Eyvaz Taha
1.23K subscribers
170 photos
46 videos
9 files
229 links
Söz candır əgər bilərsə insan/ Sözdür ki, deyirlər özgədir can @etaha
Download Telegram
نئجه یازاق: یانلیش جومله‌لره دوزه‌لیش | #ایواز_طاها

قروپ‌لار و کانال‌لاردا گئتمیش آشاغیداکی یانلیش جومله‌لره دوزه‌لیش وئرمیشیک. (سایغیسیزلیق اولماسین دئیه آدلاری دییشمیشک.)

✅ «قره داغ اولکه سی نین گور نئجه دیوانه سی یم. هم دوکتور یاشار، هم مهندس آنار هر ایکیسی توپراقلارینا اولان بورجلارینی وئردیلر... به قول آقای دوکتور: قره داغ توپراغی خیانت گوتورمز».

متنه بئله بیر دوزه‌لیش وئرمک اولار:
قاراداغ بؤلگه‌سی‌نین گؤر نئجه دیوانه‌سییم. هم دوکتور یاشار، هم ده مهندس آنار، هر ایکیسی، تورپاق‌لارینا اولان بورج‌لارینی اؤده‌دیلر. دوکتور دئمیش: قاراداغ تورپاغی خیانت گؤتورمز.

گؤردویونوز کیمی متنده ایملا قایدا‌لارینا رعایت اولونماییب، مثلن أک‌لرله کؤک‌لر آرالی یازیلیب. ”قره داغ“ سؤزونده آهنگ قانونو پوزولوب، ”اؤلکه“ و ”وئردیلر“ سؤزلری ایسه یانلیش گئدیب.

✅ «منده اللها اند ورمیشدیلر پایلاشدیم یالاندی دوزدی بیلمیرم»
جومله‌یه بئله‌جه دوزه‌لیش وئرمک اولار:
منی ده آللاها آند وئرمیشدیلر پایلاشدیم. یالاندی، دوزدو بیلمیرم.

جومله‌نی دیلیمیزین قورال‌لارینا داها اویغون بیچیمده یازماق اولار:
آللاها آند وئردیکلری اوچون من ده پایلاشدیم. یالاندی، دوزدو بیلمیرم.

✅ «بو قروپون یازیلی قوراللارین اوخویوب یارارلی پایلاشمالاریزلان قروپون گئدیشینده و دولاندیرماسیندا یاردیمجی اولون.»

جومله‌یه بئله بیر دوزه‌لیش وئرمک اولار:
بو قروپون یازیلی قورال‌لارینی اوخویوب یارارلی پایلاشمالارینیزلا قروپون دولاندیرماسیندا یاردیمچی اولون.

ریتوریک گؤزللییی نظره آﻻراق جومله‌نی ساده‌لشدیرمک ده اولار:
قروپون یازیلی قورال‌لارینا رعایت ائده‌رک، یارارلی پایلاشمالارینیزی أسیرگه‌مه‌یین.
ـــــــــــ
* باشقا یئرلرده بللی سببه گؤره ”قروپ“ سؤزونو ”گروپ“ کیمی یازیرام. ألبته رسمی دیلده ”قروپ“ گئدیر.
#دیل #نئجه_یازاق
@eyvaztaha
جاواد خان‌ین قبری هاردادیر؟

سایین دوستلار!
گؤرکملی آراشدیرماچی ناظیر احمدلی ”جاواد خان“ین قبری‌نین هاردا اولدوغونو آراشدیریر. او، قبرین معین ائدیلمه‌سی باره‌ده بیزدن یاردیم ایسته‌ییر.

ناظیر بی منه گؤندردییی مکتوبدا یازیر:
«جاوادخانی 1804-جو ایلده اؤلدوروب‌لر. گنجه‌ده دفن اولونوب. 1812-جی ایلده نعشینی ایرانا آپاریب‌لار. یئرینی بیلن یوخ‌دور. دئییله‌نه گؤره تبریزده دفن ائدیلمه‌ییب.

1990-جی ایلده گنجه‌ده اونا یالانچی قبیر دوزلدیب ساختاکارلیق ائدیب‌لر. من اونون حقیقی قبرینی تاپماق نییتینده‌یم. دئییرلر، قاجارلار سولاله‌سی‌نین آدلی-سانلی آدام‌لاری کرج شهرینده دفن ائدیلیب. علی شامیل قومدا دا دفن ائدیلن قاجارلارین اولدوغونو دئییر.

ائحتیمال ائدیرم کی، مشهدده، ایمام ریضانین مقبره‌سی‌نین یاخینلیغیندا دا دفن ائده بیلرلر.
من اونو نئجه آختاریم،کیمدن باشلاییم؟ کیمه موراجیعت ائده بیلرم؟ یقین همین دؤورو آراشدیران ایرانلی تاریخچی‌لر بیلر.
بو باره‌ده کؤمک گؤسترمه‌یینیزی خاهیش ائدیرم.
سایغی‌لاریملا.»

بو باره‌ده معلوماتینیز وارسا و یا موضوع ایله ایلگیلی معلوماتلی بیریسینی تانیییرسینیزسا لوطفن آشاغیداکی آیدی ایله علاقه ساخلایین:
@etaha

@eyvaztaha
”قیزیل گونش“ و منیم نوستالگییام | #ایواز_طاها

آلئن دئلون، اورزولا آندرئس، چارلز برونسون، توشیرو میفونه و آکیرا کوروساوا

“قیزیل گونش“ Red Sun وئستئرن فیلمینه بیر داها باخدیم. ترنس یانگ‌ین چکدییی بو کئیفییت‌سیز فیلمده گؤرکملی بیر آکتیور ایشتیراک ائدیر:‌ توشیرو میفونه (1920-1997). آکیرا کوروساوانین بیر چوخ کینو أثرلرینده رول ایفا ائتمیش میفونه‌نین اویون‌لاری لیریک بیر شعر قده‌ر گؤزل آلینیر. میفو‌نه‌نین قیرمیزی ساققال، راشومون، یئددی سامورای، و گیزلی ‌قالا فیلم‌لری کیمی شاه‌اثرلرده‌کی رول‌لاری اونودولمازدیر.

آمما میفونه‌نین منیم اوچون أهمییتی بؤیوک نوستالژیک سجییه داشیییر. منیم بدیعی نثر یازماغیم بیرینجی درجه‌ده کوبایاشی‌نین تأثیری ایله باشلانیب، و کوروساوانین تأثیری ایله گئنیشله‌نیب. بو آرادا کوروساوانین 16 فیلمینده رول آلمیش میفونه‌نین اویون قابیلییتی گؤزه‌للیک آبیده‌سی کیمی بلله‌ییمده حک اولونوب.

بوتون بونلارا باخمایاراق، توشیرو میفونه‌نین ”قیزیل گونش“ کیمی مضمون‌سوز بیر فیلمده اوینادیغیندان تأسسوف حیسسیمی گیزله‌ده بیلمیرم. گؤرونور آلئن دئلون و چارلز برونسون‌ون دا ایشتیراک ائتدییی بو فیلم، بازارین نبضینی توتماق اوچون چکیلیب. سونوجدا یاپون افسانه‌وی آکتیور أیلنجه‌ مدنیتی‌نین بورولغانینا سوروکله‌نیب.

@eyvaztaha

#Toshiro_Mifune #Akira_Kurosawa #Ursula_Andress

http://www.eyvaz.org/wp-content/uploads/2019/01/Sun_red.jpg
يئرلي راديو و تلويزيون‌لارين جالاق ديلی | #ایواز_طاها
(متنین خولاصه‌سی بوندان اؤنجه بو کانالدا گئتمیشدیر.)

آذربايجان توركجه‌سينده وئريليش يايان یئرلی راديو و تلويزيون كانال‌لاري گئنللیک‌له يانليش دانيشيرلار. ديليميزين کورلانماسیندا بونلارين بوراخدیغی بؤيوک ائتکی دانيلماز‌دير. بو بيلگي آراج‌لاري، اوخوجو، دينله‌ييجي و گؤروجولرین بؤيوك كوتله‌سي ايله دیالوگدا اولدوقلارینی گؤز اؤنونه آلدیقدا، مسئله‌نين اؤنمي داها دا آرتير.

گؤرونور، بئله بير آپاريجي مانعه‌دن يان كئچمك، ديلين آلین‌یازیسینا گؤز يومماقدان باشقا بیر آنلام داشيماياجاق‌دير. بیلیریک يئرلي راديولار کوتله‌نين دانيشديغي ديلدن‌ داها آرتيق «جالاق» ديلده دانيشيرلار. بعضن تكجه فعل‌لري آذربايجان ديلينده گئدن بو دانيشيق طرزيني، اؤز‌لليك‌له، آيري ـ آيري مسئول‌لارين چيخيش‌لاريندا آچيقجا گؤروروك. بو قارماقاريشيق اوسلوب تکجه باشی‌سویوقلوق و يا دجلليکدن سو ايچمير، اوچ باشليجا ائتکنه قاييدير: «سياسي تاپشيريق، جوغرافي سپه‌لنمه‌لر، و تورکجه‌ميز خصوصوندا ساوادسيزليق». باخمایاراق کی، سون ایکی عامیل ده سیاستدن سو ایچیر.

سؤزسوز تحصیل اوجاغی اولمایان بیر دیلین بیرگه یازی اوسلوبونون فورلاشماسی چوخ چتین‌دیر. بو ایسه هر بؤلگه‌ده گلیشن، و او بیری بؤلگه‌نین یازیسی ایله اویوشمایان عئیبه‌جر یازی اوسلوبونا گتیریب چیخاریر. هر حالدا من بوردا تکجه اوچونجو ائتکنه توخونورام.

تام متنی بوردا اوخویون
@eyvaztaha
نئجه یازاق: آشیق، یوخسا عاشیق؟ #ایواز_طاها

سایین دوست‌لاردان بیری سورشور: آشیق یازمالیییق، یوخسا عاشیق؟

گؤرکملی صنعتکار رحمتلیک عاشیق قافار فانی دونیایا گؤز یوموب. سؤزسوز او، ایندن بئله بلله‌ییمیزده یاشایاجاق. بیرچوخ متن‌لرده، بیلدیریش‌لرده، باش‌ساغلیق‌لاریندا اوستادین موسیقی منسوبیتینی بیلدیرن سؤز، آیری-آیری ایملا ایله یازیلدی: عاشیق و آشیق. بونلاری بیرلشدیرمک اولارمی؟

”نئجه یازاق“ کیتابیمین آشیق/عاشیق باشلیغیندا [مدخلینده] دئییلر: «بو ايکي واريانتي بيرلشديره‌رک آشيق يازماق اوْ سؤجوٍيون توٍٍرکجه‌ميزده منيمسه‌نيلمه‌سينه يارديم ائده‌ر. لاکين وورغون آنلاميني نظرده توتدوقدا، اوْنو عاشيق کيمي يازماق اويغون گؤروٍنور.»

بير آشيق أکه‌­سن بير ساز گؤيره؛
بير شاعير أکه‌­سن بير نانا حسرت؛
بير پاييز أکه‌­سن بير ياز گؤيره؛
من بونا حسرتم، آي آنا حسرت.
(نادیر ايلاهي)

#غفار_ابراهیمی #آشیق_قافار #عاشیق #نئجه_یازاق #ایوازطاها

@eyvaztaha
همین مدخلین تام متنینی بوردا اوخویون:
http://www.eyvaz.org/?p=3570
"Azərbaycan şeirinin patologiyası" başlıqlı çıxışa bir tənqid

Hasan Rəncbəri Şərəfabad:

İki dəfə dinlədim çıxışınızı. Mənim üçün verimli tərəfləri oldu . Əlbəttə ki, bizlər bir şeylər öyrənəbilək deyə siz zaman sərf edib əmək vermişsiniz, buna görə də sizə çox təşəkkür edirəm. Fəqət, diqqətimi çəkən bir məsələ vardır, səhv etmirəmsə dediniz ki: Təfəkkürü olmayan şair, xalqın zehnində müqəddəs olan mevzulardan (vətən, tanrı kimi) və ya üstün qonumlardan sui-istifadə edir, onlara və ya onlardan asılır, çatışmamazlığını ört-bas edir. bəlkə də belə demək olar ki, müqəddəs mevzuların boyuna oxşayır (şeirində), bir az da küçə-baca dililə desək onlara (misal üçün proltariyaya) yaltaqlıq edir, onlardan asılır .Çox doğrudur müşahidələriniz vəya Türkiyəlilərin dediyi kimi təsbitiniz. Amma, onlardan asılırmı yoxsa aslanırmı (və ya sallanır)? deyə düşündüm öz-özümə, sonra bir iki etimolojik lüğət sözlüyünə başvurdum, iki kəlmə də etimolojik olaraq eyni kökdən gəldikləri halda, məna oalaraq fərqlidirlər. Doğal (təbii) dil baxımından da, misal üçün, əyər mən bir yerdən və ya bir şeydən asılıramsa boğulub öləbilərəm, amma aslanıramsa, demək ki o yerdən və ya şeydən yapışmışam, özümü yuxarıda tutabilim deyə onu vəsilə etmişəm kimi bir vəziyyət. Əslində zənnimizcə çox da önəmli olmayan bu fərq doğal dildən ədəbi dilə və ya yanməna qatına daşınarsa bir az daha böyük səhv başa düşülməklərlə nəticələnməzmi? hər nə də olsa təfəkkürü olmayan şair müqəddəs mevzularla asılıb ölmək istəməz, onlardan aslanıb özünü yuxarı mövqeylərə çatdırmaq istər!

Eyvaz Taha:

Asılmaq sözünun əsas mənası sallanmaqdır, biz onu məcazi olaraq dar ağaçından asılmaq mənasında işlədirik. İzahlı lüətdə: "Bir yerə ilişib yaxud bir yerdən tutub sallanmaq". Bir dəstə gül olaydım, asılaydım yaxandan (Bayatı).
Diqqətinizə görə çox sağ olun. Xüsusilə son cümləniz mənə ləzzət etdi.

Hasan Rəncbəri Şərəfabad:

Dediyiniz doğrudur və irəli sürdüyünüz fakt ( bayatı) da ona haqlı bir misdaq, mənim isə məsələyə yanaşmağım kəlmədəki edilgənliyi diqqətə aldı. Yanı döyülmək, sevilmək, söyülmək, dağılmaq, sökülmək ( Məşhədi İbad“ o olmasın bu olsun“ operasında ondan beş manat kəsmək istəyənlərə deyir ee “Əşi vallah mən söküldüm!“) və buna bənzər kəlmələrdəki edilgənliyi qəsd edirəm. Doğal dildəki bu məntiqdən yola çıxaraq da fikir bildirmək istədim bu haqda. Nəisə..., sualımı cavablandırdığınız üçün çox təşəkkür edirəm, göstərdiyiniz nəzakət günümüzdə hələ hələ tapılmayan bir ərdəmdir.

@eyvaztaha
معلم‌شدن قبل از شاگردی‌کردن | #ایواز_طاها

نوآموزان زبان ترکی آذربایجانی باید زبان را از مرجع‌های قابل اعتماد یاد بگیرند. زیرا برخی از افراد بدون آنکه زبان را خوب بلد باشند آن را آموزش می‌دهند. بگذریم از اینکه بخشی از فعالان ملی به رغم مبارزه کردن بر محوریت زبان، عنایتی به درست نوشتن آن ندارند. اینها بیشتر از آنکه مُجدانه به خود زبان بپردازند، در باره‌ی زبان حرف می‌زنند. بر این بیفزایید غلط‌نویسی اکثریت بزرگ ادمین‌های شبکه‌های اجتماعی را.

پیشتر گفته بودم که برخی از گردانندگان کانال‌ها و گروه‌ها مصداق کسی هستند که قبل از تغییر خود می‌خواهد جامعه را تغییر دهد. نمونه‌ی ساده و اعلایش کسانی هستند که بدون خوب‌دانستنِ زبان، در این فضا به دیگران زبان یادمی‌دهند. به هدف خالص‌سازی زبان لغت‌نامه‌های چندین کلمه‌ای ارائه می دهند که اغلب آکنده از واژگان من‌درآوردی‌اند و یا معادل‌های نادرست.

یکی از علت‌های این امر، وجود انبوه کلمات بیگانه در زبان رسمی ترکی آذربایجانی است. این امر باعث شده که، علاوه بر استادان، هر نوآموزی به محض مواجهه با زبان نوشتاری به فکر جعل لغات جدید بیفتد. غافل از اینکه جعل واژه و اصطلاح یک امر صرفن مکانیکی نیست که به کمک یکی دو لغت‌نامه به فرجام رسد. زبان عبارت از آوار کلمات نیست، ساختاری است مبتنی بر دستور. و مهلکه همینجاست. بسیاری از کسانی که باکلمات بازی می‌کنند، کلمات سره‌شان را در جملاتی بکار می‌برند که با تأثر از دستور زبان فارسی نوشته شده است. افراد چرا به جای یاد گرفتن گرامر که زیرساخت زبان است، به واژه‌تراشی روی‌می‌آورند؟ دلیلش ساده است. زیرا یافتن واژه کار مشکلی نیست اما گرفتن نبض زبان در سطوح گرامر و گفتمان به زحمت‌ها، تمرین‌ها و ممارست بسیار نیاز دارد. در غیاب فرهنگستان، تنها کسانی حق دارند به واژه‌سازی و اصلاح زبان بپردازند که این مرحله‌ی سخت را پشت سر گذاشته باشند.

بگذارید مثالی بزنم. یکی از دوستان ناشناس با لحنی صمیمی مرا با جملات زیر به گروهشان دعوت می‌کند:
«اۆزلیڲی‌نیزه اۆرگ‌لنیب گلمیشم باغیشلاییٛن. اڲر گؤیلۇز اوْلسا بیزیم بیر توْپار واریمیز... چوْخ سئوینریک قۇللوغوندا فایدالاناق.»
نوشتم: «جانیم اوزلیک نه‌دیر؟»
جواب آمد: «بیری‌نین خۆصوصی یئرینه گلیب واختین آلاندا دئییریک اؤزلیک هامان (فارسجا اوْلور پیوی)»

علاوه بر غلط‌های املایی و دستوری و نقائص نشانه‌گذارانه، این جملات تقریبن بر اساس گرامر زبان فارسی نوشته‌ شده‌اند. لذا جا داشت پیش از واژه‌سازی نادرستی چون ”اؤزلیک“، به آموختن و تمرین ساختار زبان همت گماشته شود.

البته همه‌ی اغلاط محصولِ هوسِ واژه‌سازی و یا شوق آموزاندن دیگران نیستند، بلکه گهگاه به احساس مسئولیت حراست از زبان برمی‌گردند. در صداقت این افراد تردیدی نیست، مشکل کم‌اعتنایی به نکته ‌ای است که پیشتر عرض کردم: غفلت از اینکه زبان صرفا از کلمات آغاز نمی‌شود بلکه در واحد بزرگتری بنام جمله (که موضوع گرامر است) و واحد بزرگتر از آن بنام گفتمان تجلی می‌یابد. در ساختار دستوری نادرست، جایگزینی کلمات مشکلی را حل نمی‌کند.

به دلیل اهمیت فضای مجازی، افراد تأثیرگذارِ این فضا باید کار خود را به دیده‌ی جدیت بنگرند؛ و قبل از ارائه‌ی آموزش و رهنمود به دیگران، آموختن را در اولویت قرار دهند. با وجود معلمان زبردست چه نیازی هست که افراد کم‌صلاحیت متن‌های آموزشی غلط تولید کنند. بر این معلمان بیفزایید درس‌نوشته‌های دکتر #نطقی، مرحوم #زهتابی و متون گرامری از جمهوری آذربایجان را که مرجع قابل اعتمادی در زمینه‌ی آموزش زبان هستند. به ندرت دیده‌ام زبان‌آموزانِ زبان‌نیاموخته مثلن متنی از #ابراهیم_رفرف را مبنای کار خود قرار دهند و یا آن را در پایگاه مجازی خود بازنشر کنند.

البته زبان‌آموزی غلط بهتر از نبودن آن است به شرطی که معلم و شاگرد از این مرحله به سرعت عبور کنند. وگرنه مثل رادیو تبریز 70 سال در دایره‌ی بسته زبان غلط فاذری خواهند چرخید. با عنایت به این وضعیت، مخاطبان فضای مجازی بهتر است:
ــ متن‌های موجود در این فضا را انتقادی بخوانند؛
ــ زبان را از مرجع‌های قابل اعتماد یاد بگیرند؛
ــ ازبر کردن هر لغتی از هر پایگاه مجازی را به کناری بگذارند؛
ــ به جای تلاش‌ برای معادل‌یابی کلمات بیگانه، نخست گرامر و لحن نگارشی زبان مادری را درونی کنند. یعنی به جای وسواس شدید به کلمات بیگانه، اول از چنگ گرامر بیگانه رها شوند.
ــ و به جای ضایع کردن وقت خود با مطالب پراکنده‌ و مغشوش آموزشی، متن‌های درست بخوانند.

@eyvaztaha
نئجه یازاق: چئویرمه اؤرنک‌لری (1) | #ایواز_طاها

آنچه روزا لوکزامبورگ درباره‌ی حزب می‌گوید، بر افراد نیز شامل است: اگر کسی برای آزادی مخالفان ارزش قائل نباشد، پس از کسب قدرت، آزادی و دموکراسی را خفه خواهد کرد.

روزا لوکسئمبورگ‌ون پارتییا باره‌سینده سؤیله‌دیک‌لری فردلره ده شامیل‌دیر: موخالیف‌لرین اؤزگورلویونه ده‌یر وئرمه‌ین کیمسه، گوج قازاندیقدا اؤزگورلویو، دئموکراتییانی بوغاجاق.

ــــــــــــــــــــ
آندیرما: ”کیمسه“ عوضلییی/ضمیری بیزده چوخ‌واخت یانلیش ایشله‌نیر. کیمسه‌نین ایکی آنلامی وار:
الیف ــ بللی اولمایان شخص. کیمسه‌سیز کیمسه‌نی هریئرده گؤردوم (م. و. ویدادی)
ب ــ هئچ کیم. کیمسه اونون قاباغینا چیخا بیلمز. (گئنللیک‌له منفی جومله‌لرده ”کیمسه“ بو آنلامدا ایشله‌نیر.) کیمسه بیلمز کی، نئجه یاردان اولدوم مأیوس (س. ع. شیروانی)
ــــــــــــــــــــ

✅ بو کانالین یازی‌لارینی یالنیز فوروارد ائدین!
✅ کانالی باشقالارینا تانیتدیرین!
@eyvaztaha
سؤزومو دییشدیرمه‌یین!

اؤنجه‌کی پوست‌دا وئردیییم چئویرمه‌ اؤرنه‌یینده بئله بیر جومله گئتمیشدیر:

«روزا لوکسئمبورگ‌ون پارتییا باره‌سینده سؤیله‌دیک‌لری بیرئی‌لره ده شامیل‌دیر: موخالیف‌لرین اؤزگورلویونه ده‌یر وئرمه‌ین کیمسه، گوج قازاندیقدا اؤزگورلویو، دئموکراتییانی بوغاجاق.»

همین جومله کانال‌لارین بیرینده بو گونه دوشوب:

«روزا_لوکسئمبورگ‌-ون پارتییا باره‌سینده سؤیله‌دیک‌لری فردلرینده الینی دوتور:
موخالیف‌لرین اؤزگورلویونه ده‌یر وئرمه‌ین کیمسه، گوج قازاندیقدا اؤزگورلویو، دئموکراتییانی بوغاجاق.»

متنده:
ــ ”ده“ أکی آیری یازیمالی ایدی. یعنی بوردا ”فردلرینده“ سؤزو یانلیش‌ یازیلیب، “فردلرین ده“ یازیلمالی‌ ایدی.
ــ ”دوتور“ دئییل، رسمی آذربایجان تورکجه‌سینده “توتور“ یازیلیر.
ــ ”ألینی توتور“ بوردا آنلامسیزدیر.

بیر جومله‌ده اوچ دییشیکلیک، اوچو ده یانلیش.

سؤزلریمی یئنیدن یاییملایان دوست‌لارا تشککورمو بیلدیره‌رک، اونلاری یانلیش‌لارا بولاشدیرمامالارینی ریجا ائدیرم.

#ایواز_طاها
@eyvaztaha
بی‌شعوری | #ایواز_طاها

در فضای مجازی جملاتی از خاویر کرمنت درباره‌ی بی‌شعوری دست‌به‌دست می‌گردد. مثل اینها:
— کسی که بخاطر تعصب، راهِ تفکر را برخود و جامعه می‌بندد، بی‌شعور است؛
— کسی که به خود اجازه‌ی مداخله در تمام کارها را می‌دهد و بدون تخصص و آگاهی حکم می‌دهد، بی‌شعور است؛
— کسی که مدام در حال قضاوت بی‌جای دیگران است، بی‌شعور است؛
و...

جملات فوق ابهامی ندارند، ابهام در مصادیق این مفاهیم است. با همین ابهام ممکن است کسی احساس نکند که به خاطر تعصب، راهِ تفکر را برخود و جامعه می‌بندد و خود گرفتارِ بی‌شعوری است.

به عبارت دیگر ممکن است خود ما که با طیب خاطر این جملات را نقل می‌کنیم از مصادیقشان باشیم. یعنی خودمان بخاطر تعصب راه تفکر را ببندیم ولی فقط تعصب دیگران در مورد عقایدشان را ببینیم. بسیاری از افراد گمان می‌کنند بی‌شعوری فقط شامل حال دیگری است. مثلن ممکن است خود نژادپرست باشیم اما صرفن نژادپرستی دیگران را ببینیم. یکی از مصادیقش هم سخنِ نژادپرستانه‌گفتن درباره‌ی نژادپرستی است. ممکن است بدون آگاهی بنویسم و بدون تخصص حکم بدهیم، اما تنها بی‌شعوریِ دیگران را در این زمینه ببینیم.

بی‌شعوری تنها در سطح ناخودآگاه جریان ندارد بعضن حالت حماقت آگاهانه را دارد، نمونه‌اش قضاوت دیگران از طریقِ احتکارِ حق. بسیاری از افراد با ناشکیبی در حال قضاوت‌کردنِ دیگران از موضع حق هستند، بی‌آنکه معلوم باشد چگونه حقیقت تنها در چنگ آنها قرار گرفته و یا چرا تنها آنها در جایگاه حق نشسته‌اند؟ اغلب حقی در کار نیست، صرفن بی‌شعوریِ گستاخانه در میان است. سال‌ها پیش روزنامه‌ی کیهان چیزی نوشت به این مضمون: در ایران وفور آزادی بیان داریم، همه آزادند به شرطی که حق را بگویند.
نکته‌ی انحرافیِ این جمله در کلمه‌ی حق نهفته است. گوینده وانمود کرده که حق به همچون یک ترازوی عینی در بالا‌ی جامعه نشسته است و هرکسی می‌تواند داوری آنرا ببیند. حال آنکه حق خودش داور نیست موضوع داوری است. این انسان‌ها هستند که درباره‌ی حق یا ناحق‌بودنِ چیزی داوری می‌کنند. اینجا پای کلمه‌ی حق به عنوان داوری که پیشاپیش جانب گوینده را گرفته به میان کشانده شده تا آزادی را بکوبند. گوینده‌ی سخن مذکور به مددِ ابهامِ نهفته در کلمه‌‌ی ”حق“ هر سخنی را که مطابق میلش نباشد، می‌تواند ناحق بنامد و از شمول آزادی بیرون براند.

#ایوازطاها #خاویر_کرمنت #بیشعوری

✅ مطالب کانال را کپی نکنید، فوروارد کنید.
✅ کانال را به دوستان خود معرفی کنید.
@eyvaztaha
ایواز طاها:
دولت ایران به جای مذاکره با مخالفان خود، با مخالفانِ مسلحِ دولتِ افغانستان مذاکره می‌‌کند، دولت افغانستان نیز این حق را دارد که دست‌کم با مخالفان غیرمسلح و مدنی داخل ایران گفتگو کند.

#ایواز_طاها #افغانستان
@eyvaztaha
دئموکراسییه دوغرو حرکت و آیدین‌لارین تنقید وظیفه‌سی
#میلاد_بالسینی #ایواز_طاها

بو کانالدا یالنیز آدینی داشییان یازیچی‌نین یازی‌‌لارینا یئر وئریلیر. بو ایسه اوخوجو ایله أخلاقی بیر آنلاشمایا سؤیکه‌نیر. یعنی کانالین باشلیغیندا طاها یازیب باشقا یازارلارین أثرینی وئرمک‌له موخاطب‌لری زحمته سالمیش اولاریق. بئله‌جه یاناشمانین بیرجه ایسثتئناسی ایواز طاها ایله ایلگیسی اولان یازی‌لاردیر. (ألبته هانسیسا یازی‌‌نین بوردا وئریلمه‌سی تأیید آنلامینی داشیمیر.)
بو ایلکه‌یه دایاناراق سایین میلاد بالسینی‌نین آشاغیداکی یازیسینی، ویرگولونه نؤقطه‌سینه توخونمادان، درج ائدیریک:


سانال اورتام‌دا اولدوغوم زاماندان بری، همیشه بیر قونو بئینیمی مورگه‌نه کیمی بورویوب گمیرمک‌ده‌دیر. بیزیم ایچیمیزده یازیلان یازیلارین سایی‌سی گونو ـ گوندن آرتسا دا، آمما دوغروسو عموم اوخوجولاریمیزین آراسیندا دویغوسال یازیلار داها آرتیق ده‌یرلندیریلیب، تارتیشیلماق‌دادیر. اونونلا دا تحلیلی ـ انتقادی یازیلار حاشیه‌یه گئدرک، بیر دور چورویوب، ایتیب ـ باتیرلار. بو دورومدا عادی اوخوجولارین دویغولارینی سوموروب اونلاردان قیدالانان یازی و یازارلار بیزی تهلوکه‌لی بیر مؤوقعه سوروکله‌ییب آپارا بیلرلر. بو تهلوکه‌لی مؤوقع تضادلاری آرادان قالدیراراق ایچیمیزده بیر «تپه گؤز» بئله بئجردر. نییه‌کی شریعتی دئمیشکن تضاد اولمایان یئرده فیکیر ده اؤله‌جک‌دیر.

البته ایستر ـ ایسته‌مز بو مسئله ناسیونالسم‌ین ماهیتیندن ده ایره‌لی گلیر. ژان بوشلئرین فیکرینجه میللت‌چی‌لیک آخیمیندا اینسانلار اؤز فردیت‌لرینی گئری‌ده بوراخاراق، فردلر جیسم و روحلارینی جمعی آماجلارین قوللوغونا سونورلار. پیسخولوژیک باخیمدان بو فرددن جمعه دوغرو دؤنوشوم فردین تعهوندوندن آسیلی‌دیر. یانی بیرئی جریاندا آیاق توتوب ایره‌لی‌له‌مک ایسته‌ییرسه، تام تعهودلو بیریسی اولمالی‌دیر. بونونلا همن دویغوسال اورتاملا اویغونلاشماق بئریین تعهودونو گؤز اؤنونه سرگی‌له‌ییر.

ادوارد سعید «نشانه‌های روشنفکران» آدلی کیتابیندا بو گیجه‌لکدن قورتولماغی بیر سیرا آیدینلارا تاپیشیریب‌دیر. سؤمورگه‌یه قارشی ووروشان آیدینلار، میللی موباریزه‌ده ایشتراک ائتمه‌لریندن علاوه میللی حرکتلرین تنقیدینی ده اونلارا تکلیف ائدیر. چونکو اوزون ایللر بویو اؤز باغیمسیزلیغینی ایتیریب استعمارا معروض قالان خالق، طبیعی اولاراق سؤمورگه‌نین اؤزللیکلرینی ده ایچلشدیره‌جک‌دیر. اونونلا یئنی جانلار یارادیلیب حرکتی ایسه دئموکراسی‌یه بویاماق اوچون، تنقید آیدینلارین قاچیلماز وظیفه‌لری اولمالی‌دیر.

ا.ت: میللی حرکت‌ده اورتایا چیخان تنقیدی اثرلرین بیری ایواز طاهانین «کیملیک‌چی سیاست باره‌ده پاتولوژیک تئزلر»یدیر. بو اثر اولدوغو کیمی ده‌یرلندیریلیب، اوستونده تارتیشیلمادی. بوندان ساوایی علیرضا اصغزاده‌نین ده «ایران و چالش و تنوع» -راسیست آریانیستی و مبارزات دموکراتیک آدلی کیتابی ایسه ایواز طاهانین اوستده آدینی چکدیییمیز اثری‌نین آلین یازی‌سینا دوچار اولوبدور.

ـــــــــــــ
*باشلیق سایین یازارا عاید دئییل، بیزدن‌دیر.

@eyvaztaha
نئجه یازاق: جومله‌لرده دوزه‌لیش | #ایواز_طاها

آشاغیداکی جومله فارسجانین گراماتیکاسینا اویغون اولاراق یازیلمیشدیر:

ــ او زامان کی میللت حکومت دن قورخا ، ظالیم لر حاکیم دیر
او زامان کی حکومت میللت دن قورخا،
آزادلیق حاکیم دیر
توماس جفرسون

جومله‌ده ”کی“ یئرسیز ایشلنمیشدیر‌. (بو ساده یانلیشلیغی دفعه‌لرله آچیقلامیشام.)
هابئله، أک‌لرله کؤک‌لر آیری یازیلیب، نؤقطه و ویرگول کیمی دورغو ایشاره‌لرینه ده رعایت اولونماییب. جومله‌یه بئله‌جه دوزه‌لیش وئرمک اولار:

ــ میللت حؤکومتدن قورخان زامان، ظالیم‌لر حاکیم‌دیر، حؤکومت میللتدن قورخان زامان ایسه آزادلیق.

جومله‌نی داها دقیقلشدیرمک اولار:
ــ میللت حؤکومتدن قورخورسا ظالیم‌لر حؤکم سورور، حؤکومت میللتدن قورخورسا آزادلیق.
ـــــ
* ”کی“ باره‌سینده یازدیغیم ”نئجه یازاق‌“لاری بوردا اوخویون:
http://www.eyvaz.org/?p=1864
http://www.eyvaz.org/?p=1493
#ایوازطاها #نئجه_یازاق

@eyvaztaha
ایییرمی یانوار، سووئت تابوتونا سون میخ | #ایواز_طاها

(اؤتن ایل یازدیغیم ماتئریالی بیر آز دوزه‌لیش‌لره بیر داها سونورام.)

1990-جی ایل یانوارین ایییرمیسینه کئچن گئجه آراز رادیوسوندان قارا خبرلر گلمه‌یه باشلادی. باکی ایشغالینا دیره‌نه‌رک شهید دوشموش اینسان‌لار باره‌ده خبرلر دمیر سرحدلری نئجه آشیردی؟

سووئت [شوروی] قوشون‌لاری باکیداکی اؤتوروجولری [فرستنده لری] سوسدورسالار دا، خبرلری شوشاداکی اؤتوروجولردن دینله‌ییردیم؛ آغیر نویزلار ایچینده. باشقا بیر قایناق، وئرلیش‌لرینی مونخندن یایان آزادلیق رادیوسو ایدی. بو رادیو ساواش آلانینا سوروکلنمیش باکی اهالیسی‌نین دانیشان دیلینه چئوریلمیشدی. هر ایکی رادیودا آرا-سیرا قیسا خبرلر آردینجا کامیل جلیل‌اووون گابویو تام بیر ماتم هاواسی یاراتمیشدی. بو ایسه تاریخی فاجیعه‌نین موسیقی دیلینه یانسیماسی ایدی.

ایییرمی یانوار فاجیعه‌سی‌نین خبرینی اولوس‌لار آراسی ایجتیماعیتا چاتدیرماقدا ایکی نفر بؤیوک رول اوینادی: رضا دقتی و میرزه خزر. آدلیم فتوآپاراتچی رضا دقتی، قاچاق یول‌لارلا اؤزونو باکییا چاتدیریب اولای‌لارین جانلی شاهیدی اولموشدو. اؤزگورلوک دیله‌یی ایله مئیدان‌لارا آخیشمیش آذربایجان خالقی پروسترویکا قاتاری آلتیندا أزیلمکده ایدی. تبریز کؤکنلی صنعتکار ایسه گورباچوفون وحشیلیک بلگه‌لرینی دمیر مفتیل‌لر آرخاسینا اؤتورمه‌یی باجارمیشدی. میرزه خزر آزادلیق رادیوسوندان اولای‌لارا آیدینلیق گتیره‌رک شرق دوشرگه‌سی‌نین تبلیغات ماشینینا تک‌باشینا مئیدان اوخویوردو. بو، آذربایجان تورک خالقی‌نین کیمسه‌سیزلییینده بؤیوک بیر اووونج ایدی.

۱۹۸۷-دن باشلایاراق سووئت پارازیت سیستمی‌نین سیرادان چیخماسی ایله آزادلیق رادیوسو گئنیش دینلنمه‌یه باشلامیشدی. بو رادیو آمئریکا مرکزی کشفیات اداره‌سینه [سیا] باغلی اولدوغونا باخمایاراق، رقیبسیز بیر دورومدا بیرینجی موخالیف اورگانا چئوریلمیشدی. واختیله آزادلیق رادیوسونون سسی بوتون اؤلکه‌نی بوروموشدو.

سون نفس‌لرینی چکن سووئت ایمپراتورلوغو گؤزل باکی‌نی تانک‌لارلا آیاقلاییب کئچمکده ایدی. کرملین‌له اؤلوم-دیریم آلیش-وئریشینه قاتلاشمیش باتی ایسه سوسموشدو. ایسلام امتی قایغی‌کئشلییی آدینا "فلسطین، فلسطین" دئیه باغیران مقدس رژیم ده یئنی بؤیوک قارداش احترامینا قیرغینا گؤز یومموشدو. بو سوسقونلوغون سونرالار چچن موسلمان خالقی محو ائدیلرکن یئنیدن حؤکم سورمه‌سی، بیر مسئله‌نی آیدینلاشدیردی: مسئله فلسطین خالقی‌نین چکدییی عذاب‌لارا آجیماق دئییل، سیاسی قازانج آختارماقدیر. آرتیق "نه شرقی، نه غربی" شعاری‌نین آنلامسیز سؤزجوک‌لر ییغینیندان باشقا بیر شئی اولمادیغی گؤز قاباغیندا ایدی. بو آنلامسیزلیق ائرمنی‌لرین قاراباغدا و چین حؤکومتی‌نین سینجان بؤلگه‌سینده تؤره‌تدیکلری قیرغین زامانی بیرداها تصدیقلندی.

۹۱-جی ایلین یاییندا باش وئرمیش چئوریلیش [کودتا] سووئت تابوتونا سون میخی چالدی. ادعا ائدیلیردی کی، راحل امام سووئت‌لر بیرلییی‌نین چؤکمه‌سینی اؤندن گؤرموشدو. لاکین بئله بیر ادعایا اینانمایان بیرینجی آدام ایسلام رئسپوبلیکاسی‌نین خاریجی ایش‌لر ناظیری ایدی. یوخسا علی اکبر ولایتی هله ده باکی یولونون موسکوادان کئچمه‌سینی گومان ائتمزدی. بونون اوچون آياز موطلیب‌اوف تهرانا ائتدییی سفرینده اؤلکه باشچیسی کیمی دئییل، بیر ایالتین والیسی کیمی قارشیلاندی. تهران بیرداها تاریخی بیر گئدیش‌له آیاقلاشما فورصتینی ایتیردی.

دوققوز آی سونرا باکییا سفریمده هله سووئت‌لر بیرلییی چؤکمه‌سه ده بختیار وهابزاده نین گولوستان پوئماسی رادیودان سسله‌نیردی:

تاختا دیره‌ک‌‌لری تورپاغا دئییل
قویدولار فیضولی دیوانی اوسته؛
ایکییه بؤلوندو یوز یوزاللی ایل
گرایلی، بایاتی، موغام، شیکسته.
__________
#20یانوار #میرزه_خزر #رضا_دقتی #20yanvar #قاراباغ

@eyvaztaha
این خانم که از طریق پارتیزان‌بازی در اشغال سفارت آمریکا مردمان را به خاک سیاه نشاند، حالا به میان یکی از غمگین‌ترین مردمان جهان رفته تا دوربین خنده‌اش را ثبت کند.

خنده‌ای برای نمایش و تحریف واقعیت؛ خنده‌ای در تضاد با زندگی خلق.
@eyvaztaha
نئجه یازاق: فونئتیک یازماق | #ایواز_طاها

تام فونئتیک یازاق یوخسا یوخ؟
بوتون آلینما سؤزلری منیمسه‌یک یوخسا یوخ؟

سایین سولماز خ و سایین محمد یانار ایمضاسیلا ایکی دوستوموزدان ایکی سوال آلمیشیق. (سوال‌لار فارسجادیر، بیز اونلاری چئویرمیشیک.) سوال‌لارین بیربیریله باغلی‌ اولدوغوندان اونلاری بیر یئرده جاوابلاندیریریق.

سوال: کلمه‌لری فونئتیک یازیدیغینیزا باخمایاراق، بعضی یئرده بو قانونا رعایت ائتمیرسینیز، نییه؟ مثلن مداخله سؤزونو موداخیله یازیرسیز، آمما معین سؤزونو اولدوغو کیمی ساخلاییرسینیز.

سوال: آلینما سؤزلرین ایملاسیندا فرقلیلیک واردیر. مثلن بیر یئرده زامان یازیرسینیز، باشقا یئرده ایسه ساحه. نییه بو ایکینجیسی ده ساحا یازیلماسین کی؟

بری باشدان دئییم کی، دیلیمیزین یازیلیشی باخیمیندان أسکی الیفبا یوخسول‌دور. بیز اونو تام فونئتیکلشدیره بیلمه‌ریک. بو دیله أن اویغون الیفبا لاتین گرافیکاسی‌دیر. لاکین ایندیلیک سیاسی دوروموموزدان آسیلی اولاراق خالقیمیزین بؤیوک بؤلومو بو الیفبایا آلیشمیشدیر. بونون اوچون باجاردیقجا بو الیفبانین چاتیشمازلیق‌لارینی آرادان قالدیرمالیییق.

أسکی عرب ألیفبانین تام فونئتیکلشمه قابلیتی یوخ‌دور، دئدیک. مثلن ”معین“ کیمی بیر سؤز “موعین“ یا ”موعیین“ کیمی یازیلدیقدا، اوخونوش داها دا چتینله‌شیر، ”موعییه‌‌ن“ کیمی یازیلدیقدا ایسه باشقا بیر قایدا پوزولور.
ایکینجی سوالدا "سس اویومو" قانونونا ایشاره واردیر. لاکین بو قانونو ایستئناسیز اولاراق حیاتا کئچیرمک دیلین ایندیکی دورومونا ترس گلیر. گئرچکلیک بودور کی، تورک دیل‌لرینه داخیل اولموش آلینما سؤزلر بعضن منسوب اولدوقلاری دیلین اؤزه‌للییینی قورویوب ساخلاییرلار.

باشقا سؤزله، آلینما سؤزلرین سؤزلرین هامیسی آهنگ قانونونا اویمور. قیسمن و یا بوتونلوک‌له مبدأ دیلده‌کی ایملالارینی قورویوب ساخلاییرلار: کونسئپسییا، موداخیله.

دیلین ماهیتی ایله تانیش اولمایان بعض‌لری گومان ائدیرلر کی، هر بیر دیلده قایدالار دیکتاتوراسینی برپا ائتمک اولار. بونون اوچون هر بیر دخیل سؤزو آهنگ قانونونون دار چرچیوه‌سینه سیغیشدیرماق فیکیرینه دوشه بیلرلر. لاکین بو گره‌کسیز یاناشمادان دولایی عربجه "حکایه، کتاب و مداخله" سؤزلری‌نین تلفوظظو هم چتینلشه‌جک، هم ده معیار دیلدن تام آرا آچاجاق. کیمسه‌نین بونا نه گوجو چاتار، نه ده حاققی وار. دون کیشوت دا بونو باجارماز.

گؤتورک ائله "آذربایجان" سؤزونو. آهنگ قانونو اساسیندا آذربایجان سؤزونو آذاربایجان یازمالیییق. کاراکتئر، مارکسیزم، سئناری [سئناریو] کیمی کلمه‌لری ایشله‌ده بیلمه‌ریک. مداخله سؤزو ده موداخیلا müdaxíla اوخونمالی‌دیر. مراجعت سؤزو ده موراجیعات (قالین ی ایله) یازیلمالی‌دیر . بو ایسه دئییلیشین چتینلیییندن علاوه سؤزون جمع فورماسی ایله دییشیک دوشه‌جک. بوردا بیرینجی چؤزوم یولو بئله‌جه سؤزجوک‌لره دوغما قارشیلیق تاپماق‌دیر. لاکین دیلی بوتون اؤزگه سؤزلردن آریندیرماق آبسورددور. یعنی بئله‌جه سؤزلرین کؤکونون دیلدن تام کسیلمه‌سینی‌ گؤزله‌مکدنسه، بونلاری یازماقدا دیققتلی اولمالیییق.

هانسیسا سؤزون تام فونئتیک یازیلماسی‌نین معیاری نه‌دیر؟

معیار و یا اؤلچو سؤزون "منیمسه‌نیلمه‌سی"‌دیر. لاکین سورون بو معیارین اؤزونده‌دیر. یعنی، منیمسه‌نیلمک سماعی بیر قایدا اولاراق، باشقا بیر مرجعه مؤحتاج‌دیر. اؤرنه‌یین، زامان سؤزو بیزده منیمسه‌نیلیب، آمما موداخیله سؤزو منیسه‌نیلمه‌ییب. منیمسه‌نیلمه‌یین معیاری هله‌لیک رسمی آذربایجان تورکجه‌سی‌دیر.

ألبته بللی آرگومئنت‌لر ایره‌لی سورمک‌له آزسایلی سؤزجوک‌لرین یازیلیشینی دییشدیرمک اولار. لاکین بیر سؤزون نئجه یازیلماسینا دایر ألیمیزده مؤحکم آرگومئنت اولمایینجا، کلمه‌لرین رسمی دیلده یازیلیشینا اوستونلونک وئرمه‌لیییک. اؤرنه‌یین، تورکجه‌دن فارسجایا کئچیمش امید سؤزو سون واخت‌لاراجان اومید یازیلیردی (ایضاحلی لوغت). گونئیده اومود کیمی سسلندیردیییمیز بو سؤز، ایندی آرتیق رسمی دیله ده کئچیب umud.

بوتون آلینما سؤزلری آهنگ قانونونا تابع ائده‌رک منیمسه‌مک مومکون دئییل. بعضی سؤزلرین یازلیشینی قولاق یولو ایله اؤیرنمه‌لییییک.

@eyvaztaha
Bu il Cəlil Məmmədquluzadənin ilidir

2019-cu ildə Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, böyük yazıçı, dramaturq, publisist və ictimai xadim Cəlil Məmmədquluzadənin anadan olmasının 150 illiyi tamam olur. Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamıında deyilir ki:

"Cəlil Məmmədquluzadə Azərbaycan ədəbiyyatının yeni mərhələyə yüksəlməsində müstəsna rol oynamış və bütöv bir ədəbi məktəb formalaşdırmış qüdrətli şəxsiyyətdir. Vətəndaş yazıçının bədii nailiyyətlərlə zəngin irsində azərbaycançılıq məfkurəsi dövrün ictimai-siyasi fikrinin aparıcı amili kimi dolğun ifadəsini tapmışdır. Sənətkar həyat həqiqətlərini, ictimai mühiti hərtərəfli əks etdirən və bədii-estetik dəyər daşıyıcısına çevrilən rəngarəng obrazlar qalereyası yaratmışdır. Ana dilinin saflığı uğrunda daim mübarizə aparmış Cəlil Məmmədquluzadənin meydana gətirdiyi qiymətli dram və nəsr əsərləri, parlaq publisistika dərin humanist məzmuna malik olub, özündə milli və ümumbəşəri dəyərlərin vəhdətini ehtiva edir. Azərbaycanda və onun hüdudlarından kənarda geniş yayılaraq milli oyanışa, yeniləşmə hərəkatına yol açan və azadlıq ideyalarının inkişafına qüvvətli təsir göstərən “Molla Nəsrəddin” jurnalı məhz Mirzə Cəlil dühasının məhsuludur."

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik mədəni sərvətlər xəzinəsinə misilsiz töhfələr vermiş söz ustası Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illiyinin layiqincə qeyd olunmasını təmin etmək məqsədi ilə geniş və çoxsaylı tədbirlər keçiriləcək.

@eyvaztaha
دیلده یالنیز سس‌لر دئییل، گؤزلر ده دانیشیر | #ایواز_طاها

دیلی قوتسال بیر موستوییه قالدیراراق سیاسی رومانتیکا دایاغینا چئویرمه‌مه‌لییک. بو سویچولوغا گتیریب چیخارا بیلر. فارس دیلی رومانتیک قونومدا [جایگاهدا] اوتوردوغو اوچون ممالیک محروسه‌ده‌کی باشقا دیل‌لره آلچاق گؤزله باخیر. بیز بو تجروبه‌نی ترس یؤنده تکرار ائتمه‌مه‌لیییک.

بو اویارینی اونوتماماق شرطیله، فلسفی بوجاقدان باخارکن دیلین أؤنمی اینسانلیغین گئرچکلشمه‌سینده‌دیر. اینسان دانیشان حئیوان‌دیر. بیز سؤزلرسیز دوشونورکن بیله، دیلین آغیر چکیسیندن یاخا قورتارا بیلمه‌ریک.

بونو دقیق آنلاماق اوچون کیچیک بیر حاشیه لازیم‌دیر. دیل و دوشونجه ایلگیسینده بعضن گؤزدن یایینان مسئله دیلین سئمانتیک ماهیتی‌دیر. بعضی‌لری‌نین نظرینجه دیل سمیولوگییانین [ایشاره‌شوناسلیغین] شاخه‌لریندن‌دیر. فئردینان دو سؤسور بئله دوشونوردو. همین یاناشما طرزیندن بئله چیخیر کی، هانسیسا دوشونجه‌نی ایفاده ائتمه‌یه دیلدن باشقا یول‌لار دا وار. لاکین ائله‌لری ده وار کی، دیل دیشیندا مؤوجود ایشاره‌لر سیستئمی‌نین وارلیغینا شوبهه ایله باخیر. بئله بیر باخیش دییشیمی‌نین نتیجه‌سی نه‌دن عیبارت‌دیر؟

سیمیولوگییا دیلین بیر بؤلومو کیمی نظره آلیندیقدا، دوروم دییشیر. بئله کی، دوشونجه تام دیلدن آسیلی قالیر. رولان بارت همین باخیشین گؤرکملی نوماینده‌سی‌دیر. او، سیمیولوگییانی دیلین بیر بؤلومو سانیر. بو گئرچک‌دیر کی، نسنه‌لر، ایماژلار و آنلاشیلماز سس‌لر نه‌یه‌سه دلالت ائده بیلرلر. حتتا داورانیش‌لار و باخیش طرزیندن عیبارت بدن دیلی واردیر. لاکین بوتون بو گؤسترگه‌لر [دلالت‌لر] دیلدن باغیمسیز شکیلده گئرچکلشمیر. هر بیر سیمیولوژی سیستئمین اؤزونه مخصوص لینگویستیک ترکیبی واردیر. باشقا سؤزله، دیل یالنیز سؤزلردن عیبارت دئییل. علاقه قورا بیله‌جک هر ایشاره، یول‌لارین کسیشدیی یئرده یانیب سؤنن ایشیق‌‌لار بیله، دیلین آیرینتی‌لاریندان ساییلمالی‌دیر.

رولان بارت "ارتیباط یالنیز کلام آراجیلیغی ایله گئرچکلشیر" کیمی جومله‌نی ایدئولوژیک وورغو آدلاندیریر. چونکی دیل سؤزلرین داریسقال اورتامینا سیغیشمیر. دیل چئوره‌میزده‌کی هر بیر نشانه‌/ایشاره‌ده اؤزونو گؤستریر. یاپون یاخشی اؤرنک‌دیر. «بو اؤلکه‌ده ایشاره‌لرین ایمپئراتورلوغو اولدوقجا گئنیش‌دیر. بونون اوچون ایشاره‌لر سؤزلری ائله اؤتوب کئچیرلر کی، دیلین لیللنمه‌سینه باخمایاراق، گؤزقاماشدیرجی زنگینلیک، حرکت‌لیلیک و اینجه‌لیک قازنیرلار. چونکو اوردا گؤوده‌نین قاباریق حضورو واردیر. گؤوده‌لر هئچ بیر هیستیرییه قاپیلمادان حرکته کئچیرلر؛ هئچ بیر اؤزونه‌وورغونلوغا اویمادان اؤزلرینی گؤستریرلر. دئمه‌لی ایله‌تیشیم یالنیز سسله گئرچکلشمیر. گؤوده‌نین بوتونلویو (گؤزلر، گولوش‌لر، ساچین بیرجه توکو، حرکت‌لر، پالتارلار) بیزیمله دانیشماغا باشلاییرلار.»

@eyvaztaha
ایمپئراتورلوغون دیلی | #ایواز_طاها

چاغداش ایمپئراتورلوق دؤنمینده قودرتین ثابیت مرکزی یوخ‌دور. چاغداش ایمپئراتورلوقدان مقصد گله‌نک‌سل ائورن‌سل دؤولت دئییل، ائورن‌سل گوج‌دور. بو گوجون ایقتیدار بؤلگه‌سی واشینگتون‌دان سیدنی‌یه، و پکن‌دن موسکوایا قده‌ر بیر أراضییه شامیل‌دیر. حؤکمدارلار ایسه تکجه دونالد ترامپ، شی جینپینک و یا ولادیمیر پوتین دئییل، تویوتا، أپل، ژیللئت، سی.ان.ان، آمازون، علی‌بابا، ألجزیره و فئیسبوک‌دور.

آرتیق قودرتین ماهییتی دییشیلمیشدیر. ایندی میللی دؤولت، قودرتین اوستون بیچیمی دئییل. گوج فئنومئنی آرتیق کیچیک شبکه‌لردن یارانما بؤیوک ترکیب‌لردیر. اؤتن 500 ایلده آوروپا ایمپئریالیزم‌لری‌نین میللی حاکیمییته سؤیکندییی‌نین عکسینه اولا‌راق، چاغداش ایمپئریانین سینیرلی أراضیسی یوخ‌دور. یئنی ایمپئراتورلوق بودور. اینتئرنئته بنزه‌ییر. داها دوغروسو اینتئرنئت چاغداش ایمپئریانین بیلگی آراجی‌دیر. بیر آز ایدئالیزمه سؤیکنسه ده، آنتونیو نگری‌ بین‌الخاق گوج شبکه‌سی باره‌ده بئله‌جه دوشونور.

ایمپئریانین آچیق‌قوجاق لیبئرال ماهیتی، سوی، اینانج، بویا، جینسییت و جینسی ماراغیندان آسیلی اولمایا‌راق هامینی اؤز ایچینه آلیر. چاغداش ایمپئریانین دیلی اینگیلیسجه‌دیر. بو اؤزللیک تصادوفی سئچیم دئییل، هر ایکیسینده آچیقلیق واردیر. ایمپئریانین آچیق‌قوجاقلیغی اینگیلیس دیلی‌نین اؤزگه تئرمین‌لر و سؤزجوک‌لره آچیلیمیندا اؤزونو گؤستریر. لاتین دیلی و عوثمانلی تورکجه‌سی ده بئله ایدی. کاتولیک ایمپئریاسی‌نین دیلی لاتین اولدوغو اوچون یونان دیلی‌نین بیر چوخ موتیو‌لرینی منیمسه‌میشدی. آمما رنسانسدان باشلایا‌راق گوندمه گلمیش دؤولت‌ـ‌میللت ایدئیاسی، فرانسا دئوریمینده دؤولتچیلییین باشلیجا اؤیرتیسینه [دوکتوریناسینا] چئوریلدی. عوثمانلی تورکجه‌سی‌ ده عوثمانلی ایمپئراتولوغونون حاکیمییتینده‌کی خالق‌لارین دیلیندن موتیولر آلمیشدی. همین دیل، میللی دؤولتین یارانماسی ایله اؤز یئرینی آرین ایستانبول تورکجه‌سینه وئرمه‌لی اولدو. ایستانبول تورکجه‌سی میللی بیر دوولتین دیلی ایدی، عوثمانلی تورکجه‌سی ایسه بیر ایمپئراتورلوغون دیلی.

فرانسا دئوریمیندن باشلایا‌راق “بیر میللت، بیر دیل، بیر دؤولت” سیاستی اؤزو ایله تملچی دیل سیاستی ده گتیردی. بو سیاست گئنللیک‌له اؤزدیل [خالص دیل] قاورامینا سؤیکه‌نیردی. بو ایسه دؤولت دیلی سویه‌سینه یوکسلمه شانسینی ایتیرمیش دیل‌لرین یوخا چیخماسی دئمک ایدی. لاکین مارکس و فروید بئله بیر آسیمیلاسییا سیاستی‌نین یئنیلگیسی رمزینه چئوریلدیلر.

مارکسدان سونرا توپلومون بوتؤو بیر وارلیق اولا بیلمه‌یه‌جه‌یی آیدین اولدو. سول تفککورون بؤیوک تاپینتیسی بو ایدی: تام اورگانیک توپلوم اولاناقسیزدیر. چات‌لار، چاتیشمالار و چاتیشمازلیق‌لار توپلومون آیریلماز اؤزه‌للیک‌لری‌دیر. سؤزسوز، بئله بیر چشئیدلی‌لیک اوزه‌رینده تام بوتؤو بیر میللت قورماق مومکون اولمایاجاقدی. میللت سوییه‌سینده‌کی بئله بیر پارچالانما سونرالار فردلرین سوییه‌سینده ده اؤزونو گؤستردی. فروید اینسانین یالنیز عقلانی بیلینجدن عیبارت اولمادیغینی وورغولادی. فروید اینسانی آلت‌بیلنج و اوست‌بیلینجه پارچالادی. یعنی اینسان عقلانی دوشونجه‌لر‌له یاناشی قارانلیق دیلک‌لردن ده عیبارت‌دیر. دئمک چات‌لار و چاتیشمالار فردلردن باشلایاراق توپلومون بوتون دامارلارینی دولاشیردی. بونون درمانی، مدنی چئشیدلی‌لیک‌لرین محو ائدیلمه‌سی دئییلدی، پلورالیزم ایدی: نئچه‌کولتورلو، نئچه‌دیللی و فئدئرال‌سیستئملی بیر قورولوش.

زامان آخاریندا توپلوم و اینسانین بوتونلویو پارچالاندیسا، ”بیر میللت، بیر دیل، بیر دؤولت“ مفکوره‌سی ده چؤکمک تهلوکه‌سی ایله قارشی‌قارشییا قالدی. سونوج آیدین ایدی: میللت-دؤولت رئاللیغی آیاق اوسته قالماق اوچون، گئده‌رک آشیری ماهیتینی ایتیرمه‌لی اولدو. سینیرلار ایسه شفاف‌لاشماغا باشلادی. باشقا سؤزله، میللت-دؤولت آنلاییشی رومانتیکا‌دان رئالیزمه، میتوسدان ایسه لوگوسا دوغرو هرلندی.

ایندی آرتیق کلاسیک آنلامدا ”بیر میللت، بیر دیل، بیر دؤولت“ سیاستی مضحکه‌یه بنزه‌ییر. باخمایاراق کی، ممالیک محروسه‌نین بعضی آیدین‌لاری کثیر اللسان بیر اؤلکه‌ده، دیل پلورالیزمینه خور باخیرلار. بئله کی، یا اونو خسته‌لیک کیمی قلمه وئریر، یا دا دوشمنین قورغوسو کیمی باشا دوشورلر. بونلار، هله ده ”سؤیلمسل غفلت”ین و یا ”ایدئولوژیک شرارت“ین قارانلیغیندا، باشقا دیل‌لرین اؤلومونو یوخودا گؤرورلر.

ــــــــــــــــــ
* سؤیلمسل غفلت: غفلت گفتمانی.
از ترکیب‌های ”غفلت گفتمانی“ و ”شرارت ایدئولوژیک“ بهره خواهیم برد برای بررسی جنبه‌های عمدی و غیرعمدی تبعیض سیاسی و قومی در گفتار روزمره.

@eyvaztaha

رویدادهای سین‌‌کیانگ و وظیفه‌ی ما | #ایواز_طاها

شایعه‌ی جان باختن #عبدالرحیم_هیأت موسیقدان بزرگ اویغور در اردوگاه‌های ایدئولوژیک دولت چین در رسانه‌های ترکیه انعکاس وسیعی یافته و بی‌بی‌سی فارسی نیز خبر را منتشر کرده است. امیدوارم خبر درست نباشد چون دوستانی از اویغورستان خبر را تکذیب می‌کنند. بار اندوه ناشی از این خبر بر من مضاعف است چرا که در ده سال گذشته دوبار با وی دیدار داشته‌ام. اینک که بیش از یک میلیون نفر از ترکان مسلمان اویغور در اردوگاه‌هایِ مرگِ دولت چین گرفتار شده‌اند نامه‌ی سرگشاده ای را که در سپتامیر 2009 درباره‌ی رویدادهای سین‌‌کیانگ منتشر کردم، با اندکی تلخیص دوباره بازنشر می‌کنم.

اویغورهای ایالت سینجان [سین‌کیانگ] چین در معرض کشتار بیرحمانه قرار گرفته‌اند. دولت چین که از سال‌ها پیش دست به تغییر ترکیب جمعیت در این ایالت زده است، اینک کمر به نابودی میراث فرهنگی اویغورها در شهرهای اورومچی، کاشغر و تورفان بسته است با این بهانه که در جای آثار تاریخی فرسوده ساختمان‌ها و ائلمان‌های مدرنی خواهد ساخت. در مقابل این تخریب و کشتار هدف اعتراض مسلمانان اویغور روشن است: دفاع از هویت ملی، حفظ میراث تاریخی و انتخاب شیوه‌ی دلخواه زندگی.

تأکید آنان بر این خواسته‌های ساده و انسانی باعث شده است که با حمله‌ی چینی‌های چماق‌به‌دستِ “هان” روبرو شوند. چماق‌دارانی که با تانک‌ها و زره‌پوش‌های ارتش حمایت می‌شوند. به گفته‌ی منابع رسمی چین تاکنون 156 نفر از اویغورها کشته، هشتصد تن مجروح شده و هزاران نفر به زندان افتاده‌اند. طرفه آنکه دولت چین نیز از تئوری رسوا و کهنه‌ی توطئه برای کشتار مردم سود برده است. به گفته‌ی رئیس حزب کمونیست در ایالت سینجان، سلسله‌جنبانِ حوادثِ اخیر خارجی‌ها بوده‌اند. دولتیان مثل همیشه با تأکید بر فاعلیت خارجی، چشم خود را عامدانه بر قابلیت داخلی بسته‌اند.

ما این رویکرد ضد انسانی را محکوم می‌کنیم اما در این محکومیت نباید چشم در راهِ همنواییِ دولتِ ایران بمانیم. دولت و رسانه‌ی دولتی ایران به رغم آن‌همه گلودریدن‌ها در حوادث غزه اینک سکوت پیشه کرده‌اند تا بهای فروش طلای سیاه و خرید آب‌نبات‌چوبی‌های چینی را بپردازند. قضیه ساده است: موضع‌گیری‌های دولت فعلی بر خلاف سروصداهای بسیار از سرِ غیرت دینی و اخلاق سیاسی نیست، تداوم رویکردهای ابزارانگارانه و درازآهنگ به شأن انسان است.

مثال بارز این ابزارانگاری مقایسه‌ی «حوادث فلسطین و جمهوری آذربایجان و چچنستان» است. دولتی که پول و رسانه و سیاستش را در قمار فلسطین گذاشته است چگونه است که با مجریان تسویه‌ی نژادی هفده هزار نفر ساکنان شهر “خوجالی” بهترین روابط سیاسی و اقتصادی ایجاد کرده است. در حالی که بیست درصد از خاک دومین کشور شیعه‌ی جهان تحت اشغال ارمنستان است چگونه است که دولت ایران پیوسته سنگ حقوق مردم سرزمین‌های دور را به سینه می‌زند؟ آیا یک‌ونیم میلیون مسلمان ستم‌دیده‌ی آذربایجانی که بیش از پانزده سال است در چادرها زندگی می‌کنند همچون فلسطینیان مستحق غمخواری نیستند؟ اندکی دورتر مگر روس‌ها ملت مسلمان چچن را تسویه‌ی نژادی نکردند؟ مگر جوهر دودایف معمار سربلندی چچن‌ها به موشک بسته نشد؛ اصلان مسخداوف ترور نشد؛ زلیم‌خان یانداربایف آواره‌ی قطر نگشت؛ مگر یک دست‌نشانده‌ی روس به نام رمضان قدیراوف با چماق‌بدستانش در ویرانه‌های گروزنی به حکومت نرسید؟ اینان برای کاهش آلام فرزندان شیخ شامیل (روحانی مبارز قفقازی که سالیان سال لرزه بر اندام روس‌ها انداخت) چه کردند جز سکوت و احیانا تمجید از روس‌ها. مگر نمی‌دانند که در جریان جنگ چچن از یک میلیون نفر ساکنان چچنستان 260 هزار نفر هلاک شدند که 42 هزار نفرشان را کودکان تشکیل می‌دادند؟ چگونه است که در سوک مسلمانان در جایی گلو می‌درند و درجایی دیگر پوزخند می‌زنند؟ مبنای نظری این رویکرد ساده است: وقتی سیاست دینی شود دست آخر دین نیز سیاسی خواهد شد و تاوان‌اش گردن‌نهادن به رویکردهای غیراخلاقی و مصلحت‌گرایی‌های ضد انسانی در سیاست خواهد بود.

در اینجا قصد نقد کارنامه‌ي حاکمیت در میان نیست چرا که کار آن از نقد گذشته است، دغدغه‌ی ما خطاب به وجدان بیدار انسان‌هاست. حال که چنین شده است و نهادهای قدرت در قبال مصیبت بزرگ کشتار مسلمانان چین سکوت پیشه کرده‌اند از دانشگاهیان، روشنفکران، نویسندگان، هنرمندان و روزنامه‌نگاران توقع دارد وحشیگری سازمان‌یافته‌ی دولت خودکامه‌ی چین را محکوم نمایند.

#abdurehim_heyet
@eyvaztaha

https://www.youtube.com/watch?v=MJucB1sf4mE