#sacral_data
Як сваечасова з’явіўся допіс пра могілкі Ельскіх у Дудзічах! Бо сёння прыйшоў час успомніць прадстаўніка гэтага роду – Аляксандра, які ня толькі пахаваны менавіта тут, але і нарадзіўся ў гэтым маёнтку 16 чэрвеня 1834 г.
Важная асоба для Беларусі. Яго можна лічыць адным з пачынальнікаў навуковага беларусазнаўства. Але давайце па парадку.
У 1857 годзе, па смерці бацькі, Аляксандр атрымлівае ў спадчыну маёнтак Замосце (зусім побач з Дудзічамі), кідае вайсковую службу, каб засяродзіцца на гаспадарчай дзейнасці. Акрамя таго ён пачынае збіраць матэрыялы для ўласнага музею, што прысвечаны пераважна Беларусі: мастацкія, археалагічныя, нумізматычныя, а галоўнае, літаратурныя экспанаты. Ад часоў Францыска Скарыны да блізкіх яму па часе твораў.

«Шаноўны мой зямляча! Пасылаю Вам прывітанне, прашу ласкава прыслаць мне кнігу пана Ул. Вярыгі з Вашай прадмовай «Беларускія паданні», якая толькі што выйшла ў Львове. Я рупліва збіраю ўсё, што датычыць беларускай літаратуры, і хацеў бы мець названую кніжку, якую цяжка дастаць у краі...»

- з ліста да этнографа і фалькларыста Яна Карловіча.

А. Ельскі ня толькі збіраў літаратурныя творы, але і сам шмат пісаў у перыядычных выданнях ды асобнымі тамамі падпісваючыся псеўданімамі Бацян з-над Пцічы ці Літвін-грамадзянін. Пералічваць працы ня буду, бо там шмат. Ня толькі твораў але і кірункаў.
У 2004 годзе выйшаў зборнік «Выбранае» з тэкстамі А.Е. Бачыў гэты томік у анлайн-барахолцы, але прамарудзіў і не паспеў набыць. Зараз шкадую.

Частку сваёй калекцыі Ельскі падараваў Кракаўскаму універсітэту, частку адправіў у Вільню, але шмат чаго наўпрост згарэла ў часы Першай сусветнай вайны, якую сам сабж не перажыў.

«Нельга сумнявацца, што яшчэ і Беларусь будзе жыць сваім духоўным жыццём і выпрацуе сваю «гаворку» да ступені «мовы». Мова штодзень перайначваецца, калі мае для гэтага прастор, і гіне ці камянее, калі зменіцца лёс і яна адыграе сваю ролю ў грамадстве. Але Беларусь, амаль некранутая, мае будучыню не народаў, што аджылі, а тых, якія цягнуцца да жыцця, як кветка пад праменнямі сонца. О! He згінем і мы, і маладыя нашы браты! Я веру ў гэта...»

Спадзяюся, А.Е. ганарыўся б нашчадкамі. Ганарыўся б??!🤨

Паводле главы з кнігі «Зорка філаматаў» Кастуся Цвіркі.

#жылічы #sacral_track
Па-за чаргой напішу нататку пра апошняе падарожжа. Нават назва будзе:
«Вяртанне праз 7 гадоў ці лагістычнае пекла»

Ну як пекла? Давайце па парадку.
Сабраўся паглядзець, што там нарабілі ў беларускім «версалі». Першы раз быў у палацы ў 2019-м, калі актыўна праходзілі будоўлі\рэстаўрацыі. Тады мяне зручна завезлі на аўто. Гэтым разам такой магчымасці не было і вандроўка атрымалася нашмат весялейшая:
Раніцай (каля 9 гадзіны) шуруем на маршрутцы Менск-Бабруйск. Там на аўтавакзале шукаем рэйс у бок Рагачова. На маё шчасце, была пятніца, а гэта значыць, што ў 11:30 ёсць бусік на Доўск. Трэба выскачыць у вёсцы Перасека, збочыць з трасы і неяк пераадолець 6-7 км, каб апынуцца ў Жылічах. Вельмі зручна там на павароце сустракалі аднаго з пасажыраў «Жыгулі». А чаму б ня сесці на хвост да іх? Без праблемаў.
Мы на месцы. Гадзінка-другая, агляд скончаны. Трэба вяртацца. Ёсць аўтобус... а 19-й. Вой, не, доўга. Выходзім на вялікую дарогу з працягнутай рукой.

- Вам куды?
- Перасека. Ці мо ў Бабруйск едзеце?
- Не, да Вялікіх Бортнікаў давязу.

Шыкоўна, гэта куды бліжэй да культурнага гораду. Выскокваю на прыпынку, азіраюся. Падыходзіць хлапец, суе паперку. Там расклад мясцовай маршруткі: праз 20 хвілін адчальваем у Бабруйск. Ну а далей самі разумееце...
Карацей, маршрут складаны, быццам, але так удала склалася, што амаль без усіх гэтых чаканняў і пакутаў на шашы з выцягнутай рукой.

Пазней запілую допіс у стылі «было\стала». А пакуль паскарджуся: як гэта так? Такі амбіцыйны і дарагі праект! Такое месца перспектыўнае! І ніякага табе зручнага аўтобуса, каб туды-назад пракаціцца. Тым больш, што ў Жылічах цэлы каледж ёсць. Навучэнцы ж неяк павінны дабірацца.
На сёння ўсё. Працяг будзе.