Сара Садыйкованың бердәнбер кызы Әлфия Айдарская нәрсә турында үкенә? Ул әнисе турында китапларны нинди акчага чыгарып килде?
Шушы һәм башка темаларга 5 ел элек Айдарскаяның үзе белән сөйләшкән идек. Сара Садыйкованың тууына 120 ел тулу уңаеннан шул әңгәмәне кабаттан искә төшерәбез.
#тарих #шәхесләр
@azatliqradiosi
Шушы һәм башка темаларга 5 ел элек Айдарскаяның үзе белән сөйләшкән идек. Сара Садыйкованың тууына 120 ел тулу уңаеннан шул әңгәмәне кабаттан искә төшерәбез.
#тарих #шәхесләр
@azatliqradiosi
❤8
Татарстанның дәүләт бурычы 2026 елның сентябренә 78,4 миллион сумга арткан һәм 1 октябрьгә 74,51 миллиард сумга җиткән
Бурычның төп өлешен Мәскәүдән алган кредитлар тәшкил итә. “Бизнес Онлайн” финанс министрлыгыннан алган җавапка сылтанып язуынча, бу – 66,53 миллиард сум. Тагын 7,98 млрд сум республика дәүләт гарантияләренә туры килә.
Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәҗбүр булуына бәйле. Керемнәр җитмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджет кредитлары алып тормышка ашыра башлады.
🔹Шул ук вакытта былтыр Татарстан Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салым юллады.
🔹2026 елга исәпләнгән Татарстан бюджеты 13,8 млрд сумлык дефицит белән кабул ителде.
@azatliqradiosi
Бурычның төп өлешен Мәскәүдән алган кредитлар тәшкил итә. “Бизнес Онлайн” финанс министрлыгыннан алган җавапка сылтанып язуынча, бу – 66,53 миллиард сум. Тагын 7,98 млрд сум республика дәүләт гарантияләренә туры килә.
Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәҗбүр булуына бәйле. Керемнәр җитмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджет кредитлары алып тормышка ашыра башлады.
🔹Шул ук вакытта былтыр Татарстан Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салым юллады.
🔹2026 елга исәпләнгән Татарстан бюджеты 13,8 млрд сумлык дефицит белән кабул ителде.
@azatliqradiosi
😢5🤬2
5–7нче сыйныф укучылары өчен яңа гына әзерләнгән «Русиядәге рухи-әхлакый мәдәният нигезләре» курсының эчтәлеге 17 "рухи кыйммәт"кә нигезләнгән
Русия Мәгариф министрлыгы хәбәр итүенчә, традицион кыйммәтләр арасында ватанпәрвәрлек, гражданлык җаваплылыгы, ватанга хезмәт итү, матди байлыкларга караганда рухи кыйммәтләрнең өстенлеге, күмәклек һәм югары әхлакый идеаллар бар.
Министрлык элегрәк белдерүенчә, бу фәнне 2026/27 уку елының икенче яртыеллыгыннан 5нче сыйныф укучылары өйрәнә башлаячак, ә 2027/28 уку елыннан ул 6нчы һәм 7нче сыйныфлар тезмәсенә дә кертеләчәк.
«Бу фән федераль дәрәҗәдә расланган каһарманнар пантеонына таянып, традицион әхлакый кыйммәтләрне өйрәнүгә нигезләнә. Аның асылы — укучыларны илебез тарихында зур роль уйнаган күренекле дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләренең тормышы һәм эшчәнлеге белән таныштыру», — дип белдерде Русия мәгариф министры Сергей Кравцов.
▪️Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң хакимият мәгариф програмына зур үзгәрешләр кертте. Моны түрәләр "көнбатыш тәэсирен юкка чыгару" дип аңлата, ватанпәрвәрлек арттыру сылтавы белән Русия пропагандасы киң җәелә.
▪️Русия мәктәпләрендә 2022 елның 5 сентябреннән «Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр» дип аталган дәрестән тыш шөгыльләр циклы да үткәрелә, 2023 елның сентябреннән — «Русия — минем офыкларым» һөнәри юнәлеш бирү курсы кертелде, ә «Тормыш иминлеге нигезләре» фәне «Ватанны саклау һәм иминлек нигезләре» форматына үзгәртелде.
@azatliqradiosi
Русия Мәгариф министрлыгы хәбәр итүенчә, традицион кыйммәтләр арасында ватанпәрвәрлек, гражданлык җаваплылыгы, ватанга хезмәт итү, матди байлыкларга караганда рухи кыйммәтләрнең өстенлеге, күмәклек һәм югары әхлакый идеаллар бар.
Министрлык элегрәк белдерүенчә, бу фәнне 2026/27 уку елының икенче яртыеллыгыннан 5нче сыйныф укучылары өйрәнә башлаячак, ә 2027/28 уку елыннан ул 6нчы һәм 7нче сыйныфлар тезмәсенә дә кертеләчәк.
«Бу фән федераль дәрәҗәдә расланган каһарманнар пантеонына таянып, традицион әхлакый кыйммәтләрне өйрәнүгә нигезләнә. Аның асылы — укучыларны илебез тарихында зур роль уйнаган күренекле дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләренең тормышы һәм эшчәнлеге белән таныштыру», — дип белдерде Русия мәгариф министры Сергей Кравцов.
▪️Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң хакимият мәгариф програмына зур үзгәрешләр кертте. Моны түрәләр "көнбатыш тәэсирен юкка чыгару" дип аңлата, ватанпәрвәрлек арттыру сылтавы белән Русия пропагандасы киң җәелә.
▪️Русия мәктәпләрендә 2022 елның 5 сентябреннән «Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр» дип аталган дәрестән тыш шөгыльләр циклы да үткәрелә, 2023 елның сентябреннән — «Русия — минем офыкларым» һөнәри юнәлеш бирү курсы кертелде, ә «Тормыш иминлеге нигезләре» фәне «Ватанны саклау һәм иминлек нигезләре» форматына үзгәртелде.
@azatliqradiosi
🤮5
Русия президенты илнең кораллы көчләренең тәртип, гарнизон һәм каравыл хезмәтләре, шулай ук хәрби полиция уставына үзгәрешләр кертә торган фәрманны имзалады
Документ хәрби полициянең вәкаләтләрен шактый киңәйтә. Бу аеруча сугыш шартларына кагыла.
Аерым алганда, Хәрби полиция уставында җинаятьләрне тиз арада туктату һәм хокук бозучыларны тоткарлау өчен "тиз хәрәкәт итү төркемнәре" төзү каралган.
Хәрби полициянең хәрби бүлек командирлары тикшерү органнары вәкаләтләрен үзләренә буйсынган хәрбиләргә карата гына түгел, ә берләшмә командирына буйсынган хәрбиләргә һәм гражданлык персоналына карата да башкара алачак.
Кораллы бәрелешләр урыннарында, аерым очракларда, тоткарланганнарны озатып йөртү өчен махсус җиһазландырылган автомобильләр урынына гадәти транспорт чараларыннан файдаланырга мөмкинлек бирелә.
Моннан тыш, Тәртип уставына кертелгән үзгәрешләр тупас дисциплинар хокук бозулар исемлеген дә билгели. Мәсәлән, хәрби таныклыкны белә торып бозу яки саксызлык аркасында югалту, шулай ук Русия чикләреннән чыгу тәртибен бозу шундый хокук бозулар исемлегенә кертелә.
▪️Русиянең Украинага каршы алып барган баскын сугышында катнашучы хәрбиләргә карата хәрби полициянең рәхимсезлеге һәм аның хезмәткәрләренең башбаштаклыгы турында хәбәрләр вакыт-вакыт чыгып тора.
▪️Элегрәк Татарстаннан Рамил "Алга" сугышчыларының өйләренә җибәрелмәве һәм аларны хәрби полиция саклавы турында сөйләгән иде.
▪️ Сербларны Украинадагы сугышта Мәскәү ягында сугышсыннар өчен Русия гаскәренә җибәрү белән шөгыльләнгән Сербия ватандашы Деян Брич та элегрәк видеомөрәҗәгать яздырды. Анда ул 119нчы парашют-десант полкында сербларны ничек мыскыл итүләре турында сөйләде. Шушы хәлдән соң серблар янына үзләрен хәрби полиция дип таныштырган кешеләр килгән һәм аларга төрмә белән янаган. Аларга коралларын тапшырырга боерганнар, җиргә казып ясалган торакларыннан берничә тәүлеккә суыкка куып чыгарганнар, кыр ашханәсенә кертмәгәннәр. Соңрак хәрби полиция вәкилләре коралсыз сугышчыларны кыйнаган, һавага атып аларны атып үтерү белән янаган, дип сөйләде Берич.
@azatliqradiosi
Документ хәрби полициянең вәкаләтләрен шактый киңәйтә. Бу аеруча сугыш шартларына кагыла.
Аерым алганда, Хәрби полиция уставында җинаятьләрне тиз арада туктату һәм хокук бозучыларны тоткарлау өчен "тиз хәрәкәт итү төркемнәре" төзү каралган.
Хәрби полициянең хәрби бүлек командирлары тикшерү органнары вәкаләтләрен үзләренә буйсынган хәрбиләргә карата гына түгел, ә берләшмә командирына буйсынган хәрбиләргә һәм гражданлык персоналына карата да башкара алачак.
Кораллы бәрелешләр урыннарында, аерым очракларда, тоткарланганнарны озатып йөртү өчен махсус җиһазландырылган автомобильләр урынына гадәти транспорт чараларыннан файдаланырга мөмкинлек бирелә.
Моннан тыш, Тәртип уставына кертелгән үзгәрешләр тупас дисциплинар хокук бозулар исемлеген дә билгели. Мәсәлән, хәрби таныклыкны белә торып бозу яки саксызлык аркасында югалту, шулай ук Русия чикләреннән чыгу тәртибен бозу шундый хокук бозулар исемлегенә кертелә.
▪️Русиянең Украинага каршы алып барган баскын сугышында катнашучы хәрбиләргә карата хәрби полициянең рәхимсезлеге һәм аның хезмәткәрләренең башбаштаклыгы турында хәбәрләр вакыт-вакыт чыгып тора.
▪️Элегрәк Татарстаннан Рамил "Алга" сугышчыларының өйләренә җибәрелмәве һәм аларны хәрби полиция саклавы турында сөйләгән иде.
▪️ Сербларны Украинадагы сугышта Мәскәү ягында сугышсыннар өчен Русия гаскәренә җибәрү белән шөгыльләнгән Сербия ватандашы Деян Брич та элегрәк видеомөрәҗәгать яздырды. Анда ул 119нчы парашют-десант полкында сербларны ничек мыскыл итүләре турында сөйләде. Шушы хәлдән соң серблар янына үзләрен хәрби полиция дип таныштырган кешеләр килгән һәм аларга төрмә белән янаган. Аларга коралларын тапшырырга боерганнар, җиргә казып ясалган торакларыннан берничә тәүлеккә суыкка куып чыгарганнар, кыр ашханәсенә кертмәгәннәр. Соңрак хәрби полиция вәкилләре коралсыз сугышчыларны кыйнаган, һавага атып аларны атып үтерү белән янаган, дип сөйләде Берич.
@azatliqradiosi
🤮4
Башкортстанда "Русия империясенең рәсми байрагын" яндыру эше нигезендә ике егеткә шартлы хөкем карары чыгарылган
Башкортстанның Белорет районара мәхкәмәсе ике егетне милли нәфрәт һәм дошманлык уятуда гаепле дип тапкан. Чаллыда яшәүче 18 яшьлек егетне ике елга, ә Уфада яшәүче 19 яшьлек егетне ике ел да ике айга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм иткәннәр.
"Идел.Реалии" мәхкәмәнең матбугат хезмәтенә сылтанып язуынча, 2024 елның декабрендә яшьләр "акча вәгъдәсенә алданып" "Русия империясенең рәсми байрагын" яндырган. Эш материалларында әйтелгәнчә, гаепләнүчеләр байракка бензин сипкән һәм аны Башкортстанның Бөрҗән районына керү урынындагы стела янында яндырган. Бу хәлне алар телефонга төшергән.
Аннары егетләр Иске Сөбханкол авылындагы биналарга һәм коймлаларга "экстремистик эчтәлектәге" язулар калдырган. Моны алар "билгесез кешеләр төркемендәге урыс милләтеннән булган кешеләргә карата нәфрәт һәм дошманлык уяту максаты белән" эшләгән диелә. Нинди язулар калдырулары ачыкланмый.
Гаепләнүчеләрнең берсе интернетта эш тәкъдим итүләре турында сөйләгән. Аңа "йорт диварларында язулар язу, машиналарны фотога төшерү һәм яндыру, ширкәтләрне фотога төшерү" йөкләнгән булган.
Тулырак👉 монда укыгыз.
@azatliqradiosi
Башкортстанның Белорет районара мәхкәмәсе ике егетне милли нәфрәт һәм дошманлык уятуда гаепле дип тапкан. Чаллыда яшәүче 18 яшьлек егетне ике елга, ә Уфада яшәүче 19 яшьлек егетне ике ел да ике айга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм иткәннәр.
"Идел.Реалии" мәхкәмәнең матбугат хезмәтенә сылтанып язуынча, 2024 елның декабрендә яшьләр "акча вәгъдәсенә алданып" "Русия империясенең рәсми байрагын" яндырган. Эш материалларында әйтелгәнчә, гаепләнүчеләр байракка бензин сипкән һәм аны Башкортстанның Бөрҗән районына керү урынындагы стела янында яндырган. Бу хәлне алар телефонга төшергән.
Аннары егетләр Иске Сөбханкол авылындагы биналарга һәм коймлаларга "экстремистик эчтәлектәге" язулар калдырган. Моны алар "билгесез кешеләр төркемендәге урыс милләтеннән булган кешеләргә карата нәфрәт һәм дошманлык уяту максаты белән" эшләгән диелә. Нинди язулар калдырулары ачыкланмый.
Гаепләнүчеләрнең берсе интернетта эш тәкъдим итүләре турында сөйләгән. Аңа "йорт диварларында язулар язу, машиналарны фотога төшерү һәм яндыру, ширкәтләрне фотога төшерү" йөкләнгән булган.
Тулырак👉 монда укыгыз.
@azatliqradiosi
🖕2🔥1
Казанның алты мәктәбе һәм Яшел Үзәннең ике мәктәбендә татар телен укытуда ясалма интеллектлы платформа кулланыла башлады.
Бу хакта Kazan Digital Week 2026 чарасында "На родном" порталы җитәкчесе Тимур Сәлимов белдерде. Бу эш быелның сентябрь уртасында башланды, ди ул.
Проектта барлыгы 40лап татар теле һәм әдәбияты укытучысы катнаша, алар махсус уку узган һәм платформага кушылган. Бу платформа 30-60 секундта интерактив дәресләрне булдырырга мөмкинлек бирә. Моның өчен укытучыга дәрескә кирәкле материалларны йөкләргә генә кирәк, ди Сәлимов.
Ул бу платформа татар теле укытучыларына дәрескә әзерләнү вакытын кыскарта, бу эшне җиңеләйтә ди. Һәр интерактив дәрестә тавышлы "аватар" булдырыла, аның белән укучылар татар телендә аралаша ала.
Проектның сайтыннан күренгәнчә, бу портал Яшел Үзәннең 5нче гимназиясе һәм 7нче лицеенда, моннан тыш Сәләт аланнарында, Биләр форумында да кулланыла.
Хәзерге вакытта портал татар телендә генә эшли. Киләчәктә тагын нинди телләрдә булачагы турында 👉монда укыгыз.
@azatliqradiosi
Бу хакта Kazan Digital Week 2026 чарасында "На родном" порталы җитәкчесе Тимур Сәлимов белдерде. Бу эш быелның сентябрь уртасында башланды, ди ул.
Проектта барлыгы 40лап татар теле һәм әдәбияты укытучысы катнаша, алар махсус уку узган һәм платформага кушылган. Бу платформа 30-60 секундта интерактив дәресләрне булдырырга мөмкинлек бирә. Моның өчен укытучыга дәрескә кирәкле материалларны йөкләргә генә кирәк, ди Сәлимов.
Ул бу платформа татар теле укытучыларына дәрескә әзерләнү вакытын кыскарта, бу эшне җиңеләйтә ди. Һәр интерактив дәрестә тавышлы "аватар" булдырыла, аның белән укучылар татар телендә аралаша ала.
Проектның сайтыннан күренгәнчә, бу портал Яшел Үзәннең 5нче гимназиясе һәм 7нче лицеенда, моннан тыш Сәләт аланнарында, Биләр форумында да кулланыла.
Хәзерге вакытта портал татар телендә генә эшли. Киләчәктә тагын нинди телләрдә булачагы турында 👉монда укыгыз.
@azatliqradiosi
Азатлык Радиосы
Татарстанда татар телен ясалма интеллект ярдәмендә укыта башлаганнар
Алга таба мари, башкорт, чуаш телләрендә дә мондый мөмкинлек булдырыла ала.
🔥5
Татарча рокны Финляндия татарлары башлаган. "Чыңгызхан тавышы" һәм Başkarma – ничек башланган бу тарих?
Искә төшереп, 2019 елгы әңгәмәне рәсемнәргә җыйдык.
#архив #тарих #шәхесләр
@azatliqradiosi
Искә төшереп, 2019 елгы әңгәмәне рәсемнәргә җыйдык.
#архив #тарих #шәхесләр
@azatliqradiosi
❤8🔥4
Русия Төрки дәүләтләр оешмасында күзәтүче була аламы?
2026 елның 30 октябрендә Казакъстан президенты Касыйм-Җомарт Токаев Әнкарада узган Төрки дәүләтләр оешмасының (ТДО) XIII саммитында Русияне оешма эшенә күзәтүче буларак яки "Төрки дәүләтләр оешмасы +" форматында җәлеп итәргә тәкъдим итте.
Азатлык аралашкан белгечләр, Казакъстанның бу тәкъдиме Русиядәге төрки халыкларга уңай йогынты ясаячагына шикләнеп карый. Бигрәк тә Татарстан белән Башкортстан мисалында аларның Мәскәүнең Төркия, төрки дәүләтләрләр белән аралашуына риза түгел дип саный.
Заманында Төркия Татарстан һәм Башкортстан белән тыгыз элемтәләр булдырырга тырышты, әмма нәкъ Мәскәү бу күпергә каршы төште. Русия хакимияте карары белән TÜRKSOY (Төрксой) Төрки халыкларның халыкара мәдәният оешмасы белән элемтәләрне туктата. Эшләр моның белән тукталмый. Казан федераль университетында Төркиянең Юныс Әмре исемендәге Төркияне өйрәнү үзәге ябыла. 2014 елда Казанда Turkvision халыкара җыр бәйгесе зурлап узды. Әмма 2015 елда моңа да нокта куелды.
Азатлык аралашкан белгечләр, Казакъстанның бу тәкъдиме Русиядәге төрки халыкларга уңай йогынты ясаячагына шикләнеп карый. Бигрәк тә Татарстан белән Башкортстан мисалында аларның Мәскәүнең Төркия, төрки дәүләтләрләр белән аралашуына риза түгел дип саный.
Аларның фикерләрен 👉монда укыгыз.
@azatliqradiosi
2026 елның 30 октябрендә Казакъстан президенты Касыйм-Җомарт Токаев Әнкарада узган Төрки дәүләтләр оешмасының (ТДО) XIII саммитында Русияне оешма эшенә күзәтүче буларак яки "Төрки дәүләтләр оешмасы +" форматында җәлеп итәргә тәкъдим итте.
Азатлык аралашкан белгечләр, Казакъстанның бу тәкъдиме Русиядәге төрки халыкларга уңай йогынты ясаячагына шикләнеп карый. Бигрәк тә Татарстан белән Башкортстан мисалында аларның Мәскәүнең Төркия, төрки дәүләтләрләр белән аралашуына риза түгел дип саный.
— Русия хакимияте һәрвакыт Төркиянең Татарстан яки Башкорстан белән бергә эшләвен өнәмәде. Ул элемтәләрнең ныгуын курка. Төрекләр Мәскәү, Питербур, Екатеринбур белән эшләсен, әмма Казан белән Уфага гына йөрмәсен. Менә аларның — төп теләге. Мәдәни, мәгариф багланышларны да теләмиләр. Бу куркыныч санала, татарлар, башкортлар Төркия хисабына ныгыр, көчәер дип курка. Шуңа уйдырма сылтау белән аларга ТӨРКСОЙ оешмасының эшләвен туктату да уңайлы булды. 2015 елдан бирле аның эшчәнлеген яңартырга да була иде, әмма Мәскәүгә дилбегәне каты тоту кирәк. Бүген Русия изоляциядә, аның белән аралашырга, хезмәттәшлек алып барырга ашкынып торучы дәүләтләр күп түгел. Шуңа күрә Казакъстанның бу тәкъдиме Русиягә мәртәбә генә өсти. Миңа калса, Русия бу оешмага керү белән татар яки башкортка мөнәсәбәт үзгәрмәс, — ди Азатлык әңгәмәдәше.
Заманында Төркия Татарстан һәм Башкортстан белән тыгыз элемтәләр булдырырга тырышты, әмма нәкъ Мәскәү бу күпергә каршы төште. Русия хакимияте карары белән TÜRKSOY (Төрксой) Төрки халыкларның халыкара мәдәният оешмасы белән элемтәләрне туктата. Эшләр моның белән тукталмый. Казан федераль университетында Төркиянең Юныс Әмре исемендәге Төркияне өйрәнү үзәге ябыла. 2014 елда Казанда Turkvision халыкара җыр бәйгесе зурлап узды. Әмма 2015 елда моңа да нокта куелды.
Азатлык аралашкан белгечләр, Казакъстанның бу тәкъдиме Русиядәге төрки халыкларга уңай йогынты ясаячагына шикләнеп карый. Бигрәк тә Татарстан белән Башкортстан мисалында аларның Мәскәүнең Төркия, төрки дәүләтләрләр белән аралашуына риза түгел дип саный.
Аларның фикерләрен 👉монда укыгыз.
@azatliqradiosi
Азатлык Радиосы
Русия Төрки дәүләтләр оешмасында күзәтүче була аламы?
Белгечләр Казакъстанның бу тәкъдиме Русия каршында тәти күренер өчен генә яңгырырга мөмкин дип саный. Русия бу оешмага керсә дә андагы төрки халыкларның хәле үзгәрмәячәк. Русия үзе татар һәм башкортларның Төркия һәм төрки дөнья белән турыдан-туры аралашуын…
👍6💯2❤1🔥1👏1