#САВОЛ_ЖАВОБЛАР

МАКЛЕРЛИК ХИЗМАТИ ЖОИЗМИ?

САВОЛ: Маклерлик хизмати ҳам ижаранинг бир тури сифатида баҳоланиб, агар маклер ҳар икки томонга ҳам хизмат қилса, ҳар иккаласидан ҳам ҳақ олади. Мана шундай тартибда фаолият олиб бориш мумкинми?

ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ҳа, мумкин. Чунки даллоллик учун хизмат ҳаққи олиш жоиз. Даллол деб сотиш ва сотиб олиш ишларида ўртада турувчи кишига айтилади. Ҳозирда даллол деганда брокер, маклер, агент, воситачи кабилар ҳам тушунилади. Даллол гоҳида сотувчи тарафидан, гоҳида олувчи тарафидан, гоҳида эса, ҳар иккиси тарафидан ҳам вакил бўлади. Агар савдога қўйилган маҳсулот ҳалол бўлиб, даллол ёлғон, фириб, алдов қилмасдан фаолият юритса, бу учун ҳақ олиши жоиз ҳисобланади. Фақат даллолнинг вазифаси нимадан иборат экани ва хизмат ҳаққи олдиндан белгиланган бўлиши керак.

Бу ҳақида Мулло Хусрав роҳимаҳуллоҳ шундай зикр қилганлар: “Даллол молни эгасининг розилиги билан сотса, далоллик ҳақини сотувчидан олади. Сотувчи бу маблағни харидордан қайтариб олмайди. Лекин даллол сотувчи ва харидор орасида ҳаракат қилиб, уларни келиштириб қўйса ва шундан кейин сотувчи молини сотса, қаралади: Агар урф-одат бўйича даллолнинг хизмат ҳақининг барчасини сотувчи берадиган бўлса, ундан олади. Харидордан олинадиган бўлса, харидор беради. Икки томон биргаликда тўлайдиган бўлса, ҳар иккисидан олади” (“Дурарул ҳуккам” китоби).

Бир қанча фиқҳий манбаларда одамларнинг даллолликка эҳтиёжлари борлиги учун бу иш жоиз дейилган. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.

Дўстларингизга ҳам улашинг

https://t.me/diyonatli

АССАЛОМУ АЛАЙКУМ

Ҳаёт синовларингиз фақат муваффақиятли ўтсин, натижалар номаи амалингизга хайрла, ажру савобла битилишини Аллоҳ таоло муяссар айласин!

https://t.me/diyonatli

#Ҳадис

Ҳасан ибн Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Шубҳали нарсани шубҳасизига қўй (Яъни шубҳали нарсани тарк этиб, шубҳасиз нарсани ол)», дедилар.

Имом Термизий ривоятлари.

https://t.me/diyonatli

#КУН_ОЯТИ

Эй, Одам авлоди! Шайтон ота-оналарингиз (Одам ва Ҳавво) нинг авратларини ўзларига  кўрсатиб (уялтириб) жаннатдан чиқаргани каби сизларни ҳам алдаб қўймасин! Зеро, у ва унинг тўдаси сизлар уларни кўра олмайдиган тарафдан сизларни кўрадилар. Биз шайтонларни имон келтирмайдиганларга дўст қилиб қўйдик.

Аъроф  сураси  27 – оят

Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларимиз:

https://t.me/diyonatli

#Раддия #Мақола
“ҲИЖРАТ” ТУШУНЧАСИ

“Ҳижрат” сўзи араб тилида “ажрамоқ”, “тарк этмоқ” маъноларини билдиради. Ҳижратнинг шаръий истилоҳдаги маъноси эса Аллоҳ таолонинг розилиги йўлида “Куфр диёри”ни тарк этиб, “Ислом диёри”га кўчиш ҳисобланади.

“Ислом диёри” – жамоат намозлари, азон, жума, ҳайит ва бошқа Ислом шиорлари ва ҳукмлари амалда бўлиб турган юртдир.

“Куфр диёри” – куфр ҳукмлари очиқ-ойдин бўлган ерлар. Яъни, у ерда Ислом ҳукмлари ва шиорлари зоҳир эмас, балки куфр ҳукмлари устун бўлади.

Уламолар ҳижратнинг ҳукми борасида турли қарашларни баён қилганлар:

Исломнинг аввалида ҳижрат мандуб, яъни тарғиб қилинган амал эди. Кейин Маккадан Мадинага ҳижрат қилиш фарз бўлди. Макка фатҳ қилинганда эса ҳижратнинг вожиблик ҳукми бекор бўлди. Иш яна мандубликка қайтди. Демак, фарз ҳижрат тугатилиб, мандуб ҳижрат қолган. Ўз мазмунига кўра ҳижратнинг Қиёмат кунигача давом этишини ифода этувчи ҳадисларда ана шу мандублик назарда тутилган. Бу Имом Абу Ҳанифа раҳимаҳуллоҳ ва Шофеъийлардан Ал-Хаттобийнинг қарашларидир. Бизнинг ҳанафий уламолари мана шу фикрни таъкидлайдилар (Ал-Хаттобий “Маолимус-сунан”, Имом Сарахсий “Мабсут”, Косоний “Бадоиъус-саноиъ”,).

Маккадан Мадинага ҳижрат қилишнинг вожиблиги Макка фатҳи куни бекор бўлган. Чунки Макка ўша кундан эътиборан “Ислом диёри”га айланган. Макка фатҳигача ким у ердан Мадинага ҳижрат қилган бўлса, ҳижратнинг савобини олган, бошқаларга бу насиб бўлмаган.

Бу фикрни айтган уламолар ҳам ҳижрат “Куфр диёри”дан “Ислом диёри”га бўлишига урғу бермоқдалар. Улар янада фикрларини ривожлантириб, Аллоҳ таоло учун илм излаш, Маккадаги Масжидул-Ҳаромни, Мадинадаги Масжидун-Набавийни ва Қудусдаги Масжидул-Ақсони зиёрат қилиш, ватанини душмандан ҳимоя қилиш, ҳалол ризқ топиш учун сафар қилиш ҳам боқий қолган ҳижрат турларидандир, дейдилар;

Аллоҳ таоло жаннатни ваъда қилган ҳижрат, яъни, бор будидан маҳрум бўлиб, Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг ёнларига келиш Макка фатҳи билан тўхтаган. Энди қолган ҳижрат гуноҳ ва ёмонликлардан четланиш ҳижратидир. Бу ҳақда Пайғамбаримиз алайҳиссалом шундай дейдилар:
“Албатта, ҳижрат икки хислатдир: гуноҳлардан четланиш ҳамда Аллоҳ ва Расулига ажралиб келиш...” (Имом Аҳмад ривояти, 1671-ҳадис).

Бошқа ҳадиси шарифларда Пайғамбаримиз алайҳиссалом шундай деганлар:
“Ҳижрат қилувчи хато ва гуноҳлардан узоқлашган кишидир” (Имом Ибн Можа ривояти, 3934-ҳадис).

Имом Бухорий ривоят қилган бошқа ҳадисда:
“Расулуллоҳ алайҳиссалом айтганлар: ‘Қўли ва тили билан ўзгаларга озор бермаган киши мусулмондир. Аллоҳ таоло ман этган нарсалардан қайтган киши Худо йўлида ҳижрат қилган кишидир’, дейилган.”

Яна бир ҳадисда эса:
“Умму Анас розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ алайҳиссаломдан насиҳат қилишни сўрайдилар. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: ‘Гуноҳлардан тийилгин, ўша ҳижратнинг энг каттасидир. Фарзларга риоя қилгин, ўша жиҳоднинг энг афзалидир. Зикрни кўпайтиргин, Қиёмат куни Аллоҳ таолонинг ҳузурига борганингда, унга энг маҳбуб амал шу бўлади’, дедилар” (Табароний, 6735-ҳадис).

Тарихдан маълумки, узоқ асрлар давомида юртимизда Ислом аҳкомлари устувор бўлиб, аждодларимиз унга ихлос билан амал қилиб келганлар. Шундан сўнг юртимизни ғайридинлар истило қилган бўлса-да, бу даврларда ҳам мусулмонларнинг ҳаммаси бошқа юртларга кўчиб кетмаганлар. Балки, мўмин-мусулмон ота-боболаримиз ватанда қолиб, қўлларидан келганча динимизга амал қилишга ва келгуси авлодга дин омонатини етказишга ҳаракат қилганлар.

Шукрки, ватанимиз истиқлолга эришганидан кейин яна юртимиз мусулмонлари динга ошкора амал қилиш, тоат-ибодатларни жамоат бўлиб масжидларда адо этиш, ҳаж ва умра каби амалларни ҳам кенг миқёсда бажариш имкониятига эга бўлдилар. Шу сабабли юртимиз “Ислом диёри” ҳукмида қолгандир.

Шундай экан, юртимиздан гўёки ҳижрат қилиш фарз ёки вожиб эканини даъво қилаётган шахсларнинг айтаётган сўзлари шаръий асосга эга эмас. Балки, диний тушунчаларни бузиб талқин қилиш ҳисобланади. Барчамиз бундан огоҳ бўлишимиз лозим.

Абдул Хамид домла Маликов,
Тошкент вилояти Пискент тумани "Пискент" жоме масжид имом-хатиби

Дўстларингизга ҳам улашинг:
@diyonatli