Кассациялық сот түсіндірді: шетел азаматын елден шығару мәселесі құқық бұзушылық фактісімен ғана емес, істің барлық мән-жайын ескере отырып шешілуі тиіс

🔷Кассациялық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы Қазақстан Республикасынан шығарып жіберу туралы полицияның Қазақстанда тұруға ықтиярхаты бар Әзербайжан Республикасының азаматы Г.-ға қатысты өтінішін қарады.

🔷Өтінішке шетел азаматының бірнеше рет әкімшілік жауаптылыққа тартылуы, оның ішінде көлік құралын алкогольдік масаң күйде басқарғаны және дәрігердің тағайындауынсыз есірткі құралдарын пайдаланғаны негіз болған. Бірінші сатыдағы сот полицияның өтінішін қанағаттандырып, оны Қазақстан Республикасынан шығарып жіберу туралы шешім қабылдаған.

🔷Кассациялық сот бұл қорытындымен келіспеді. Сот қолданыстағы заңнамада шетел азаматын тек әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін автоматты түрде елден шығару көзделмегенін атап өтті. Мұндай мәселені шешу кезінде құқық бұзушылықтың ауырлығы, кінәсінің дәрежесі, отбасылық жағдайы, Қазақстанда заңды негізде тұру ұзақтығы және өзге де маңызды мән-жайлар ескерілуге тиіс.

🔷Істі қарау барысында Г.-ның Қазақстанда тұруға ықтиярхат негізінде тұрақты тұратыны, кәсіпкерлікпен айналысатыны, салықтарды уақтылы төлейтіні және сауда-өнеркәсіп кешенін салу жөніндегі инвестициялық жобаны іске асырып жатқаны анықталды. Сондай-ақ оның мемлекет алдында жер учаскесінің құнын төлеу жөніндегі міндеттемесі бар екені, оны орындау мерзімі 2030 жылға дейін белгіленгені және берешек сомасы 14 млн теңгені құрайтыны белгілі болды. Сот оның оң мінездемесін, тұрақты әлеуметтік байланыстарының бар екенін және Әзербайжан Республикасының Бас консулдығының өтінішхатын да назарға алды.

🔷Сонымен қатар, ол шағын ауылдық елді мекенде тұрады және өз генераторының көмегімен өз көшесінің тұрғындарын электр энергиясымен қамтамасыз етеді. Бұл жағдай оның жергілікті қоғамдастықтың өміріне нақты араласқанын да көрсетеді.

🔷Барлық мән-жайларды жан-жақты бағалай отырып, кассациялық сот бұл жағдайда шетел азаматын елден шығару қажетті әрі барабар шара болып табылмайды деген қорытындыға келді. Осыған байланысты бірінші сатыдағы соттың шешімі күшін жойып, полицияның өтінішін қанағаттандырудан бас тартты.

№6003-25-00-2к/4423

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд разъяснил: выдворение иностранца требует оценки всех обстоятельств, а не только факта правонарушения

🔷Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел дело по заявлению полиции о выдворении за пределы Казахстана гражданина Азербайджана Г., имеющего вид на жительство в стране.

🔷Основанием для обращения в суд стало неоднократное привлечение иностранца к административной ответственности, в том числе за управление автомобилем в состоянии алкогольного опьянения и употребление наркотических средств без назначения врача. Суд первой инстанции удовлетворил заявление о выдворении.

🔷Кассационный суд с таким выводом не согласился. Отмечено, что законодательство не предусматривает автоматическое выдворение иностранца лишь по факту совершения административных правонарушений. Необходимо учитывать тяжесть нарушений, степень вины, семейное положение, длительность законного проживания в Казахстане и иные значимые обстоятельства.

🔷Установлено, что Г. постоянно проживает в Казахстане на основании вида на жительство, занимается предпринимательской деятельностью, исправно уплачивает налоги и реализует инвестиционный проект по строительству торгово-промышленного комплекса. Перед государством у него имеются обязательства по оплате земельного участка, срок исполнения которых установлен до 2030 года, общая сумма задолженности составляет 14 млн тенге. Судом учтены положительная характеристика, наличие устойчивых социальных связей и обращение Генерального консульства Азербайджана.

🔷При этом он проживает в небольшом сельском населенном пункте и за счет собственного генератора обеспечивает электричеством жителей своей улицы. Это обстоятельство также свидетельствует о его фактической вовлеченности в жизнь местного сообщества.

🔷Учитывая совокупность обстоятельств, кассационный суд пришел к выводу, что выдворение не является необходимой и соразмерной мерой, отменил решение и отказал в удовлетворении заявления о выдворении.

№6003-25-00-2к/4423

Кассационный суд по гражданским делам

Кассациялық сот компьютерлерді мемлекеттік сатып алу конкурсының жеңімпазын айқындау заңсыз болғанын растады

🔷Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық сот Облыстық психикалық денсаулық орталығы үшін компьютерлерді мемлекеттік сатып алуға байланысты дау бойынша бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың сот актілерін күшінде қалдырды.

🔷Сотқа жүгінуге «ұлттық режимнен шығарып тастау» белгісімен өткізілген ашық конкурс қорытындысы негіз болды. Конкурс жеңімпазы ретінде «S» жеке кәсіпкері танылған.

🔷Соттар сатып алу нысанасы жинақ түріндегі компьютер болғанын, ал конкурс талаптарына сәйкес отандық өндірісте шығарылған тауар жеткізілуге тиіс екенін анықтады.

🔷Алайда жеңімпаздың конкурстық өтінімінде тек жүйелік блок қана отандық өнім болып табылған, ал пернетақта, тінтуір және монитор шетелдік өндірістің өнімдері болған.

🔷Кассациялық сот төменгі сатыдағы соттардың «ұлттық режимнен шығарып тастау» белгісімен жүргізілетін мемлекеттік сатып алуларда белгіленген талаптарға сәйкестік тауардың жекелеген құрамдас бөліктеріне емес, бірыңғай жинақ ретінде бүкіл тауарға қатысты бағалануға тиіс деген қорытындысымен келісті.

🔷Сот жинақ құрамында отандық өндірістің бір ғана элементінің болуы сатып алу нысанасының толықтай қазақстандық тауар екенін білдірмейтінін атап өтті. Өзге тәсіл заңнамада көзделген шектеулерді айналып өтуге мүмкіндік берер еді және отандық өндірушілерді қолдауға бағытталған ұлттық режимнен шығарып тастау тетігінің мақсатына қайшы келеді.

🔷Осыған байланысты кассациялық сатыдағы сот жеңімпаздың конкурстық өтінімі конкурс құжаттамасы мен мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың талаптарына сәйкес келмейді деген төменгі сатыдағы соттардың қорытындыларын дұрыс деп таныды.

🔷Кассациялық шағым қанағаттандырусыз қалдырылды, бірінші сатыдағы соттың шешімі мен апелляциялық соттың қаулысы өзгеріссіз қалдырылды.

Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд подтвердил незаконность определения победителя конкурса по государственным закупкам компьютеров

🔷Кассационный суд по административным делам оставил в силе судебные акты первой и апелляционной инстанций по спору о государственных закупках компьютеров для Областного центра психического здоровья.

🔷Поводом для обращения в суд послужили результаты открытого конкурса, проведенного с признаком «изъятие из национального режима», победителем которого был признан индивидуальный предприниматель «S».

🔷Суды установили, что предметом закупки являлся компьютер в комплекте, а условия конкурса предусматривали поставку товара отечественного производства.

🔷При этом в конкурсной заявке победителя отечественного происхождения был только системный блок, тогда как клавиатура, мышь и монитор являлись продукцией иностранного производства.

🔷Кассационный суд согласился с выводами нижестоящих судов о том, что соответствие требованиям закупки с признаком изъятия из национального режима должно оцениваться в отношении всего товара как единого комплекта, а не отдельных его составных частей.

🔷Суд указал, что включение в комплект одного элемента отечественного производства не свидетельствует о том, что весь предмет закупки является товаром казахстанского происхождения. Иной подход позволил бы обходить ограничения, установленные законодательством, и противоречил бы цели механизма изъятия из национального режима, направленного на поддержку отечественных производителей.

🔷В связи с этим суд кассационной инстанции признал правильными выводы судов о несоответствии конкурсной заявки победителя требованиям конкурсной документации и законодательства о государственных закупках.

🔷Кассационная жалоба оставлена без удовлетворения, решение суда первой инстанции и постановление апелляционного суда - без изменения.

Кассационный суд по административным делам

Кассациялық сот түсіндірді: бастапқы жер учаскелерінің шекарасы заңды түрде белгіленбеген жағдайда меншік иесін тұрғын үйді көшіруге міндеттеуге болмайды

🔹Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот көршілес жер учаскелерінің меншік иелері арасындағы тұрғын үй мен бастырманы құрылыс нормаларында көзделген шегіністерді сақтау мақсатында көшіруге міндеттеу туралы дауды қарады. Сонымен қатар талап қоюшы пайдалануға беру актісін және сыйға тарту шартын жарамсыз деп тануды сұрады.

🔹Талап қоюға жауапкердің құрылыс салу кезінде құрылыс нормаларын бұзғаны туралы уәждері негіз болды.

🔹Бірінші сатыдағы сот талап қоюды қанағаттандырудан бас тартты. Апелляциялық сатыдағы сот жер учаскелерінің шекараларының қабаттасуы туралы сот сараптамасының қорытындысына сүйене отырып, жауапкерлерді жер учаскелерінің шекарасынан белгіленген шегіністі сақтауға міндеттеді.

🔹Кассациялық сот бұл қорытындылармен келіспеді. Сот сарапшысының қорытындысы басқа дәлелдемелермен жиынтықта жан-жақты бағалануға тиіс екені және оның сот үшін алдын ала белгіленген күші болмайтыны атап өтілді.

🔹Даулы жер учаскелеріне қатысты жерге орналастыру жұмыстары уәкілетті органмен іс жүзінде жүргізілмеген, олардың шекаралары координаттар бойынша айқындалмаған, ал межелік жоспар жоқ. Учаскелер арасындағы пайдаланылып жүрген шекаралар тарихи тұрғыдан қалыптасқан және 10 жылдан астам уақыт бойы сол күйінде пайдаланылып келеді. Сонымен қатар іс материалдары шекаралардың тек даулы жер учаскелері арасында ғана емес, тізбектес орналасқан басқа да көршілес жер учаскелері арасында да ығысқанын көрсетеді.

🔹Осыған байланысты бастапқы шекара сызығы анықталмайынша, жауапкер талап қоюшының жер учаскесінің бір бөлігін өз бетінше иеленді деген тұжырым болжамды сипатта болады. Ал сот шешімі болжамдарға негізделмеуге тиіс.

🔹Кассациялық сот заңды түрде белгіленген межелік шекара болмаған жағдайда құрылыс нормаларында көзделген шегіністерді айқындау мүмкін еместігін көрсетті.

🔹Істің барлық мән-жайларының жиынтығын ескере отырып, кассациялық сот апелляциялық сатыдағы соттың қаулысының күшін жойып, талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдырды.

№6003-26-00-2к/3094

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд разъяснил: при отсутствии установления исходной межевой границы нельзя обязывать собственника перенести дом

🔹Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел спор между собственниками соседних земельных участков об обязании перенести жилой дом и навес. В целях с соблюдения строительных отступов. Истец также просил признать недействительными акт приемки объекта в эксплуатацию и договор дарения.

🔹Основанием для иска послужили доводы о нарушении ответчиком строительных норм при возведени строения.

🔹Суд первой инстанции отказал в иске. Апелляционный суд, основываясь на заключении судебной экспертизы о наложении границ земельных участков, обязал ответчиков произвести отступ от межевой границы.

🔹Кассационный суд с такими выводами не согласился. Отмечено, что заключение эксперта должно оцениваться всесторонне в совокупности с другими доказательствами и не может иметь для суда заранее установленной силы.

🔹Землеустроительные работы в отношении спорных участков уполномоченным органом фактически не проводились, их границы не определены в координатах, межевой план отсутствует. Используемые границы между участками исторически сложились и находятся в таком пользовании уже более 10 лет. Кроме того, материалы дела свидетельствуют о смещении границ не только между спорными, но и другими расположенными по цепочке соседними земельными участками.

🔹Поэтому без определения исходной линии вывод о самовольном занятии ответчиком части участка истца носит предположительный характер. Тогда как решение суда не может быть основано на предположениях.

🔹Кассационный суд указал, что при отсутствии юридически установленной межевой границы определить предусмотренные строительными нормами отступы невозможно.

🔹Учитывая совокупность обстоятельств, кассационный суд отменил постановление апелляционной инстанции и оставил в силе решение суда первой инстанции об отказе в удовлетворении иска.

№6003-26-00-2к/3094

Кассационный суд по гражданским делам

Кассациялық сот: ортақ пайдаланудағы жерлерді заң талаптарын сақтамай жеке меншікке беруге болмайды

🔷Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық сот Павлодар қаласының тұрғынына қосымша жер учаскесін берудің заңдылығына қатысты дауды қарады.

🔷Көршілес жер учаскесінің меншік иесі әкімдіктің қаулысына дау айтып, даулы аумақтың ортақ пайдаланудағы жерлерге жататынын, онда инженерлік коммуникациялар орналасқанын және автотұрақ жабдықталғанын көрсеткен.

🔷Бірінші және апелляциялық сатылардағы соттар талап қоюды қанағаттандырудан бас тартқан. Алайда, кассациялық сот басқа тұжырымға келді.

🔷Сот әкімдіктің қаулысы қабылданған кезде жер учаскесі ортақ пайдаланудағы жерлерге жатқанына, оның мәртебесін өзгерту рәсімі жүргізілмегеніне, сондай-ақ жер учаскесін беруді келісу кезінде жер заңнамасының талаптары сақталмағанына назар аударды. Сонымен қатар, төмен тұрған соттар инженерлік коммуникациялардың болуына және істің басқа да маңызды мән-жайларына тиісті баға бермеген.

🔷Кассациялық сот мемлекеттік орган шешімінің заңдылығы оны қабылдаған кезде қолданыста болған заңнама негізінде бағалануы тиіс екенін атап өтті. Сенімді қорғау қағидаты заңға қайшы әрекеттерді ақтай алмайды.

🔷Істі қарау қорытындысы бойынша кассациялық сот төмен тұрған соттардың сот актілерінің күшін жойып, талап қоюды қанағаттандырды және жер учаскесін беру туралы әкімнің қаулысын заңсыз деп таныды.

6003-26-00-4к/398

Әкімшілік істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд: земли общего пользования нельзя передавать в частную собственность без соблюдения требований закона

🔷Кассационный суд по административным делам рассмотрел спор о законности предоставления жителю Павлодара дополнительного земельного участка.

🔷Собственница соседнего участка оспорила постановление акимата, указав, что спорная территория относится к землям общего пользования, на ней расположены инженерные коммуникации и оборудована парковка.

🔷Суды первой и апелляционной инстанций отказали в удовлетворении иска. Однако кассационный суд пришел к иному выводу.

🔷Суд установил, что на момент принятия постановления акимата земельный участок относился к землям общего пользования, процедура изменения его статуса не проводилась, а при согласовании предоставления участка не были соблюдены требования земельного законодательства. Кроме того, нижестоящие суды не дали надлежащей оценки наличию инженерных коммуникаций и другим существенным обстоятельствам дела.

🔷Кассационный суд подчеркнул, что законность решения государственного органа должна оцениваться исходя из законодательства, действовавшего на момент его принятия. Принцип защиты доверия не может оправдывать действия, противоречащие закону.

🔷По итогам рассмотрения кассационный суд отменил судебные акты нижестоящих судов, удовлетворил иск и признал незаконным постановление акима о предоставлении земельного участка.

6003-26-00-4к/398

Кассационный суд по административным делам

Кассациялық сот түсіндірді: уақтылы қабылданбаған мұраны басқа мұрагерлердің құжаттарына дау айту арқылы қайтару мүмкін емес

🔷Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты қайтыс болған ер адамның қызы мен ол қайтыс болғаннан кейін мұраны рәсімдеген анасы арасындағы дауды қарады.

🔷Ер адам қайтыс болғаннан кейін, 2011 жылы оның анасы Шымкент қаласындағы тұрғын үй мен жер учаскесіне мұраға құқық туралы куәлік алған. Кейін бұл мүліктің бір бөлігі басқа мұрагерге өсиет етілген.

🔷14 жылдан астам уақыт өткен соң, қайтыс болған ер адамның қызы өзін мұрагерлердің қатарына қоспағанын айтып, сотқа жүгінген. Осыған байланысты ол мұраға құқық туралы куәлік пен өсиетті жарамсыз деп тануды сұраған.

🔷Бірінші және апелляциялық сатылардағы соттар оның уәждерімен келісіп, талап қоюды қанағаттандырған.

🔷Алайда, кассациялық сот басқа тұжырымға келді.

🔷Заң бойынша мұраны мұра қалдырушы қайтыс болған күннен бастап алты ай ішінде қабылдау қажет. Бұл мерзім өткізіп алынған жағдайда, оны қалпына келтіру тек сот арқылы және дәлелді себептер болған ерекше жағдайларда ғана мүмкін.

🔷Іс материалдарына сәйкес, мұра қалдырушының қызы 14 жылдан астам уақыт бойы мұраны қабылдау үшін ешқандай әрекет жасамаған, өткізіп алған мерзімді қалпына келтіруді сұрамаған, сондай-ақ мұра қалдырылған үйде тұру арқылы мұраны іс жүзінде қабылдағанын дәлелдемеген.

🔷Талап қоюшы әкесінің қайтыс болған кезінде кәмелетке толмағанын, ал ата-анасы ажырасқанын айтып, мерзімді өткізіп алуын түсіндірген. Алайда, кассациялық сот мұндай жағдайда баланың құқықтары мен заңды мүдделерін оның заңды өкілдері қорғайтынын атап өтті. Анасының мұраны қабылдау бойынша тиісті әрекеттерді жасауға мүмкіндігі болмағанын немесе оның ата-ана құқықтары шектелгенін растайтын, сондай-ақ мерзімді өткізіп алудың дәлелді себептерін көрсететін дәлелдер ұсынылмаған.

🔷Сондықтан сот рәсімделген мұрагерлік құқықтардың болмауын басқа мұрагерлердің мұраға құқық туралы куәліктерін немесе өсиетті жарамсыз деп тану туралы талаппен алмастыруға болмайды деген қорытындыға келді.

🔷Кассациялық сот сот актілерінің күшін жойып, талап қоюды қанағаттандырудан бас тартты.

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд разъяснил: вовремя не принятое наследство, не может быть возвращено простым оспариванием документов других наследников

🔷Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел спор между дочерью умершего мужчины и его матерью, оформившей наследство после его смерти.

🔷После смерти мужчины в 2011 году его мать получила свидетельство о праве на наследство на жилой дом с земельным участком в Шымкенте. Позже часть этого имущества завещана другой наследнице.

🔷Спустя более 14 лет дочь умершего обратилась в суд, заявив, что ее не включили в число наследников. Поэтому просила признать недействительными свидетельство о праве на наследство и завещание.

🔷Суды первой и апелляционной инстанций согласились с ее доводами и удовлетворили иск.

🔷Однако, кассационный суд пришел к иному выводу.

🔷По закону принять наследство необходимо в течение шести месяцев со дня смерти наследодателя. Если этот срок пропущен, возможность его восстановления предусмотрена только через суд и лишь в исключительных случаях при наличии уважительных причин.

🔷По материалам дела дочь наследодателя более 14 лет не предпринимала никаких действий для принятия наследства, не просила восстановить пропущенный срок, не доказала, что фактически приняла наследство, путем проживания в наследственном доме.

🔷Истец объясняла пропуск тем, что на момент смерти отца была несовершеннолетней, а ее родители находились в разводе. Однако, кассационный суд указал, что в таких случаях интересы ребенка защищают его законные представители. Доказательств того, что мать не могла сделать это или была ограничена в родительских правах, уважительных причин пропуска срока представлено не было.

🔷Поэтому суд пришел к выводу, что отсутствие оформленных наследственных прав нельзя заменить требованием о признании недействительными других свидетельств о праве на наследство или завещания.

🔷Кассационный суд отменил судебные акты и в удовлетворении требований отказал.

Кассационный суд по гражданским делам

Кассациялық сот түсіндірді: борышкердің ЖШС-дегі үлесінің формалды түрде болуы сот арқылы банкроттық рәсімін қолдануға кедергі келтірмейді

🔷Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты азаматша Х.-ның сот арқылы банкроттық рәсімін қолдану туралы өтініші бойынша істі қарады.

🔷II топтағы мүгедектігі бар, онкологиялық аурудан зардап шегетін әйел өзін банкрот деп тануды сұраған. Оның берешегінің мөлшері 4,5 млн теңгені құраған. Алайда, бірінші және апелляциялық сатылардағы соттар өтініш берушінің ЖШС жарғылық капиталындағы 25,9% үлеске ие екенін көрсетіп, өтінішті қанағаттандырудан бас тартқан.

🔷Кассациялық сот мұндай тұжырымдармен келіспеді. Істің мән-жайларын тексере келе, сот аталған серіктестіктің екі жылдан астам уақыт бойы іс жүзінде қызмет жүргізбейтінін, оның мүлкі небәрі 103 мың теңгеге бағаланғанын, ал өтініш берушінің үлесінің құны 26 677 теңгені ғана құрайтынын анықтады. Бұл сома берешекті өтеуге жеткіліксіз. Сонымен қатар, өтініш беруші ЖШС-ге қатысуынан табыс алмайды, оның қаражатының жалғыз көзі – мүгедектігі бойынша жәрдемақы.

🔷Іс бойынша анықталған мән-жайларды ескере отырып, заңды тұлғадағы үлестің болуы өздігінен сот арқылы банкроттық рәсімін қолданудан бас тартуға негіз болмайтыны танылды. Мұндай істерді қарау кезінде мүліктің нақты құнын және борышкердің іс жүзіндегі төлем қабілеттілігін ескеру қажет.

🔷Істі қарау қорытындысы бойынша кассациялық сот төмен тұрған соттардың сот актілерінің күшін жойып, азаматша Х.-ға қатысты сот арқылы банкроттық рәсімін қолданды.

№6003-25-00-2к/3872

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты

Кассационный суд разъяснил: формальное наличие у должника доли в ТОО не исключает возможность судебного банкротства

🔷Кассационный суд по гражданским делам рассмотрел дело по заявлению гражданки Х. о применении процедуры судебного банкротства.

🔷Женщина, являющаяся инвалидом II группы, страдающая онкологическим заболеванием, просила признать ее банкротом. Размер ее задолженности составлял 4,5 млн тенге. Однако, суды первой и апелляционной инстанций отказали, указав, что заявитель владеет 25,9% доли в уставном капитале ТОО.

🔷Кассационный суд не согласился с такими выводами. Проверив имеющиеся обстоятельства, суд установил, что товарищество фактически не осуществляет деятельность более двух лет, его имущество оценено всего в 103 тыс. тенге, а стоимость доли заявителя составляет всего лишь 26 677 тенге, чего явно недостаточно для погашения задолженности. Кроме того, заявитель не получает доходов от участия в ТОО, единственным источником ее средств является пособие по инвалидности.

🔷Исходя из установленных по делу обстоятельств признано, что само по себе наличие доли в юридическом лице не является основанием для отказа в применении процедуры судебного банкротства. При рассмотрении таких дел необходимо учитывать реальную стоимость имущества и фактическую платежеспособность должника.

🔷По итогам рассмотрения кассационный суд отменил судебные акты нижестоящих судов и применил в отношении гражданки Х. процедуру судебного банкротства.

№6003-25-00-2к/3872

Кассационный суд по гражданским делам

Кассациялық сот қарт меншік иесінің құқықтарын қорғап, жерді сыйға тарту шартын жарамсыз деп таныды

🔷Кассациялық сот азаматтық істер бойынша жер учаскесін сыйға тарту шартын жарамсыз деп тану туралы дауды қарады.

🔷Жасы ұлғайған талапкер жауапкерге 500 гектар жер учаскесін сыйға тарту шарты бойынша берген. Бірнеше жылдан кейін ол сотқа жүгініп, мүлікті іс жүзінде өтеусіз беруге ниеттенбегенін көрсетті. Жер учаскесін өз бетінше пайдалануды жалғастырып, оны күтіп-ұстау шығындарын өзі көтерген және онда орналасқан нысандарды басқарған. Тараптар арасында талапкер қайтыс болғаннан кейін жауапкер оның мүгедектігі бар ұлына қамқорлық жасайды деген ауызша келісім де болған.

🔷Бірінші сатыдағы сот сыйға тарту шартын жарамсыз деп таныды. Алайда, апелляциялық сот бұл шешімнің күшін жойып, талапкер мәміленің жалғандығын дәлелдемеген және талап қою мерзімін өткізіп алған деген қорытындыға келген.

🔷Кассациялық сот мұндай тұжырымдармен келіспеді.

🔷Сот шарттың рәсімделуінің өзі мүліктің нақты берілгенін білдірмейтінін атап өтті. Егер мәміле жасалғаннан кейін жер учаскесі іс жүзінде сыйға берушінің иелігінде және пайдалануында қалып, ал сый алушы оны қабылдамаса және оны күтіп-ұстау ауыртпалығын көтермесе, бұл тараптардың сыйға тарту шарты бойынша құқықтық салдар туғызуға ниеті болмағанын көрсетеді.

🔷Сот даулы жер учаскесінде ғимараттар орналасқанын, алайда олардың құқықтық жағдайы шартта реттелмегенін де назарға алды. Бұл заңнама талаптарына қайшы, өйткені жер учаскесіне және онда орналасқан жылжымайтын мүлік объектілеріне құқықтар өзара тығыз байланысты. Жер учаскесі мен онда орналасқан жылжымайтын мүлік объектілері бір-бірінен бөлек иеліктен шығарылуға жатпайды.

🔷Кассациялық сот бұл жағдайда талап қою мерзімі қолданылмайтынын көрсетті. Өйткені Азаматтық кодексінің 187-бабына сәйкес, меншік иесінің немесе заңды иеленушінің, егер талаптар иеленуден айырумен байланысты болмаса, өз құқығының бұзылуын жою туралы талаптарына талап қою мерзімі қолданылмайды. Жер учаскесі мен онда орналасқан объектілер іс жүзінде талапкердің иелігінен шықпаған.

🔷Істі қарау қорытындысы бойынша кассациялық саты апелляциялық соттың қаулысының күшін жойып, сыйға тарту шартын жарамсыз деп таныған бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдырып, қарт меншік иесінің құқықтарын қорғады.

№ 6003-26-00-2к/701(2)

Азаматтық істер жөніндегі кассациялық соты