#баранавічы #sacral_graveyard
Ёсць на баранавіцкіх каталіцкіх могілках яшчэ адметнасць, якую цяжка не заўважыць - 9-метровы абеліск з шыльдай "памяці жертв эпідемій 1920-23 гг". Што за пандэмія здарылася ў горадзе?
Справа ў тым, што літаральна нядаўна скончылася Першая сусветная вайна, яшчэ менш часу прайшло з моманту выхаду нямецкіх войскаў з тэрыторыі былой Расейскай імперыі. Без перабольшванняў, мільёны былых уцекачоў і ваеннапалонных пачынаюць вяртацца дадому. Тэрыторыя Беларусі агулам і горад Баранавічы ў прыватнасці сталі транзітнымі пунктамі для бясконцай чалавечай плыні. Галоднай, хворай, напаўголай плыні. Можаце ўявіць, якая была смяротнасць у гэтых умовах?
У польскай рэспубліцы быў створаны адмысловы орган, які займаўся справамі рэпатрыянтаў. У Баранавічах быў абсталяваны адзін са 150 пунктаў прыёму і часовага ўтрымання ўцекачоў, так званы "этап".
Тыф і халера не шкадавалі і супрацоўнікаў гэтых этапаў. Кажуць, што на могілках можна знайсці дамавіны з надпісам NNK - гэта менавіта супрацоўнік надзвычайнага камітэта па барацьбе з эпідэміямі.
Дык вось. У 1923 годзе абстаноўка стабілізавалася, "этап" спыніў дзейнасць, а на гарадскіх могілках урачыста адкрылі помнік у гонар 182 загінулых працаўнікоў пункту. "Polsko, Matko nasza. W służbie twej wierni życie swe oddaliśmy" - было напісана на помніку. А вось сучасная шыльда лаканічна і агульна нагадвае пра ўсіх загінулых. Кажуць, гэтыя шыльды перыядычна крадуць. Магчыма, таму тэкст зрабіўся больш сціплым. А можа і не таму?