#waldmachtfrei #sacral_track
Калі ўжо ўсплыла🤭 тэма падарожжаў па рацэ Вяллі, то прыйшоў час успомніць, што справа графа Тышкевіча жыве, хаця і ў куды сціплейшым выглядзе. Вось гады 3 назад пакарыў 40 з нечым км па рацэ ад Вілейкі да Залесся. А потым доўгі час планаваў і спрабаваў падысці да працягу гэтых прыгодаў. Калі першы раз меркавалася пераважна класічнае сузіранне прыроднай прыгажосці, то сплаў, пра які распавяду сёння, акрамя шыкоўных краявідаў, напоўнены цікавосткамі, якія стварыў чалавек.
Гэтым разам атрымалася прайсці 50 км. Гэта ня шмат. Але былі запланаваныя шматлікія прыпынкі для збору кантэнту і атрымання асабістай асалоды. Напрыклад, даводзілася пакідаць човены (плылі ўдвох, але і сыходзілі разам) і ўвесь рыштунак на беразе, каб гадзінку паблукаць па вёсцы. Ганаруся суайчыннікамі: нічога не скрадзена, човен не прабіты! Таму разлік быў, што сплаў расцягнецца больш, чым на 2 дні. І не памыліўся.
Але давайце больш канкрэтна, як прайшло:
Раніцай скокнулі на электрычку Мінск-Гудагай, выйшлі на прыпынку Залессе ў 13:30. Трэба забегчы ў краму па прыпасы і пратопаць пару км да ракі. Надзімаем човены, пакуемся, павеславалі!
Першыя паўдня прайшлі ў сузіранні прырода, высокіх берагоў, розных птушак і пошуку зручнага месца для стаянкі. Гэта заўсёды напружаны момант, бо лепшае месца ты бачыў раней, а хутка сонца сядзе і трэба б ужо некуды прыткнуцца. Мы і прыткнуліся.
Другі дзень пачаўся на світанку а пятай гадзіне. Спраў жа шмат. І прышпільныя мясціны пачаліся амаль адразу. Касцёлы, камяні, тут сядзіба была раней, шукаем крыніцу, каб вады набраць. Данюшава, Жодзішкі, Дубок. А 15 гадзіне маршрут скончаны. Хутка, чо. Але гэта не кажа, што мы адправіліся дадому. Не, яшчэ адна начоўка ў намёце, бо аўтобус будзе толькі заўтра (і бывае ён не кожны дзень). Завязе да Смаргоні, а там на цягнік. А да аўтобусу трэба выйсці з лесу і прайсці 3 км да вёскі. У лесе, дарэчы, няма сувязі. Ня толькі інтэрнэту, але і патэліць немагчыма. Як і ў вёсцы на супрацьлеглым беразе. А яшчэ на Вяллі, па адчуваннях, паднялася вада. Як тры гады назад, ужо не даводзілася цягаць човен па рэчышчы праз мялізны.
Такія справы. Пазней допісы з падрабязнасцямі.

Звычайна пра такія рэчы не пішу, але ж тут і выпадак, быццам, незвычайны. Занесла цягам апошняга часу ў Ветку. З таго, чым там займаўся, галоўным чынам папіў кавы ды пачаставаў пернікаў.
"І дзеля гэтага трэба было лезці мне ў тэлеграм?" - падумае чытач. Нуу... каву наліваюць шмат дзе. Але ёсць месцы асаблівыя. Менавіта гэтая кавярня звязаная з Веткаўскім музеем стараабрадніцтва і беларускіх традыцый, пра які ўжо некалі пісаў, не хаваючы свайго захаплення тым, што гэта цудоўны прыклад, як трэба займацца сваёй справай. Бо музей у Ветцы - гэта ня толькі экспанаты і выставы, але і экспедыцыі, лекцыі, майстар-класы і іншыя варушнякі ў афлайне ды анлайне. Ну вось, зараз акрамя самога музею ды філіі ў Гомлі, з'явілася асобная пляцоўка ў выглядзе кавярні. Хочаш адпачыць з кубачкам кавы ў прыемнай атмасферы - калі ласка. Хочаш майстар-клас - таксама калі ласка. Толькі адмысловы дзень абраць трэба. Ці гэта будзе прыемным дадатка да наведвання музею.
Я вось трапіў у выпадковы дзень, каштаваў пернік амаль у самоце. Але вы можаце азнаёміцца з анонсамі тут.
#ветка #sacral_museum

#полацк #sacral_orthodox
У Полацку даводзілася бываць разоў 5 ці 6. З іх апошнія 2 разы завітваў у Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр, каб паглядзець на адзіны больш-менш захаваны храм дамангольскага перыяду – Спаса-Праабражэнскую царкву. Заснаванне і манастыру, і царквы непасрэдна звязана з Ефрасінняй Полацкай. А гэта ў нас другая палова ХІІ ст. на хвіліначку.
Ну, на царкву-та я паглядзеў (яна дайшла да нас, вядома, у даволі змененым выглядзе), а вось унутр тады не пускалі. І вось літаральна сёлета, пасля доўгай рэстаўрацыі, турысты і паломнікі могуць зайсці ўнутр. А там... роспісы з таго самога ХІІ ст! Напэўна, сама Ефрасіння ў тыя часы кантралявала будоўлю і паказвала пальцам, што і дзе маляваць. Толькі дзеля такога было б варта наведаць горад (але нешта яшчэ будзе)!
Як напісана вышэй, храм доўгі час быў закрыты для наведнікаў. Справа ў тым, што арыгінальныя роспісы былі схаваныя пад роспісамі ХІХ ст. Спатрэбілася шмат часу і высілкаў, каб іх вызваліць.
Акрамя саміх роспісаў, у царкве засталося шмат графіці, які пакідалі наведнікі цягам стагоддзяў на сценах у стылі «тут быў Базыль». Жудасны вандалізм, быццам, але скрозь гады ўжо і гістарычныя помнікі ды крыніцы. Пра гэта ёсць выпуск падкасту «Так склалася гістарычна» з аўтаркай манаграфіі па тэме.

Сам манастыр – аб'ект «рэжымны». Жанчынам уваход толькі ў хустках ды спадніцах, мужчынам – ніякіх шортаў і кароткіх рукавоў (з апошнім ня так строга). А яшчэ манахіням вельмі не падабаюцца фота\відэа-здымкі ў храмах. Ну, прабачце! Усё ж мы маем справу з гісторыка-культурнай каштоўнасцю, якую яшчэ і рэстаўравалі на народныя (бюджэтныя) сродкі. Таму здымкі на месцы. Дайце людзям пакінуць памяць аб нацыянальнай культуры (лепш, чым цвіком сваё імя драпаць на сцяне)! Фота, відэа, канешне, добра, але лепш пабачыць уласнымі вачыма. Таму ацаніце перспектывы ды плануйце падарожжа.