Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.53K subscribers
11.7K photos
1.15K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
Явыз Иван патшасына һәйкәл куюны хуплап өлкәнең мөфтие фатиха бирде. Ул милләте белән татар. Шулай ук өлкәнең иң бай татары да патшага һәйкәлне хуплап чыкты.

Бу хакта безнең язманы укыгыз.
💩18🤮8🤬4🌚1🤣1
Новосибирски өлкәсенең Татарски шәһәрендә 5нче санлы мәктәпнең бер өлеше җимерелгән

Бу хакта Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хәбәр итә.

Мәктәп инде 1937 елны ук төзелгән булган дип хәбәр ителә. "Сибирский экспресс» язуынча, җирле хакимият министрлыкка мәктәп яңа уку елына әзер дип белдергән булган.

Уку йортында барлыгы 210 бала белем ала. 22 сентябрьдән аларны 9нчы санлы мәктәпкә күчерәчәкләр.

Районның исеме Татарски дип аталса да, анда татарлар алай күп түгел. Хәтта бер меңгә дә тулмый.

▪️Шәһәр исеме хакында халык арасында төрле риваятьләр йөри, рәсми аңлатма да бар. Аның буенча, шәһәр 19нчы гасыр ахырында Себер аша тимер юл магистрале төзегән вакытта барлыкка килә. 1894 елны тимер юл станциясе төзелә һәм аңа станциядән 2 генә чакрым ераклыкта булган Татарка авылы исеме бирелә.Ә авыл, бу вакыйгадан 150 ел алда, себергә күчеп килгән татарлар тарафыннан төзелгән була. Еллар узып, станциядә яшәүчеләр саны күбәйгәч, 1911 елны Татаркага шәһәр статусы бирелә, 1925 елны ул район үзәге итеп билгеләнә.

▪️Риваятьләргә килгәндә, бу якларда бер татар әбие яшәгән. Ул хайваннарны дәвалаган, кешеләргә ярдәм иткән. Шәһәр салынгач, әлеге әбекәй хөрмәтенә, аңа Татарск исеме бирелгән.

@azatliqradiosi
👏2👍1🔥1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Моннан өч ел элек — 2022 елның 21 сентябрендә — Владимир Путин Русиядә мобилизация игълан итте.

Би-би-си-ның урыс хезмәте һәм "Медиазона" ачыклаганча, Украинадагы сугышта Русиядән мобилизацияләнгән 15 077 кеше һәлак булган.

Татарстан да, Башкортстан да Украинадагы сугышта һәлак булган ир-атлар белән Русия төбәкләре арасында иң беренче урыннарда тора.

Узган елны Азатлык Радиосы мобилизацияләнеп һәлак булган татар-башкорт ирләрен искә алып видео чыгарган иде. Әлбәттә, хәзер инде саннар башка, чөнки мәетләр көн саен диярлек кайтырла. Бу хакта Азатлык Радиосы якын көннәрдә тулырак язачак. Әлегә узган елгы видеоны искә төшерәбез.

▪️Русия Украинага 2022 елның 24 февралендә бәреп керде. Дөньяның күпчелек илләре бу сугышны хөкем итте.

@azatliqradiosi
🤬9❤1👍1🔥1
Парижда математик Азат Мифтахов һәм башка сәяси тоткыннарга теләктәшлек белдерү чарасы узды

Аны Solidarité FreeAzat комитеты оештырды.

Чара Art Protest рәвешендә узды. Аның кысаларында чарада катнашучылар сәяси репрессияләр турында урам рәсемнәре, инсталляцияләр тәкъдим итте, чыгышлар ясады.

Sotavision язуынча, шундый ук чара Берлинда - Русия илчелеге бинасы каршында да оештырылды.

Моннан тыш бүген Тель-Авивта "Сәяси тоткыннарга хат язу" такымы Мифтахов һәм башка сәяси тоткыннарга хат язу чарасы оештыра.

▪️Хулиганлык өчен алты елга иректән мәхрүм ителгән Азат Мифтахов 2023 елның сентябрендә колониядән иреккә чыгарга тиеш иде. 4 сентябрьдә галимне каршы алырга әнисе, үги әтисе, хатыны, Петербур, Мәскәү, Пермь, Кировтан активистлар килә. Туганнары белән очрашуга нибары биш минут бирелә, Мифтаховны колония ишегалдында ук кабат тоткарлап, тикшерү изоляторына алып китәләр.

▪️Математикка яңа җинаять эше ачыла. Җинаять эше нигезендә колониядә утырган чагында Мифтахов Украина ягында сугышкан дустының үлеме өчен "үч алачагын" һәм "ФСБ хезмәткәрләрен шартлатырга кирәк" дип әйткән. Хатыны Елена Горбань Азатка каршы күрсәтмәләрне "аның белән иң күп аралаша торган" тоткын бирүен сөйләде.

▪️Узган ел март ахырында математик Азат Мифтахов "террорчылыкны аклау" эше нигезендә 4 елга хөкем ителде.

@azatliqradiosi
❤8🔥2
Русиянең GigaChat нейрочелтәрен татар теленә өйрәтмәкчеләр

Бу хакта "Сбер Татарстан" бүлеге һәм Татарстан Фәннәр академиясе арасында хезмәттәшлек килешүе имзаланды.

Татарстан галимнәре әдәбият, матбугат һәм мәгариф материалларыннан зур күләмдә мәгълүмат корпусы әзерли. Бу база Сбер белгечләре ясый торган ясалма акыл системнарын татар теленә өйрәтү өчен нигез булачак.

Проект нәтиҗәсендә югары төгәллекле автоматик тәрҗемә, тавыш синтезы һәм текст мәгълүматын анализлау технологияләре эшләнәчәк дип көтелә.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
🔥14🤔3👍1
Бу атнаның төп хәбәрләре – Азатлык Радиосы күзлегеннән

Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.

@azatliqradiosi
😢3❤1🔥1
Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 22 сенятбрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Аннексияләнгән Кырымда Татарстан һөнәр берлекләре шифаханәсенә бүген төнлә дрон төшү нәтиҗәсендә өч кеше һәлак булган, дүрт кеше авыр хәлдә, икесе реанимациядә дип белдерде Русия рәсмиләре. Һөҗүмдә шулай мәктәпкә дә зыян килгән.

🔸Пилотсыз очкычлар Әстерханга да һөҗүм иткән, Русия саклану министрлыгы белдерүенчә, анда 13 дрон бәреп төшерелгән. Барлыгы Русиядә күгендә 114 дрон бәреп төшерелде, диделәр министрлыкта.

🔸Русия Запорожье, Сум һәм Киев өлкәсенә һөҗүм иткән. Запорожьеда өч кеше һәлак булган.

🔸Британия, Австралия, Канада һәм Португалия Фәләстин дәүләтен тану турында белдерде. Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяһу мондый дәүләт беркайчан да булмаячак диде.

🔸Бүген Казан шәһәре думасы утырышында Казан мэрын сайлаячаклар.
🔥2
"Форос" кемнеке? "Сәләт" аланына зыян килгәнме?

Кичә төнлә аннексияләнгән Кырымда "Форос" шифаханәсе һәм аның янындагы мәктәпкә дрон һөҗүме булды. Шифаханәдә 3 кешенең үлеме турында хәбәр иттеләр.
Украина медиасы язуынча, бу вакытта "Форос" ресторанында "мөһим кешеләр җыелган" булган.

Фороста Татарстанның "Сәләт" аланы эшли. Аның мөдире Кира Маслова сүзләренчә, алан биналарына зыян килмәгән, гәрчә алар мәктәп янында гына булса да. Ял итүчеләр бу вакытта булмаган.

"Төнлә алан территориясен махсус хезмәтләр карап чыкты, БПЛА калдыклары табылмады. Көндез кабат карап чыгачаклар. Безне бу хәл куркытмады. Мин үземнең кайда булуымны һәм кайда эшләвемне бик яхшы аңлыйм", дигән ул Татар-информга.

Быел аланда 3 меңнән артык бала ял иткән, аларның 2 меңе - Татарстаннан.

Былтыр Кырымдагы "Сәләт"кә Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов та килгән иде.

2021 елда Форостагы шифаханә һәм ял йортларына элекке президент Миңтимер Шәймиев тирәлеге ия булуы турында тикшеренү чыккан иде. Анда Шәймиев, Әсәгать Сәфәров, Равил Моратов исемнәре телгән алына.

Тикшеренү турында тулырак 👉монда укыгыз.
🔥2❤1
Гүзәл Сәгыйтова Казан мэры урынбасары булып сайланды

Аны бу кәнәфигә янә чираттагы тапкыр сайланган Казан мэры Илсур Метшин тәкъдим итте. Депутатлар арасында каршы булучылар да, тотылып калучылар да табылмады.

Моңа кадәр Казан мэриясендә ике вице-премьер иде. Берсе - беренче вице-мэр Денис Калинкин, икенчесе Евгения Лодвигова. Икесе дә үз вазифаларын саклап калды. Вице-премьерлар хәзер өчәү булачак.

Кичә Гүзәл Сәгыйтова үзенең Телеграм каналында Казан Башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары вазифасыннан китүен игълан итте. Ул шәһәр администрациясендә 4,5 ел эшләде. Моңа кадәр Сәгыйтова бермандатлы округ буенча Казан шәһәр Думасы депутаты булып сайланды. Ул депутат буларак Башкарма комитеттагы вазифасын алып бара алмый. Әмма вице-премьер булып та, депутат та булырга канун рөхсәт итә.

Сәгыйтова өчен бу карьера буенча үсеш булып санала, ул шәһәр мэриясендә дә милли юнәлешне алып алып барачак дигән фаразалар бар.

Шулай ук узган утырышта Казан шәһәр думасы депутатлары Илсур Метшинны да янә мэр итеп сайладылар. Бу аның мэр булып эшләүнең бишенче мөддәте. Ул Казан белән 2006 елдан бирле идарә итә.

Тулырак 👉монда укыгыз.
❤4💩3🤡2👎1🔥1
Мобилизациягә 3 ел. Иң күп үлүчеләр – Башкортстан, Татарстан һәм Бурятиядән

Рәсмиләр һәр төбәктән сугышка күпме мобилизацияләнгән кешене җибәрүен дә, күпме кешенең анда һәлак булуын да хәбәр итми. Гомумән, югалту саннарын хакимият бик тырышып яшерә. Хәтта үлгән кеше некрологларында да аларның сугышка нинди статуста киткәнен язмаска тырышалар.

Шулай да бу эшне журналистлар һәм бәйсез тикшерүчеләр актив башкарырга тырыша.

"Медиазона" исемлегенә күрә, 21 сентябрьгә Башкортстаннан сугышка китеп, анда һәлак булган мобилизацияләнүчеләр саны – кимендә 871. Татарстанда – кимендә 843. Ике милли республика Русия буйлап югалтулар исемлегенең башында. Өченче урында – Бурятия республикасы (кимендә 629 үлем).

Татарстан белән Башкортстандагы вазгыятьне зур игътибар белән күзәтүче сәясәт белгече Руслан Айсин фикеренчә, ике республикадан мобилизациягә эләгүчеләр саны да, чын югалту саннары да күпкә югарырак, хакимият аны максатчак яшерә. Төрле исәпләүләргә караганда, бу санны уртача 3 тапкырга тапкырларга кирәк, ди ул.

— Башкортстан белән Татарстаннан сугышта күп мобилизацияләнүченең үлемендә сәбәпләр күп, монда сәбәпләр комплексын карау кирәк. Беренчедән, ике республикада административ ресурс көчле, 2022 елда мобилизациягә кеше җыюда бу зур роль уйнады. Икенчедән, бу республика хакимиятләренең һәрвакыт Мәскәү алдында үзләрен иң актив, иң тырыш булып күрсәтү омтылышы да бар, алар бар көч белән Путинны канәгатьләндерергә тырыша, бу очракта, сугышка кешеләр җибәрү планын артыгы белән башкарырга омтыла.

Пропаганда да зур роль уйный, аның ролен киметеп карарга ярамый. Татарстанның нинди рәсми медиасын алма, барысы да сугышны мактый, анда китүчеләр һәм үлүчеләрне каһарман дип сурәтли, — диде Азатлыкка Айсин.

Мәкаләне тулырак 👉монда укыгыз.
❤5🤬5🔥1😢1
21 сентябрьдә Парижда Татар иҗтимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев һәм башкорт милли хәрәкәте активисты Рамил Ваһапов, Русия төрмәсендә утыручы математик Азат Мифтаховка теләктәшлек белдереп пикетка чыккан.

"Азат Мифтахов Путин режимы эзәрлекләгән студентлар, яшь галимнәр символы. Азатка — ирек," ди Зәкиев.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi
🔥6❤3
Ижау мәхкәмәсе "Баймак эше"ндә гаепләнүче тагын биш кешене ирегеннән мәхрүм итте

Мәхкәмә сайтындагы эш карточкасында язылганча, гаепле дип табылучылар арасында Инсаф Исламов, Иршат Ульябаев, Юнир Хисаметдинов, Сәгыйть Юлмөхәммәтов һәм Айсуак Яугастин бар.

Аларны 4,5 елдан 5,5 елга кадәр колониягә хөкем иткәннәр.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
🔥3🤬3❤1😢1😡1