NeoJadid
1.91K subscribers
110 photos
29 videos
15 files
240 links
Dunyoga o'zbekona nazar.

Aloqa: @NeojadidBot
Download Telegram
Chegaradan "toza telefon" bilan o'tish yo'riqnomasi.

На границе могут сделать полную копию вашего телефона — и точечная чистка переписок в этом случае не поможет. А что поможет? Исчерпывающая инструкция «Медузы» для всех, кто едет в Россию
Forwarded from Najmiddin Turon
КИМ НИМАНИ ЯХШИ КЎРАР

Эҳтимол, бизнинг халқ илму маърифатни, тарбия ва таълимни, ҳунар ва саноатни яхши кўрар, деб ўйлайдурғондурсиз? Йўқ, бу фикрингиз ёнглиш.

Эшонларимиз тоат ва ибодат, панду насиҳат, зикру тасбеҳ ўрниға тўйлардан тўн киюб, кўб ошаб, кўп ухлашни яхши кўрурлар.

Уламоларимиз дарсу таълим ўрниға, бир-бирлари ила ўрун талашиб, мукаррир ва мударрис бўлишни, ўзлари бўлолмай қолсалар, эшикма-эшик юруб сайловни бузишни яхши кўрурлар.

Имомларимиз, халойиқға ваъз ва насиҳат ўрниға, тўй ва жанозаларда юруб, жома кийишни яхши кўрурлар.

Бойларимиз орқа-ўнглариға қарамасдан, фойда ва зарарларини ойирмасдан бир-бирлариға рақобат қиламан деб, "бонка" ва "кридит"ларини кўпайтуруб, дўффилари тор келганда рус ва яҳудийларнинг молларини букуб-синишини яхши кўрурлар.

Мўйсафидларимиз намоз ва ниёз ўрниға, масжид эшигига йиғилуб ўтуруб, ҳар кимни ғийбат ва шикоят қилишни яхши кўрурлар.

Муаллимларимиз бир-бирларидан қизғонишуб, болаларни арзон ўқитаман деб, бир ўзларига юз, юздан ортуқ бола йиғуб, ўзлари тўй ва маъракаларда болаларнинг умрини бекор ўткаришни яхши кўрарлар.

Савдогарларимиз: "Тўйликни тўйи ўтар, тўйсизни куни ўтар" деган сўзга амал қилмай, қайси маҳаллада тўй бўлса, дастурхончилик қилишни яхши кўрурлар.

Дўкондорларимиз ишларини тартиб-ла солмай, замонаға мувофиқ иш юритмай, Маллахон замонидан қолғон эски дўкон, эски тос, эски тартибларини яхши кўрурлар.

Оналаримиз билим ва тарбия ўрниға эрлари ила урушуб-талашуб қизлариға мол қилмакни яхши кўрурлар.

Оталаримиз болалариға ўқутмак ва таълим бермак ўрниға "Ўғлум, эмди каттакон йигит бўлдинг, шунча ўқуганинг етар, пул топ!" — деб "ташишка" — ҳаммоллик қилдиришни яхши кўрурлар.

Заргарларимиз йигирма тийинлик кумуш, ўн тийинлик тилло орасиға мум ва сақичлар жойлаб, исмини қиз ҳайрон, зебигардон қўюб, беш-ўн сўмга сотишни яхши кўрурлар.

Табибларимиз долчин, занжабил, ҳуббул малик, филфил каби бир неча атторни қутисида йўқ нарсалардан мураккаб дору ва маъжунлар ясаб, бечора нодон халқни пулини олишни яхши кўрурлар.

Машшоқ ва ҳофизларимиз тўй ва базмларга бир мардакни(нг) исмини бачча қўюб, ўзлари ила баробар олиб юруб, "миллий адабиёт" ўрниға "Хоним ялола, бегим ялола" деб баччага ташланаётган пулларни бўлуб олишни яхши кўрурлар.

Саводхонларимиз жарида ва журналлар, тарих ва рўмонлар ўрниға Дақёнус замонидан қолғон, хурофотлар ила тўлғон "Андоғ урдиларки, гард-гард бўлуб кетди", деб лофлар ёзилғон китобларни оғизларини қуфуртуруб ўқумоқни яхши кўрурлар.

Ёшларимиз илм ва маърифатли бўлишни, ҳунар, санъат ўргонишни ўрниға, ўзларига зеб беруб тор шим ила калта камзул, қотирма ёқаларга бино қўйишни яхши кўрурлар.

Ишчиларимиз илм ва ҳунардан маҳрумлиги сабабли бошқа миллатлар илму маърифатлари соясида кунига 4-5 сўм ишлаб турган бу замонда кунига уч тангаға мардикорликни, ойиға ўн беш сўмға қоровулликни, йигирма сўмға фанар ёқишни, ўн сўмға кўнка йўлини тозалашни ва шуларга ўхшаш энг паст ва оғир хизматларни яхши кўрурлар.

Болаларимиз оталаримизнинг илм қадрин билмаган, илм учун пулни кўзлари қиймаганлик сабабли ўқумоқ ва ўрганмоқ ўрнига "Оҳ, пул, жоним пул", деб "ташишка" — ҳаммолликни яхши кўрурлар.

Муҳаррирларимиз кўб-кўб оқча олиб, оз-оз ёзишни яхши кўрурлар.

Муштарийларимиз фойдали мақолалар ўрниға хабарларни яхши кўрурлар.

Шоирларимиз миллий шеър ва адабиёт ёзишни ўрниға мувашшаҳми ёки "қошингдан, кўзингдан", — деб, жавонларни мақтаб фасод ахлоқға сабаб бўладурғон шеърлар ёзишни яхши кўрурлар.

Аммо мен бўлсам, ҳозирги замонда индамасдан туришни яхши кўрурман.

1913 йил

Абдулла Авлоний

https://t.me/NajmiddinTURON
Forwarded from Kun.uz | Rasmiy kanal
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Kitob o‘qimay qo‘ygan jamiyat qanday o‘zgaradi? — Ilm, tarbiya va ziyolilik haqida suhbat

Kitob o‘qishdan voz kechgan jamiyatning kelajagi qanday bo‘ladi? Insonga yaxshi yashash uchun faqat kasbiy bilimning o‘zi yetarlimi? Gumanitar fanlar, badiiy adabiyot va falsafa jamiyat hayotida qanday o‘rin tutadi?

Ilk suhbatda iqtisodchi Jamshid Muslimov va shifokor Odilxon Alimxonov noshir va faylasuf Xurshid Yo‘ldoshev bilan kitobxonlik madaniyati, ilmga munosabat va bola tarbiyasi haqida suhbatlashdi.

Suhbat davomida bolalar va kattalarning kitob o‘qishga qiziqishi nega pasaygani, ota-onaning farzand taʼlimidagi o‘rni, kasbiy bilim bilan umumiy bilim o‘rtasidagi farq, aniq va gumanitar fanlarning ahamiyati, jamiyatdagi etik standartlar hamda «yaxshi hayot kechirish uchun yaxshi o‘qishning o‘zi yetarlimi?» degan savollar muhokama qilindi.

PS: Podkastning maqsadi — ilm, kitobxonlik va tafakkur madaniyati haqida ochiq suhbatlar orqali jamiyatda intellektual muhitni kuchaytirish.

📹TO‘LIQ SUHBATNI TOMOSHA QILING
Bir banan respublikasining prezidenti davlati nega heç rivojlanmayotganini, samaradorlik tuşib, qaşşoqlik köpayganini anglamoqçi bölibdi. Muammoga yeçim qidirişni öz oilasidan boşlabdi.

Birinçi bölib, ayolidan sörabdi, u nima iş bilan şuğullanayotganini. "Men falon biznes sohani butunlay egallaganman", debdi ayoli.

Öğlidan sörabdi, u nima iş bilan şuğullanayotganini. "Men falon davlat idorasining rahbariman, offşorlarim bor", debdi öğli.
Qizlaridan sörabdi, ular nima iş bilan şuğullanayotganini. Bittasi falonçi davlat idorasining rahbariman desa, qolganlari katta bizness egalari ekanini aytipti.

Kuyovlaridan sörabdi, ular nima iş bilan şuğullanayotganini. Bittasi falonçi davlat idoraning rahbariman desa, qolganlari avto, moliya, klaster sohasida monopolistligini, katta bizness egalari ekanini aytipti.

Aka-uka, opa-singil, quda-anda, jiyan-piyanlari ham huddi şunday javob beribdi.

Şunda prezidentning jahli çiqib ketibdi: Bu davlatda men va qarindoşlarimdan boşqa kimdir işlaydimi özi?

Oldie but goldie :)
Kompartya shinelidan chiqqan post-koloniyal elita jumladan, rusparastligi deb yillarcha sabotaj qilib kelgan alifbo islohoti bugun meteorit tezligida o‘tkazilayotgani ortida maktab darsliklari (yangi alifbo = darsliklar yangilanishidan millionlab dollar) monopolistlarining qulog‘i ko‘rinyapti degan taxminlar bor.

Taxminlar rost bo‘lsa, korrupsiyonerlar rusparastlar qarshiligini osonlikcha sindirib, (ziyolilar eplolmagan) xayrli ishlarga sababchi bo‘lyaptimi shunda? :)
Sobiq ittifoq qulaşidan keyingi davrni faqat liberallaştiriş, demokratlaştiriş, modernizatsiyalash, bozor iqtisodiyotiga ötiş va şu kabilar orqali tahlil etiş zamonaviy özbek davlatining vujudga kelişidagi (va buguniga ta’sir qilayotgan) kolonial va imperial tuzilmalar ahamiyatini yetarliça inobatga olmaslikka olib kelmoqda. Özbek ongi dekolonizatsiyaga muhtoj. Postkolonial nazariya mustaqillik nega koloniallik masalasini hal qilmaganini tuşuntirib bersa, dekolonial nazar koloniyalliklni yengib ötiş yöllarini körsatişi mumkin.
Olympiad Man

The Economist недавно вышел с редакционной статьёй - Olympiad Man has displaced Davos Man. How maths geeks became market gods.

Главная конструкция статьи: традиционного Davos Man (MBA, McKinsey, corporate networking, managerial elite) начинает вытеснять Olympiad Man: человек, отобранный ещё подростком через математику, физику, информатику и другие интеллектуальные соревнования.

Это не просто красивая метафора. The Economist приводит впечатляющую концентрацию бывших олимпиадников в frontier AI, quantitative finance и технологическом предпринимательстве. Среди примеров - Dario Amodei и Paul Christiano; Noam Shazeer; олимпиадное прошлое людей вокруг ведущих AI-лабораторий; основатели компаний вроде Databricks, Cursor, Cognition и Perplexity. В finance статья указывает на концентрацию такого таланта вокруг Jane Street, Two Sigma и других quantitative firms.

Одна из самых интересных цифр относится вообще не к бизнесу. В статье приводится исследование Deedy Das по участникам математических, физических и информатических олимпиад за 25 лет: среди работодателей этой группы особенно выделяется #Google, далее #Meta, а среди образовательных магнитов - #MIT и Trinity College Cambridge.

И ещё один принципиальный момент: The Economist приводит оценку экономиста Tolga Yuret, согласно которой более половины участников международных олимпиад 2000-х впоследствии жили за пределами страны происхождения. То есть олимпиада оказывается одновременно механизмом выявления таланта и элементом глобального рынка человеческого капитала.
Ещё недавно символом успеха был условный Davos Man: хороший университет, #MBA, консалтинг, связи, карьера в большой корпорации. Сегодня всё чаще на вершине #AI, технологических компаний и quantitative finance оказываются совсем другие люди - бывшие участники математических, физических и компьютерных олимпиад.

Почему? Возможно, дело совсем не в том, что в школе они научились решать очень сложные задачи. А в том, что они научились долго не знать ответа. Разбивать неизвестную задачу на части. Искать ход. Ошибаться. Начинать сначала. Доказывать. Проверять себя. И получать удовольствие от момента, когда вдруг становится понятно.

В эпоху ИИ это становится ещё интереснее. Правильный ответ теперь всё чаще может дать машина. Значит, ценность человека постепенно смещается от умения знать ответ к способности работать там, где ответа ещё нет.

Поэтому, возможно, нам стоит немного иначе посмотреть и на школьные олимпиады. Не только: сколько детей участвовало? Сколько дипломов и медалей получили? А прежде всего: сколько детей научатся решать задачи, которых они раньше никогда не видели?

И тогда возникает следующий, ещё более интересный вопрос. Можно ли этому учить системно? Не только решению олимпиадных задач, а способности познавать, открывать, изобретать, предвидеть и создавать новое.

Об этом – как раз следующий разговор. А пока приглашаем обсудить более практический вопрос: как детям участвовать в олимпиадах и как к ним готовиться? Запустили опросник здесь: https://t.me/mezon_school/4250 .
(G'arbiy) Muhofazakor tafakkur bilan tanishish (va muayyan g'oyalarni o'zlashtirish) uchun foydali manbalar.
Forwarded from Jamshid Muslimov
Eng qimmat xususiy maktab ham, eng kuchli repetitor ham natijani kafolatlamaydi. Bolada mustaqil o‘qish, qiyinchilikka chidash va boshlagan ishini oxiriga yetkazish ko‘nikmasi shakllanmagan bo‘lsa, sarflangan pul ham, vaqt ham behuda ketadi.

«Nima dard?» podkastining navbatdagi mehmoni — kimyo o‘qituvchisi Jamshid Qayumov. U davlat, ixtisoslashtirilgan va xususiy maktablarda ishlagan tajribasiga tayanib, ta’limdagi og‘riqli savollarga ochiq javob berdi.

Videoda ota-onalar uchun amaliy tavsiyalar:
▪️ Nega bolaga «sen eng aqllisan» deyish zararli va uning o‘rniga nima deyish kerak
▪️ Maktab yoki o‘qituvchini qachon almashtirish kerak va qachon aslo almashtirmaslik kerak
▪️ «100% natija» reklamasini qanday tekshirish mumkin
▪️ Uyda kuniga 30 daqiqa ajratib, o‘qish ko‘nikmasi va qiyinchilikka «immunitet» qanday shakllantiriladi
▪️ Bolaning xatosi va mag‘lubiyatidan qanday foyda chiqarish mumkin

00:00 - Tizer
01:34 - Ta’lim nega repetitorga bog‘lanib qoldi?
06:29 - Bepul dars – qadrsiz
14:23 - Farzandga qulaylik yaratish qachon zararga aylanadi?
17:29 - Bolani hayotga qanday tayyorlash kerak?
22:32 - Natijasi past o‘quvchi bilan ishlashda nimaga e’tibor qaratish kerak?
33:49 - «Bu yil kirmasa, nima bo‘ladi?»: ota-onalarning ta’limdagi shoshqaloqligi
40:46 - «Bolani natija uchun emas, mehnati uchun maqtash kerak»
46:55 - O‘quvchining qiyinchilikka munosabati nimani ko‘rsatadi?
56:29 - Bolaning o‘qishiga ota-ona qanday yordam berishi kerak?
01:01:03 - «Ta’limda brendga uchmang!»
01:03:12 - Ko‘p o‘qish nega doim ham natija bermaydi?
01:05:55 - «Yoqmasa – blok»: zumerlar avlodining yangi muammosi

Jamshid Muslimov va Odilxon Alimxanov boshlovchiligidagi «Nima dard?» podkastini tomosha qiling.

https://youtu.be/aIib80fr7Ek?si=cqOoB-qDr5zBu1iD
2016-yilda qandaydir jo'yali islohotlardan umidvor bo'lgan insonlar 2026-yilda o'zining biroz aldangandek his qilmoqda. Buning sabablaridan biri, jo'yali islohotlar farmon bilan amalga oshirib bo'lmasligidadir.

Jamiyatda samarali o'zgarishlarni amalga oshirish borasida ikki hil, zid qarash mavjud.

Rus yozuvchisi Lev Tolstoy'ning fikricha, buyuk yetakchilar (qirollar, prezidentlar, peshvoi millatlar va hkz) aslida tarixning (jamiyatdagi jarayonlarning) quli. Yetakchilar, to'ralar o'zlarining nazorati, qudratidan tashqarida bo'lgan millionlab sabab va jarayonlar natijasida vujudga kelgan tarixiy to'lqinlarning cho'qqisiga tasodifan chiqib qolgan piyodalardir, ularning tarixiy jarayonlarga ta'siri deyarli nolga teng.

«Для изучения законов истории мы должны изменить совершенно предмет наблюдения, оставить в покое царей, министров и генералов, а изучать однородные, бесконечно малые элементы, которые руководят массами. Никто не может сказать, на сколько дано человеку достигнуть на этом пути понимания законов истории; но очевидно, что на этом пути только лежит возможность уловления исторических законов» deydi Tolsoy.

Ingliz tarixchisi Tomas Karlayl esa o'zining "Great man" nazariyasida "tarix -bu buyuk insonlarning tarjimai holi' deb hisoblaydi. Ya'ni, buyuk yetakchilargina (qirollar, prezidentlar va hkz) butun boshli millatlarni taqdirini hal etishi, tarixni (jamiyatni) o'z xohishiga ko'ra shakllantirishi mumkin. Millat g'oyoki buyuk insonlarning qo'lida plastilin, qanday shaklni xohlasa, shuni beraveradi.

Karlaylcha yondashuv sovet davrida urf bo'lgan. Ilk kommunistlar paydo bo'lgan 19 asrda Tomas Karlaylning fikrlarining mashhurligi eng avjiga chiqqan payt edi. Ilk kommunistlar o'zini tanlanganlar, sarbadorlar partiyasi deb bilgan.

"О политической стратегии и тактике русских коммунистов" degan maqolasida Stalin shunday deydi: "Компартия как своего рода орден меченосцев внутри государства Советского, направляющий органы последнего и одухотворяющий их деятельность".

Kompartiyaning rasmiy shiorlari esa "Партия - это Ленин" (Lenin tirikligida), keyin esa «Сталин — это Ленин сегодня» bo'lgan. Kommunistlar buyuk insonlarning yetakchiligiga bunday katta urg'u berishi alaloqibat nafaqat shahsga sig'inish bilan tugadi, balkim jamiyatni chuqur isloh qilishga ham yo'l bermadi. Lenin, Stalinlar tayyor bo'lmagan, qarshilik ko'rsatayotgan jamiyat ustidan tajriba o'tkazdi. Natijada, bunday buyuk shaxs- markazli modernizatsiyaning kommunistik loyihasi tanazzulga uchradi desa ham bo'laveradi. Buni masalan, SSSR kabi qudratli davlat bir kunda tarix sahnasidan yoqolib ketganidan ham ko'rsa bo'ladi.

Biz, hozirgi o'zbeklar, ham Tomas Karlaylning nazariyasining dunyodagi eng so'nggi muhlislaridanmiz. Buni, masalan, O'zbekistonda barcha ishlar "muhtaram prezidentimiz rahnamoligida" amalga oshirilishidan, o'zgarish va islohotlarning muvaffaqiyatini o'zimizdan emas, aynan rahbarlarning tashabbusi va shijoatida deb bilishimizdan ko'rsa bo'ladi. Amaldagi rahbarning bir so'zi bilan tashqi va ichki siyosatimizdagi masalalarga munosabatimiz ham bir zumda o'zgarib ketaveradi.

Boshqa rivojalngan va rivojlanayotgan davlatlarda esa millat taqdirini biror bir shaxsning hatti-harakatlariga bo'glashdan allaqachon voz kechilgan. Hech qaysi inson, naqadar u irodasi kuchli, aqli raso va boshqa buyuk hislatlar egasi bo'lmasin, yakka o'zi butun boshli millatni isloh qila olmagan, qila olmayapti va qila olmaydi ham.

Toki jamiyat islohotlarga egalik qilib, ularda faol ishtirok etmaguncha.

Shuning uchun "peshvoi millatlardan" najot kutmay yashash kerak. Bu borada Sharqiy Yevropaning tajribasi, jumladan Sovet zulmi ostida yashagan chex yoki polyaklar ixtiro qilgan parallel polis, muqobil madaniyat va hokazo tushunchalar qo'l keladi.

O'zbek ziyolilarimiz tanishib o'zlashtirishi lozim bo'lgan muhim konsepsiyalardan biri "Parallel polis" tushunchasidir. Chex faylasufi Vatslav Bendaning davlatga qarab qolmasdan jamiyat uchun kerakli islohotlarni amalga oshirish haqidagi fikrlarini tarjima qildim.

O'qib, o'z fikringizni bildiring, iltimos.
Benda_Parallel_Jamoa.pdf
90.6 KB
Jamiyat «tepadan» ruxsat yoki iltifot kutmasdan, zaruriy oʻzgarishlarni qanday vujudga keltirishi mumkin?
Сергей Абашин - Кокандский поход. К истории завоевания Центральной Азии в XIX веке
 
150 лет назад газеты Российской империи писали об очередном походе в Центральную Азию, который должен был продемонстрировать российскому обществу и всему миру мощь русского оружия, решительность русского правления и его цивилизаторскую миссию. Поход против Кокандского ханства 1875–1876 годов закончился победой: враг, объявленный варваром, был повержен, победители осыпаны наградами, а империя приросла огромными территориями и приобрела не менее миллиона новых подданных. Однако не успел дым пороха рассеяться, как страна забыла о произошедшем началась российско-турецкая война, мечты об Индии сменились мечтами о Константинополе, а Кокандский поход так и остался полузабытым эпизодом российской истории. Используя как опубликованные и архивные материалы, так и воспоминания, автор рассказывает об основных этапах и событиях похода, дает слово ведущим имперским чиновникам и рядовым офицерам, а также противоположной, кокандской стороне, чтобы ответить на вопросы: почему Российская империя была так устремлена на завоевание Центральной Азии? Кто и как принимал решение о новых походах и присоединении культурно и географически неблизких земель? И почему события 1875–1876 годов в Центральной Азии замалчивались или забывались в имперское и советское время?  
Кино,_нация,_империя_Узбекистан,_1919_1937.pdf
8.6 MB
Cloe Drieu — Kino, millat va imperiya. O‘zbekiston 1919–1937 yillarda.

Cloe Drieu O‘zbekistonda davlatchilik va millatning shakllanish jarayonlari, shuningdek, millatchilikning yuzaga kelishini mahalliy kinematografiyaning tahlili orqali yoritgan. Kitob Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgan Markaziy Osiyo dastlab qanday qilib mustamlakachilikdan xalos bo‘lgani, keyinchalik esa yana Moskva bosimi ostida qolganini tushunishga yordam beradi.
Forwarded from Xushnudbek.uz
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Takomillaşgan özbek alifbosi posteri.

Texnarlar turkça klaviaturada I örniga İ qöyib berishsa, deyarli muammosiz yoziş mumkin ekan.
Böladigan bola boşidan ma'lum.
Islomofob Viktor Orban BMT boş kotibi bölişi mumkin.

Tramp ma’muriyati BMT boş kotibi lavozimiga Vengriyaning sobiq boş vaziri Viktor Orban nomzodini taklif qildi, deya yozadi The Wall Street Journal.

Rossiya va Xitoy ham Orban nomzodligini qöllab-quvvatlabdi. BMT Xavfsizlik Kengaşidagi AQŞ, Rossiya va Xitoy Boş kotiblikka ma’qullagan nomzodlargina odatda bu lavozimga saylandi.

Özbekiston ham uning nomzodini qöllab-quvvatlasa kerak, masala saylovgacha borsa.

BMT Boş kotibi lavozimiga hozir harakat qilayotgan yettita nomzodning barçasi 16 oktyabr kuni bölib ötgan dastlabki ovoz berişda Xavfsizlik Kengaşining doimiy a’zolaridan veto ovozi olgan. Ularning heç biri taşkilotga rahbarlik qiliş uçun yetarli qöllab-quvvatlaşga ega emas.

Orban nomzodi ötsa, u BMT’ga saylangan ilk oçiqçasiga rasist va islomofob rahbar böladi.
Oldida "Islomiy" qo'shimchasi bor narsalarga ozgina tayyormasmizdek tuyulyapti. Iman Invest atrofidagi mash-mashalardan olgan xulosam:

Durust musulmon jamoasi (madaniyati) yo'q joyda na islomiy moliya, na islomiy siyosat imkonlidir. Avval Islomiy fazilatlar shakllanadi, keyin ushbu fazilatga ega bo'lgan insonlarga xizmat ko'rsatuvchi infratuzilma vujudga keladi.

Hozirgidek aksi bo'lsa, "Islomiy moliya" musulmonni ishtonsiz, "Islomiy siyosat" esa musulmonni (tom va ko'chma ma'noda) kallasiz qoldirish vositasiga aylanish xavfi juda katta ekan.