دوستان این‌ کار را نکنید | #ایواز_طاها

یک نفر در آلمان با قلمی عصبی چیزهایی نوشته در انکار تدریس به زبان مادری، آنگاه دوستان ِما آن را در سطحی گسترده در گروه‌ها و کانال‌ها بازنشر کرده‌اند.

درست است که هدف این بازنشرها نشان‌دادنِ قباحتِ چنین نوشته‌هایی است، با این‌همه، این عمل مبتنی بر غفلت تإسف‌باری است. غفلت از اینکه ناخواسته یک شخص را با ”قلمی برابر با هیچ“ شهرتی آنی اعطا می‌کنند و همین شهرت، دایره‌ی نفوذ و وسعت تإثیر آن قلم را به نحو شگفت‌انگیزی افزایش می‌دهد.

مسئله تنها به مورد بالا ختم نمی‌شود. یک سایت زهوار در رفته، که به رغم اتصال به بیت‌المالِ نفتی، نه گرافیک مقبولی دارد، نه شیوه‌ی خبررسانیِ روزآمدی و نه حتا نگارشِ درستی، با یک مطلب پیش‌پافتاده می‌تواند اعصاب فعالان برجسته را به هم ریزد، و نوشته‌های بی‌مقدارش آنقدر دست‌به‌دست گردد که عملا مبلغی اثربخشی کسب کند. سایتی که پیش از آن مهجور بود به یکباره و بی‌جهت به مرکز توجه آورده می‌شود.

این غفلت جنبه‌ی دیگری هم دارد. در یک گروه مجازی شخصی با چندین نام مبهم می‌تواند به راحتی جریان عادی گفتگوها را قطع کند و یا به مجرای دیگری ببرد. این تغییر جهت ِ ناگهانی حتا زمانی که بر منطق و اندیشه استوار باشد، درست نیست چه رسد به اینکه طرفین گفت‌وگو به ساحت نامربوطی رانده شوند. صحرای برهوت بی‌منطقی که با چهارچوبِ مورد نظر گفت‌وگوکنندگان فرسنگ‌ها فاصله دارد.

از منظر حقوق بشری هر کسی حق اظهار نظر دارد و نباید در برابر هر حرف مخالفی بی‌درنگ رگ‌های گردن را متورم کرد. اما در مواجهه با دو گروه باید به معیارهای عقل و منطق مراجعه کرد. گروه اول کسانی هستند که بیش از آرمان‌ها تابع احساسات و شیفته‌ی حقانیت خویش‌اند. دسته‌ای دیگر کسانی هستند که احتمالا مأموریت ایجاد انحراف و اغتشاش در روند گفت‌وگوها را دارند و یا موضوعات غیرلازم را لایت می‌کنند. گو اینکه تشخیص این امر چندان آسان نیست. با این‌همه، مشخصه‌ی گروه اول این است که از موضع هویت‌‌طلبانه‌ به گونه‌‌ی گزافه‌بافانه و افراطی سخن می‌گوید. و مشخصه‌ی غالب گروه دوم حمله‌ی مستقیم و توهین‌آمیز به آرمان‌های هویت‌طلبانه است. در هر دو حالت یک چیز غایب است: منطقی و مستدل سخن گفتن. در هر دو حالت، حتا اگر مأموریتی در کار نباشد، سخنی به میان می‌آید که قدرت اقناع غیر را ندارد. سخنی گفته می‌شود که فقط موجب تشفی خاطر شخصی، و در عین حال سبب تحکیم عنادِ طرف مقابل می‌شود. یعنی به جای آنکه قدمی ما را به هدف نزدیک کند، حس برتری‌طلبی فرد در یک فضای وهمی و مجازی را ارضا می‌کند و طرف مقابل را در اعتقاد خود ثبات قدم بیشتری می‌بخشد.

____

✅از باب رعایت حقوق مولف مطالب کانال را کپی نکنید، فوروارد کنید
@eyvaztaha

BU KİÇİK TABUTDA BİR CAHAN GEDİR
Güney Azərbaycanın dəyərli sənətkarı, əxalqı fəda etmədən qurtuluşçu siyasət bayraqdarı, adlım səxsiyyət HəsənBəy Dəmirçi əbədiyyətə qovuşdu. Millət başın sağ olsun!

نئجه یازاق: ترجومه اؤرنه‌یی | #ایواز_طاها

هر بیر متنین ترجومه‌سینده قاورام‌لاری اوْلدوغو کیمی باشقا دیله داشیمالیییق. آنجاق حرفی [لفظی] ترجومه‌دن اوزاق گزمه‌لییک. ألبته نادیر حال‌لاردا حرفی ترجومه یئرینه دوشور. اؤرنه‌یین، فارسجا ”سرمایه“ سؤزو، عربجه ”رأس المال“ین حرفی ترجومه‌سی‌دیر. باخمایاراق کی، هر ایکیسی capital سؤزونون غئیردقیق قارشیلیغی‌ [معادلی]دیر. بیزده‌کی ”یاتیریم“ سؤزو آنلام باخیمیندان بونلارین هر ایکیسیندن ده capital تئرمینینه یاخیندیر.

آنجاق حرفی ترجومه چوْخ واخت گولونج و چیرکین آلینیر. مثلن ”بید مجنون“ ترکیبی بیزده ”دلی سؤیود“ دئییل، ”سالخیم سؤیود“ کیمی سسلنمه‌‌لی‌، ”بیماری مسری“ ایسته ”یوْلوخوجو خسته‌لیک“ کیمی چئوریلمه‌لی‌دیر. بونلاری نظرده آلاراق نئچه آی اؤنجه وئردیییم قیسا بیر خبرین ایکی دیلده چئوریسینی درج ائدیرم. خبر، عینی قاوارمی فرقلی سؤزجوک‌لر و جومله قورولوش‌لاری ایله چاتدیریر:

ــ قازاخیستانلی آکتریسا "سامال ایسلیاموْوا" کن فئستیوالی‌نین أن یاخشی قادین اوْیونچو اؤدولونو قازاندی. اوْینادیغی فیلمین آدی "آیکا"دیر.

ــ‌ فستیوال کن جایزه بهترین نقش زن را به خاطر بازی در فیلم آیکا به ”سامال ایسلیامووا“ هنرپیشه‌ی قزاقستانی اهدا کرد.

#نئجه_یازاق
@eyvaztaha

حداد عادل چندی پیش از هدیه دادن شانزده هزار واژه‌ی برساخته‌ی فرهنگستان زبان فارسی به افغانستان و تاجیکستان خبر داد.

آیا فرهنگستان تحت ریاست وی حاضر است 16 واژه از تاجیکستان و 160 واژه از افغانستان هدیه بگیرد؟ و یا اینکه واژه‌های من‌درآوردی‌ای چون ”خودرو نفربر جمعی“ (به جای اتوبوس) را چنان مقدس می‌داند که دوستان افغان و تاجیک باید آنها را توتیای چشم خود کنند و هرچه واژه دارند دور بریزند.

@eyvaztaha

أبدیيت زاماندان آسیلی‌دير | #ایوازـطاها
ويم وندرس‌ین ”برلین اوزه‌رینده‌ جننت“ فیلمیندن ایلهام آلاراق

هر دَييشيک‌ليک بير آدديم بيزي اؤلومه ياخينلاشديرير. اؤلمزليک آنجاق دَييشمز عالَم‌لره، دويولماز [غيرمحسوس] وارليق‌لارا خاص‌دير. اؤلمزليک ايسته‌ييرسن‌سه، دورغونلوق، ائتکي‌سيزليک، و گوجسوزلويو ده قبول ائتمه‌لیسن. بشر بونو ايسته‌مير. بشر باجارديقجا گوٍج‌لو اوْلماغا جان آتیر. مَلَک بئش‌تومنلیک سیککه‌نی يئردن قالديرا بيلمير، چونکي أبدي‌دير. آمما بشر گوٍج‌لودور، چونکي اؤله‌زي‌دير، محسوس عالمده دييشه‌رک ياشايير. اؤلوم اوْلماسايدي أبدیيت داريخديريجي دوزنلییه چئوریله‌جکدی. عرب يئني شعري‌نين آناسي ساييلان نازک‌ الملائکه‌نين غريبه بير ميصراعسي وار: في صمْت الأبدِ القاسي حيثُ الموتُ دواءْ [أبدیيتين داش‌اوره‌ک سوسغونلوغوندا اؤلوم درمان‌دير].

بشر دئوریم‌لره، ايره‌لي‌له‌ييشه، دييشيم‌لره دوْغما [ذاتي] وورغون‌دور. آيزاک آسيمووون بير روْماني وار "ايکي يوز ايلليک اينسان" آديندا. بير روْبوت دييشيم و اؤلوم عشقينده، اؤز داخيلي قورولوشونا أل آپارير. تئل‌لرینی [سیم‌لريني]، سينير [عصب] و عضله شبکه‌لرینی دَييشير. بير چوْخ بؤلمه‌‌جيک‌لريني أته قانا گتيرير. روْبوت اؤلومدن محروم‌دور، اؤلومو اؤزله‌ییر. اؤلوم‌له ماراقلانان روْبوت، اينسان اؤزه‌لليک‌لري قازانماق اوچون اؤزونو دَييشديريب، گليشديرمه‌يه چاليشير. سوْنرا اينسان کيمي اؤلور.

تکجه أبدي ياشاميش بير وارليق، أبدي ياشاماقدان بئزيکه‌رک، اؤلومون جذبه‌سيني آنلايا بيلر. تکجه نئچه مين ايل دورغون دورومدا ياشاميش توْپلوم، گؤز قاماشديريجي اينکشافين لذتيني دادا بيلر. تکجه يوز ايل‌لر بوْيو يازيچي حؤکمرانليغيني تک‌آنلاملي متن‌لرين اوٍزه‌رينده حيس ائتميش اوْخوجو، يازيچي‌نين اؤلومونو توْي‌بايرام‌لا قارشيلايا بيلر.

ويم وندرسين بیر فیلمی وار «بئرلين اوزه‌رينده جننت»* آدیندا. فيلم، اينسانين پست‌مدرن دورومو سيناقدان کئچيرمه هوسيني آيدينجا آچيقلايير. دوْغرودور وئندئرس اوْ فيلمي باشقا آماج اوچون چکميشدير، آمما سؤيله‌ديييم سوْنوجو دا اوْندان چيخارماق اولار. مايکئل بيشوْف فيلم حاققيندا دئيير: «بيرگون مَلَک‌لرين بيري گؤزله‌نيلمزجه‌سينه ملک اوْلماقدان واز کچیر. بو اؤزلويونده اينسانين مئتافيزيک فلسفه‌سيندن اوز دؤنده‌رمه‌سينه بنزه‌يير. آدي چکيلن مَلَکين زاواللي [فناپذير] عالمه سوْخولماسي ايله، اؤلمز مابعدالطبيعه دونياسي قاپانير. ملک جننتدن قوپاراق، بيزيم قالاباليق ياشاييشيميزا آياق باسير. اوْ اؤز آبسترکت [انتزاعي] وارليغيني بوراخير، مادي دونيانين سوْيوق قيشيندا بير فينجان قهوه‌ني ألينه آلماغين لذتيني دادير». ديري اوْلماغين لذتي اؤلمزليکده دئييل، اؤلمه‌يين قاچيلمازليغيندادير. ملک‌لرله موقاييسه‌ده، مادي و محسوس عالمده ياشاماق تجروبه‌سي اينسانا اؤزگودور. بو تجروبه ألبته اؤده‌نيش‌سيز دئييل. بئله بير گؤزه‌ل تجروبه‌نين قارشیلیغی اؤلوم‌دور.

بشر هميشه أبدیيتين حسرتينده ياشاييب، ظلمات اؤلکه‌سينده ديريليک سويونو آختاريب. بشر هميشه «أبديیت»ين «دييشکن‌ليک»دن يوخاري مرتبه‌ده اوْتوردوغونو گومان ائديب. آمما کؤکونه باخاندا بونون عکسي داها ماراق‌لي‌دير: دييشکن‌لييين أبدیيتدن داها اوستون اوْلماسي. أبدیيت اؤزونو گؤسترمک اوچون زامانا سيغينير.

هميشه گومان ائديليردي زامان أبديیته باغلي‌دير. أبديیت زاماندان اوجاليق‌لاردا دايانيردي. چونکي أبدیيتده دييشمزليک، اؤلمزليک واريدي، زاماندا ايسه دييشکن‌ليک، اؤله‌زي‌ليک. آمما دانیمارکالی غملی فیلوسوف سورئن کیئرکئگوْر بونون عکسيني کشف ائدير. أبديیت اؤزونو گؤسترمک اوچون زاماندان آسیلی‌دير. شئللينگـه گؤره ده تانری‌نین عيسا ووجودوندا تجسد تاپماسي، اينسانا وئريلن نعمت دئييلدي. تانري اينسان طرفيندن تانينماسايدي اؤز گوج‌لريني قوه‌دن فعله چاتديرا بيلمه‌يه‌جکدي. ايسلامدا دا بونا اوْخشار بير آنلاييش وار: خَلَقتُ الانسانَ لِکَي تُعرَف [اؤزومو تانيتماق اوچون ياراتديم اينساني].

_____
* 1987-جی ایلده چکیلمیش فیلمین اصل آدی «برلین اوزه‌رینده جننت‌لر»دیر، ایستانبول تورکجه‌سینده ایسته Berlin Üzerinde Gökyüzü. فیلمدن فارسجادا ”زیر آسمان برلین“ و ”پرواز فرشتگان بر فراز برلین“ کیمی آد چکیلیر. ویم وندرس‌ین Wim Wenders فیلمی‌نین اینگیلیسجه ائکرانی ”جوشقونون قانادلاری“ Wings of Desire باشلیغینی داشیییر.
هالیوود دوخسان سککینجی ایلده فیلمی یئنیدن چکه‌رک، همیشه‌کی کیمی، اوْنون فلسفی مضمونونو هئچه ائندیردی.

قایناق: ایواز طاها، #شعر_وارلیغین_ائویدیر کیتابی.

@eyvaztaha

جاودانگی محتاج زمانمندی است | ایواز طاها

فیلم ”بهشت بر فراز برلین“ و یا ”زیر آسمان برلین“ ویم وندرس به کمک هانرى آلکان فیلمبردار افسانه اى در سال 1987 به روی پرده رفته است. در فیلم فرشته‌ای را به تصویر کشیده‌اند که خودخواسته از جاودانگی امتناع می‌کند. به رغم دیالوگ‌های طولانی و پرتکلف، منتقدین بسیارى همچون دنیس هاپر ویژگى‌هاى بصرى فوق‌العاده‌اش را مى‌ستایند. یکی از منتقدان پس از دیدن نسخه‌ی انگلیسی با نام «بال‌های شوق» Wings of Desire، می‌گوید: «این فیلم اثرى جاودان و فناناپذیر است».

هرچند که در سناریوی مطول فیلم از اشعار شاعر آلمانى راینر ماریا ریلکه الهام گرفته‌اند، لیکن آنجا که سخن از تمایل به امتناع از جاودانگی است بی‌درنگ سورن کی‌یرکگور، فیلسوف پارسا و اندوهناک دانمارکی، به یاد می‌افتد. کی‌یرکگور برخلاف تصور همیشگی که گمان می‌شد زمانمندی‌ها در متن ابدیت معنا می‌یابند و از ابدیت نیرو می‌‌گیرند، به راه خلاف رفت. به نظر او این جاودانگی است که محتاج زمانمندی است. در دیرپایی سترون یک فرشته، حتا توان جابجاکردن یک سکه پنج پنی نیز مقدر نیست. و بشر با معاوضه‌ی زوال و مرگ با جاودانگی و ابدیت، توانِ تغییردادن و تغییریافتن را پیدا کرد. این امر انعکاس مهیبی در فیلم ویم وندرس یافته است.

این موضوع در متن ترکی تحت عنوان ”أبدیيت زاماندان آسیلی‌دير“ به اختصار بررسی شده است.

@eyvaztaha

درباره‌ی نیچه | #ایواز_طاها
سه منتقد بزرگ مدرنتیه (1)

مدرنیته‌ی غربی سه منتقد بزرگ دارد: مارکس، نیچه و فروید.

نیچه بمب ساعتی جنون بود در ساحت عقلانیت روشنگری. او درخشش خیره‌کننده‌ی تَن بود در تاریکی معنویت آرمان‌گرا. و با چنین درخششی، بعد از مرگش همچون شبحی گریزناپذیر در متن هر جریان ادبی و نحله‌ی فلسفی جاری و ساری شد. از دادائیسم تا سوررئالیسم، از هرمنوتیک تا فلسفه‌ی تحلیل زبانی، از ویتگنشتاین تا دریدا، از هایدگر تا فوکو، از اگزیستانسیالیسم تا پساساختارگرایی، و از روانشناسی وجودی تا لکانیسم از تأثیر شگرف نیچه برکنار نماندند.

نیچه بیرحمانه بر حقیقت تاخت و از شک دفاع کرد. از نظر وی جداسازی میان ظواهر و آنچه اشیا در خود هستند، بیهوده بود. چرا که حقیقت همان زندگی یا واقعیتی است که در جهان بیرون تجربه‌اش می‌کنیم. مهمتر اینکه خود امور واقع نیز مشکوکند. «امور واقع دقیقا همان چیزهایی هستند که وجود ندارند، تنها تعابیرند که وجود دارند. نمی‌توانیم هیچ امر واقع‌ای را ”فی‌نفسه“ مسلم و مقرر بداریم.» و با این منظرگرایی، راه گریزی باز کرد برای دوری از هماوردی خونین و بی‌ثمر مطلق‌های متنافی‌. وقتی گفت «خدا مرده است»، تنها به مرگ ارزشها اشاره نمیکرد، همین را نیز در نظر داشت. یعنی زورمداران، ديگر نخواهند توانست به نام او نهادهای خود را سرپا نگاه دارند. دیگر نمی‌توانند سیاست‌هایشان را به نام او بر بدن‌ها حک کنند. چرا که از این پس هر فرد خود را مالک شادی‌های زندگي‌اش خواهد شناخت، با تنی رها و آزاد.

این رهایی به سرگردانی ابدی می‌انجامد و یا ساحلی برای آرامش وجود دارد؟ آنچه از دور دیده می‌شود ساحل ”هنر“ است. «هنر همچون تنها نیروی برتر در برابر هر اراده‌ی نفی زندگی، همچون آنچه ضد مسیحی، ضد بودایی و ضد هیچ‌انگار به منتها درجه است.» آن جذبه ی بزرگ که ما را به زندگی متقاعد میکند، هنر و هیچ چیز جز هنر!

@eyvaztaha

درباره‌ی مارکس | #ایواز_طاها
سه منتقد بزرگ مدرنتیه (2)

مدرنیته‌ی غربی سه منتقد بزرگ دارد: مارکس، نیچه و فروید.

مارکس اقتصاد را به مرکز تاریخ آورد و ایدئولوژی، سیاست و اخلاق را سایه‌ی از روابط تولید انگاشت. اهمیت چنین رویکرد رادیکالی، فارغ از نقدهای بنیان‌افکن پست‌مارکسیست‌ها، زمانی عیان می‌شود که دهانی باشد و نانی در میان نباشد. عطار در سال قحطی نیشابور چهل شبانه‌روز نه مسجدی را گشوده یافت و نه صدای اذانی شنید. پس از آن به این نتیجه رسید که نام اعظم خداوند نان است. وقتی یک حوزه‌ی علمیه به کار معدن‌داری می‌پردازد، و یکی دیگر به کار مدیریت کارخانه‌ی لاستیک‌سازی، یعنی دینداران نیز به درس‌هایی که مارکس به جهان سرما‌یه‌داری عرضه‌کرد در خفا گوش فرامی‌دهند. البته اگر مارکس درس اقتصاد را پیشتر از آنان نیاموخته باشد.

عادلانه نیست که نام مارکس بی‌درنگ درندگی استالین را به یاد آورد و یا انجماد زندگی در کره‌ی شمالی را. گو اینکه نمی‌توان فجایعی را که یک مکتب و یا ایدئولوژی پدید می‌آورد، با این استدلال ساده از سر وارکرد که: «عقیده از آزمون جداست، و یا یک مکتب مسئولیت تحقق‌اش را برعهده ندارد.» به عبارت دیگر، نمی‌توان مسئولیت‌ جزایر گولاگ، انقلاب خشونت‌بار فرهنگی مائو، و کشتار نیمی از مردم کامبوج به دست خمرهای سرخ را به تمامی از دوش مارکسیسم برداشت. لیکن در عین حال نمی‌توان رهاوردهای عظیم سوسیال دموکراسی اروپا را به پای مارکس ننوشت و یا افتخار بسیاری از جنبش‌های عظیم جهان سوم، مکتب فرانکفورت، فمینیسم، پست‌مدرنیسم و دموکراسی رادیکال را از وی سلب کرد. از کنگره‌ی آفریقای جنوبی تا جنبش زاپاتیست‌‌ها، از جنبش عدالت‌طلب پیشه‌وری تا الهیات رهایی‌بخش آمریکای لاتین، از جنبش سیاهان تا عصیان فراگیر 1968، همه مدیون مارکس‌اند. و اگر قرن حاضر نسبت به قرن نوزدهم قرن عادلانه‌تر و انسانی‌تری است، مارکس در این بهروزی سهم درخشانی دارد.

مارکس یکصد سال قبل از اختراع موشک، همچون موشک بالستیک بر توده‌ی انباشته ثروت و قدرت فرود آمد. وقتی شبح مارکس بر سر اروپا سایه افکند، سرمایه‌داری افسارگیسخته، و به تمام معنی استثمارگر، با دستپاچگی سرعقل آمد. (چنان سرعقل‌آمدنی که الان از بسته‌شدن هر کارخانه‌ای کارگران بیش از کارفرمایان ناراحت و درمانده می‌شوند.) با این‌همه، عقلانیتی را که سرمایه‌داران از مارکس فراگرفتند، سردمداران حکومت شوراها فراموش کردند. خشونت الهیاتی لنین برای استالین راه باز کرد تا جامعه را گرفتار گردابی از فاجعه‌ها برای بازتولید کل جامعه بر اساس یک نسخه‌ی مرامی بکند. تولید انسانی متناسب با سوسیالیسم موعود، نه سوسیالیسمی در شأن انسان موجود.

سوسیالیسمی که در اتحاد شوروی تحقق یافت ترکیبی از والاترین آرمان‌های بشری بود: برده‌داری را از جوامع پیشاتاریخی به ارث برده بود، بدویت‌گرایی را از دنیای باستان، حکومت بی‌رحمانه را از قرون وسطا، استثمار را از سرمایه‌داری و نامش را از سوسیالیسم.

@eyvaztaha

فعالان ملی را آزاد کنید! | ایواز طاها

رخدادی نظم جاری امور را برآشفته است.
فرزندان آذربایجان برای گرامی‌داشت زادروز بابک خرم‌دین به گونه‌ی مسالمت‌آمیز و بدون ایجاد مزاحمتی برای شهروندان در قلعه‌ی بابک گرد می‌آیند. ولی حکومت معلوم نیست با استناد به چه قانونی شماری زیادی از آنان را زندانی می‌کند. گویا مردمان این کشور تنها برای تأیید حکومت می‌توانند گردهم آیند، اردوکشی خیابانی کنند، و شعار دهند.

دولت روحانی که در آستانه‌ی انتخابات با حرارت از حقوق شهروندی می‌گفت، حالا مسئولان ریز و درشت محلی‌اش خود عاملان فشار بر فعالان ملی شده‌اند و نمایندگان مجلسی که علی القاعده باید عصاره‌ی ملت باشند، روزه‌ی سکوت گرفته‌اند.

رسانه‌ی خودخوانده‌ی ملی که سالروز مرگ یک شهروند آمریکایی در دالاس را هم گرامی ‌می‌دارد، و یا درباره‌ی مواخذه‌ی یک گوینده تلویزیون در عربستان سعودی سوگواری می‌کند، در این گونه حوادث سکوت پیشه کرده و یا با دهانی آلوده، به قضاوت محبوسان نشسته است.

اینها همه قابل درک است. اما آنچه قابل درک نیست رفتار بخش عظیمی از روشنفکران تمرکزگرا است. اینان بیشتر در دلِ نظمِ مستقر به نقد می‌پردازند و از فاصله‌ای امن نقش اپوزسیون را بازی‌ می‌‌کنند. از این رو معمولن از کنار رخدادهایی که قابل هضم در گفتمان هژمونیک نیست، بی‌اعتنا می‌گذرند. رخدادهای مورد نظر اینان اغلب خنثاست و چندان در دوردست‌ها قرار دارد که دامن پاک تئوریک‌شان به هیچ عمل دردسرآفرینی آلوده نمی‌شود.

وتوی پی‌در‌پی روس‌ها بهانه‌ای به دست غرب داد تا بی‌عملی فاجعه‌بار خود در برابر دیکتاتوریِ موروثیِ تک‌حزبیِ اسد را توجیه کند و وجدان جمعی خود را آسوده. بر همین منوال، نهاد قدرت با تولید برچسب‌های اتهام‌آور بهانه به دست نخبگان، روشنفکران و فعالان حقوق‌بشری می‌دهد تا بی‌هیچ احساس شرمی ردای بی‌عملی بپوشند. برچسب پان‌ترکیسم یکی از اینهاست. عالمانی هستند که در ساحت تفکر وقتی با اصطلاح ”ذات‌‌گرایی“ مواجه می‌شوند با چندش و دستپاچگی، از چنین نگرش منسوخ و استبدادآفرینی تبرا می‌جویند. اما همین عالمان وقتی با غیریت‌هایی مواجه می‌شوند که بودنشان شکافی در دل نظم موجود می‌افکند، سراسیمه به برچسب‌های ذات‌گرایانه‌‌ پناه می‌برند.

تو گویی همینکه اینان کسی را پان‌ترکیست، تجزیه‌طلب و یا فتنه‌گر بخوانند، بی‌درنگ مجموعه‌ای از معانی دلخواه بر آن متهم بار می‌شود. این درسی است که به رغمِ مخالف‌خوانی‌هایِ صوریشان از نهاد قدرت فراگرفته‌اند. همینکه نهاد قدرت برچسبی چون فتنه‌گر، منافق، ضدانقلاب و پان‌تورکیست را به کار می‌برد، گمان می‌کند که آن اصطلاحات بی‌درنگ از خوشه‌ی‌ معانی موردنظرش گرانبار می‌شوند. یعنی اگر سه میلیون نفر از مردم پایتخت در سکوت و آرامش به احتمال تقلب در آرایشان اعتراض کنند، با یک نظر نهاد قدرت در چشم‌به‌هم‌زدنی همه فتنه‌گر می‌شوند. و یا آنکس که ضدانقلاب نامیده می‌شود به دلیل تقابل با ذات پاک موجودی به نام انقلاب، بی‌درنگ آکنده از شرارت می‌شود و اردوگاه خیر می‌تواند وی را حذف و طرد کند. ذاتی بودن خیر در اردودگاهِ حاکمِ خاصیت اعجازآمیز دارد. اعجاز این است: به رغم عقب‌ماندگی اقتصادی، وجود فساد گسترده، بحران محیط‌زیستی، پربودن زندان‌ها از محبوسان عقیدتی، کشتار سال 67، سیاست‌های اشتباه دوران جنگ، تحمیل نامزدهای خاص برمردم تحت عنوان نظارت استصوابی، و مسدود بودن مجاری گردش ثروت و قدرت حتا گَردی از پلیدی نیز بر آن ذات پاک نمی‌نشیند. غافل از اینکه درهمه‌ی این احوال صرفا یک نامگذاری درجریان است و ذاتی خارج از کلمات وجود ندارد.

انبوهی از شهروندان مطالباتی دارند که همه‌‌شان را می‌‌توان در ذیل عدالت و آزادی گنجاند. مطالبات روشن و ساده‌ای چون آزادی بیان، آموزش به زبان مادری، امکان انتخابِ پوشش و سبکِ زندگی، حق تفکر بر اساس خاطره‌ی جمعی، و تکریم شاعران و عالمان خود. مثلن می‌خواهند در کنار بیدل دهلوی و ابن‌عربیِ اندلسی در کتاب‌‌های درسی با آثار عمادالدین نسیمی تبریزی یا شیروانی و میرزا معجز شبستری نیز مواجه شوند. جواب صاحبان قدرت مشخص است. روشنفکران مرکزگرا که جایگاه معنا و داوری را در اختیار دارند و حکومتِ اقتدارطلب که به قوه‌ی قهریه متکی است برچسب مُندرسی چون پان‌ترکیسم را بر دهان یکدیگر ‌می‌گذارند تا بخشی از مردمان را با آن بنامند تا آن مطالبات لجن‌مال شوند. با این گمان که نفس همین نامیدن بر محکومیت فعالان ملی کفایت ‌می‌کند. این گمان به رغم تکرار سرسام‌آورش مضحک و غیرخردمندانه است.

اگر روشنفکران تمرکزگرا ملتفت نشوند که دیگر با برچسب‌های مهیب نمی‌توان مطالبات ساده‌ را از ذهن‌ها زدود، به زودی راه برای نابودی کلیتی بازخواهد شد که آنان در پی حفظ‌اش هستند.
@eyvaztaha

آیا فوتبال زیبا نمی‌تواند تنها خودش باشد؟ |#ایواز_طاها

بازی زیبای کرواسی-روسیه برایم یک بازی خنثای فوتبال نبود، چیزی آمیخته به احساس، ایدئولوژی و سیاست بود. از حذف برزیل ناراحت شده بودم اما این نخستین مسابقه‌ای بود که هیجان را بر وجودم مستولی کرد و نفسم را به شماره انداخت.

بازیکنان و تماشاگران روس و کروات فرفی برایم ندارند. هر دو طرف همنوعان من‌اند. اما در زیباترین مسابقه‌ی جام جهانی 2018 آرزوی باخت روسیه را داشتم. این تسلی کوچکی بود برای استیصال در برابر یک گروه مافیایی در کرملین. گروهی که چچن را به خاک و خون کشید، ضمانت تداوم اشغال قره‌باغ را فراهم آورد، با یک پروژه‌ی منسوخ اتمی در بوشهر پول نفت خوزستان را به یغما برد، و از سوریه سرزمینی سوخته به جای گذاشت. همین چند روز پیش بود که جنگنده‌های پوتین با ششصد سورتی پرواز آخرین کورسوی آرزوهای مردم سوریه را که نخستین بار بر زبان دانش‌آموزان درعا جاری شده بود، به حرمان تبدیل کردند.

روس‌ها هم مثل هر ملتی حق شادی و پیروزی دارند. اما باخت روسیه از این جهت مهم بود که امکان مانور ملت‌پرستانه‌ی دیگری را از پوتین گرفت. از این رو، هم رقص کوتاه رئیس جمهوری زیبای کرواسی مایه‌‌ی فرح شد و هم چهره‌ی درهم‌کشیده‌ی پنهان پوتین احتمالا تبسمی بر لبان عمران سوری نشاند. کودک خردسالی که چندی پیش از زیر آوار جنایت اسد بیرون کشیده شد.

آرزوی من آرزوی محالی است. فوتبال زیبا نمی‌تواند تنها خودش باشد. مثلن تراکتور تنها تیم فوتبال نیست. تراکتور منزلت فعلی خود را مدیون جایگاهی است که در عرصه‌ی نمادین اشغال کرده است. این امر در علم، هنر و سیاست هم صادق است. علم بر مبانیِ غیرعلمی متکی است، فرم در هنر محتاج پسمانده‌ی مضمون است، و دموکراسی نمی‌تواند صرفا به شهروندی که از همه‌ی تعین‌های جنسی، اتنیکی، دینی و طبقاتی‌اش عاری شده متکی باشد. هر چیزی معنای خود را از آنچه نیست کسب می‌کند.

#فوتبال #جامـجهانی #کرواسی_روسیه #سوریه

@eyvaztaha

اعتیراف | #ایواز_طاها

قیزلار تلویزیون ائکرانیندا اعتیراف ائتدیلر. سن دئمه هئچ بیر قورغو [توطئه] تورونا دوشمه‌دن اونلار اؤز عشق‌لرینه رقص ائدیرمیشلر. سوریا دئوریمینده بشار أسد ده ”اعتیراف“ مسئله‌سیندن گئنه بولا یارالاندی. بونلاری نظره آلاراق “اعتیراف“ باره‌ده یازدیغیم مقاله‌‌نین خلاصه‌سینی وئریرم. مقاله 2011-جی ایلده آزادلیق قزئتینده گئتمیشدیر.

”اعتیراف“ ایقتدارین کوتله‌یه قارشی ایره‌لی سوردویو آخماق آرگومئنت‌دیر. بئله کی، گیروْو گؤتوروله‌رک محبس کونجونه سیخناشدیریلیمش وطنداش‌لارین آغزینا ایسته‌نیلن سؤزلر قویولور. دوستاق، تلویزیون محکمه‌سینده اؤزونه قارشی تانیق [شاهد] روْلوندا چیخیش ائدیر.

کئچمیش زامان‌لاردا حؤکمدارین بوینوندا وطنداش‌لارین حاققی یوخ ایدی، اونون اؤنونده یالنیز وظیفه‌لری واریدی. همین دؤنم‌لرده مشروعیت قازانماغین یولو زوراکیلیغین گؤستریمیندن [نمایشیندن] کئچیردی. حاکیم کوتله قارشیسینا اؤلوب‌ـ اؤلدورمکدن باشقا بیر یول قویموردو. بیچاق سومویه دایاندیقدا وطنداش مجبورن دیره‌نیش سنگرینه سیغینیردی. سوندا ایسه ایکی واریانتین بیری آلینیردی: وطنداش یا اؤلدوروب اؤزو ده یئنی آدامجیل حاکیمه چئوریلیردی، یا دا گؤرونمزین وحشی‌لیک‌له اؤلدورولوردو. بو ایکینجی واریانتدا حاکیم سوره‌ک‌لی اولاراق محکومون اعترافینا مؤحتاج ایدی. گئنیش مئیداندا توپلاشمیش جاماعاتین گؤزو اؤنونده سوچلو آدام اؤز گوناهینی بوینونا آلیب، حاکیمدن باغیش دیله‌ییردی. بو باغیش اوْندان اسیرگه‌نیلیردی. چونکی بئله بیر تؤره‌ندن مقصد، رحمت قاپی‌لارینی آچماق دئییلدی، ان چیلپاق دهشتی کوتله‌نین بیلینیجده یئنیدن جانلاندیرماق ایدی. بئیین‌لرده فیرلانان عوصیان دوشونجه‌سینی داغلاماق. محکوم بئله بیر دهشت تاماشاسیندا بوتون اینسانی حاق‌لاریندان سویوندورولموش حئیوانا چئوریلیر، آغیر ایشگنجه‌لر آلتیندا جان تاپشیریردی. آماج ایسه حاکیمین قورخونج مهابتینی یئنیدن ایستئحصال ائتمک‌ ایدی.

بشر تاریخینده دؤولتچیلییین آیریلماز حیصه‌سینه چئوریلمیش بئله دیوان توتمالار 18-‌جی یوزایللییین سون‌لاریندان اؤز فونکسیاسینی ایتیردی. بونون سببینی اینسانین “وظیفه” آغیرلیغیندان “حاق” آنلاییشینا کئچمه‌سینده آختارمالیییق. اوْرتا چاغدا اینسانین حؤکومت قارشیسیندا یالنیز وظیفه‌سی واریدی. چونکی گوج صاحیب‌لری اؤز مشروعیت‌لرینی یا گؤیدن آلیردیلار، یا دا قیلینجدان. آمما رنسانسدان باشلایاراق “حاق” مسئله‌سی قابارماغا باشلادی. اینسان، وظیفه‌ ایله یاناشی حاق قازانمالی اولدو. بونون اوچون ایشگنجه و اعتیراف یا آرادان قالدیریلدی یا دا گیزلینه چکیلدی. حؤکمدار کوتله‌ قارشیسیندا داها اؤز جللاد گؤرکمینی نومایشه قویا بیلمزدی.‌ سانکی اعتیراف، منفی بیر گؤستریجییه چئوریلدی: حاکیمیتین دموکراتیک اولوب اولماماغی‌نین بیر شرطی همین فئنومئن‌له باغلی اوْلدو.

اعتیراف‌لار یالنیز بللی سانیقین [متهمین] قارانلیق بوجاق‌لاردا وحشیجه دیندیریلیب تلویزیون اکران‌لارینا چیخاریلماسی‌نین گؤستریجیسی دئییل. اعتیراف حؤکومتین ظاهیرن ساغلام گؤرونن گؤوده‌سینده‌کی آغیر خسته‌لیک‌لری گؤرونره چیخاریر. اعتیراف، هر بیر حؤکومتین توتالیتار ماهیتی باره‌ده‌کی مفکوره‌‌لری اوست‌بیلینجیمیزه داشیییر. سانیق [متهم] اؤزونو محکوم ائتدیکده حاکیمین مشروعیتینده چات یارادیر. بونونلا دا سیاسی قورولوشون ظاهیری بوتؤولویونو پارچالاییر. حاکیم، اعتیراف ائده‌نین بوغاز دلیییندن اؤز قورخوسونو باییرا اوفورور. اعتیراف یالنیز قارانلیق کونجده دیندیریلمیش سوچلونون روحونو پارچلامیر، ایقتدارین مومیالانمیش وارلیغینی دا دارماداغین ائدیر.

اعتیراف اؤزونه قارشی ایشله‌ییر. چونکی تام یالان آکسییا اولدوغو اونون بیچیمیندن [فورماسیندا] آیدین اولور. چونکی اعتيراف ائدن اینسان اؤز درديني دئييل، قودرتين داش اوره‌يينه جالانان ايضطيراب‌لاري هايقيرماق مجبورییتینده قالیر. قودرتين ديله‌يي ابدي قالماقدير، سانیقدان ايسه بو ابدييتي اونا باغيشلاياجاغيني اومور. بو ایسته‌یی سانیغین سؤزلری دئییل، اعتیرافین فورماسی ایفشا ائدیر.

یاخشی بس “گوج” بو پارادوکسیکال مسئله‌یه نییه بویون قویور؛ حاکیم اونا قارشی یؤنلمیش اعتیرافین قورخونجلوغونا نییه دوروش گتیریر؟ جاواب ساده‌دیر. چونکی حؤکومت، اوْنو کونجه دیره‌میش کوتله‌نین تله‌سیک ضربه‌سیندن بو آن، بوردا یایینماق ایسته‌ییر. او، قومارا قورشانیر. اوزون سوره‌ اونا گره‌ک‌لی اولان مشروعیتی‌‌نین بیر بؤلومونو قوربان وئره‌رک، عاجل تهلو‌که‌نی باشیندان سوْوماق ایسته‌ییر. بئله بیر دورومدا حاکیم ایندیکی تهلوکه‌نی (خالق عصیانینی) قارشیلاماق اوچون اوزون سوره‌لی مشروعیتی‌نین هامیسینی دا قوربان وئره بیلر، اؤز جانینی دا.

@eyvaztaha
قایناق:
https://www.azadliq.info/6860.html
https://www.azadliq.info/6883.html

اعتراف

رسانه‌ی خودخوانده‌ی ملی چند دختر نوجوان را جلوی دوربین نشاند و از آنها اعتراف گرفت. اگر از دید آن نوجوانان پشت صحنه‌ی مهیب چنین عملی را بنگریم ترومای عظیمی را تجربه خواهیم کرد. این حادثه بهانه‌ای شد تا خلاصه‌ی از مقاله‌ام را که درسال 2011 تحت عنوان ”شکنجه و اعتراف” در روزنامه‌ی آزادلیق [آزادی] چاپ باکو درج شده بود، دوباره به عرصه آورم.

مقاله را پس از مشاهده‌ی اعترافات چند نوجوان سوری با چهره‌ای خونین در تلویزیون سوریه نوشتم. اعترافات در تاریخ دوم آوریل 2011 پخش شد و من بلافاصله نوشتم اگر انقلاب لیبی با 50 هزار کشته به نتیجه برسد انقلاب سوریه با 500 هزار کشته نیز به نتیجه نخواهد رسید. چرا که مقاومت در مقابل رژیم چنان درنده‌ای بسیار دشوار خواهد بود.

برای کسانی که با زبان ترکی آشنایی دارند ممکن است این خلاصه به خواندنش بیارزد.

خلاصه را به خط عربی در همین کانال بخوانید:

@eyvaztaha

اصل مقاله را به خط لاتین اینجا بخوانید:
https://www.azadliq.info/6860.html
https://www.azadliq.info/6883.html

اصل مقاله را به خط عربی اینجا بخوانید:
http://www.eyvaz.org/?p=28

نئجه یازاق: ”تأسف ائدیجی“ یازمایین! | #ایواز_طاها

بیلمیرم بو چیرکین ”تأسف‌ ائدیجی“ سؤزو هاردان دیل‌لره دوشوب؟ ایسماریج [مئساژ] وار ”تأسف‌ ائدیجی“ ایله باشلانیر؛ بعضن گومان ائدیلیر، ”تأسف ائدیجی“ سؤزونو ایشلتمه‌دن آنلامی یئترینجه چاتدیرماق اولماز؛ بعضن ده سیاسی بیر اولایین تراژیک ماهیتینی گؤسترمکده ”تأسف ائدیجی“دن یان کئچیلمیر.

سانال اورتامدا بئله بیر جومله ایله قارشیلاشدیم:
ــ تاسف ائدیجی دیر که حبس اولان اشخاص لار حبس ده اولا اولا... (ألبته جومله‌نین باشقا بؤلوم‌لری ده سهودیر.)
”تأسف ائدیجی“ سؤزو فارسجادان گلمه یانلیش بیر ترجومه‌نین اورونوردور. ”تأسف‌ ائدیجی“نین فارسجا آنلامی “متأسف کننده و یا متأسفانه“ دئییل: تأسوف‌ ائدیجی: تأسف کننده؛ تأسوف‌ائدیجی‌دیر: تأسف کننده است. بئله بیر قورولوشون عئیبه‌جر اولماسی گون کیمی آیدین‌دیر.

جومله‌نین آنلامیندان آسیلی اوْلاراق بو پروبلئمی بیرنئچه قارشیلیق‌لا [معادل‌له] آرادان قالدیرماق اوْلار:
ــ تأسسوف‌له
ــ تأسسوف‌دوْغوران
ــ تأسسوفلندیریجی
ــ نه یازیق

اؤرنک:
ــ تأسسوف‌له، حبس اولونان/ دوستاق اوْلونان شخص‌لر محبسده‌یکن...
ــ حؤکومتین دیل مسئله‌سینه یاناشما طرزی تأسسوف دوْغورور.
ــ سیزین بو سؤزونوز تأسسوفلندیریجی‌دیر.
ــ نه یازیق/نه یازیق کی، دوستاق اوْلونان شخص‌لر محبسده‌یکن...
باجاردیقجا سون واریانتی ایشلتمه‌لیییک.

”تأسف‌ ائدیجی“ سؤزو اولدوقجا تأسسوف دوْغورور، یئری گلدیکده اوْنو اونودوب، ”نه یازیق کی“ و ”نه یازیق“ کیمی قارشیلیق‌لاری قوللانماق یئرینه دوشردی.

گؤروندویو کیمی ”تأسف“ سؤزونو تام فونئتیک یازمیشام: تأسسوف.

@eyvaztaha

”نئجه یازاق“ باشلیقلی ماتئریال‌لاری بوردا اوخویون:
http://www.eyvaz.org/?cat=30

اویاری

”نئجه یازاق“ باشلیقلی یازی‌لاری سایین اوخوجولارین سورولاری أساسیندا قلمه آلیرام. بعضن بیر سورو گلیر من ده باجاردیغیم قده‌ر جاواب وئریرم. جاواب‌لار تله‌سیک، یا دا اؤلچولوب بیچیلمه‌میش اولا بیلر. جاواب‌لارین سامباللیسنی اویغون بیر واختدا گئنیشلندیریب، ”نئجه یازاق“ باشلیغی آلتدا نظرینیزه چاتدیریرام.

بونون اوچون او جواب‌لارلا بو یازی‌لارین آراسیندا هاچانسا فرقلی‌لیک و یا حتا ضیددییت گؤرونه بیلیر. بو حاقدا یئنیدن منیم‌له یازیشماغا گره‌ک یوخ. خصوصی جاوابدانسا، ”نئجه یازاق“داکی‌لاری أساس گؤتورون. چونکی اؤزل جاواب‌لاری بیرنئچه دفعه گؤزدن کئچیره بیلمیرم، آمما گئنل یاییما حاضیرلادیغیم هرهانسی یازینی دفعه‌لرله دقیقشلدیرمک زوروندایام. البته بو، یانلیشلیق‌لاردان تام اوزاق اولدوغوم آنلامینی داشیمیر.

سایغی‌لارلا
ایواز طاها
@eyvaztaha
http://www.eyvaz.org

نامه‌ی محرمانه به حمیدرضا جلایی‌پور | #ایواز_طاها
ژن خوب و آهِ مادرِ ستارِ بهشتی

حمیدرضا جلایی‌پور واکنش‌ تعدادی از شخصیت‌ها را که از آزادی پسرش ابراز خوشحالی کرده‌اند در کانال تلگرامی‌اش جای داده است. فهرستی که از عطاءالله مهاجرانی گرفته تا علی شکوری‌راد و از مسعود بهنود گرفته تا حسام‌الدین آشنا را دربرمی‌گیرد. سکوت‌ این افراد درباره‌ی زندانیان دیگر و سخن‌گفتن‌شان درباره‌ی پسر جلایی‌پور چنان است که گویی در مقابل زندانی شدن دو ماهه‌ی وی انبوه زندانیان بی‌نام‌ونشان خسی بیش نبوده‌اند.

در حوادث دیماه گذشته که جلایی‌پور نیز با موضع‌گیری نادرست‌اش اصلاح‌طلبان را به سیبل نفرت مردم تبدیل کرد، بیست وپنج نفر جان دادند، شامل آن پنج تنی که ادعا شد در زندان خود را کشته‌اند. جز معدودی، قاطبه‌ی اصلاح‌طلبان یادی از این گمنامان شوربخت نکردند. کسی ندانست که در دل مادران این جوانان، که بی‌ریشه و برانداز و معجون نامیده شدند،چه توفانی از اندوه و رنج و ناچاری وزید.

همین چند روز پیش که امیر انتظام به عنوان قربانی چهل‌ساله‌ی نظام از دنیا رفت، تعابیری را که مهاجرانی در وصف پسر جلایی‌پور به کار برد، از وی دریغ کرد: «یوسف خندان ما.» لابد یوسفِ خوشنام هم پسر خود اوست که دریافت کمک مالی از عربستان هیچ خشی از زشتی بر چهره‌اش نیانداخت.

در بین پیام‌های انتخابی جلایی‌پور به موردی برمی‌خوریم که حاوی احتکارِ فضیلتِ تأثیر است فارغ از شرایط زمانی و مکانی. کسی می‌نویسدکه «گویا محمدرضاجلایی‌پور با چندتا داعشی هم‌بند است. بعید نیست اگر فرصت معاشرت داشته باشد بعد از یک مدت چندتا اصلاح‌طلب تحویل بدهد.» در این نقل‌قول از آرمانی‌کردن اصلاح‌طلبی که بگذریم، جلایی‌پورِ پسر ذاتِ پاکی دارد مقدم بر پدیداری‌اش، و در کانون حقیقتی نشسته که از متصرفات ابدی پدر و اقرانش است. وگرنه چگونه می‌تواند داعشیان را اصلاح‌طلب‌ کند بی‌آنکه گردی از داعشی‌بودن بر دامنش نشیند؟ هیچ احتمال برعکسی در میان نیست. زیرا این جریان گفتگو نیست که به صورت پیشایندی طرفِ حقِ را معین می‌کند، بلکه اینان پیش از هر گفتگویی برحق‌ و برنده‌اند.

جلایی‌پور هیچ تعارفی ندارد در ابراز نوستالژی کرسی قدرت از طریق درآویختن به ناسیونالیسم مذهبی-دولتی، چیزی شبیه پان‌ایرانیسم با روکش شیعی. و حال که خود را کمی در حاشیه‌ی خوان ثروت و قدرت می‌بیند، آرزوی موروثی‌کردن جایگاه قدرت از ناخودآگاه‌اش بیرون می‌جهد. این آرزو بی‌وجه نیست. اگر به گفته‌ی اکبر اعلمی نهاد قدرت در چهل سال گذشته میان یک الیگارشی هزار نفری دست‌به‌دست گشته، چرا جای پدران را فرزندان نگیرند. یکی می‌گوید: «کاش... محمدرضاها به جای زندان بر صندلی‌های حاکمیتی نشسته بودند.» این نوستالژی بی‌سابقه نیست. در حوادث سال 85 که واکنشی بود به کاریکاتور وقیح روزنامه‌ی ایران، جبهه‌ی مشارکت سکوت کرد و تنها یکی از شاخه‌های شهرستانی‌اش بیانیه‌ای پرسوز و گداز داد. سوز و گداز نه برای انبوه بازداشت‌شدگان، بلکه برای خود با این مضمون: اگر نیروهای دلسوز و کارآمد، یعنی اصلا‌ح‌طلبان، از چرخه‌ی قدرت به کناری رانده نشده بودند، چنین مشکلاتی پیش نمی‌آمد.

درست لحظه‌ای که جلایی‌پور با شعف و شوق تبریکات دوستانش را جمع‌آوری می‌‌کرد، نزدیک به صدنفر از فعالان آذربایجان بدون ارتکاب کوچکترین عمل خشونت‌آمیزی دستگیر شدند. اینها همان بخشِ بدونِ سهمِ جامعه‌اند که به رغم حق شهروندی و اشتیاق در تحقق امر سیاسی، هیچگاه سهمی مناسب در توزیع ثروت و قدرت نداشته‌ند. اما وی بی‌‌‌هیچ واکنشی به این حادثه، بی‌درنگ سرگرم ِاتهام‌تراشی در حقشان شد، همان کاری که دوستانش در سفارت آمریکا علیه امیر انتظام کردند. وی اتهام “پان“ را چندان اخلاقی کرد و ملت‌پرستی خود را چنان قدسیت بخشید که زندان کمترین مجازات به نظر آمد برای هر دگراندیشی.

نگارنده که خود طعم تلخ زندان را به خاطر آرمانش چشیده برای هیچ کسی آرزوی حبس و حصر ندارد، و از آزادی هرکسی شادمان می‌شود. لیکن وقتی رانت زندان هم به رانت قدرت و ثروت و فرهنگ اضافه می‌شود، و حبس و آزادیِ فرزندِ یک اصلاح‌طلب این‌همه برجسته، بی‌اختیار یاد قصه‌ی ژنِ‌ خوب می‌افتد. از معناشناسی این تبریک‌ها برمی آید که یک روز حبس ژن‌های خوب افضل است از مرگ ستار بهشتی‌هایی که خونشان هیچ متولی نام‌آشنایی ندارد.

این تمنای تلویحی جلایی‌پور که دیگران سخن‌اش را نه به واسطه‌ی الفاظِ آشکارش که در سایه‌ی حقانیت‌اش دریابند، محاجه با او را مشکل می‌کند. این خود ریشه در انحصار حقیقت دارد. با این‌همه، دیر نیست آن روزی که شراره‌ی آه مادران داغدیده آتش بر آن جایگاه انحصاری معنا و داوری بزند. جایگاهی که مهاجرانی‌ها و جلایی‌پورها جامعه را از فراز آن می‌نگرند و مطالبات ”دیگری“ را ردایی از شرارت می‌پوشانند.

#ستار_بهشتی #ژن_خوب #مهاجرانی #جلایی_پور #شکوری_راد #بهنود #اعلمی #زندان
@eyvaztaha

شاید «ژن شرافت» پیدا شود
#حمیدرضا_جلائی‌_پور

[در پاسخ به نوشتار #ایواز_طاها تحت عنوان «نامه‌ی محرمانه به حمیدرضا جلایی‌پور: ژن خوب و آهِ مادرِ ستارِ بهشتی»]

چون بحث نویسنده راجع به پسر من هست. زیاد علاقه ندارم در فضای عمومی در این مساله ورود پیدا کنم. الان فقط چون این اشتراک در این گروه بدون توضیح گذاشته شده بود به سه نکته خدمت همکاران عزیز اشاره می‌کنم:

1- اگر من یا فرزندم مال کسی را خوردیم، یا از امکانات عمومی استفاده کنیم و یا علیه شهروندی ظلمی کردیم آماده‌ایم پاسخ دهیم. تا آن زمان صریحا هم خودم و هم فرزندم افتخار می‌کنیم که توانایی خودمان را (هرچه که هست) در راه خیر عمومی این مرز و بوم بکار برده و می‌بریم. خصوصا افتخار می‌کنم که در چهل سال گذشته سه برادرم در دفاع از ایران و ارزشهای آن شهید شدند و خودم نیز ده سال در مناطق جنگی خدمت کردم. و بیست سال است که در تاسیس رسانه‌های آزاد جامعه مدنی فعالیت کردم، و تا جایی که در توان داشته‌ام با آموزش «جامعه‌شناسی آرشیوی» مبارزه کرده‌ام. و به سهم خودم در تعمیق واژه‌های «جامعه»، «جامعه‌مدنی»، «جنبشهای اجتماعی» بجای غائله، «جامعه‌محذوف»، «اصلاح‌طلبی»، «تبیین مراحل سه‌گانه دموکراسی» و «ناسیونالیسم مدنی» در برابر ناسیونالیسم باستانگرا، در عرصه عمومی ایران کوشش کرده‌ام.

2- خدا را شکر می‌کنم که خداوند فرزندی به من عطا کرده که جامعه‌شناسی اش را در خدمت به ایران بکار گرفته و در رخدادهای بزرگ ۱۳۸۸، ۹۲، ۹۴ و ۹۶ موثر و سربلند ظاهر شده و به رغم پنج بار حبس در برابر بازجوها زانو نزده است و از هیچکس هم طلبکار نیست. و بیش از آنکه به وضع خودش فکر کند بیشتر در بند آینده ایران است و مخالف درجه یک گسترش ناامیدی و حرفهای بی‌پایه در باره ایران است. من افتخار می‌کنم فرزندی دارم که از لحظه‌ای که از زندان اوین آزاد شده بجای نق‌زدن و نمایش رادیکالیسم دادن (و در فنجان توفان به راه انداختن) یک نفس دنبال پیگیری زندانیان محیط زیستی است- و مطمئنم تا انها آزاد نشوند آرام نمی‌گیرد. چون در زندان متوجه شده آنان نه فقط جاسوس نیستند و جرمی نداشته بلکه مدافع صادق اقلیم ایران بوده‌اند.

3- برای تحلیل کلان این نوع تخریب‌ها، من معتقدم ما در جامعه سیاسی ایران در دوره «عمل براندازانه دو مرحله‌ای» هستیم. طرفداران براندازی و فروپاشی و تجزیه ایران معتقدند باید دو گام برداشت. اول باید اصلاح‌طلبان غیر کاسبکار و موثر را زد و سپس می توان جمهوری اسلامی را برانداخت. شما این روزها می‌بینید پدر تاج‌زاده فوت می‌کند بعد بجای تسلیت علیه او در فضای آن‌لاین (از طریق کاربران مورد حمایت سعودی و سازمان مجاهدین خلق) بیشترین فحش را نثار او می‌کنند. سی نفر می ریزند محمد رضا را دستگیر می‌‌کنند و هشتک به ...مم راه می‌اندازند!! لذا شخصا از این تخریب‌ها زیاد جا نمی خورم و مطمئنم این تخریب‌چیان نفرت‌پرور به هدفشان نمی‌رسند. و اصلاحات با فرازونشیت و افتان خیزان به راه خود تا رسیدن به مرحله تحکیم دموکراسی ایران ادامه خواهد داد و ایران گردنه ائتلاف ترامپیسم را پشت سر خواهد گذاشت.

@eyvaztaha

اوغول | پابلو نئرودا

نئرودانین بو گؤزل شعرینی ”سالام ساروان“ روسجادان چئویرمیش، من ده شعرین اینگیلیسجه متنی اساسیندا اوندا أل گزدیرمیشم. بونجا سیاسی های‌کوی ایچینده بو شعر روحو بیر آنلیق دورولدا بیلر. #ایواز_طاها

هئچ بیلیرسن‌می، اوغلوم، بیلیرسن‌می
هاردان گلمیسن بیزه؟
آج‌یالاواج آغ قاغاییلی
اوزاق گؤل‌دن گلمیسن.

اونونلا من
قیشدا سو کناریندا
قیپ‌قیرمیزی تونقال قالادیق:
روحوموزو اؤپن دوداق‌لاریمیزا
رحم ائلمه‌دن
هر شئیی آتدیق اودون ایچینه،
یاشامی یاندیردیق آلوودا.

باخ، بئله گلمیسن بو دونیایا سن.

او، منیم یانیما گلمک‌دن اؤترو،
سنی بیرجه دفعه گؤرمک‌دن اؤترو
بؤیوک دنیزلری اوزوب کئچیبدیر.
من اونون اینجه بئلینی قوجاقلاماقچون
دولاشمیشام یئر اوزونو:
داغ‌لاریندان‌،
قوم‌لاریندان‌،
تیکان‌لاریندان‌،
ساواش‌لاریندا کئچمیشم.

باخ، بئله گلمیسن بو دونیایا سن.

سن سودان، تورپاقدان،
اوددان و قاردان،
اوزاق-اوزاق یول‌لاردان
گلمیسن یانیمیزا،
بیزی بیر-بیریمیزه قانداللایان
ظالیم سئوگیدن گلمیسن.

ایندی بیلمک ایسته‌ییریک،
بیزه دئییله‌سی هانسی سؤزون وار:
آخی سنه باغیشلادیغیمیز دونیا باره‌ده
سن بیزدن داها چوخ بیلیرسن، اوغلوم.

بیز بیر فیرتینا کیمی
سیلکه‌له‌میشیک یاشام آغاجینی أن گیزلی کؤک‌لرینه‌جن
سونرا سن باش‌قالدیرمیسان
او أل‌چاتماز بوداق‌لارداکی یارپاق‌لارین ماهنیسی کیمی؛
سنینله بلکه
چاتدیراق أل‌لریمیزی اوْ یارپاق‌لارا.



“The Son” – Pablo Neruda

Ah, son, do you know, do you know
where you come from?

From a lake with seagulls
white and hungry.

Near the winter water
she and I raised
a red bonfire,
wearing out our lips
from kissing the soul,
casting all into the fire,
burning our lives.

That’s how you came to the world.

But she, to see me
and to see you, one day
crossed the oceans,
and I, to hold
her small waist,
wandered all the earth,
across wars and mountains,
through sand and thorns.

That’s how you came to the world.

You come from so many places,
from water and earth,
from fire and snow,
you walk from far away
toward us two,
from the terrible love
that has bewitched us,
so we want to know
what you’re like, what you say to us,
because you know more
of the world we gave you.

Like a great storm
we shake
the tree of life
to its most hidden
root fibers
and you appear now
singing in the foliage,
in the highest branch
we reach with you.

tr. by Ilan Stavans and Alison Sparks

@eyvaztaha
www.eyvaz.org

اینتئرنئت اۆزره یئنی تئله‌رادیو شبکه‌سی
(عاجیل/فوری خبر)

نئچه آی‌دیر اینتئرنئت اۆزره درس اوْجاغی کیمی بیر تئله‌رادیو شبکه‌سینه فیکیرله‌شیریک. قورومون باشلیجا مقصدی تۆرکجه‌ میللی سؤیلمین گلیشمه‌سینه یاردیم گؤسترمک‌دیر. ألبته سؤز بؤیوک بیر پلاندان دئییل، خالقیمیزا اوزاقدان اؤیره‌تمه [آموزش از راه دور] ایمکانینی ساغلایاجاق کیچیک گیریشیمدن گئدیر.

اؤیره‌‌تمه ماهییتی داشییاجاق بو قوروملا داها بیر یئنیلیک یاراتماغی آغیر وظیفه کیمی حیس ائدیریک. بیر یاندان دیل‌له داها دریندن تانیشلیغا باشقا بیر جیغیر آچماق، اوْ بیری یاندان ایسه کیچیک قوه‌میزه اویغون اوْلاراق بللی مضمون‌لاری کیملیکچی سیاست، اؤزگورلوک، ائشیتلیک، دئموْکراتییا، چئوره‌نین قوْرونماسی و أخلاقی ده‌یرلره کؤکله‌مک. بو، چتین بیر مسئولیت اوْلدوغو ایله یاناشی بؤیوک ایددیعادیر. آمما مدنییتیمیزه بسله‌نن گئنیش ماراغی گؤز اؤنونه آلدیقدا، بئله بیر آماجا دوْغرو یؤنلمک کئچمیشه نیسبت داها قوْلای گؤرونور. اۆسته‌لیک، رسمی درس اوْجاق‌لاری‌ قاپیسی‌نین اۆزوموزه قاپاندیغیندان دوْلایی باشقا سئچه‌نه‌ییمیز یوْخ‌دور. کلاسیک درس ایمکان‌لاری‌نین اولوسوموزدان أسیرگندیېی بیر دورومدا، سانال اوْرتامدا کئچیریله‌جک درس کورس‌لاری أن یاخشی واسیطه‌لردن بیری‌ اوْلا بیلر. ‌

قورومون یارانماسی اوغروندا ایلک آددیم‌لاری آتان‌لار اوْلاراق مادی-معنوی گۆجوموز یئترینجه دئییل. بونون اۆچون بیلگین‌‌لر، یازیچی‌لار، اینجه‌صنعت خادیم‌لری‌ و یاتیریم صاحیب‌لری‌نین کؤنوللو یاردیم‌لارینا گؤز دیکمیشیک. هابئله، پلان کیمینسه آدیلا باغلی اوْلماقدان داها چوْخ توْپلو بیر چالیشمانین محصولودور. بونون اۆچون پلانین گئدیشینی کؤنوللو دوست‌لارین ایش‌بیرلیېی ایله یؤنتمه‌ېی دۆشونوروک. بونو نظره آﻻراق، ایسته‌نیلن ساحه‌ده اوزمان کیمی یئتیشمیش آرخاداش‌لارین یئته‌نه‌ېینه بئل باغلایاجاییق. آپاریجی عامیل اوْلاراق بونلارین مسئله‌‌یه قاتیلاجاغی هامیمیزی سئویندیره‌جک، ایشین اوغورلا سوْنوجلانماسینی گارانتی ائده‌جک.

سؤیله‌دیېیمیز آماجا قوْووشمانین بیرینجی شرطی تۆرکجه‌ درس‌لرین حاضیرلانیب اوْخوجو کۆتله‌سینه سونولماسی‌دیر. ألبته باجاریغیمیز داخیلینده بو درس‌لر آذربایجان تورکجه‌سیندن علاوه، تۆرکجه‌نین قاشقای کیمی قوْل‌لارینی دا ایچه‌ره بیلر. باشلانغیج مرحله‌ده درس‌لر ”تۆرک دیلی و أدبیاتی“، ”تاریخ“، ”فلسفه‌ و سوسیولوگییا“ و ”اوشاق أدبیاتی‌“ قوْنولاریندا کئچیریله‌جک، أل‌وئریشلی شرایط‌ یاراندیقدا ایسه موسیقی و سینما کیمی فن‌لری ده أحاطه دایره‌سینه آﻻجاق. دئمک، بیز آرتیق آیرینتی‌لارین آنالیزینه باشلامیشیق. ایندی اوزاقدان اؤیره‌تمه مسئله‌سینه گره‌ک‌لی اوْلان ایمکان‌لاری گؤتور-قوْی ائدیر، وئرلیش‌لرین پلانینی تؤکوروک. بو حاقدا سیزین ده فیکرینیزی اؤیرنمک ایستردیک:

1. شبکه اۆچون هانسی آدی مصلحت گؤره‌ردینیز؟
2. نئجه وئریلیش‌لر اؤنه‌ره‌ردینیز؟ وئریلیش‌لرین‌ مضمون و فورماسی باره‌ده هانسی شرط‌لره رعایت اوْلونمالی‌دیر؟
3. تئله‌رادیوْنون دیلی باره‌ده بللی مولاحیظه‌ و یا قایغینیز وارمی؟
4. هانسی ساحه‌ده أمکداشلیق ماراغینیز وار؟ (یؤنه‌دیم [مدیریت و اجرا]، تدریس، یازیچیلیق، چئویرمه، آپاریجیلیق [گویندگی و اجرا]، رئپوْرتاژ، گرافیک، یؤنتمن‌لیک، یاپیمچیلیق [تهیه‌کنندگی]، سس و تصویرله باغلی تئکنیکی باجاریق‌لار، و...)
5. ایشاره‌ ائتدیییمیز آلان‌لاردا أمکداشلیق ماراغی اولان آدام‌لاری تانیییرمی‌سینیز؟ اوْنلاری قوروما جالاشدیرا بیلیرمی‌سینیز؟
6. ایشین اوغورلو آلینماسی اۆچون گئنل تاپشیریق‌لار و تکلیف‌لرینیز نه‌دن عیبارت‌دیر؟
اؤنری، تنقید و گؤستریش‌لرینیزی بو آی‌دی‌یه گؤنده‌رمه‌نیزی ریجا ائدیریک:
@etaha
سایغی‌لار و سئوگی‌لرله
یؤنتمه گروپو طرفیندن
#ایواز_طاها

@eyvaztaha

http://www.eyvaz.org/?p=3476

تلاش برای راه‌اندازی تله‌رادیوی آموزشی ترکی بر روی اینترنت

به همراه تنی چند از دوستان مشغول رایزنی هستیم درباره‌ی یک تله‌رادیوی آموزشی بر روی اینترنت با تمرکز بر آموزش به زبان ترکی. هدف اصلی این رسانه کمک به تعمیق آشنایی مخاطبان با زبان ترکی است لیکن امیدواریم محتوای ضمنی آموزش‌ها ارتقا آگاهی درباره‌ی آزادی، عدالت، دموکراسی، محیط زیست، ارزش‌های اخلاقی و سیاست‌های هویتی را نیز موجب شود.

برنامه‌‌های این رسانه در مرحله‌ی اول شامل درس‌هایی در زمینه‌ی زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی (و احتمالا ترکی قشقایی)، تاریخ، بحث‌های مقدماتی در فلسفه و جامعه‌شناسی و برنامه‌های کودک خواهد بود.

این رسانه به صورت غیرمتمرکز و اغلب با کمک‌های معنوی و مادی مردمی اداره خواهد شد. از این رو،‌از مدرسان، نویسندگان، هنرمندان، گویندگان، مترجمان، کارگردانان، تهیه‌کنندگان و تمامی کسانی که در زمینه‌ی مدیا تجربه دارند درخواست همکاری داوطلبانه و مشارکت در مدیریت و اجرای طرح را داریم.

هنوز تاریخی برای آغاز پخش تعیین نکرده‌ایم. با این‌همه ،گمان می‌کنیم در چند ماه آینده پس از رایزنی‌های لازم با دوستان، سازماندهی نیروهای داوطلب و سنجش توان موجودمان کار را با تولید و پخش محدود روزانه به صورت آزمایشی آغاز کنیم.

منتظر پیشنهادها در زمینه‌ی همکاری، و راهنمایی‌ها در باره‌ موضوع و فرم برنامه‌ها هستیم. در صورت تمایل به طرق زیر تماس بگیرید:

@etaha
eyvaztaha@gmail.com

از طرف هیأت اجرایی
ایواز طاها
@eyvaztaha

مغان، سرزمین آب و آفتاب | #ایواز_طاها
مافیای قدرت و ثروت با تصاحب کشت‌وصنعت مغان در فکر بلعیدن این لقمه‌ی عظیم است.

دشت مغان امروزی تاریخ درازآهنگی دارد. این سرزمین نبرد اعراب برای گشایش سرزمین‌های دوردست، قیام بابک، تاجگذاری نادرشاه و جنگ‌های نابرابر روس‌ها با عشایر شاهسون را شاهد بوده است. در کتاب‌های جغرافیای تاریخی بعد از اسلام از موقان فراوان نام برده‌ و آن را بیشتر جزو آذربایجان شمرده‌اند. بلاذری صاحب فتوح‌البلدان که در جنگ موقان و گیلان حضور داشته، از تسلیم سواران دلیر اما اندک مغان در میان سالهای 9 تا 50 هجری سخن گفته است. در قدیم، همچنانکه مَقدِسی اشاره کرده، گرچه موقان شهری بوده در تلاقی دو رود ارس و کُر، لیکن بیشتر آن‌ را جلگه‌ای در کرانه‌ی رود ارس می‌شناخته‌اند. به گفته‌ی ابوالفدا موقان را به عنوان شهر شهرتی نیست و مشهور همان اراضی موقان است که دشتی است پهناور، پر از آب و نیزار مرتفع. از سال‌های پایانی سده‌ی چهارم دیگر نشانی از شهر موقان نیست و از شهرهای باجروان و برزند به عنوان کرسی ایالت موقان نام می‌برند. حمدالله مستوفی حدود موقان را از یک طرف دریای خزر، و از طرف دیگر تومان مشکین تا رود ارس برمی‌شمارد. به خاطر حرف‌های بسیاری که درباره‌‌ي مغان امروز نمی‌توانم بگویم، گذشته را بیش از این نمی‌کاوم.

مغان امروز قطب بزرگ کشاورزی و دامپروری است، با بزرگترین نرخ تولید محصول در هر هکتار که گاه به دو برابر متوسط تولید جهانی می‌رسد. مغان یکی از مهمترین مناطق کشت محصولاتی چون پنبه، چغندر، ذرت و گندم است. در مغان کارخانه‌های لبنیات، قند، علوفه، پنبه و آب میوه وجود دارند اما احداث اغلب اینها مربوط به زمان‌های گذشته‌ است. زمانی مغان نگین شمالغرب بود، شهرهای پارساباد و گرمی و بیله‌سوار به سرعت رشد و گسترش می‌یافتند، کشاورزی روش‌های کهنه و منسوخ را پشت سر می‌گذاشت و زن و مرد مغانی به یاری ماشین و تخصص اندک اندک پاهای تاول‌‌زده‌‌ی خود را از مزارع بیرون می‌کشید. اما در اندک زمانی سرمایه‌گذاری‌های دولتی فروکشید، سم‌های مورد استفاده در مزارع محیط زندگی را زهرآگین کرد، پساب‌های صنعتی رودخانه‌ها را بیالود و کارخانه‌های‌ چرم مغان و کشتارگاه به تاراج رفت.

مغان امروز دیگر تنها مزارع وسیع گندم و پنبه، کشتزارهای زرد و زیبای کلزا و آفتاب‌گردان، انبوه بوته‌های تمشک در ساحل رودخانه‌های خروشان و درختان قامت‌افراشته‌ی تبریزی در باغچه‌ها و مرزهای مزارع نیست. مغان امروز جایی است که در آن آلودگی محیط زیست و زیبایی طبیعت با خشونت تمام کنار هم نشسته‌اند. سال‌های سال است که در چند ده متری کرانه‌ی پیچاپیچ ارس با آن کوره‌‌راه‌های جنگلی‌اش، فاضلاب شهری یکصدهزار نفری دهان گشوده است برای بلعیدن آب و خاک و درخت. برای اینکه تناقض‌های نهفته در سرزمین مغان انباشته‌تر شود، در دل مزارع سرسبز جایی هست بنام ”زیر نهر تراب“ که فقر و مسکنت یک کشور نفت‌خیز را نمایندگی می‌کند. آنجا مردمانِ بی‌زمین به ناچار در کاشانه‌های کوچک نشسته‌اند، پشت کرده به عفونت نهر تراب، و دل‌نهاده به زلالِ آبِ دیوانه‌‌ی آراز که شتابناک گستره‌ی دریا را می‌جوید. درست در همانجا در پس زمینه‌ی لبخندهای نمکین کودکان که با عصمت دل‌انگیزی به ما زل زده‌اند، دیو اعتیاد چنگ انداخته به هسته‌ی هستی فقیرانی که نعمات مغان، از میوه‌های درشت گرفته تا گوشت لذیذ دام‌ها، از جلوی چشمانشان به بازارهای دوردست انتقال می‌یابند. مردمانِ این محلات مسکین صرفا در آمار و ارقام موجودیت دارند؛ ارقامی ناچیز که تنها در انتخابات متوالی به درد رای دادن می‌خورند. و درست در فردای هر رأی‌گیری، نمایندگان پیروز اولین کارشان فراموشی آنان بوده و برداشتن اولین گام برای استفاده از مواهب نمایندگی به واسطه‌ی گماردن خویشان خود در ادارات.

مغان سرزمین متناقضی است. مغان به گستره‌های نفت‌خیز همانند است، که دیگران را می‌آرایند و دست آخر نصیبی جز ویرانگی و استبداد و آلودگی محیط زیست نمی‌برند. امیدوارم نفتِ تازه‌مکشوف این منطقه برای آن در راه نباشد که به جای طلوعِ خورشیدِ خوشبختی، چرخه‌ی نکبت و ناداریِ بخشی از مردمان تکمیل شود. امیدواری من بیراه نیست که مغان سرزمینی است زیبا، سرشار از ثروت و کار و آب و آفتاب، و با مردمانی که بزرگترین سرمایه‌شان تمنای خوشبختی و هویت جلیلشان است.

(مقدمه‌ی کوتاهی که ده سال پیش برای کتاب عکس‌های آقای کوهی نوشته بودم با اندکی تغییر.)

#مغان #کشت_صنعت_مغان #کشت_و_صنعت_و_دامپروری_مغان #آراز
@eyvaztaha