Бакуда дзюдо бойынша өтіп жатқан әлем чемпионатында жүлдегерлерге медаль тапсырғандар арасында Халықаралық дзюдо федерациясының басшылығына кіретін қазақстандық Тимур Кемел де болды. Оның Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұлы екені айтылады.

Астанада туыстары Ресейге нәпақа табуға барып, соғысқа алынған қазақстандықтардың жақындары сыртқы істер министрлігі алдына жиналды. Олар жақындарын соғысқа әкете ме деп уайымдайды. Заңгер Мейірман Шекеевтің сөзінше, оларды сыртқы істер министрінің орынбасары қабылдап, ұсыныс, талап-тілектерін тыңдаған.

Бұған дейін “Ресейге нәпақа табуға барып, алдандық” деген бір топ қазақстандық сол жақтан видеомәлімдеме жазып, өздерін соғысқа әкететінін айтып, президент Қасым-Жомарт Тоқаевтан көмек сұраған еді. Қазақстан СІМ оларды қайтару бойынша келіссөз жүріп жатқанын айтқан.

БҚО соты ресейлік бұрынғы әскери қызметкерді елден шығарды

Батыс Қазақстан облысының Бөкей орда аудандық соты Қазақстан аумағында ұсталған бұрынғы әскери қызметкерді елден шығару туралы шешім шығарды. Бұл жөнінде “Мой город” басылымы жазды.

Басылымның жазуынша, ер адам 2025 жылы шілдеде қызметін өз еркімен тастап кеткен. Ресейдің құқық қорғау органдарынан жасырынған ол биыл мамырда Қазақстан шекарасын заңсыз кесіп өткен. Орал қаласына барып, одан әрі қарай Таразға жетіп, әрі қарай үшінші мемлекетке кетуді жоспарлаған. Алайда ҰҚК қызметкерлері оны ұстаған.

Сот кезінде ол тағылған айыпты толық мойындап, “амалсыз қашуға мәжбүр болғанын” айтып, өзін түрмеге жаппауды, елден шығармауды сұраған.

Сот оған “шекараны заңсыз кескені үшін” 865 мың теңге айыппұл салып, елден шығаруды үкім етті. Бес жылға елге келуге тыйым салды. Сот жаңа Конституцияның қабылдануына орай рақымшылық заңын қолданып, оны айыппұлдан толық босатты, бірақ оны елден шығару туралы шешімді күшінде қалдырды. Сот шешімі күшіне енді.

Химия бойынша Нобель сыйлығын Анри Каган және Кэнсо Соаи иеленді

2026 жылы химия бойынша Нобель сыйлығы Анри Каган және Кэнсо Соаиға “молекуланың бір-біріне ұқсас “егіз” формасының бірін басым түрде алуға мүмкіндік беретін механизмді ашқаны үшін” берілді.

“Анри Каган мен Кенсо Соаи бір ғасырдан астам уақыт бойы химия саласында гомохиральдылық (homochirality) қалай өздігінен пайда болуы мүмкін деген жұмбақтың шешімін тапты. Олар әзірлеген химиялық реакциялар таңқаларлық” деді химия бойынша Нобель комитетінің төрағасы Хайнер Линке.

Бұған дейін ғалымдар аминқышқылдар сияқты молекулалардың бір-бірінен аумайтын екі нұсқасы барын анықтаған. Алайда тірі ағзаларда “егіздердің” бірі ғана болады. Мұндай химиялық асимметрия ғалымдар үшін ұзақ уақыт жұмбақ болды. Ал Каган мен Соай соны шешкен.

Ресейде жүрген бір топ қазақстандықтың соғысқа жіберілу қаупі бар. Олардың туыстары бірнеше күннен бері мемлекеттік органдардан көмек сұрап, балаларын қауіпсіз жерге шығаруды талап етіп отыр.

Прокурор діни қызметкер Иаков Воронцовты 4 жыл түрмеге жабуды сұрады. Воронцовқа “заңсыз есірткі айналымы” (296-бап) бойынша айып тағылған, ол өзіне тағылған айыпты жоққа шығарады. Воронцовқа үкім бүгін, 7 қазанда сағат 18.30-да оқылады.

Оның соты жабық өтті. Бұрынғы діни қызметкер Украинадағы соғысты айыптап, Ресейдің әрекеттерін сынаған.

Сурет: Оқырман жіберген сурет

❗Бұрынғы діни қызметкер Иаков Воронцовқа сот үкімі шықты

Алматы қаласы Медеу ауданының соты бұрынғы діни қызметкер Иаков Воронцовты төрт жылға түрме жазасына кесті. Бұған дейін прокурор Воронцовқа төрт жыл бас бостандығынан айыру жазасын сұраған еді.
Бұрынғы діни қызметкерге "Есірткі заттарын сату ниетімен заңсыз өндіру, өңдеу, сатып алу, сақтау немесе тасымалдау" бабымен айып тағылған. Ол өзіне тағылған айыпты жоққа шығарады.

🔹"Саяси тапсырыс" және соғысқа қарсылық

Воронцов биыл қамауға алынған. Ал 16 қыркүйекте сот істі жабық қарай бастады. Сот процесі басталғанда ол "Азаттық Азия" тілшісіне "Меніңше, бұл – Ресей тарапынан түскен саяси тапсырыс. Бұл – заңсыз қылмыстық қудалау" деді.

Иаков Воронцов 2022 жылы Ресей Украинаға қарсы бастаған соғысты тоқтатуды талап еткен православ діни қызметкерлерінің ашық үндеуіне қол қойғандардың бірі ретінде көпшілікке танылған. 2023 жылы тамызда Орыс православ шіркеуі оны діни дәрежесінен айырды. Содан кейін Воронцов Қазақстанда Мәскеу патриархатына бағынбайтын, өзін-өзі басқаратын дербес православ діни бірлестігін құруға талпынды. Алматы қаласының әділет департаменті ол ұйымды тіркеуден бас тартты. Бұған келіспеген Воронцов әділет министрлігінің үстінен сотқа жүгінген еді, бірақ бірнеше күннен кейін өзі ұсталды.

🔹Психикалық ауытқу таппады

Воронцов қамауда болған кезде билік оны мәжбүрлеп емдеуге Алматы облысындағы психиатриялық ауруханаға бір айға жатқызды. Сол кезде қазақстандық адам құқықтары және заңдылықты сақтау бюросы дәрігерлер Воронцовтың денсаулығынан ешқандай психикалық ауытқу таппады деп хабарлаған. Кейін оны қайтадан тергеу абақтысына ауыстырды.

Воронцовтың адвокаты үкіммен келіспейтінін мәлімдеді

4 жылға сотталған бұрынғы діни қызметкер Иаков Воронцовтың адвокаты Ғалым Нұрпейісов сот үкімімен келіспейтінін айтты. Ол үкімге шағым түсіреміз деп мәлімдеді.

«Иаков Воронцовтың үйінен сол нәрсені тауып алды да, ол айыпты деп тапты. Сол нәрсенің оған тиесілі екеніне ешқандай дәлел жоқ. Сондықтан басында-ақ айыпты деп табуға дәлел жеткіліксіз деп айтып келдік» деді ол.

8 қазан күндіз "Транстелеком" Қазақстандағы ауқымды ақаудан кейін интернет байланысы қалпына келгенін хабарлады.

"Интернет байланысы толық қалпына келтірілді, қазір желі әдеттегі режимде жұмыс істеп тұр. Келтірілген қолайсыздықтар үшін кешірім сұраймыз және түсіністік танытқандарыңыз үшін алғыс айтамыз" делінген компания сайтында жарияланған ақпаратта.

"Транстелеком" ауқымды ақаудың нақты себебін айтпады.

🗣️ ЕҚЫҰ жиынында қазақ құқық қорғаушылары саяси қудалауға түскендерге ара түсуге үндеді

8 қазанда Варшавадағы ЕҚЫҰ жиынында қазақстандық құқық қорғаушылар халықаралық қауымдастықты елде саяси және діни ұстанымы үшін қудалауға түскен деп санайтын адамдарға ара түсуге үндеді.

"Ар.Рух.Хақ" қоғамдық қорының жетекшісі Бақытжан Төреғожина қазір Қазақстанда қамауда отырған Санжар Боқаевтың, Марат Жыланбаевтың, Думан Мұхаммедкәрімнің жағдайы туралы айтты.

"Бұлар бір-біріне ұқсамайтын әртүрлі жағдай болып көрінуі мүмкін. Бірақ оларды ортақ бір мәселе біріктіреді: Қазақстанда дербес саяси немесе діни көзқарас ұстану қаншалықты қауіпсіз? Азамат өз пікірі, сыны мен белсенділігі үшін қудаланамын деп қауіптенетін болса, бұл сөз еркіндігі мен бейбіт жиналу бостандығы аясынан шығып кеткен проблема. Мен ЕҚЫҰ-ның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросын Қазақстандағы ахуалды жіті әрі тұрақты бақылауда ұстауға шақырамын" деді Төреғожина.

Жиында Қазақстанның адам құқықтары жөніндегі уәкілі Артур Ластаев елдегі этносаралық және дінаралық татулық жайлы баяндап, Қазақстан үкіметі ұлт пен дінге қатысты кемсітуге жол бермеу бағытында барлық шараны қабылдап жатыр деп мәлімдеді. Омбудсмен әлгінде сөз болған саяси себеппен қудалауға түскендер мәселесі жөнінде ештеңе айтпады.

Қазақстандық "Демос" қоғамдық бірлестігінің төрағасы Тұрарбек Құсайынов Ресейге жұмыс істеуге барып, еркінен тыс Украинадағы соғыстан бір-ақ шыққан Қазақстан азаматтарының, Ресейдің сұрауы бойынша Қазақстанда ұсталып, қазір Ресейге экстрадициялану қаупі төніп тұрған Украина азаматы Рюбовь Рожанская мен шешен азаматы Мансур Мовлаевтың, Қазақстан соты "есірткі заттарын сақтаған" деген айыппен 4 жылға бостандығынан айырған бұрынғы діни қызметкер, Ресейдің Украинаға басқыншылық соғысына қарсы шыққан және өзіне тағылған айыпты мойындамаған Иаков Воронцовтың тағдыры жайлы айтты.

5 қазанда басталған Варшавадағы ЕҚЫҰ-ның Адам өлшемі жөніндегі жиыны 15 қазанға дейін жалғасады.