#полацк #sacral_orthodox
У Полацку даводзілася бываць разоў 5 ці 6. З іх апошнія 2 разы завітваў у Спаса-Ефрасіннеўскі манастыр, каб паглядзець на адзіны больш-менш захаваны храм дамангольскага перыяду – Спаса-Праабражэнскую царкву. Заснаванне і манастыру, і царквы непасрэдна звязана з Ефрасінняй Полацкай. А гэта ў нас другая палова ХІІ ст. на хвіліначку.
Ну, на царкву-та я паглядзеў (яна дайшла да нас, вядома, у даволі змененым выглядзе), а вось унутр тады не пускалі. І вось літаральна сёлета, пасля доўгай рэстаўрацыі, турысты і паломнікі могуць зайсці ўнутр. А там... роспісы з таго самога ХІІ ст! Напэўна, сама Ефрасіння ў тыя часы кантралявала будоўлю і паказвала пальцам, што і дзе маляваць. Толькі дзеля такога было б варта наведаць горад (але нешта яшчэ будзе)!
Як напісана вышэй, храм доўгі час быў закрыты для наведнікаў. Справа ў тым, што арыгінальныя роспісы былі схаваныя пад роспісамі ХІХ ст. Спатрэбілася шмат часу і высілкаў, каб іх вызваліць.
Акрамя саміх роспісаў, у царкве засталося шмат графіці, які пакідалі наведнікі цягам стагоддзяў на сценах у стылі «тут быў Базыль». Жудасны вандалізм, быццам, але скрозь гады ўжо і гістарычныя помнікі ды крыніцы. Пра гэта ёсць выпуск падкасту «Так склалася гістарычна» з аўтаркай манаграфіі па тэме.

Сам манастыр – аб'ект «рэжымны». Жанчынам уваход толькі ў хустках ды спадніцах, мужчынам – ніякіх шортаў і кароткіх рукавоў (з апошнім ня так строга). А яшчэ манахіням вельмі не падабаюцца фота\відэа-здымкі ў храмах. Ну, прабачце! Усё ж мы маем справу з гісторыка-культурнай каштоўнасцю, якую яшчэ і рэстаўравалі на народныя (бюджэтныя) сродкі. Таму здымкі на месцы. Дайце людзям пакінуць памяць аб нацыянальнай культуры (лепш, чым цвіком сваё імя драпаць на сцяне)! Фота, відэа, канешне, добра, але лепш пабачыць уласнымі вачыма. Таму ацаніце перспектывы ды плануйце падарожжа.