#ліпнішкі #sacral_urban
Вымушаны прызнацца, што не паспеў спазнаць і раскрыць увесь патэнцыял Ліпнішак. Напрыклад, да свайго сораму, гэтым разам абыдземся без могілак. Хаця парачка верагодна цікавых у мястэчку ёсць. Таму хай гэты допіс будзе прысвечаны цікавостцы, якую, на жаль, ніхто больш ня ўбачыць - шыкоўныя гандлёвыя рады. Зараз цяжка паверыць, што ў вёсцы на 1,5 тысячы чалавек у цэнтры стаяла такая прыгажосць. З іншага боку, Ліпнішкі былі дастаткова буйным мястэчкам, каб яшчэ ў 1633 годзе атрымаць ад вялікага князя і караля Уладзіслава IV Вазы Магдэбурскае права і герб. У чырвоным полі вершнік з дзідай у руцэ. На шчыце намаляваны герб Пілява. Але гэта выява з прывілею ўжо 1792 года ад Станіслава Аўгуста Панятоўскага (з сучасным спадкаемцам побач).
Гандлёвыя рады выкананы ў неагатычным стылі. Напэўна, як і касцёл, пабудаваныя на мяжы ХІХ-ХХ ст. Аднак, гледзячы на пэўныя здымкі, складаецца адчуванне, што глядзіш на краявіды далёкага ўсходу, спазнаўшага ўплыў персідскай архітэктуры (3 здымак). Толькі ў мяне так?
Здымкі, у асноўным, часоў Першай сусветнай вайны і пасля яе. Верагодна, будынак не перажыў ужо Другую сусветную.
А каб дадаць пазітыўнай павестачкі, паглядзіце на капліцу ля дарогі, што такі ёсць на старых здымках і захавалася сёння.
Бывайце, Ліпнішкі. Час вяртацца дадому і рыхтавацца ехаць у іншы бок.

#sacral_data
25 верасня 1765 года нарадзіўся дзеяч Рэчы Паспалітай, больш вядомы, як аўтар паланэзу "Развітанне з Радзімай" - Міхаіл Клеафас Агінскі. Лічыцца, што твор напісаны, калі сабж з'язджаў за мяжу пасля паразы паўстання Касцюшкі ў 1794 годзе.
А вось помнік Агінскаму ў #Маладзечна, дзе ў яго гонар названы музычны каледж.

#добруш
На канале было шмат допісаў з Гомеля. Вось паабяцаў яшчэ. Але пакуль трэба змарнаваць паўгадзінкі, сеўшы на маршрутку на гомельскім аўтавакзале, каб выехаць за горад і трапіць у суседні райцэнтр. Горад Добруш. Месца, якое мала ў каго выклікае турыстычныя памкненні. А патэнцыял, між тым, пэўны ёсць. Паспрабую яго раскрыць.

#добруш #sacral_industrial
Большую частку сваёй гісторыі (а гэта мінімум з 1335 года) Добруш быў вёскай і нечым асабліва цікавым не вылучаўся. Ну, можа і вылучаўся, але хіба зараз знойдзеш тут нешта з тых часоў? Па-сапраўднаму гаспадарчае жыццё пачало віраваць тут з ХVIII ст. Тут ужо існавалі розныя карысныя мануфактуры. А вось у ХІХ ст. Добрушам пачаў валодаць род Паскевічаў і пры Фёдары Паскевічы ў 1870 годзе была закладзена папяровая фабрыка. Праз два гады ўжо пачалася першая вытворчасць, якая працягваецца і зараз, а мы можам назіраць цудоўны ўзор старой прамысловай архітэктуры. Той самы цагляны стыль. Спрабую ўспомніць, ці ёсць у нас яшчэ такія старыя прыклады стылю? Усё канец ХІХ-пачатак ХХ ст. Няўжо Добруш тут такі асаблівы? Нечакана, пагадзіцеся (але выпраўце, калі памыляюся).
Шкада, што ўсю гэтую прыгажосць можна назіраць толькі звонку, бо хто пусціць унутр выпадковых мінакоў на прадпрыемства? Але нават так комплекс уражвае і з пэўных ракурсаў нагадвае сярэднявечны замак. Нядзіва, што стыль яшчэ называюць прамысловай готыкай. Паглядзіце на ўсе гэтыя вежы ды вежачкі, муры ды вокны! Пабачыць бы гэтае ўсё з вышыні...
А што гэта я? Вось жа, ёсць і з вышыні. Як на далоні.
Доўгі час добрушская фабрыка была ўзорным прадпрыемствам ня толькі знешне, але і па якасці вытворчасці. Кажуць, у 1970 годзе амаль 2\3 чарцёжнай паперы ў СССР былі з Добруша. А што сёння? Ну, гэта ўжо не зусім у межах інтарэсаў каналу, але вакансій на сайце шмат.
Гісторыя фабрыкі вылучаецца ня толькі ўзростам пабудовы, але пра гэта пазней. Працяг будзе.
А ў каментары закіну старых здымкаў.

#добруш #sacral_industrial
Напэўна, мала які горад у Беларусі можа пахваліцца вялікай колькасцю з’яў з дадаткам “першы”. Асабліва, калі гэта прагрэсіўныя вынаходніцтвы ХІХ ст. і гаворка не пра губернскі ці павятовы горад. У Геркулеса было 12 подзвігаў, Добруш можа пахваліцца толькі трыма, затое якімі!
🔸У Добрушы на папяровай фабрыцы ўпершыню ў Расійскай імперыі быў усталяваны 8-гадзінны працоўны час. Капіталізм тут так удала саспеў у 1894 годзе, што кіраўніцтва хутка сцяміла: рабочы тожа хоча спаць. І пажадана ня тры гадзіны.
🔸У Добрушы з’явілася першая электрастанцыя ў Беларусі. 1889 год! Гэта больш, чым на пяць гадоў раней за Менск. Ці ня цуд? Тады яшчэ такія будоўлі былі прыватнай ініцыятывай асобных гаспадароў для іх прыватных прадпрыемстваў, а не дзярж.будоўлямі вялікіх маштабаў дзеля вялікіх патрэб.
Каб разумелі, у вялізарнай сталіцы іншай імперыі, Стамбуле, ЦЭС з’явілася толькі ў 1911 г.
🔸І трэці подзвіг: у Добрушы на рацэ Іпуць пабудавалі першую ў Беларусі гідраэлектрастанцыю ў канцы ХІХ ст.

Гучыць неяк амаль фантастычна. Столькі навацый у правінцыі. Пры тым у сціплых звестках сеціва апошнія два факты звычайна не перасякаюцца: паведамляюць толькі пра адну з гэтых станцый. Што выклікае падазроны: можа нешта з гэтага ўсяго толькі свежа народжаная легенда, псіоп, непаразуменне? Спадзяюся, не. А нават калі так, то ўсё адно, адзін з гэтых фактаў павінен быць сапраўдным і неверагодны сам па сабе. І вельмі дзіўна, што ў горадзе гэта ніяк не адзначана. Якая абуральная недапрацоўка...

Вось толькі нядаўна (2020 г.) на рацэ Іпуць пабудавалі новую ГЭС і ў знак пераемнасці сціпла выклалі адну з яе сценак з чырвонай цэглы, спрабуючы імітаваць стыль таго часу.