Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
2.53K subscribers
11.6K photos
1.14K videos
8 files
17.2K links
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай.

Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
Download Telegram
Бүген 15 октябрь - Хәтер көне уңаеннан егермеләп кеше Казанның Кирмәнендә татар ханнары җирләнгән кабер янында җыелды.

Социаль челтәрләрдә таралган фотоларга күрә, килүчеләр башлыча татар милли хәрәкәте ветераннары.

Алар татар ханнарының каберен зират иткән, Коръән сүрәләре укыган, соңыннан аларның рухына дога кылган. Казанны яклап шәһит китүчеләр искә алынган.

Активистлар истәлек өчен фотога да төшкән. Кечкенә Татарстан байракчыгыннан башкасы булмаган, чыгышлар ясалмаган. Аннары активистлар бергәләп Кол Шәриф мәчетендә өйлә намазын укыган. Читтән полиция күзәткән, әмма бу эшләргә комачауламаган.

Тулырак👉 монда

@azatliqradiosi
❤16🔥6👍1😈1
15 октябрьдә Парижның Республика мәйданында Татар иҗтимагый үзәге (ТИҮ) рәисе Фәрит Зәкиев һәм оппозиция активисты Эдгар Хәтер көне уңаеннан пикетка чыкты.

Зәкиев әйтүенчә, ТИҮ инде 38нче тапкыр Хәтер көненә багышланган чара уздыра.

"1989 елдан 2021 елга кадәр чаралар Казанда үтте. Соңгы биш елда алар нигездә чит илләрдә уздырыла.

Татар дәүләтчелегенең тарихы 1500 елдан артык. 1552 елда без дәүләтебезне югалттык, әмма без аны торгызырбыз", ди ул.

Зәкиев белдерүенчә, 20нче гасырда дәүләтчелекне торгызу өчен зур адым ясалды.

"1920 елда Татар республикасын игълан иттеләр, әмма ул да юкка чыкты. 1992 елда бу өлкәдә зур адым эшләнде. 6 ноябрьдә Конституция кабул ителде, анда Татарстан бәйсез дәүләт дип язылды. Шулай итеп без 1992 елдан 2002 елдан бәйсез дәүләт булып яшәдек. Әмма аннары Мәскәү басымы астында Конституцияне үзгәрттеләр һәм бәйсез дәүләтне юк иттеләр. Анда Русия субъекты дигән сүзне язып куйдылар", ди ул.

Зәкиев сүзләренчә, татарның демократияле хокукый дәүләт төзү өчен бөтен мөмкинлекләре дә бар.

@azatliqradiosi
🔥9❤5😈1
2026 елның тугыз аенда Башкортстан бюджетыннан Русия саклану министрлыгы белән килешү төзегән хәрбиләргә бер тапкыр түләнә торган акча өчен 8,12 миллиард сум бүленгән.

Бу хакта республиканың гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министрының беренче урынбасары Юрий Мельниковка сылтама белән «Коммерсант» яза. Моннан тыш һәлак булган хәрбиләрнең гаилә әгъзаларына түләүләр өчен тагын 2,12 миллиард сум тотылган.

Шулай ук Башкортстанда төзелгән хәрби бүлекләрдәге сугышчыларга айлык түләүләр өчен 1,2 миллиард сум бүлеп бирелгән. Әлеге бүлекләрдә хезмәт итүчеләргә һәр 180 көн хезмәт өчен бер тапкыр бирелә торган 200 мең сум күләмендәге түләүләргә 678,8 миллион сум тотылган, «Барс» бүлекчәсе катнашучыларына түләүләр 43,4 миллион сум тәшкил иткән. Барлыгы тугыз айда хәрбиләргә түләүләр өчен 12,16 миллиард сум сарыф ителгән.  

▪️Башкортстан финанс министрлыгы мәгълүматларына караганда, узган ел дәвамында бюджет хәрбиләргә түләүләр өчен 32 миллиард сум бүлеп биргән.

▪️Башкортстанның 2026 елга бюджет дефициты 22,5 миллиард сум тәшкил итә.

▪️Русиянең Украинага каршы баскын сугышында иң күп үлүчеләр Башкортстаннан. Азатлык Радиосы алып барган исәпләүләргә караганда, ким дигәндә 10771 сугышчы һәлак булган. Бу әле без ачыклый алган саннар гына, чынлыкта үлүчеләр тагын да күбрәк булырга мөмкин. Хакимият аларның чын санын яшерә.

@azatliqradiosi
🤬3🙈2❤1🤮1🖕1
Петербурның Печән базары кварталында җомга намазыннан соң куәт оешмалары вәкилләре рейд уздырган

Алар повесткалар тапшырган
 
Йөзләгән куәт оешмасы вәкилләре һәм ОМОН машиналары Петербурның Печән базары тирәсен камап алган. Куәт оешмаларына якын Baza Телеграм каналы язуынча, тәртип сакчылары меңнәрчә мөселманнары сыйдыра алган намаз кылу урыннарында чит ил кешеләренең документларын тикшергән.

Шулай ук куәт оешмасы вәкилләре якындагы хостеллар һәм нигездә мөселманнар туклана торган кафеларга да килгән.

Куәт оешмасы вәкилләренә хәрби комиссариат хезмәткәрләре дә кушылган. Алар Русия ватандашлыгы алган чит ил кешеләренең хәрби исәпкә басу-басмавын тикшерә, повесткалар тапшыра.

Тикшерү барышында тоткарланучылар да бар.

78/Новости хәбәр итүенчә, куәт оешмасы вәкилләре намаз тәмамлануга ук килгән.

“Намаздан чыгармыйлар, ни буласын белмим. Берни аңлашылмый” дип сөйләгән “Фонтанка”га бер ир.
 
▪️Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң мәчетләргә һәм гыйбадәт йортларына басым башланды. 2023 елның 20 октябрендә Мәскәү өлкәсенең Котельники шәһәре мөселман үзәгендә куәт оешмалары хезмәткәрләре рейд уздырды һәм мөселманнарны хәрби комиссариатка, ә аннары хәрби әзерлек үзәгенә алып китте. Шуннан соң мигрантлардан Русия саклану министрлыгы белән килешү имзалауны таләп итә башлаганнар иде.
 
Видео Activatica
😡6🤬2🖕1
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
Петербурның Печән базары кварталында җомга намазыннан соң куәт оешмалары вәкилләре рейд уздырган Алар повесткалар тапшырган   Йөзләгән куәт оешмасы вәкилләре һәм ОМОН машиналары Петербурның Печән базары тирәсен камап алган. Куәт оешмаларына якын Baza Телеграм…
Уфада шулай ук эшче мигрантларны тикшерү рейды узган

60 кешене Русиядән чыгарып җибәрәчәкләр

Башкортстан эчке эшләр министрлыгы белдерүенчә, полиция төзелеш мәйданнарын, кибетләр, йортлар һәм машиналарны тикшергән. Рейд нәтиҗәсендә 170тән артык административ беркетмә төзелгән, 12 җинаять ачыкланган.

“Канунсыз мигрантларны эшкә җәлеп итү өчен эшкуарларга карата барлыгы 22 административ эш ачылды. Хәзер аларга зур штрафлар (800 мең сумга кадәр) яки эшчәнлекләрен өч айга кадәр туктатып тору яный”, дип китерә министрлык белдерүен Телеканал UTV Telegram каналы.

@azatliqradiosi
😡4🤬1😈1
Милли телләрне кысрыклаган Путин тел сәясәте турында хисаплар таләп итә

Русия президенты Владимир Путин хөкүмәткә ел саен илнең тел сәясәтен гамәлгә ашыру турында дәүләт хисабын тапшырырга йөкләүче фәрман имзалады. Анда урыс теле һәм Русия халыклары телләренең хәле, ватандашларның тел хокуклары үтәлеше һәм түрәләр эшенең нәтиҗәлелеге турында мәгълүмат булырга тиеш.

15 октябрьдәге 752нче фәрманга күрә, хисап президентка һәм Федераль җыелышның ике пулатына хисап елы тәмамланганнан соң киләсе елның 1 маеннан да соңга калмыйча тапшырылачак.

Хөкүмәт анда дәүләт тел сәясәтенең торышы турында анализ һәм статистик мәгълүматларын, урыс теле һәм Русия халыклары телләрен күзәтү нәтиҗәләрен, шулай ук федераль, төбәк һәм җирле хакимият эшенә бәяне кертергә тиеш. Аерым алганда, ватандашларның республикаларның дәүләт телләрен һәм Русия халыкларының башка телләрен куллану хокукы ничек тәэмин ителүе турында да хисап каралган.

Моңа кадәр дә хакимият президентка тел сәясәте планы үтәлеше турында ел саен хисап бирергә тиеш иде. Яңа фәрман исә хисапның эчтәлеген җентекләп билгели һәм аны парламентка да тапшыруны күздә тота.

Фәрман милли телләрдә белем алучы мәктәп балалары саны кимегән чорда кабул ителде. "Если быть точным" проекты тикшеренүе мәгълүматларынча, 2024/25 уку елында Русия халыкларының туган телләрендә (урыс теленнән тыш) якынча 174 мең мәктәп баласы белем алган – бу барлык укучыларның бары 1%ы.

2016/17 уку елында андый балалар күпме булган - монда укыгыз.

@azatliqradiosi
💩14😱3
Татарстан рәисе Рөстәм Миңнеханов һиндларга татар кызларына өйләнергә тәкъдим итте

Казанда узган Русия-Һиндстан форумында Миңнехановтан кунакларга республикадан истәлек итеп өйләренә нәрсә алып кайтырга киңәш итүен сораганнар.

"Иң якты тәэсир - монда татар хатынына өйләнү. Үзегез белән алып китә аласыз, калдыра да аласыз" дигән Миңнеханов.

▪️Татарстанда түрәләр яшьләрне тизрәк өйләндерү һәм балалар табуга этәрүнең яңа юлларын эзли. Хакимиятләр бала табуны арттыру, яшьләрне өйләнештерү мәсьәләләре турында соңгы вакытта еш сөйләшә, төрле тәкъдимнәр дә ясый. Миңнеханов узган ел Русия президенты Владимир Путинга хатын-кызларны күбрәк бала табарга күндерәчәкбез дип сүз бирде.

▪️Хәзер Русиянең Украинага каршы баскын сугышыннан бик күп мәетләр кайтарыла. Азатлык Радиосы исәпләүләренә күрә, Татарстанда ким дигәндә 10 266 сугышчы һәлак булган.

❓Миңнеханов ни өчен һиндларга татар кызларына өйләнергә тәкъдим иткән дип саныйсыз? Катнаш никахлар, татар кызларының чит милләт кешеләренә кияүгә чыгып китүләренә ничек карыйсыз?

@azatliqradiosi
🤡17💩8💊8❤1
Яшь фермер Самат Нәбиуллин Лениногорскида һәм Карабаш бистәсендә мәктәпләрнең химия-биология бүлмәләренә җиде миллион сумлык җиһаз алып биргән, укытучыларга ай саен 30 мең сум өстәмә хезмәт хакы түләп тора.

Бу хакта үз Вконтакте битендә журналист Ильзирә Юзаева язган.

“Менә тук корсак түрәләр кемнән үрнәк алырга тиеш”, дигән ул.

Самат атлар үрчетүче Фәрит Нәбиуллинның улы. Бөгелмә районының Карабаш авылында яшәүче Нәбиуллин татар токымыннан булган атлар тәрбияли.

Ул аларны бөртекләп дигәндәй, бөтен Русия буйлап җыйган.

“Татарстанда чит ил чабышкыларын зур акчаларга сатып алып кайталар, ләкин алар белән берсен дә шаккатырып булмый, акча гына исраф. Республика хакимияте үзебезнең нәсел атларын үрчетү турында – ләм-мим”, дигән иде ул.

@azatliqradiosi
👏10🔥6👍4❤1🤗1
Башкортстаннан армиядәге срочникны хезмәттәшләре кыйнаган һәм аны Русиянең Украинага каршы баскын сугышына җибәрү өчен контракт төзергә мәҗбүр итәргә тырышканнар

Егетнең туганнары бу хакта Башкортстан парламенты депутаты Әлфит Нигамәтҗановка сөйләгән.

Mkset басмасы язуынча, хәлләр быел июль аенда башланган. Башкортстан хокукый һәм психологик ярдәм үзәгенә армиягә чакырылган егетнең туганнары мөрәҗәгать иткән. Алар депутатка улларының хезмәттәшләре аны мыскыллавын һәм көч куллануын сөйләгән. Моның сәбәбе егетне контракт төзергә мәҗбүр итәргә тырышулары булган.

Депутат әлеге хәл турында Русия Тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкинга мөрәҗәгать юллаган. Шулай ук егетнең җәрәхәтләр алганнан соң, хәрби бүлектә тиешенчә дәваланып бетмичә, дәвалану өчен ялга кайтарып җибәрергә теләгәннәре ачыкланган. Депутатка мөрәҗәгатьтән соң дәвалау дәвам иткән.
Тикшерү барышында мөрәҗәгатьтә китерелгән барлык дәлилләр дә расланган. Басма язуынча, хезмәттәшенә карата канунсыз гамәлләр кылган хәрби хезмәткәргә карата җинаять эше ачылган.

▪️Русия хәрби идарәсе срочниклар Украина сугышында катнашмый дип белдерсә дә, аларны контракт имзаларга мәҗбүр итүләре турында билгеле.

▪️Берничә көн элек кенә, 14 октябрьдә Башкортстанның Әбҗәлил районында Арслан Якуповны җирләделәр. Егеткә әле яңа гына 19 яшь тулган булган. "Вконтакте"ны кулланучылар язуынча, ул сугышка армиядән контракт төзеп киткән.

@azatliqradiosi
😱5❤1🤬1
Башкорт язучысы Ядкәр Бәширов вафат

Аңа 84 яшь иде

Башкорт язучысы, тарихчы, социология фәннәре докторы, туган якны өйрәнүче, фәнни-популяр хезмәтләр авторы Ядкәр Бәширов 1942 елның 11 июнендә Куюргазы районының Аллабирде авылында туган.

Чиләбе политехник институтын тәмамлаган.

1976 елдан Татарстанның Чаллы шәһәрендә яши. Озак еллар Татарстанның эре ширкәтләрендә җитәкче вазифаларын башкара.

2021 елда Уфада "XXI гасыр язучысы" дип аталган төбәкара форумда да Ядкәр Бәширов хатыны, шагыйрә Фирдәвес Бәширова белән Татарстаннан килеп катнашты. Ул вакытта Ядкәр әфәндегә корылтайның "Ал да нур чәч халкыңа" медале тапшырылды.

"Башинформ" агентлыгы хәбәр итүенчә, мәрхүм белән хушлашу иртәгә 12.00 сәгатьтә Куюргазы районының Мораптал авылында булачак.

Фото: Башинформ

@azatliqradiosi
❤4😢1
🔥Азатлык Радиосы күзлегеннән – атнаның төп хәбәрләре

Барлык хәбәрләрне тулырак безнең Telegram-каналда укып барыгыз.

@azatliqradiosi
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥4❤2
Татарстанда "Бердәм Русия" сайлау плакатын ерткан видеодан соң 15 яшьлек мәктәп укучысының өендә тентү үткәргәннәр

Татарстанда куәт оешмалары хезмәткәрләре 15 яшьлек Аннаның (исеме үзгәртелгән) өенә тентү белән килгән. Моңа аның TikTok социаль челтәрендә "Бердәм Русия" фиркасенең үгетләү плакатын ерткан видеосын урнаштыруы сәбәп булган. Тентү вакытында кызның һәм әнисенең телефоннарын, ноутбукларын алганнар, аннары икесен дә полиция бүлегенә алып киткәннәр. Бу хакта «Центр Ц» медиа проекты яза.

Видео 11 сентябрьдә урнаштырылган. Кыз сүзләренчә, ул видеоның таралуын көтмәгән, ә үзендә җыелып килгән ризасызлыкны белдерергә теләгән. Видео социаль челтәрләрдә тиз таралган һәм күп кенә кешеләрнең хуплау сүзләре язылган комментарийлар җыйган.

19 сентябрьдә полиция хезмәткәрләре кызның өенә килгән. Анна сөйләвенчә, тентү вакытында аңа техниканы ник алып китүләрен аңлатмаганнар. Полиция бүлегендә аннан Алексей Навальныйга, Русиянең Украинага каршы сугышына һәм сәяси карашларына мөнәсәбәт турында сораштырганнар.

Миңа гел: "Син бит бала, ник сәясәткә тыгыласың? Син берни аңламыйсың", дип әйттеләр, - дигән кыз.

Куәт оешмалары хезмәткәрләре шулай ук аны төрмәгә утырту ихтималы турында сөйләгән һәм кызның тимер юл корылмаларына ут төртергә мөмкин булуын фаразлаган. Әлеге сөйләшүдән соң кызның кискен хәле начарланган, ул нык дулкынланган һәм аңа ашыгыч ярдәм чакыртырга туры килгән.

Соңрак Аннаны аңлатма бирү һәм балигъ булмаганнар эшләре бүлекчәсенә исәпкә кую өчен полициягә чакырганнар.

Полиция белән булган бу хәлгә кадәр үк хосусый мәктәп җитәкчелеге кыздан ике видеоны бетерүне таләп иткән. Аларның берсе сәясәтче Максим Кацка пародия булган.

"Йә бу видеоларны бетерәсең, яисә безгә синең белән хушлашырга туры килә", дигән мәктәп җитәкчелеге.

Әлеге сөйләшүдән соң кыз әлеге уку йортыннан китәргә булган.

@azatliqradiosi
❤4😱3🔥2🤬1💔1
Башкортстанны яктырткан «Аспекты»га нигез салучы Руслан Вәлиевны үзен «ят агент» дип тануларын сорап гариза бирмәгән өчен штрафка тартканнар
 
Уфаның Ленин район мәхкәмәсе хөкемдары Наталья Лялина Русия юстиция министрлыгының тышкы йогынтыдан дәүләт мәнфәгатьләрен яклау департаменты таләбе белән журналист Руслан Вәлиевка 30 мең сум штраф салган. Бу хакта «Аспекты» Телеграм каналы хәбәр итә.

Мәхкәмә фикеренчә, ул үзен "ят агент" исемлегенә кертү турында алдан гариза бирмичә, «чикләнмәгән сандагы кешеләр өчен сәяси эчтәлектәге язмалар тараткан».

Шулай ук ул «Аспекты» басмасында «ят агентлары»ның фикерләрен бастыру өчен мәйданчык биргән диелә. Алар арасында Ростислав Морзагулов, Федор Телин, Екатерина Шульман, Руслан Габбасов, «ОВД-Инфо» һәм башкалар телгә алына.

Моннан тыш, Вәлиевка Русиядә теләнмәгән оешма дип танылганнар исемлегенә кертелгән Radio Echo GmbH ширкәтенең “Эхо” медиасында авторлык баганасы алып баруы да гаеп итеп куелган.

Мәхкәмә Вәлиевны Русия административ хокук бозулар кодексының 19.34 маддәсе беренче өлеше нигезендә гаепле дип тапкан. Ягъни ул үзен яки үз басмасын “ят агентлар” исемлегенә кертү турында гариза бирмәгән.

▪️Русия Украинага каршы баскын сугыш башлагач Руслан Вәлиев Русиядән китәргә мәҗбүр булды.

▪️Узган ел 21 ноябрьдә Русиянең Юстиция министрылыгы "Аспекты"ны "ят агент"лар исемлегенз кертте. Бу медиа Башкортстанда барлыкка килде. Аны Башкортстанда эшләүче "Эхо Москвы" радиосында эшләүчеләр оештырды. Ул 2022 елда эшли башлады. Башлыча алар Башкортстанда эшләде, андагы бөтен хәлләрне яктыртып барды. Мәсәлән, Баймакта, аннары Уфада барлыкка килгән каршылыкларны күрсәтте һәм алар турында җентекләп сөйләде. Активистларга каршы ачылган җинаять эшләре турында да әлегәчә сөйли.

▪️2024 елда Башкортстанның "Аспекты" басмасын эш студияләреннән куып чыгардылар. Басманың баш мөхәррире Рәзиф Абдуллин вазифасыннан китүен белдерде. Роскомнадзор басма сайтын томалады. Аспекты" медисының төгәл финанс чыганагы юк, алар укучыларына ярдәм сорап мөрәҗәгать итә.

▪️"Аспекты" бары ике кеше көче белән чыгарылса да һәм даими финанс чыганак булмаса да, медиа журналистик эшен дәвам иттерә. Мәсәлән, алар Украина сугышында һәлак булган башкортстанлылар турында мәгълүматны көн саен диярлек чыгарып бара. Русия хакимияте бу мәгълүматны яшерә.

@azatliqradiosi
😁2❤1
Татар теле һәм әдәбиятыннан 67 дәреслек федераль исемлеккә кертелгән

Моннан тыш, быел республика тагын утызны Мәскәүгә экспертиза үтәргә җибәргән. Бу хакта Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгына сылтама белән "Ватаным Татарстан" газетасы яза. Дәреслекләр яңа стандартлар нигезендә яңартылып тора.

Уку әсбаплары, дәреслекләр бастыра торган нәшриятлар исемлеге Русия Мәгариф министрлыгы боерыгы белән расланган. Исемлектә Татарстаннан биш оешма бар. Дәреслекләр татар мәктәпләре, урыс мәктәпләрендәге татар төркемнәре һәм урыс төркемнәре өчен аерым языла.

Күп кенә ата-аналар телне өйрәнүче өчен дәреслекләрнең катлаулы булуыннан зарлана. Әлеге мәсьәлә елларча күтәрелеп килде. Бу хакта белгечләр ни уйлый?

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi
👌4❤2