Qonun ustuvorligi va Huquq ustuvorligi har xil tamoyillar. Farqini bilamizmi?

Huquq ustuvorligi yoki qonun ustuvorligi? # 1 | Sardor Salim | Jamshid Muslim

https://youtu.be/ViTpqwommss

@subnazar | @neojadids | #neojadid

Huquq ustuvorligi va qonun ustuvorligi farqlari

Huquq ustuvorligi va qonun ustuvorligi ikki xil tushuncha bo‘lib, ular boshqaruv va adliyani amalga oshirishga nisbatan turli yondashuvlarni ifodalaydi. Bu iboralar o‘xshash eshitilsa-da, ularda asosiy tamoyillari va oqibatlari jihatidan sezilarli farqlar mavjud.

1. Huquq ustuvorligi (qonun vositasida huquqiy prinsiplarning hukmronligi) adolatli jamiyatda qonun-qoidalar ustuvorligini taʼkidlaydigan asosiy huquqiy tamoyilga ishora qiladi. Bu - har bir shaxs, jumladan hukumat ham qonunga bo‘ysunishi va uning oldida hisobdor bo‘lishi deganidir. Huquq ustuvorligining asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:

a. Qonun oldida tenglik: Qonunlar barcha shaxslarga, ularning mavqei, boyligi va hokimiyatidan qatʼi nazar, teng qo‘llaniladi. Hech kim qonundan ustun emas va har kim qonun ostida teng himoyaga va muomalaga haqlidir.

b. Shaffoflik va oqibatlardan xabardorlik: Qonunlar va huquqiy jarayonlar hamma uchun ochiq, aniq belgilangan va oldindan ko‘rish mumkin. Bu shaxslarning o‘z huquq va majburiyatlarini anglashi va o‘z harakatlarining oqibatlarini oldindan bilishini taʼminlaydi.

c. Odil sudlov va protsessual adolat: Sud jarayonlari xolis va adolatli tarzda amalga oshiriladi. Bunga odil sudlov huquqi, qonuniy vakillik huquqi, aybsizlik prezumpsiyasi hamda isbot va dalillarni taqdim etish huquqi kiradi.

d. Fundamental huquqlar himoyasi: Huquq ustuvorligi so‘z, yig‘ilishlar va ifoda erkinligi kabi fundamental inson huquqlari va erkinliklarini qo‘llab-quvvatlaydi va himoya qiladi. Ushbu huquqlarga nisbatan har qanday cheklovlar aniq qonun-qoidalarga asoslanadi va alohida ko‘rib chiqilishi lozim.

2. Qonun ustuvorligi (qonun vositasida siyosiy hukmronlik) esa qonunlar adolat va shaxsiy huquqlarning kafolati sifatida emas, balki hokimiyatdagilar tomonidan nazorat vositasi sifatida foydalaniladigan tizimni anglatadi. Qonun ustuvorligida hukumat o‘z irodasini qonunlar orqali amalga oshiradi, ammo bu qonunlar adolat, tenglik va hisobdorlik tamoyillarini o‘zida mujassamlashtirmasligi mumkin. Qonun ustuvorligining asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:

a. Nazorat vositasi: Qonunlar hokimiyatdagilarning harakatlarini qonuniylashtirish uchun ishlatiladi va bunda ko‘pincha tiyib turuvchi mexanizmlar bo‘lmaydi. Hukumat o‘zgacha fikrni bostirish, muayyan shaxslar yoki guruhlarni nishonga olish yoki o‘z qudratini mustahkamlash uchun qonunlarni manipulyatsiya qilishi yoki ularni selektiv (tanlovli) ravishda qo‘llashi mumkin.

b. Sud tizimining mustaqil bo‘lmasligi: Siyosiy hokimiyat unga taʼsir ko‘rsatishi yoki aralashishi mumkin. Sud qarorlari huquqiy tamoyillar va dalillarga asoslangan holda emas, balki hokimiyatdagilarning manfaatlariga xizmat qilish uchun qabul qilinadi.

c. Huquqlarning cheklangan himoyasi: Baʼzi huquqlar qonunda yozib qo‘yilgan bo‘lsada, ularning himoyasi ko‘pincha buziladi. Jismoniy shaxslar odil sudlovdan to‘laqonli foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lolmaydi hamda ularning huquqlari samarali arz qilish yoki qayta tiklash vositalarisiz poymol qilinadi.

d. Hokimiyatni o‘zboshimchalik bilan amalga oshirish: Qonun ustuvorligi hukumatning o‘zboshimcha va tiyiqsiz harakatlariga olib kelishi mumkin bo‘lib, bunda qonunlar oldindan aytib bo‘lmaydigan yoki nomuvofiq tarzda qo‘llaniladi yoki talqin qilinadi. Bu noaniqlik va qo‘rquv muhitini yaratadi, chunki odamlar o‘z harakatlarining oqibatlari qanday bo‘lishini bila olmaydilar.

Xulosa qilib aytganda, Huquq ustuvorligi qonunlar xolis, oshkora va barchaga teng amal qiladigan hamda fundamental huquqlarni himoya qilish va adolatni taʼminlashga xizmat qiladigan tizimni targ‘ib qiladi. Bundan farqli o‘laroq, Qonun ustuvorligi (yoki Qonun hukmronligi) qonunlar hokimiyatdagilar tomonidan, ko‘pincha shaxsiy huquq va erkinliklarni cheklash hisobiga nazorat vositasi sifatida foydalaniladigan tizimni anglatadi.

https://youtu.be/VRGM5TBtnng

@subnazar | @neojadids | #neojadid

"Prezidentimiz siyosatiga qarshimisan?" o‘rniga "Xudo insonga bergan haq-huquqlarga qarshimisan?" deb aytishni o‘rgangan jamiyat isloh bo‘ladi.

Жамиятларнинг тарихий ривожланишида дин билан бирга анъаналарнинг ҳам муҳим ўрни борлигини инкор этиб бўлмайди. Шахс ва жамиятнинг давлат (ёки салтанат) билан муносабатлари масаласи эса алоҳида ва ўта муҳим аҳамиятга молик мавзудир. Хусусан, анъанавий мусулмон жамиятлардаги давлатнинг роли ҳамда инсонларнинг давлатга ва давлатчиликки нисбатан қарашлари ҳар доим ҳам тасаввурларини ваҳий иншо этган илк мусулмонларнинг қарашлари билан айни йўналишда бўлмаган. Қуйидаги мақолада муаллиф 20-аср Туркия (ва қайсидир маънода, 21-аср ўзбек) мусулмонларининг давлат ҳақидаги тасаввурларига ўзига хос ташхис қўяди. Муаллифга кура, урфий (анъанавий) мусулмон тафаккурининг асосий заиф нуқтаси “адолат марказли” сиёсат ўрнига “давлат ва омонлик марказли” сиёсат тасаввурига эга эканлигидир.

To'liq maqola.

Ma'lumotlarga qaraganda, Prezident Administratsiyada tashkil etilgan Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi direktori etib Vohid Hamidov tayinlandi.

Mazkur markaz ta'lim sohasida super vakolatlarga ega bo'lib, shu jumladan, maktabgacha, umumiy o‘rta va maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlari uchun yangi darsliklar va o‘quv-metodik majmualarni nashr qilish, tajriba-sinovdan o‘tkazish va ekspertiza qilishni tashkillashtiradi. Markazda hatto o'quv kurslari uchun ham o'quv-metodik komplekslarni ishlab chiqish bo'limi nazarda tutilgan va eng qizig'i, maktabgacha, umumiy o‘rta va maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlari, shuningdek, o‘quv kurslarini litsenziyalash, attestatsiya va davlat akkreditatsiyasidan o‘tkazish bu markaz bilan majburiy kelishiladi.

Shunchaki ma'lumot o'rnida. Ochiq manbalardagi ma'lumotlarga qaraganda, Vohid Hamidov Toshkent shahri, Mirobod tumani, Taras Shevchenko ko'chasi, 21-uyda ro'yxatdan o'tgan "Avtotest Mirobod" MCHJda rahbar sifatida faoliyat yuritgan, shuningdek, xuddi shu manzilda ro'yxatga olingan "Novda Edutainment" MCHJ rahbari ham hisoblanadi (yoki hisoblangan?). Bir muddat hozirgi PA rahbari o'rinbosari Komil Allamjonov rahbarlik qilgan Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligida Kitob savdosi va axborot-kutubxona resurslari bo‘limi rahbari sifatida ham ishlagan. "Allamjonov aybdor" kitobida muallif minnatdorchilik bildirgan hamfikrlari ro'yxatida qayd etilgan.

2022-yil dekabr oyida "Avtotest" tizimida faoliyat yuritgan yana bir mutaxassis, Yagona imtihon markazi rahbari Yuliya Risyukova Komil Allamjonov tomonidan moliyalashtirilgan darsliklar taqdimotini o'tkazgan edi.

Edwar Said aytishicha, aksar mustamlaka ziyolilarining muammosi G'arbning xos tarjixiy tajribasi bo'lmish sekulyarizm yoki demokratiya kabi ajnabiy atamalarni hech ikkilanmasdan o'zinikidek, go‘yoki bu so‘zlarning ma’nosini avvaldan bilgandek va to'liq tushungandek o'z jamiyatiga tatbiq qilishga harakat qilishidadir.

O'zbek post-koloniyal elitasi ham bu iste'lohlarni to'liq hazm qilmay turib Konstitutsiyada belgilab qo'ydi. Yangi Konstitutsiyaga ko'ra, endilikda O‘zbekiston — boshqaruvning respublika shakliga ega bo‘lgan suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlatdir.

Masalan, "dunyoviy davlat" nima degani? Hozirda biz guvoh bo'layotgan din sohasidagi aksar zulmning asosida mana shu "dunyoviylik" talqinini hech qanday jo'yali baxs-munozara va mujodalasiz o'zlashtirilganligi yotibdi.

O'zbekcha dunyoviylik (sekulyarizm) nima o'zi?

O'zbekistondagi diniy siyosat aslida Sovet diniy siyosatining ozgina "yengillashtirilgan" versiyasidir. Sovetlarning dinga bo'lgan munosabatiga o'z navbatida 1794 yildagi Fransiya buyuk inqilobi ta'sir qilgan. Bolsheviklar o'zlarini fransuz inqilobchilarining eng radikal firqasi bo'lmish yakobinlar guruhining davomchisi deb bilgan.

Fransuz inqilobchilari dinga (Katolik Cherkoviga) qarshi kurashgan, chunki ularning davrida dogmatik Cherkov hukmdor Fransuz imperatorlari bilan chambarchas bog'liq bo'lib ketgan va istibdodning mafkuraviy cho'risiga aylangan edi. Fransuzcha sekulyarizm Cherkovga qarshi kurashda shakllangangani uchun uni "jangovor (yoki ateistik) sekulyarizm" desa ham bo'ladi.

Lekin, masalan, Anglo-Sakson dunyosida siyosat bilan dinning tarixiy tajribasi yumshoqroq kechdi, natijada anglo-sakson sekulyarizmi dinga xayrixoh tus olgan. Bir faylasufning ta'kidlashicha, Fransuz inqilobi dinga qarshi kurashib muvaffaqiyatga erishgan bo'lsa, Amerika inqilobi din yordamida muvaffaqiyatga erishdi.Shuning uchun ham, sekulyarizmning anglo-sakson modelida dinga dushmanlik yo'q, davlat xizmatchisi, federal sudya yoki deputat, masalan, hijobda yoki kipada yurishi mumkin.

Afsus, o'zbek siyosatchilari, umuman boshqa tarixiy sharoit va makonda shakllangan "jangovor sekulyarizm"ni, Sovet davridan hech qanday muloxazasiz me'ros sifatida olib, 21-asr o'zbek jamiyatiga tatbiq qilmoqchi. Fransiyaga xos bo'lgan "jangovor sekulyarizm" shiddat bilan islomlashayotgan o'zbek jamiyatiga model bo'lolmaydi. Jamiyatga bunday "jangovor" talqindagi sekulyarizmni kuch bilan tatbiq etish odamlarda nosog'lom kayfiyatlarni uyg'otmoqda va sekulyarizm g'oyasini to'liq diskreditatsya qilmoqda, dindorlar tomonidan uni butunlay inkor etilishiga olib kelmoqda. Dinga tahdid manbasi sifatida qaralib, "terrorizmga qarshi kurash" shiori ostida dinni jamiyat hayotidan chetlashtirish yoki kamida jilovlash harakatlari davom etaversa, ohiri yaxshilik bilan tugamaydi.

Shuning uchun, hozirda jamiyatimizga din va davlat munosabatlari, o'rtadagi chegaralar borasida muloqat va murosa kerak. KunUz'da bo'lib o'tgan suxbatda shu fikrlarni yetkazmoqchi bo'ldim, bilmadim naqadar epladim:).

Markaziy Osiyoning "katta og'asi" almashmoqda.

Ikki-uch asrdan beri Markaziy Osiyoning asosiy protektori roliga da'vogar bo'lib kelgan Rossiya zaiflashmoqda. Uni o'rniga mintaqaga yangi gegemon Xitoy kirib kelmoqda.

Islom olamida musulmon kishisi (har qanday) boshqaruvchilarga so‘zsiz va shartsiz itoat qilishga buyurilgan degan qarash mavjud.

Turk mutafakkiri Mustafa Islamoglu'ning fikricha, bu qarash rivoyatni siyosiy maqsadlarda suiisteʼmol qilinganidan kelib chiqqan. Aslida esa qanday?

"МАНФААТЛАР ТЎҚНАШУВИ"га қарши қонунлар қачон ишлайди?

Давлат ҳодимининг шахсий манфаатдорлиги ўзининг вазифаларига таъсир ўтказиши манфаатлар тўқнашуви деганидир. Яъни умум манфаатлар амалдорнинг шахсий манфаатларига қурбон қилинади.
Бу ҳақда турли туман қонунлар чиқариш, тўқнашув олдини оладиган механизмларни ўйлаб чиқиш мумкин. Қолаверса, бунга жуда бой жаҳон тажрибаси бор. Истганча фойдаланиш мумкин. Лекин бу ерда кўпчилик инобатга олмайдиган, аммо жуда ҳам муҳим жиҳат бор.

Қонун қанчалик сифатли бўлмасин, унинг ижроси танловли бўлса, ундан ҳеч қандай самара бўлмайди. Нафақат бесамар, балки ўзининг акси - коррупцияни дастакловчи воситага айналади.

Танловли ижро - юқори амалдорларга ва уларнинг яқинларига ушбу қонунлар қўлланилмай қолиши. Яъни қандайдир ёзилмаган имтиёзларнинг мавжудлиги. Бу эса яна қонунни ёқмай қолган одамларга танловли қўлланишига имкон беради.

Ҳуқуқ устуворлиги бўлмаган жойда анти-коррупцион қонун ўзининг мутлоқ аксига айланади! Манфаатлар тўқнашувини янада кучайтириб, коррупцон вазиятни чигаллаштириб юборади.

Бундай қонун қачон ишлайди? Қачон самараси билинади? Қачонки, ушбу қонуннинг ижроси ҳақида юқори мансаблардан аниқ тиниқ А М А Л И Й мужда берилса! Масалан, Президент ва унинг яқин аёнлари, вазирлари мунтазам шасий намуна кўрсатиб туришса.

Антикоррупцион фаолият бу ахлоқий сиёсатдир. Жамиятда ва ҳар қандай ташкилотда ахлоқий ислоҳ фақат ва фақат тепадан пастга қараб бўлади. Акси эмас.

Замонавий Сингапур отаси Ли Куан Юнинг гапини эслайлик:
«Менда иккита йўл бор эди: Биринчиси суъситемол қилиб, дўстларим ва яқинларимни бадавлат қилиш, ва бу билан халқимни қашшоқликда қолдириш. Иккинчиси: халқимга ҳизмат қилиб, юртимни жаҳоннинг энг илғор давлатларининг ўнталигига киритиш. Мен иккинчисини танладим.»

Шу сабабли #неожадилар Ҳуқуқ устуворлиги принципини мунтазам тарғиб қиладилар.

Тўлиқ видео: "Manfaatlar to‘qnashuvi qachon barham topadi?"

@subnazar | @neojadids | #neojadid

"Agarda" iymon yoki Alloh bilan bozorlashish haqida...

Ko’plar Martin Lyuter Kingning rasizmga qarshi chiqqan, otashin “Orzuim bor” nutqini bilsa kerak.

Fikrimcha, musulmonlarga, hozirgi sharoitimizda, uning boshqa, “Nima bo’lganda ham” vaazi ko’proq ta’luqli bo’lsa kerak.

Injilda aytilishicha, Bobil shohi Navuxadnazar sof oltindan ulkan bir haykal yasattiradi va qo’l ostidagi barcha xalqlar, elatlar va urug‘larga o’sha ma'budga sajda qilishni buyuradi. Ammo Shadrax, Meshax va Abednaxu ismli uch nasoro hokim qudratli shohning amriga bo‘ysunmadilar, sohta xudolarga sajda qilishdan bosh tortdilar. Ular orasida quydagicha suhbat kechadi:
“Navuxadnazar ularga dedi:
— Shadrax, Meshax va Abednaxu, sizlar mening xudolarimga sig‘inmaganingiz va men o‘rnatgan oltin haykalga sajda qilmaganingiz to‘g‘risida xabar topdim.
Ammo men sizlarga lutf aylab yana bir imkoniyat beraman. Hozir cholg‘u asboblarining sadolarini eshitishingiz bilanoq, muk tushib men o‘rnatgan haykalga sajda qilasizlar. Aks holda o‘sha zahotiyoq olovli chuqurlikka tashlanasizlar. Shunda sizlarni mening qo‘limdan bironta xudo ham qutqara olmaydi!

Shadrax, Meshax va Abednaxu shohga shunday javob berishdi:
— Ey, olampanoh, bu masalada biz o‘zimizni oqlamoqchi emasmiz. Biz sig‘inadigan Xudo bizni olovli chuqurlikdan ham, sizning qo‘lingizdan ham qutqarishga qodir. Ammo U bizni qutqarmagan taqdirda ham, bilib qo‘yingki, ey, shoh hazratlari, biz hech qachon soxta xudolaringizga sig‘inmaymiz, siz o‘rnatgan oltin haykalga ham sajda qilmaymiz”.

Mana shu xodisa asosida, Martin Lyuter King Allohga iymonning "toki" va "nima bo’lsa ham" turlarini farqlaydi.

Biz Xudo bilan odatda "toki, agarda" munosabatlarga kirishamiz, ya'ni, bozorlashamiz. Buni kundalik qilayotgan duolarimiz va amallarimizda ham ko’rsa bo’ladi: "Ey Allohim, toki senga ibodat qilish xavfsiz ekan (va shart-sharoitim imkon bersagina), men senga sig’inaman. Ey Allohim, toki sen menga rahmatingdan ne’matlar (sog’liq, boylik, farzand, mavqe va boshqa) yog’dirib turguningcha, men Senga ibodat etaman. Ey Allohim, Senga qullik men uchun qimmatga tushib ketmaguncha (toki hayotimga, boyligimga, lavozimimga xavf paydo bo’lmaguncha), men Senga qullik qilaman".

Yani Alloh bilan biz tijoriy (sen menga, men senga), o’zaro manfaat va foyda keltiruvchi munosabatlarga kirishamiz.

Xolbuki, haqiqiy qullik va ibodat “nima bo’lganda ham” iymonga bog’liq.

Menga (sog’lig’imga, yaqinlarimga, lavozimimga, boyligimga va hkzlarga) nima bo’lganda ham, baribir Senga ibodat qilaman. Farzand, boylik va hkz ne’matlar so’rab qilgan duolarim javobsiz qolsa ham, baribir Senga sig’inaman. Senga ibodat shaxsan menga qimmatga tushib, qamoq, kambag’allik, sog’liqni va nihoyat, balkim hayotimni ham yoqotishga olib kelishi mumkin bo’lsa ham, baribir Senga ibodat qilaman.

MLK’ning fikricha, dindor o’z amallarini jannatga tushish yoki jahannamga tushmaslik, nimagadir erishish yoki nimadandir qochish uchun emas, Xudo shuni xohlagani uchun, sirf Xudo yo’lida qilishi kerek.

Bu yerda MLK’ning fikrlari Islomdagi tariqatlarning g’oyalari bilan hamohang ekan. Naqshbandi tariqatida ham, adashmasam, Haqiqatga ergashgan murid to’rt narsani tark etishi kerak: tarki dunyo, tarki uqbo, tarki hast va tarki tark. Tarki uqbo’ga ko’ra, ibodat va niyatning asosiy maqsadi va motivatsyasi jannat orzusi va jahannamdan qo’rqish emas, Allohning roziligidir.

Va nihoyat, MLK’ga ko’ra, dindor odam o’z Xudosiga shunday ishonishi kerak-ki, vaqti kelganda (va har qanday ongli insonning hayotida bunday daqiqalar albatta keladi) Haq yo’lida barcha narsadan voz kecha olsin, bahona qidirmasdan. Qancha ehson bergani yoki nechi martta hajjga borgani emas, mana shu dindorlikning yagona kriteriyasi.

Neojadid tafakkuriga mos maqola ekan.

The crisis of the republican model (the state-nation)
and its religious outcomes: A case study of the Great Middle East. Mohamed Haddad

There is a necessity to build a new republican regime in the Great Middle East, based on a broad sense of citizenship, on a respect for pluralism, and on re-evaluating difference as a positive element rather than as a threat. However, this re-building will succeed only when it is accompanied by a restoration of the religious space.

The reformist national model is the best and most appropriate model for real situations within the current historical period. It is a model that is able to develop according to each society’s developmental and political experience.

"...Керакли кўрсатмалар берилган"

Қонун устуворлиги дейилганда ҳуқуқ устуворлиги тушунилмаётгани, балки сиёсий тадбир воситаси қилиб ишлатилаётгани яна билиниб қолди.

Бу эса ўз асл мақсад ва моҳиятидан четлашиб, қонун ўзининг зиддига айланиб қолишини англатади.
У ҳуқуққа эмас балки мансабдорнинг сиёсий бошқарув кун тартибига ҳизмат қилмоқда.

Ҳуқуқ устуворлигини талаб қилиш қанчалик долзарблигини шундан билса бўлади.

https://t.me/jalilovqaydlar/752

"...Eng yomoni, qonun bilan boshqarish natijasida muayyan muammoni hal qilish uchun qabul qilingan huquqiy normalar keyinchalik "o'zining hayoti" bilan yashab ketadi"

deb yozgandi Sardor Salim "Qonun bilan boshqarilamizmi, huquq bilanmi?" degan maqolasida.

Mana sizga misol

Tanazzulimizning sababi va yechimi:

”Ummatimdan ikki sinf tuzalsa, butun millat tuzaladi; buzilsa, butun millat buziladi. Bular hukmdorlar va ziyolilardir (amirlar va olimlar).

G’azzoliyning ”Ihyo”sidan islohotlar sotsiologiyasi.

Neojadidlikning asosida respublikachilik siyosiy falsafasi yotadi. Respublikachilikning markazida esa hur, mas'ul va fazilatli inson turadi. Taniqli olim Rodion Belkovich har bir respublikachi o'qishi lozim bo'lgan kitoblar ro'yxatini tuzgan ekan, ichida juda ko'p jo'yali tavsiyalar bor.

Bu ro'yxatga, uni G'arb an'anasidan ta'sirlangan rus respublikachilari tuzganini hisobga olgan holda yondashishni tavsiya etamiz.

Fikrimizcha, o'zbek respublikachilari, ushbu ro'yxatga qo'shimcha tarzda Islomni, xususan tasavvufni tizimli o'rganishi va rahbari najotga aylantirishi lozim.

https://telegra.ph/Respublikanskaya-biblioteka-10-30

Barcha muammoimizning ildizi noto'g'ri qo'yilgan savolga borib taqaladi.

Biz odatda "Kim davlatni boshqarishi kerak?" degan savolga javob qidiramiz.

Ya'ni, fozil poshshoni qidiramiz. Birisi bo'lmasa, ikkinchisidan umid qilib yashaymiz. Bunisidan ham sado chiqmasa, o'limini kutib yashaymiz.

To'g'ri savol esa "siyosiy idora ishlarimizni qanday tashkil etsak, tasodifan hokimiyatga kelib qolgan zolim yoki noqobil hukmdorlar jamiyatga iloji boricha kamroq ziyon keltiradi?" bo'lishi kerak.

Neojadid tafakkuriga chizgilar.

Dinga bo'lgan taziyiq (shartli "hijobga qarshilik") bilan sekulyar hayot tarziga (shartli "basseynda qizlarning bikinida yurishiga") bo'lgan taziyiq bir tanganing ikki tomonidir. Bu tanganing nomi insonning durust hayotga bo'lgan huquqining hukmron elita tomonidan poymol etilishidir.

Durust hayot nima ekanligini har kim o'zi uchun o'zi belgilaydi. Bu huquqni "milliy qadriyatlarimizga zidligi" yoki "dindorlar tolibonlashib ketayotganligi" vajlari bilan cheklab bo'lmaydi. Lekin dindor va sekulyar qatlam bir birining hayot tarzini inkor etib, qayta-qayta xaskash ustida anjan polkasiga raqsga tushyapti.

Jamiyatimizda dindor/sekulyar hayot tarzi atrofidagi mashmashalar klassik "bo'lib tashla va boshqar" siyosati ekanligini anglash uchun katta aql kerak emas-ku. Dindor va sekulyarlar bir-birini g'ajib yotgan bir paytda korrupsiyonerlar ikkisini ham s***b, ishtonsiz qoldiryapti, butun millat boyligini offshorga tortib ketyapti.

Odamlar qashshoqlashib hayvonlashib ketayotgani, inson qadri toptalayotganligi faktidan chalg'itishga, haqiqiy dushmanlarga (korrupsiyoner va zolimlarga) qarshi o'zaro ittifoq tuzish ehtimolini oldini olishda ikki tomonning "ta'sirli insonlari" jonbozlik qilyapti.
Bittasi "sekulyarlar milliy qadriyatimiz, dinimizni poymol etyapti" deb qichqirsa, ikkinchisi "dindorlar tolibonlashyapti" deydi. Ikkisi ham zulm hukmronligiga xizmat qilyapti.

FXX (ФСБ) Telegram, WhatsApp va Signal foydalanuvchilarining yozishmalarini kuzatishni o'rganib olibdi.

FXX Telegram, WhatsApp va Signal shifrlangan messenjerlardagi yozishmalarni kuzatish imkoniga ega ekan. Maxsus xizmatlar ushbu messenjerlar orqali kim bilan qachon va qayerda gaplashilganini kuzata oladi, lekin yozishmaning o'zini (ya'ni, nima haqida gaplashilganini) ko'rolmaydi.

New York Times gazetasi, sizdirilgan ma'lumotlarga asoslanib, aytishicha bu texnologiyalar jumladan Markaziy Osiyo hukumatlariga taqdim etilgan.

AQSh Mustaqillik deklaratsiyasini 1776-yil 4-iyulda qabul qilgan 56 nafar erkakning keyingi taqdiri nima bo'lganligi haqida qiziqarli ma'lumot o'qib qoldim.

Ulardan 5 nafarini inglizlar qiynoqqa tutib, xoin sifatida o'ldirgan. 12 nafarining butun mol-mulki yoqib yuborilgan. Aksari ham moddiy, ham ruhiy talofatlar ko'rdi. 2 nafari istiqlol urushida o'z farzandlarini yoqotgan. 9 nafari inglizlar bilan urushda olingan jarohatlardan o'zi o'lgan.

Bu erkaklar shaddod "ko'cha bollasi" bo'lmagan, 24 nafari huquqshunos, 11 nafari tujjor, 9 nafari yirik fermer, deyarli barchasi o'ziga to'q va savodli odam bo'lgan. Lekin bularning bari, ingliz qo'liga tushsa muhaqqaq o'limga mahkum etilishini bila turib, AQSh mustaqilligiga imzo chekdi.

Ularda tinch va osuda hayot yashash uchun barcha imkon bor edi, lekin ular uchun erkinlik muhimroq edi. Respublikalar mana shunday boshlanadi.