Mavzu: Xorazm
Ekspertimiz: professor, tarixchi G'aybulla Boboyorov va Fikrat tahlilchisi, siyosatshunos Hamid Sodiq
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍10👏5
📍 Toshkent shahrida jonli uchrashuv
🗓 31- yanvar
⏱️ Soat 14:00
🎙 Jonli uchrashuv
Mavzu: Milliy manfaat va global bosim
Ekspertlar:
Siyosatshunoslar: Hamid Sodiq, Kamoliddin Rabbimov
Iqtisodchi: Abdulla Abduqodirov, Prezident huzuridagi Strategik islohotlar agentligi bosh direktorining birinchi o‘rinbosari
Tarixchi: G‘aybulla Boboyorov
Tomoshabinlar bevosita savollar berish va fikr bildirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Ilmiy va ma’rifiy kitoblar taqdimoti bo‘lib o‘tadi. Mualliflardan dastxat olish imkoniyati bo'ladi.
📩 Bog‘lanish uchun:
👉 @nurbekgofurov
🗓 31- yanvar
⏱️ Soat 14:00
🎙 Jonli uchrashuv
Mavzu: Milliy manfaat va global bosim
Ekspertlar:
Siyosatshunoslar: Hamid Sodiq, Kamoliddin Rabbimov
Iqtisodchi: Abdulla Abduqodirov, Prezident huzuridagi Strategik islohotlar agentligi bosh direktorining birinchi o‘rinbosari
Tarixchi: G‘aybulla Boboyorov
Tomoshabinlar bevosita savollar berish va fikr bildirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Ilmiy va ma’rifiy kitoblar taqdimoti bo‘lib o‘tadi. Mualliflardan dastxat olish imkoniyati bo'ladi.
📩 Bog‘lanish uchun:
👉 @nurbekgofurov
👍13👏3🎉3
Forwarded from G‘ayratxo‘ja G‘afforxo‘ja o‘g‘li
“Муз бўлаги”дан Украина тинчлигигача: Давосдаги геосиёсий зилзила ва Трампнинг дунёга янги ультиматуми
Швейцариянинг Давос шаҳрида бўлиб ўтаётган Жаҳон иқтисодий форуми бу йил ҳар қачонгидан кўра қизғин ва зиддиятли баёнотлар майдонига айланди. Глобал хавфсизлик кун тартибининг энг юқори чўққисида турган Украина масаласи ва кутилмаганда янги куч билан ўртага ташланган Гренландия мавзуси дунё етакчиларини жиддий ўйга толдирди. НАТО бош котиби Марк Рютте альянс учун биринчи рақамли устувор вазифа Украина эканлигини, Гренландия масаласи эса фақат Киев хавфсизлиги таъминлангандан сўнг муҳокама қилиниши мумкинлигини қатъий таъкидлаган бўлса-да, АҚШ президенти Дональд Трампнинг форумдаги чиқиши вазиятга ўзгача тус берди.
Умуман олганда, Украина можароси бўйича жиддий силжишлар кузатилмоқда. АҚШ президентининг махсус вакили Стив Уиткоффнинг сўзларига кўра, Россия ва Украина ўртасидаги тинчлик музокараларида катта ютуқларга эришилган: 20 банддан иборат тинчлик режасининг 90 фоизи келишиб олинган ва томонларга Тинчлик кенгашига қўшилиш таклиф қилинган. Дональд Трампнинг ўзи ҳам бу жараёнга фаол киришган бўлиб, у Владимир Путин билан алоқада эканини ва Россия раҳбари келишувга тайёрлигини билдирди. Шу билан бирга, Трамп Давосда Украина президенти Владимир Зеленский билан учрашишни режалаштираётганини, агар икки давлат раҳбари яқин орада тинчликка эришмаса, бу катта хато бўлишини таъкидлаб, ўз сиёсий иродасини намойиш этди. Унинг фикрича, агар 2020 йилда АҚШ “ҳокимият алмашмаганда”, бу уруш умуман бошланмаган ва Учинчи жаҳон уруши хавфи туғилмаган бўларди.
Бироқ, Трампнинг нигоҳи фақат Шарқий Европа билан чекланиб қолгани йўқ. Унинг нутқидаги энг шов-шувли қисмлардан бири “Шимолий Американинг бир қисми” деб атаган Гренландияга қаратилган даъволари бўлди. Оқ уй раҳбари оролни сотиб олиш ниятида қатъий эканини, бу ҳудуд “Олтин гумбаз” ракетага қарши мудофаа тизими учун ҳаётий муҳим аҳамиятга эгалигини яширмади. Гарчи Трамп Гренландия учун ҳарбий куч ишлатилмаслигини ва Даниянинг рад жавоби НАТО учун таҳдид эмаслигини айтган бўлса-да, Вашингтоннинг “рад жавобини яхши эслаб қолиши” ҳақидаги огоҳлантириши ва Канаданинг АҚШ томонидан бўлиши мумкин бўлган эҳтимолий босқинга қарши партизанлик уруши моделларини ишлаб чиқаётгани ҳақидаги хабарлар шимолий минтақада вазият қанчалик таранглашаётганини кўрсатади.
Иқтисодий фронтда ҳам Трамп Америка манфаатларини биринчи ўринга қўювчи кескин позицияни эгаллади. У Европани “яшил” энергетика ва миграция сиёсати туфайли инқирозга юз тутганликда айблаб, АҚШ энди дунёни субсидия қилмаслигини очиқ баён қилди. Президентнинг таъкидлашича, АҚШ иқтисодиёти – дунёнинг двигатели ва Американинг гуллаб-яшнаши глобал тараққиётнинг гаровидир. Венесуэла билан нефт савдосининг тикланиши ва Европа ҳамда Осиё давлатлари билан тузилган янги савдо келишувларини мисол қилиб келтирган Трамп, бож тарифлари орқали АҚШга етказилган зарарларни қоплаш сиёсатини давом эттиришини маълум қилди. Унинг Иккинчи жаҳон урушидаги АҚШнинг роли ҳақидаги “Биз бўлмаганимизда, немис ёки япон тилида гапираётган бўлардингиз” деган кинояли эслатмаси эса Вашингтоннинг иттифоқчиларига нисбатан талабчанлиги ва янги дунё тартибидаги гегемонлик даъвоси ўзгармаганидан далолат беради.
📱 Каналга обуна бўлинг: @gayratkhodjasaydaliev
Швейцариянинг Давос шаҳрида бўлиб ўтаётган Жаҳон иқтисодий форуми бу йил ҳар қачонгидан кўра қизғин ва зиддиятли баёнотлар майдонига айланди. Глобал хавфсизлик кун тартибининг энг юқори чўққисида турган Украина масаласи ва кутилмаганда янги куч билан ўртага ташланган Гренландия мавзуси дунё етакчиларини жиддий ўйга толдирди. НАТО бош котиби Марк Рютте альянс учун биринчи рақамли устувор вазифа Украина эканлигини, Гренландия масаласи эса фақат Киев хавфсизлиги таъминлангандан сўнг муҳокама қилиниши мумкинлигини қатъий таъкидлаган бўлса-да, АҚШ президенти Дональд Трампнинг форумдаги чиқиши вазиятга ўзгача тус берди.
Умуман олганда, Украина можароси бўйича жиддий силжишлар кузатилмоқда. АҚШ президентининг махсус вакили Стив Уиткоффнинг сўзларига кўра, Россия ва Украина ўртасидаги тинчлик музокараларида катта ютуқларга эришилган: 20 банддан иборат тинчлик режасининг 90 фоизи келишиб олинган ва томонларга Тинчлик кенгашига қўшилиш таклиф қилинган. Дональд Трампнинг ўзи ҳам бу жараёнга фаол киришган бўлиб, у Владимир Путин билан алоқада эканини ва Россия раҳбари келишувга тайёрлигини билдирди. Шу билан бирга, Трамп Давосда Украина президенти Владимир Зеленский билан учрашишни режалаштираётганини, агар икки давлат раҳбари яқин орада тинчликка эришмаса, бу катта хато бўлишини таъкидлаб, ўз сиёсий иродасини намойиш этди. Унинг фикрича, агар 2020 йилда АҚШ “ҳокимият алмашмаганда”, бу уруш умуман бошланмаган ва Учинчи жаҳон уруши хавфи туғилмаган бўларди.
Бироқ, Трампнинг нигоҳи фақат Шарқий Европа билан чекланиб қолгани йўқ. Унинг нутқидаги энг шов-шувли қисмлардан бири “Шимолий Американинг бир қисми” деб атаган Гренландияга қаратилган даъволари бўлди. Оқ уй раҳбари оролни сотиб олиш ниятида қатъий эканини, бу ҳудуд “Олтин гумбаз” ракетага қарши мудофаа тизими учун ҳаётий муҳим аҳамиятга эгалигини яширмади. Гарчи Трамп Гренландия учун ҳарбий куч ишлатилмаслигини ва Даниянинг рад жавоби НАТО учун таҳдид эмаслигини айтган бўлса-да, Вашингтоннинг “рад жавобини яхши эслаб қолиши” ҳақидаги огоҳлантириши ва Канаданинг АҚШ томонидан бўлиши мумкин бўлган эҳтимолий босқинга қарши партизанлик уруши моделларини ишлаб чиқаётгани ҳақидаги хабарлар шимолий минтақада вазият қанчалик таранглашаётганини кўрсатади.
Иқтисодий фронтда ҳам Трамп Америка манфаатларини биринчи ўринга қўювчи кескин позицияни эгаллади. У Европани “яшил” энергетика ва миграция сиёсати туфайли инқирозга юз тутганликда айблаб, АҚШ энди дунёни субсидия қилмаслигини очиқ баён қилди. Президентнинг таъкидлашича, АҚШ иқтисодиёти – дунёнинг двигатели ва Американинг гуллаб-яшнаши глобал тараққиётнинг гаровидир. Венесуэла билан нефт савдосининг тикланиши ва Европа ҳамда Осиё давлатлари билан тузилган янги савдо келишувларини мисол қилиб келтирган Трамп, бож тарифлари орқали АҚШга етказилган зарарларни қоплаш сиёсатини давом эттиришини маълум қилди. Унинг Иккинчи жаҳон урушидаги АҚШнинг роли ҳақидаги “Биз бўлмаганимизда, немис ёки япон тилида гапираётган бўлардингиз” деган кинояли эслатмаси эса Вашингтоннинг иттифоқчиларига нисбатан талабчанлиги ва янги дунё тартибидаги гегемонлик даъвоси ўзгармаганидан далолат беради.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍6🤯2😁1
Mavzu: Grenlandiya Ukrainadan muhimroq” – Davos sadosi
Ekspertlarimiz: siyosiy sharhlovchi, siyosatshunos Abduvali Soyibnazarov
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍5👏2🤯2🔥1😁1
Mavzu: AQSH: “Endi Suriya kurdlariga ehtiyojimiz yo‘q”
Ekspertlarimiz: professor Farhod Karimov
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😁3🤯1
Mavzu: Amerikalik hindular turkiymi?
Ekspertimiz: Guliston davlat universiteti "O'zbek tilshunosligi" kafedrasi dotsenti Azizbek Mamatqulov (PhD)
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😁11👏3🔥2
Mavzu: Sunʼiy intellektda “ong” bo‘lishi mumkinmi?
Ekspertimiz: Fikrat tahlilchisi, siyosatshunos Hamid Sodiq
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍6👏2😁1
Mavzu: Tinchlik kengashi nima beradi?
Ekspertimiz: siyosatshunos Farhod Tolipov
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥4👍2😁1
📍 Toshkent shahrida jonli uchrashuv
🗓 31- yanvar
⏱️ Soat 14:00
🎙 Jonli uchrashuv
Mavzu: Milliy manfaat va global bosim
Ekspertlar:
Siyosatshunoslar: Hamid Sodiq, Kamoliddin Rabbimov
Iqtisodchi: Abdulla Abduqodirov, Prezident huzuridagi Strategik islohotlar agentligi bosh direktorining birinchi o‘rinbosari
Tarixchi: G‘aybulla Boboyorov
Tomoshabinlar bevosita savollar berish va fikr bildirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Ilmiy va ma’rifiy kitoblar taqdimoti bo‘lib o‘tadi. Mualliflardan dastxat olish imkoniyati bo'ladi.
📩 Bog‘lanish uchun:
👉 @nurbekgofurov
🗓 31- yanvar
⏱️ Soat 14:00
🎙 Jonli uchrashuv
Mavzu: Milliy manfaat va global bosim
Ekspertlar:
Siyosatshunoslar: Hamid Sodiq, Kamoliddin Rabbimov
Iqtisodchi: Abdulla Abduqodirov, Prezident huzuridagi Strategik islohotlar agentligi bosh direktorining birinchi o‘rinbosari
Tarixchi: G‘aybulla Boboyorov
Tomoshabinlar bevosita savollar berish va fikr bildirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Ilmiy va ma’rifiy kitoblar taqdimoti bo‘lib o‘tadi. Mualliflardan dastxat olish imkoniyati bo'ladi.
📩 Bog‘lanish uchun:
👉 @nurbekgofurov
👍5👏2
Mavzu: Eron AQSHni ogohlantirdi: “Har qanday hujum katta urush degani”
Ekspertimiz: Fikrat tahlilchisi, siyosatshunos Hamid Sodiq
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍7😁1😱1
Mavzu: Amir Temurni Turkiyada yaxshi ko'rishadimi?
Ekspertimiz: Turkiyaning Istanbul Universiteti professori Shafoattin Deniz va dotsent Zavqibek Mahmudov
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥11👍4👏1🎉1💯1
Mavzu: Faylasuflarda Duginga javob bormi?
Ekspertimiz: professor Bahtiyor Karimov
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
2👍7🔥3👏2😁1
Forwarded from G‘ayratxo‘ja G‘afforxo‘ja o‘g‘li
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
АҚШнинг сирли қуроли: “Дискомбобулятор”
“Дунёда бошқа ҳеч кимда йўқ махфий қурол”
АҚШ президенти Дональд Трамп New York Post газетасига берган махсус интервьюсида Америка тарихидаги энг сўнгги ва кутилмаган ҳарбий ютуқлардан бирининг сирини очди. Унинг сўзларига кўра, 2026 йил 3 январда Венесуэла пойтахти Каракасда ўтказилган “махсус амалиёт” – одам ўғирлашда “Дискомбобулятор” (Discombobulator) деб номланган ўта махфий қурол ҳал қилувчи рол ўйнаган. Айнан шу технология ёрдамида АҚШ ҳарбийлари ўзларига ҳеч қандай талофатсиз Венесуэла президенти Николас Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флоресни наркотик моддалар ва қурол-яроғ ноқонуний савдосида айблаб, қўлга олишга муваффақ бўлган.
Вертолёт ва дронлар кўмагида 20 га яқин америкалик махсус кучлар иштирокида ўтказилган ушбу операцияда янги қуролнинг кучи яққол намоён бўлди. Трампнинг таъкидлашича, “Дискомбобулятор” Венесуэланинг бутун мудофаа тизимини, хусусан, Россия ва Хитойда ишлаб чиқарилган радар ҳамда ракеталарни бир лаҳзада ишдан чиқарган. “Улар ўз ракеталарини ҳеч қачон ишга тушира олишмади. Уларда рус ва хитой ракеталари бор эди, лекин бирортаси ҳам учиб чиқмади. Биз кириб бордик, улар тугмаларни босишди, аммо ҳеч нарса содир бўлмади”, – деди Трамп душман тўлиқ шай ҳолатда бўлганини эътироф этар экан.
Қурилманинг таъсир доираси нафақат электроникага, балки инсон физиологиясига ҳам қаратилгани маълум бўлди. Импульс энергиясига асосланган ушбу қуролнинг таъсири бир вақтлар дипломатларда бош оғриғи ва кўнгил айнишини келтириб чиқарган сирли “Гавана синдроми” билан боғлиқлиги тахмин қилинмоқда. Воқеа гувоҳларининг сўзларига кўра, амалиёт вақтида Мадуронинг қўриқчилари даҳшатли оғриқдан тиз чўкишган, баъзиларининг бурнидан қон кетиб, қон қусишган ва бошлари “ичидан портлаётгандек” туюлган. Йўналтирилган товуш ёки энергия тўлқини ҳимоячиларни бутунлай фалаж қилиб қўйган.
Ушбу технология ҳақида батафсил гапириш ҳуқуқига эга эмаслигини таъкидлаган Трамп, шундай бўлса-да, ундан фойдаланилганини тасдиқлаб: “Дискомбобулятор. Бу ҳақда гапириш ҳуқуқим йўқ. Лекин жуда хоҳлайман”, – дея муносабат билдирди. Унинг қўшимча қилишича, амалиёт давомида АҚШ нафақат Мадурони, балки Венесуэланинг нефть танкерларидаги ёқилғи захираларини ҳам қўлга киритган. Экспертларнинг фикрича, дастлаб Байден маъмурияти даврида сотиб олинган ва кейинчалик такомиллаштирилган ушбу технология душман электрон тизимларига қарши курашда инқилобий қадам ҳисобланади. Бу АҚШнинг Лотин Америкасидаги сўнгги йиллардаги энг “дадил ҳарбий ҳаракати” сифатида баҳоланмоқда.
Операциянинг асосий нишони бўлган 63 ёшли Мадуро наркотерроризмда ва АҚШга кокаин етказиб берувчи “Қуёш наркокартели”ни тузишда айбланмоқда. Унинг боши учун аввалроқ 50 миллион доллар мукофот эълон қилинган эди. Ҳозирда собиқ раҳбар суд жараёнини кутиш учун Нью-Йоркнинг Бруклин туманидаги федерал қамоқхонада сақланмоқда. Унинг ўрнига Венесуэла президенти вазифасини собиқ вице-президент Делси Родригес вақтинча бажармоқда. Трамп янги раҳбарият билан муносабатларни юқори баҳолаб, Родригесни “жуда ажойиб аёл” деб атади.
Бу шов-шувли янгилик зудлик билан жаҳон оммавий ахборот воситаларининг бош мавзусига айланди. Нуфузли нашрлар Трампнинг интервьюсига таяниб, “Дискомбобулятор”ни “дунёда бошқа ҳеч кимда йўқ махфий товуш қуроли” сифатида таърифлади. Ушбу қурилма ҳамда “Гавана синдроми” ўртасидаги боғлиқликни таҳлил қилувчи материаллар эълон қилинмоқда.
📱 Каналга обуна бўлинг: @gayratkhodjasaydaliev
“Дунёда бошқа ҳеч кимда йўқ махфий қурол”
АҚШ президенти Дональд Трамп New York Post газетасига берган махсус интервьюсида Америка тарихидаги энг сўнгги ва кутилмаган ҳарбий ютуқлардан бирининг сирини очди. Унинг сўзларига кўра, 2026 йил 3 январда Венесуэла пойтахти Каракасда ўтказилган “махсус амалиёт” – одам ўғирлашда “Дискомбобулятор” (Discombobulator) деб номланган ўта махфий қурол ҳал қилувчи рол ўйнаган. Айнан шу технология ёрдамида АҚШ ҳарбийлари ўзларига ҳеч қандай талофатсиз Венесуэла президенти Николас Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флоресни наркотик моддалар ва қурол-яроғ ноқонуний савдосида айблаб, қўлга олишга муваффақ бўлган.
Вертолёт ва дронлар кўмагида 20 га яқин америкалик махсус кучлар иштирокида ўтказилган ушбу операцияда янги қуролнинг кучи яққол намоён бўлди. Трампнинг таъкидлашича, “Дискомбобулятор” Венесуэланинг бутун мудофаа тизимини, хусусан, Россия ва Хитойда ишлаб чиқарилган радар ҳамда ракеталарни бир лаҳзада ишдан чиқарган. “Улар ўз ракеталарини ҳеч қачон ишга тушира олишмади. Уларда рус ва хитой ракеталари бор эди, лекин бирортаси ҳам учиб чиқмади. Биз кириб бордик, улар тугмаларни босишди, аммо ҳеч нарса содир бўлмади”, – деди Трамп душман тўлиқ шай ҳолатда бўлганини эътироф этар экан.
Қурилманинг таъсир доираси нафақат электроникага, балки инсон физиологиясига ҳам қаратилгани маълум бўлди. Импульс энергиясига асосланган ушбу қуролнинг таъсири бир вақтлар дипломатларда бош оғриғи ва кўнгил айнишини келтириб чиқарган сирли “Гавана синдроми” билан боғлиқлиги тахмин қилинмоқда. Воқеа гувоҳларининг сўзларига кўра, амалиёт вақтида Мадуронинг қўриқчилари даҳшатли оғриқдан тиз чўкишган, баъзиларининг бурнидан қон кетиб, қон қусишган ва бошлари “ичидан портлаётгандек” туюлган. Йўналтирилган товуш ёки энергия тўлқини ҳимоячиларни бутунлай фалаж қилиб қўйган.
Ушбу технология ҳақида батафсил гапириш ҳуқуқига эга эмаслигини таъкидлаган Трамп, шундай бўлса-да, ундан фойдаланилганини тасдиқлаб: “Дискомбобулятор. Бу ҳақда гапириш ҳуқуқим йўқ. Лекин жуда хоҳлайман”, – дея муносабат билдирди. Унинг қўшимча қилишича, амалиёт давомида АҚШ нафақат Мадурони, балки Венесуэланинг нефть танкерларидаги ёқилғи захираларини ҳам қўлга киритган. Экспертларнинг фикрича, дастлаб Байден маъмурияти даврида сотиб олинган ва кейинчалик такомиллаштирилган ушбу технология душман электрон тизимларига қарши курашда инқилобий қадам ҳисобланади. Бу АҚШнинг Лотин Америкасидаги сўнгги йиллардаги энг “дадил ҳарбий ҳаракати” сифатида баҳоланмоқда.
Операциянинг асосий нишони бўлган 63 ёшли Мадуро наркотерроризмда ва АҚШга кокаин етказиб берувчи “Қуёш наркокартели”ни тузишда айбланмоқда. Унинг боши учун аввалроқ 50 миллион доллар мукофот эълон қилинган эди. Ҳозирда собиқ раҳбар суд жараёнини кутиш учун Нью-Йоркнинг Бруклин туманидаги федерал қамоқхонада сақланмоқда. Унинг ўрнига Венесуэла президенти вазифасини собиқ вице-президент Делси Родригес вақтинча бажармоқда. Трамп янги раҳбарият билан муносабатларни юқори баҳолаб, Родригесни “жуда ажойиб аёл” деб атади.
Бу шов-шувли янгилик зудлик билан жаҳон оммавий ахборот воситаларининг бош мавзусига айланди. Нуфузли нашрлар Трампнинг интервьюсига таяниб, “Дискомбобулятор”ни “дунёда бошқа ҳеч кимда йўқ махфий товуш қуроли” сифатида таърифлади. Ушбу қурилма ҳамда “Гавана синдроми” ўртасидаги боғлиқликни таҳлил қилувчи материаллар эълон қилинмоқда.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😁16👍7😱4⚡2
Forwarded from G‘ayratxo‘ja G‘afforxo‘ja o‘g‘li
RepublicAi
Anʼanaviy falsafada aql faqatgina insonga xos bo‘lgan, oddiy hisoblash qobiliyatidan ancha keng fenomen sifatida talqin etiladi. Haqiqiy aql nafaqat maʼlumotni qayta ishlash, balki maʼno yaratish, maqsad qo‘yish va refleksiya qilish, yaʼni o‘z-o‘zini anglash…
Инсон ва сунъий интеллект: ақл, субъект ва масъулият масаласи
Сунъий интеллектнинг жадал ривожланиши XXI аср фалсафасини янги концептуал майдонга олиб кирди. Агар ўтган асрлардаги саноат инқилоблари инсоннинг жисмоний меҳнатини трансформация қилган бўлса, бугунги рақамли эврилишлар инсоннинг ақлий фаолияти, билиш усуллари ва масъулият тушунчасини қайта кўриб чиқишни тақозо этмоқда. Бу жараёнда марказий савол сифатида сунъий интеллектнинг моҳияти намоён бўлади: у инсоннинг экзистенциал, яъни мавжудлик асосларига дахл қилувчи рақобатчисими ёки унинг когнитив (билиш) имкониятларини кенгайтирувчи воситами? Ушбу масалани теран тушуниш учун ақлнинг таърифи, субъект ва объект муносабати ҳамда билиш жараёнининг гносеологик, яъни билиш назариясига оид жиҳатларига эътибор қаратиш лозим.
Анъанавий фалсафада ақл фақатгина инсонга хос бўлган, оддий ҳисоблаш қобилиятидан анча кенг феномен сифатида талқин этилади. Ҳақиқий ақл нафақат маълумотни қайта ишлаш, балки маъно яратиш, мақсад қўйиш ва рефлексия қилиш, яъни ўз-ўзини англаш ва ўз фаолиятига ташқаридан баҳо бериш салоҳиятини англатади. Сунъий интеллект эса, ўз моҳиятига кўра, интенционалликдан, яъни ички хоҳиш ва онгли йўналтирилган ниятдан маҳрумдир. У алгоритмик намуналар ва статистик боғланишлар асосида иш кўради, бироқ ижро этаётган амалиётининг асл мазмунини ҳис қилмайди. Демак, СИ ақлнинг функционал жиҳатларини мукаммал моделлаштириши мумкин бўлса-да, унинг ички фалсафий моҳиятини ва онгли иродасини тўлиқ қамраб ололмайди.
Бундай функционал ўхшашлик субъект ва объект ўртасидаги анъанавий чегараларнинг хиралашишига олиб келмоқда. Фалсафий анъанада субъект – билиш фаолиятини амалга оширувчи фаол куч, объект эса – шу фаолият йўналтирилган нарсадир. Бугунги кунда СИнинг мустақил қарор қабул қилиши ёки матнлар яратиши уни гўёки фаол “субъект” сифатида гавдалантирмоқда. Бироқ бу ерда принципиал бир тўсиқ мавжуд: масъулият масаласи. СИ мураккаб қарорлар қабул қилса-да, уларнинг оқибатлари учун маънавий ёки ҳуқуқий жавобгарликни ўз зиммасига ололмайди. Масъулият фақат эркин иродага эга онгли мавжудотга хосдир. Шу боис, СИ фаолиятининг ҳар қандай натижаси, барибир, унинг ортида турган инсонга – дастурчига, фойдаланувчига ёки институционал тузилмага қайтиб келаверади.
Билиш жараёнида ҳам инсон ва машина ўртасида муҳим фарқ мавжуд. СИ эга бўлган билим эксплицит, яъни очиқ ва шакилланган маълумотларга таянади. Инсон билими эса, бундан ташқари, тажрибавий ва экзистенциал, яъни инсоннинг яшаш тарзи ва шахсий кечинмалари билан боғлиқ қатламларга эга. Инсон билиш жараёнида тарихий хотирани, маданий меросни ва ўз қийматлар тизимини ишлатади; у билимни шунчаки қабул қилмайди, балки уни ўз ички оламидан ўтказади. СИ эса бу қатламларни фақатгина рақамли маълумот сифатида таҳлил қилади, лекин уларни “ҳис қилмайди”. Шу сабабли, алгоритмлар тақдим этган хулосалар инсон тафаккурининг маҳсули билан моҳиятан тенг эмас.
Энг катта фалсафий хавф технологиянинг ўзида эмас, балки инсоннинг унга бўлган муносабатида мужассамдир. Агар инсон маънавий танлов ва баҳолаш ҳуқуқини тўлиқ алгоритмларга топшириб қўйса, бу “де-агентлашув” жараёнига, яъни инсоннинг ўз ҳаётини бошқарувчи фаол куч (агент) сифатидаги ролини йўқотишига олиб келади. Бундай ҳолатда технология восита бўлишдан тўхтаб, инсон онгини бошқарувчи яширин ҳокимият шаклига айланиши мумкин.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, сунъий интеллект инсоннинг рақиби эмас, балки унинг ақлий фаолиятининг функционал кўмакчисидир. XXI асрнинг асосий фалсафий чақириғи – машинанинг қудратини ўлчаш эмас, балки юксак технологиялар қуршовида инсон ўз субъектлигини ва маънавий қиёфасини қанчалик сақлаб қолиши билан боғлиқдир. Агар инсон сунъий интеллектни танқидий онг ва ахлоқий назорат остида қўллай олса, у инсон тафаккурининг давоми ва янги босқичига айланади. Шу маънода, яқин келажак технологиялар пойгаси эмас, балки инсон онги ва масъулиятининг имтиҳони бўлажак.
📱 Каналга обуна бўлинг: @gayratkhodjasaydaliev
Сунъий интеллектнинг жадал ривожланиши XXI аср фалсафасини янги концептуал майдонга олиб кирди. Агар ўтган асрлардаги саноат инқилоблари инсоннинг жисмоний меҳнатини трансформация қилган бўлса, бугунги рақамли эврилишлар инсоннинг ақлий фаолияти, билиш усуллари ва масъулият тушунчасини қайта кўриб чиқишни тақозо этмоқда. Бу жараёнда марказий савол сифатида сунъий интеллектнинг моҳияти намоён бўлади: у инсоннинг экзистенциал, яъни мавжудлик асосларига дахл қилувчи рақобатчисими ёки унинг когнитив (билиш) имкониятларини кенгайтирувчи воситами? Ушбу масалани теран тушуниш учун ақлнинг таърифи, субъект ва объект муносабати ҳамда билиш жараёнининг гносеологик, яъни билиш назариясига оид жиҳатларига эътибор қаратиш лозим.
Анъанавий фалсафада ақл фақатгина инсонга хос бўлган, оддий ҳисоблаш қобилиятидан анча кенг феномен сифатида талқин этилади. Ҳақиқий ақл нафақат маълумотни қайта ишлаш, балки маъно яратиш, мақсад қўйиш ва рефлексия қилиш, яъни ўз-ўзини англаш ва ўз фаолиятига ташқаридан баҳо бериш салоҳиятини англатади. Сунъий интеллект эса, ўз моҳиятига кўра, интенционалликдан, яъни ички хоҳиш ва онгли йўналтирилган ниятдан маҳрумдир. У алгоритмик намуналар ва статистик боғланишлар асосида иш кўради, бироқ ижро этаётган амалиётининг асл мазмунини ҳис қилмайди. Демак, СИ ақлнинг функционал жиҳатларини мукаммал моделлаштириши мумкин бўлса-да, унинг ички фалсафий моҳиятини ва онгли иродасини тўлиқ қамраб ололмайди.
Бундай функционал ўхшашлик субъект ва объект ўртасидаги анъанавий чегараларнинг хиралашишига олиб келмоқда. Фалсафий анъанада субъект – билиш фаолиятини амалга оширувчи фаол куч, объект эса – шу фаолият йўналтирилган нарсадир. Бугунги кунда СИнинг мустақил қарор қабул қилиши ёки матнлар яратиши уни гўёки фаол “субъект” сифатида гавдалантирмоқда. Бироқ бу ерда принципиал бир тўсиқ мавжуд: масъулият масаласи. СИ мураккаб қарорлар қабул қилса-да, уларнинг оқибатлари учун маънавий ёки ҳуқуқий жавобгарликни ўз зиммасига ололмайди. Масъулият фақат эркин иродага эга онгли мавжудотга хосдир. Шу боис, СИ фаолиятининг ҳар қандай натижаси, барибир, унинг ортида турган инсонга – дастурчига, фойдаланувчига ёки институционал тузилмага қайтиб келаверади.
Билиш жараёнида ҳам инсон ва машина ўртасида муҳим фарқ мавжуд. СИ эга бўлган билим эксплицит, яъни очиқ ва шакилланган маълумотларга таянади. Инсон билими эса, бундан ташқари, тажрибавий ва экзистенциал, яъни инсоннинг яшаш тарзи ва шахсий кечинмалари билан боғлиқ қатламларга эга. Инсон билиш жараёнида тарихий хотирани, маданий меросни ва ўз қийматлар тизимини ишлатади; у билимни шунчаки қабул қилмайди, балки уни ўз ички оламидан ўтказади. СИ эса бу қатламларни фақатгина рақамли маълумот сифатида таҳлил қилади, лекин уларни “ҳис қилмайди”. Шу сабабли, алгоритмлар тақдим этган хулосалар инсон тафаккурининг маҳсули билан моҳиятан тенг эмас.
Энг катта фалсафий хавф технологиянинг ўзида эмас, балки инсоннинг унга бўлган муносабатида мужассамдир. Агар инсон маънавий танлов ва баҳолаш ҳуқуқини тўлиқ алгоритмларга топшириб қўйса, бу “де-агентлашув” жараёнига, яъни инсоннинг ўз ҳаётини бошқарувчи фаол куч (агент) сифатидаги ролини йўқотишига олиб келади. Бундай ҳолатда технология восита бўлишдан тўхтаб, инсон онгини бошқарувчи яширин ҳокимият шаклига айланиши мумкин.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, сунъий интеллект инсоннинг рақиби эмас, балки унинг ақлий фаолиятининг функционал кўмакчисидир. XXI асрнинг асосий фалсафий чақириғи – машинанинг қудратини ўлчаш эмас, балки юксак технологиялар қуршовида инсон ўз субъектлигини ва маънавий қиёфасини қанчалик сақлаб қолиши билан боғлиқдир. Агар инсон сунъий интеллектни танқидий онг ва ахлоқий назорат остида қўллай олса, у инсон тафаккурининг давоми ва янги босқичига айланади. Шу маънода, яқин келажак технологиялар пойгаси эмас, балки инсон онги ва масъулиятининг имтиҳони бўлажак.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍8🔥2👏2💯2
Mavzu: “Rossiya o‘zi boshlagan urushni yakunlashga tayyor bo‘lishi kerak”
Ekspertimiz: Fikrat tahlilchisi, siyosatshunos Hamid Sodiq
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥7👍1
Mavzu: Fazoning chegarasi bormi?
Ekspertimiz: Ulugʼbek Yaxshiev, fizika-matematika fanlari doktori
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍11
Mavzu: Xitoyning ilk Turkiy imperatori
Ekspertimiz: TMC instituti o'qituvchisi Nurbek Allabergenov (PhD)
Tomosha qiling
Rasmiy sahifalarimizga obuna bo'ling
telegram |instagram | facebook | youtube | fikratonline
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👏10🎉2👍1