«Оммавий қирғин фабрикаси»: Исроил ҲАМАСга қарши курашда сунъий интеллектни қандай қўлламоқда?

Исроил армияси Ғазо секторидаги ҳарбий ҳаракатларда илк бор сунъий интеллектга (СИ) асосланган жанговар технологияларни кенг миқёсда қўлламоқда. Ушбу тизимлар нафақат ҳужумларни режалаштириш, балки ҲАМАСнинг яширин инфратузилмасини, хусусан, жангчилар ва гаровга олинганлар сақланаётган ерости туннелларини хариталаш учун ҳам жалб этилган. Бу вазифани бажаришда ер остига кира оладиган, Исроилнинг Robotican стартапи томонидан ишлаб чиқилган махсус дронлардан фойдаланилмоқда.

“ҲаБсора” — нишонларни тезкор аниқлаш тизими

Исроилнинг Ғазодаги операциялари марказида “ҲаБсора” (“Инжил”) деб номланган сунъий интеллект тизими тургани айтилмоқда. +972 Magazine ва Local Call нашрларининг қўшма суриштирувига кўра, унинг асосий вазифаси — бомбардимон қилиш учун нишонларни танлашни кескин тезлаштириш, ҲАМАС позицияларини кузатиш ва ҳар бир зарбадан олдин тинч аҳоли орасидаги эҳтимолий қурбонлар сонини баҳолашдан иборат.

Тадқиқотда қайд этилишича, “ҲаБсора” алгоритмлари муайян белгиларга асосланиб, биноларни “жангчилар яшайдиган жой” сифатида аниқлайди. Бу эса армияга ҳатто гуруҳнинг қуйи бўғин вакили яшайдиган турар-жой биноларига ҳам ҳужум қилиш имконини беради. Исроил разведкасининг собиқ ходимларидан бири тизимни бир вақтнинг ўзида юзлаб нишонларни ярата олгани учун “оммавий қирғин фабрикаси” деб атаган. Фаластин томони эса ҳаво ҳужумларининг аксарияти ҲАМАС аъзолари бўлмаган уйларга йўналтирилганини таъкидламоқда.

Маълумотга асосланган устунлик ва автоном уруш сари йўл

“The Palestine Laboratory” китоби муаллифи Энтони Левенштейннинг сўзларига кўра, Исроилнинг бу технологияни самарали қўллаши йиллар давомида дронлар, кузатув ускуналари ва ички агентлар орқали тўпланган улкан разведка маълумотлари базасига таянади. Дарем университети тадқиқотчиси Роб Гейст-Пинфолднинг айтишича, тизим ҳар бир ҳужумдан олдин хавфни “светофор” тамойили бўйича баҳолайди: қизил — тинч аҳоли орасида қурбонлар эҳтимоли юқори, яшил эса — минимал.

Бундай технологияларни жорий этиш Исроилнинг кенгроқ стратегиясининг бир қисмидир. 2023 йил май ойида мамлакат Мудофаа вазирлиги автоном уруш технологияларини ривожлантириб, “сунъий интеллект марказига” айланиш ниятини эълон қилган эди. Мақсад — сон жиҳатдан кичик армиянинг имкониятларини технологик устунлик орқали кенгайтиришдир.

Бир томондан, СИ ҳарбий самарадорлик ва зарбалар аниқлигини ошириши мумкин. Бироқ, бошқа томондан, у шу қадар кўп нишон яратадики, бу жараёнда инсон назорати заифлашиб қолади. Исроил ва унинг иттифоқчилари СИ тинч аҳоли қурбонларини камайтиришини таъкидласа-да, Ғазодаги ўн минглаб қурбонлар фонида бу даъвони тасдиқловчи далиллар етарли эмас, дея хулоса қилади экспертлар.

@gayratkhodjasaydaliev

Президент Шавкат Мирзиёев Туркий давлатлар ташкилотининг Габала саммитида туркий дунёнинг бирдамлигини мустаҳкамлаш, жаҳон сиёсати, иқтисодиёти ва гуманитар соҳадаги ролини оширишга қаратилган қатор муҳим ташаббусларни илгари сурди.

Жумладан:

- минтақавий ва глобал хавфсизлик масалалари бўйича ёндашувларни мувофиқлаштириш мақсадида Самарқандда ТДТ ташқи ишлар вазирлари ва махсус хизматлари раҳбарларининг биринчи қўшма учрашувини ўтказишни таклиф этди;

- Стратегик шериклик, абадий дўстлик ва қардошлик тўғрисидаги шартномани тез фурсатда қабул қилишни қўллаб-қувватлади ва Туркий давлатлар ташкилотини 2030 йилгача ривожлантириш стратегиясини ишлаб чиқиш ташаббуси билан чиқди;

- Туркий давлатларнинг иқтисодий шериклик бўйича Доимий кенгашини тузиш ва унинг Лойиҳа офисини Тошкентда жойлаштиришни таклиф этди;

- Янги иқтисодий имкониятлар маконини шакллантириб, Туркий давлатларнинг Саноат альянси, "Туркий яшил йўлаклар" тизими ва "Яшил трансформация" консорциумини ташкил этиш ташаббусини илгари сурди;

- Органик қишлоқ хўжалиги бўйича Экспертлар гуруҳини ташкил этиш ва туркий органик маҳсулотларнинг ягона брендини жаҳон бозорига олиб чиқишни таклиф қилди;

- Ўрта коридорни ривожлантириш ва уни Хитой – Қирғизистон - Ўзбекистон темир йўли ҳамда Трансафғон йўлаги лойиҳалари билан боғлашни қўллаб-қувватлади, божхона тартиботини рақамлаштириш ва тарифларни оптималлаштириш муҳимлигини таъкидлади;

- Туркий инвестиция жамғармаси фаолиятини кенгайтириш ҳамда халқаро ва миллий молия институтлари билан ҳамкорлик дастурини қабул қилишни тавсия этди;

- Сунъий интеллект ва креатив иқтисодиёт бўйича “йўл харитаси"ни қабул қилиш ва Туркий дунё халқаро кўргазмасини Ўзбекистонда ўтказиш ғоясини илгари сурди;

- Ўзбекистонда қўшма тадқиқотлар ва инновациялар майдонига айланадиган Туркий давлатлар халқаро университети ташкил этилишини эълон қилди;

- Экстремистик ва радикал мафкурага қарши курашиш бўйича ҳаракатлар режаси ва ёшларнинг экологик саводхонлигини ошириш бўйича қўшма чора-тадбирлар ишлаб чиқишни таклиф этди;

- 2026 йилда "Низомий Ганжавий ва Алишер Навоий ижоди – Туркий дунё маънавий ҳаётида" мавзусида халқаро конференцияни ўтказиш ташаббусини илгари сурди.

@fikrat

#нобель

Физика бўйича 2025 йилги Нобель мукофоти квант оламининг чегараларини кенгайтирган уч нафар америкалик олимга насиб этди. Жон Кларк, Мишел Деворе ва Жон Мартинис “макродаражадаги квант туннеллаш ҳодисасини кашф этганликлари учун” ушбу юксак мукофотга сазовор бўлди.

Уларнинг инқилобий тадқиқоти шу пайтгача фақат атом ва заррачалар миқёсида кузатиладиган ҳодиса деб қаралиб келинган квант туннелланиши каттароқ, яъни кўзга кўринадиган тизимларда ҳам содир бўлишини кўрсатиб берди.

Бу кашфиёт нафақат фундаментал физика ҳақидаги тасаввурларни ўзгартирди, балки келажак технологиялари, хусусан, ўта қудратли квант компьютерлари ва юқори сезувчанликка эга сенсорларни ишлаб чиқиш учун янги уфқларни очди.

@gayratkhodjasaydaliev

Ўзбекистон Афғонистондаги йирик газ конида иш бошлади

Афғонистон ҳукумати Ўзбекистон компанияларига ўз ҳудудида нефть ва газ қидириш ҳамда уларни қазиб олиш учун расмий рухсат берди. Бу ҳақда Ўзбекистон энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов маълум қилди.

Вазирнинг таъкидлашича, ўзбекистонлик мутахассислар аллақачон Афғонистондаги “Тўти-Майдон” газ конида геологик-қидирув ишларини бошлаб юборган.

“Дастлабки натижаларга қараб, келажакда Афғонистон билан бошқа конларда ҳам ҳамкорликни кенгайтиришимиз мумкин”, — деди Жўрабек Мирзамаҳмудов.

Маълумот учун, “Тўти-Майдон” кони тахминан 7,5 минг квадрат километр майдонни эгаллайди. Ҳудудда 30 га яқин қудуқ мавжуд бўлиб, мутахассислар кондаги табиий газ захирасини қарийб 3 триллион куб метрга баҳоламоқда.

@gayratkhodjasaydaliev

Prezident Shavkat Mirziyoyev “Markaziy Osiyo – Rossiya” formatidagi ikkinchi sammitda strategik sheriklikni mustahkamlash, iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish va mintaqaviy barqarorlikni birgalikda taʼminlashga qaratilgan ko‘plab tashabbuslarni ilgari surdi.

Xususan:

– birgalikda qabul qilingan qaror va loyihalar ijrosini tezlashtirish uchun hukumat rahbarlari o‘rinbosarlari darajasida Muvofiqlashtiruvchi kengash taʼsis etishni taklif qildi;

– tovar ayirboshlashni ko‘paytirish va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetkazib berish jarayonlarini yengillashtirish maqsadida “Markaziy Osiyo – Rossiya agroekspressi” loyihasini ishga tushirishni taklif qildi;

– avtomobil, temir yo‘l va aviatsiya aloqalari sohasida milliy dasturlarni uyg‘unlantirish uchun mamlakatlarimiz Transport-logistika konturini ishlab chiqish tashabbusini ilgari surdi;

– Buxoro shahrida ilg‘or muhandislik yechimlarini ishlab chiqish va joriy etishga qaratilgan “Markaziy Osiyo – Rossiya" sanoat injiniring xabini tashkil etishni taklif etdi;

– Toshkentda o‘tkaziladigan “Innoprom. Markaziy Osiyo” ko‘rgazmali forumiga mintaqaning asosiy sanoat va innovatsiya maydoni maqomini berish taklifi bilan chiqdi;

– atom energetikasi yo‘nalishida Mintaqaviy kompetensiyalar markazini O‘zbekistonda tashkil etish, shuningdek, Moskva davlat muhandislik-fizika institutining Toshkent filiali negizida Kadrlar tayyorlash dasturini qabul qilish tashabbusini bildirdi;

– “Markaziy Osiyo va Rossiya energetik sherikligi” kompleks dasturini ishlab chiqish, shuningdek, uglevodorodlarni qidirish va qayta ishlash, energiya tejovchi va “yashil” texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha hamkorlikni kengaytirish tashabbusini ilgari surdi;

– Sunʼiy intellekt va raqamli texnologiyalar bo‘yicha Mintaqaviy ekspert kengashini tashkil etish, shuningdek, mamlakatlarda “Skolkovo” innovatsiya markazi filiallarini ochishni taklif etdi;

– “Kelajak muhandislari” konsorsiumini tuzib, Markaziy Osiyo va Rossiyaning yetakchi oliygohlari va ilmiy markazlari salohiyatini birlashtirish hamda yosh tadqiqotchilar va olimlar uchun Maxsus grantlar dasturini taʼsis etish g‘oyasini ilgari surdi;

– har yili o‘tkaziladigan Markaziy Osiyo va Rossiya xalqlari madaniyati, sanʼati va ijodiyoti festivali — Etnomadaniyat forumini tashkil etish taklifini bildirdi;

– terrorizm, ekstremizm, kibertahdidlar va odam savdosiga qarshi kurashish bo‘yicha birgalikda choralar ko‘rish muhimligini qayd etdi hamda Afg‘oniston bo‘yicha yuqori darajadagi maslahatlashuvlar o‘tkazishni taklif qildi.

Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline