасы, драматургның хатыны Заһидә Тинчурина-Әхмированың каләм белән язган сүзләре саклана. Ул "халык дошманы" дип игълан ителгәннәрнең гаилә әгъзалары нинди газаплар кичерүен, ничек билгесезлектә булуын күзалларга мөмкинлек бирә.
"16 сентябрьдән 17сенә каршы төндә кулга алдылар. Үзе йоклый, хатыны машинкада язып утыра иде. Каты итеп ишеккә кактылар. Тикшерүче белән ике сугышчы керде. Тентү. Кулъязмалар салынган күн чемоданны алып киттеләр. Киенде. Йөзеген салды. Кирәк-яраклар тапшыру өчен иртәнге сәгать дүрт-бишләрдән үк чират алдык. Бары тик эчке киемнәрне генә кабул итеп алдылар, аның исеменә дип тапшырылган акчаларны кассага алмыйлар иде. Шулай 14 ай буе дәвам итте.
Ноябрьдә (Плетенев төрмәсенә) килдем. Көтәм... бактың исә ул безнең юк икән. Алты елга, ун елга сөргенгә җибәрелде, дип хәбәр иттеләр. 1947 елның декабрендә аның кайда булуын хәбәр итүләрен сорап хат яздым. 1948 елның 13 апрелендә чакырттылар...
Сөйләшкән чакта төрмә җитәкчесе Ногманов 1938 елның ноябрендә Мәскәүдән 200 кешене атарга дигән фәрман килүен әйтте..."(Татарстан республикасы Милли музее җыентыгындагы материаллардан) // Тюркологические исследования. 2019. Том 2. № 3. 94-99 б.)
Бу хакта Азатлыкта элегрәк зур материал чыккан иде. Ачып укыгыз.
@azatliqradiosi
Азатлык Радиосы
Олы террор һәм язмышлар. Кәрим Тинчуринга нахак җинаять эшен кем һәм ничек ачкан
Кәрим Тинчуринның язмышы — татар мәдәнияте үсешенә йогынты ясаган һәм НКВД бүлмәләрендәге җәфалауларда үз абруен, ныклыгын саклап кала алган талантлы, көчле кешенең фаҗигале тарихы ул. Тинчуринны НКВД тикшерүчеләре кыйнаса да, ул беркемгә яла якмыйча, үзе…
😢9❤5👍1🔥1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Хәзер Кәрим Тинчуринның тормышы һәм аның иң танылган әсәре - "Зәңгәр шәл" спектакле турында берничә кызыклы мәгълүмат тәкъдим итәбез.
Әлеге видеоны Кәрим Тинчурин тууына 130 ел тулуга әзерләгән идек.
@azatliqradiosi
Әлеге видеоны Кәрим Тинчурин тууына 130 ел тулуга әзерләгән идек.
@azatliqradiosi
❤9👍5
Татар теле галимәсе Флера Ганиева вафат.
Татар дәүләт һуманитар институтын оештыручыларның берсе, аның ректор урынбасары булган, әдәбият галиме, профессор Флера Ганиева вафат булган.
«Озакка сузылган авырудан соң Флера апа вафат булган. 5 көн элек хастаханәдән чыккан булган. Хушлашу иртәгә Бондаренко урамы, 4 нче йорт янында була, дип хәбәр иткән журналист Фәния Хуҗахмәт.
Аның сүзләрен "Татар-информ" китерә.
Флера Әкрам кызы Ганиева – 1940 елның 25 мартында Татарстанның хәзерге Арча районы Шура авылында туа. 1958 елда Казан дәүләт университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына укырга керә. 1962 елда югары уку йортын тәмамлап, аспирантурада укуын дәвам итә. Казан дәүләт (соңрак федераль) университетында татар әдәбияты профессоры, 1992-2005 елларда Татар дәүләт гуманитар институтында проректор булып эшли.
Татар дәүләт һуманитар институтын оештыручыларның берсе, аның ректор урынбасары булган, әдәбият галиме, профессор Флера Ганиева вафат булган.
«Озакка сузылган авырудан соң Флера апа вафат булган. 5 көн элек хастаханәдән чыккан булган. Хушлашу иртәгә Бондаренко урамы, 4 нче йорт янында була, дип хәбәр иткән журналист Фәния Хуҗахмәт.
Аның сүзләрен "Татар-информ" китерә.
Флера Әкрам кызы Ганиева – 1940 елның 25 мартында Татарстанның хәзерге Арча районы Шура авылында туа. 1958 елда Казан дәүләт университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына укырга керә. 1962 елда югары уку йортын тәмамлап, аспирантурада укуын дәвам итә. Казан дәүләт (соңрак федераль) университетында татар әдәбияты профессоры, 1992-2005 елларда Татар дәүләт гуманитар институтында проректор булып эшли.
😭13😢9🕊4❤1😨1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 16 сентябрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:
➡️Запорожьега һөҗүм нәтиҗәсендә бер кеше һәлак булган, 13 кеше яраланган. Җирле хакимият вәкилләре хәбәр итүенчә, яраланучылар арасында ике дүрт яшьлек бала да бар.
➡️Axios американ басмасы һәм Jerusalem Post Израил газетасы хәбәр итүенчә, Израил саклану армиясе Газзә шәһәрендә җир өсте һөҗүмен башлаган.
➡️Грузия хакимиятләре оппозиция вәкилләрен кулга алуны дәвам итә. Оппозициядәге "Үзгәрешләр өчен коалицияләр" рәистәше Элене Хоштария хакимияттәге "Грузин хыялы" фиркасе намзәте баннерына "Русия хыялы" дип язган өчен тоткарланган.
➡️Русиядә мәхкәмә Pussy Riot катнашучыларының бишесен "фейклар" өчен читтән торып 8 елдан 13 елга кадәр ирегеннән мәхрүм иткән. Сәбәбе - Мүнһенда узган сугышка каршы чарада катнашулары. Анда Тасо Плетнер Путин рәсеменә кече йомышын үтәгән. Шулай ук 2022 елда чыккан "Әни, телевизор карама" дигән сугышка каршы клип өчен дә гаепле дип табылганнар.
➡️Уфада 12 һәм 14 яшьлек мәктәп укучысы дарулар белән агуланган. «Однажды в Башкирии» телеграм каналы хәбәр итүенчә, аларны авыр хәлдә хастаханәгә китергәннәр. Кызларның нинди дару белән агулануы турында әйтелми.
➡️Татарстанда «Дрон һөҗүме куркынычы» тәртибе игълан ителде.
@azatliqradiosi
➡️Запорожьега һөҗүм нәтиҗәсендә бер кеше һәлак булган, 13 кеше яраланган. Җирле хакимият вәкилләре хәбәр итүенчә, яраланучылар арасында ике дүрт яшьлек бала да бар.
➡️Axios американ басмасы һәм Jerusalem Post Израил газетасы хәбәр итүенчә, Израил саклану армиясе Газзә шәһәрендә җир өсте һөҗүмен башлаган.
➡️Грузия хакимиятләре оппозиция вәкилләрен кулга алуны дәвам итә. Оппозициядәге "Үзгәрешләр өчен коалицияләр" рәистәше Элене Хоштария хакимияттәге "Грузин хыялы" фиркасе намзәте баннерына "Русия хыялы" дип язган өчен тоткарланган.
➡️Русиядә мәхкәмә Pussy Riot катнашучыларының бишесен "фейклар" өчен читтән торып 8 елдан 13 елга кадәр ирегеннән мәхрүм иткән. Сәбәбе - Мүнһенда узган сугышка каршы чарада катнашулары. Анда Тасо Плетнер Путин рәсеменә кече йомышын үтәгән. Шулай ук 2022 елда чыккан "Әни, телевизор карама" дигән сугышка каршы клип өчен дә гаепле дип табылганнар.
➡️Уфада 12 һәм 14 яшьлек мәктәп укучысы дарулар белән агуланган. «Однажды в Башкирии» телеграм каналы хәбәр итүенчә, аларны авыр хәлдә хастаханәгә китергәннәр. Кызларның нинди дару белән агулануы турында әйтелми.
➡️Татарстанда «Дрон һөҗүме куркынычы» тәртибе игълан ителде.
@azatliqradiosi
❤2
🇮🇱🇵🇸15 сентябрьдә Израил саклану армиясе Газзә шәһәрен басып алу максатыннан җир өсте һөҗүмен башлаган.
Бу хакта Axios американ басмасы һәм Jerusalem Post Израил газетасы хәбәр итә.
Израил һава көчләре Газзәгә массакүләм һава һөҗүмнәре ясаган, аннары шәһәргә танклар кергән. "Әл-Җазира" хәбәр итүенчә, Израил хәрбиләре шәһәрнең төньяк өлешен басып алырга тырыша.
16 сентябрь иртәсендә Израил саклану министры Исраэль Кац чара башлануын раслады. Аның сүзләренчә, Израил армиясе Газзә сызыгындагы "террорчылар корылмаларына" "тимер йодрык" белән һөҗүм итә.
Элек Израил саклану армиясе фәләстинлеләрне Газзәдән көньякка "Һуманитар зоналарга" күчәргә чакырган иде. Axios хәбәр итүенчә, шәһәрдән якынча 300 мең кеше киткән.
Басма Израилнең ике рәсмиенә сылтанып язуынча, АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубио Израил премьер-министры Бинамьин Нетаньяһуга АКШ президентының Израилнең Газзәгә җир өсте чарасын хуплавын, әмма аның "тиз арада башкарылуын һәм кыска вакытта тәмамлануын" теләвен әйткән.
@azatliqradiosi
Бу хакта Axios американ басмасы һәм Jerusalem Post Израил газетасы хәбәр итә.
Израил һава көчләре Газзәгә массакүләм һава һөҗүмнәре ясаган, аннары шәһәргә танклар кергән. "Әл-Җазира" хәбәр итүенчә, Израил хәрбиләре шәһәрнең төньяк өлешен басып алырга тырыша.
16 сентябрь иртәсендә Израил саклану министры Исраэль Кац чара башлануын раслады. Аның сүзләренчә, Израил армиясе Газзә сызыгындагы "террорчылар корылмаларына" "тимер йодрык" белән һөҗүм итә.
Элек Израил саклану армиясе фәләстинлеләрне Газзәдән көньякка "Һуманитар зоналарга" күчәргә чакырган иде. Axios хәбәр итүенчә, шәһәрдән якынча 300 мең кеше киткән.
Басма Израилнең ике рәсмиенә сылтанып язуынча, АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубио Израил премьер-министры Бинамьин Нетаньяһуга АКШ президентының Израилнең Газзәгә җир өсте чарасын хуплавын, әмма аның "тиз арада башкарылуын һәм кыска вакытта тәмамлануын" теләвен әйткән.
@azatliqradiosi
🤬7
Казанда 13-14 сентябрьдә Tatar.Бу дип аталган хакатон чарасы узды.
Быелгы ярышта 27 такым катнашты. Укучылар һәм студентлар татар телен өйрәтүгә юнәлтелгән мобил кушымталар, интерактив уеннар һәм онлайн-платформалар тәкъдим итте.
Җиңүчеләр кече (7–11 сыйныф укучылары) һәм өлкән (студентлар) лигаларда билгеләнде. КФУ каршындагы IT лицей укучылары сүзләр өйрәнү, әйтелешне тикшерү, квизлар һәм нейрочелтәр ярдәмендә көн саен диктант функциясе булган мобил кушымта булдырды. Казанның 7нче лицей-интернаты укучылары ясалма акылга нигезләнгән чат-бот белән интерактив кушымта ясады. Казанның 98нче мәктәп укучылары Сабантуй бәйрәменә багышланган 2D-новелла әзерләде.
▪️Хакатон (инглизчә: hackathon: hacker (хакер) + marathon (марафон)) дип IT юнәлешендә белгечләр форумын атыйлар. Програмчылар, дизайнерлар, менеджерлар бергәләп җыелып, чикле вакытта теге яки бу проблемны чишә, үз продуктларын тәкъдим итә. Чара бәйге рәвешендә уза, ахырда проектлар якланып, җиңүчеләр билгеләнә.
Тулырак 👉монда укыгыз.
@azatliqradiosi
Быелгы ярышта 27 такым катнашты. Укучылар һәм студентлар татар телен өйрәтүгә юнәлтелгән мобил кушымталар, интерактив уеннар һәм онлайн-платформалар тәкъдим итте.
Җиңүчеләр кече (7–11 сыйныф укучылары) һәм өлкән (студентлар) лигаларда билгеләнде. КФУ каршындагы IT лицей укучылары сүзләр өйрәнү, әйтелешне тикшерү, квизлар һәм нейрочелтәр ярдәмендә көн саен диктант функциясе булган мобил кушымта булдырды. Казанның 7нче лицей-интернаты укучылары ясалма акылга нигезләнгән чат-бот белән интерактив кушымта ясады. Казанның 98нче мәктәп укучылары Сабантуй бәйрәменә багышланган 2D-новелла әзерләде.
▪️Хакатон (инглизчә: hackathon: hacker (хакер) + marathon (марафон)) дип IT юнәлешендә белгечләр форумын атыйлар. Програмчылар, дизайнерлар, менеджерлар бергәләп җыелып, чикле вакытта теге яки бу проблемны чишә, үз продуктларын тәкъдим итә. Чара бәйге рәвешендә уза, ахырда проектлар якланып, җиңүчеләр билгеләнә.
Тулырак 👉монда укыгыз.
@azatliqradiosi
Азатлык Радиосы
Казанда узган хакатон нәтиҗәсендә татарча яңа кушымталар барлыкка килде
Казанда алтынчы тапкыр уздырылган Tatar.Бу Хакатонында катнашучылар татар телен өйрәнү һәм популярлаштыру өчен яңа кушымталар һәм програмнар булдырды.
🔥9❤3👍2