O'zbekni rossiyaparast siyosiy elita boshqarar ekan, milliylik mavzusidagi har qanday baxs-munozara finjondagi to'fondan boshqa narsa emas. Bu birinchidan.
Ikkinchidan esa, o'zbek millati deb nom olmish jamoa hozirda shunchalik abgor ahvolda-ki, ozgina aqli bor odam uni tezroq tark etishga, boshqa, durustroq jamoalarga qo'shilib ketishga urinadi.
Bu istak "bir o‘lkani yondirib, o‘z qozonin qaynatg‘uchi xoqonlar"imizni ham, 90-yillarda millat uchun jonbozlik ko'rsatgan, lekin hozirda farzandlari London, New Yorklarda yashayotgan ziyolilarimizni ham birdek qamrab olgan.
Ya'ni, o'zbek millati degan loyihaga na hukmron elita, na ziyolilar, na oddiy odamlar ishonmay qolgan, kelajagini bu millat bilan bog'lamaslikka harakat qilyapti. O'zimizning hafsalamiz pir bo'lgan loyihaga qanday qilib rusiyzabon, tojikzabon va hkz vatandoshlarimizni ishontirmochimiz? O'zbekni o'zi "surish" uchun ommaviy ravishda IELTSga topshirayotgan bir paytda, rusyiyzabonlarga o'zbek tilini o'rganish nega kerak?
Odam doimo muvaffaqiyatliroq jamoaga mansub bo'lishni istaydi. Demak, yechim, jumladan til borasidagi muammolarimizga yechim ham, durust jamoaga aylanishda. Bu esa avvalo hozirda bizni qamrab olgan anomiya, fisqu-fasodni to'xtatishni talab etadi. Ya'ni, siyosatda ishtirok etishni, va afsus, qurbonliklarni taqozo etadi.
Shunga tayyormizmi? Tayyor bo'lmasak, birinchi punktga qarang.
Ikkinchidan esa, o'zbek millati deb nom olmish jamoa hozirda shunchalik abgor ahvolda-ki, ozgina aqli bor odam uni tezroq tark etishga, boshqa, durustroq jamoalarga qo'shilib ketishga urinadi.
Bu istak "bir o‘lkani yondirib, o‘z qozonin qaynatg‘uchi xoqonlar"imizni ham, 90-yillarda millat uchun jonbozlik ko'rsatgan, lekin hozirda farzandlari London, New Yorklarda yashayotgan ziyolilarimizni ham birdek qamrab olgan.
Ya'ni, o'zbek millati degan loyihaga na hukmron elita, na ziyolilar, na oddiy odamlar ishonmay qolgan, kelajagini bu millat bilan bog'lamaslikka harakat qilyapti. O'zimizning hafsalamiz pir bo'lgan loyihaga qanday qilib rusiyzabon, tojikzabon va hkz vatandoshlarimizni ishontirmochimiz? O'zbekni o'zi "surish" uchun ommaviy ravishda IELTSga topshirayotgan bir paytda, rusyiyzabonlarga o'zbek tilini o'rganish nega kerak?
Odam doimo muvaffaqiyatliroq jamoaga mansub bo'lishni istaydi. Demak, yechim, jumladan til borasidagi muammolarimizga yechim ham, durust jamoaga aylanishda. Bu esa avvalo hozirda bizni qamrab olgan anomiya, fisqu-fasodni to'xtatishni talab etadi. Ya'ni, siyosatda ishtirok etishni, va afsus, qurbonliklarni taqozo etadi.
Shunga tayyormizmi? Tayyor bo'lmasak, birinchi punktga qarang.
Jamiyatimizdagi muayyan qatlamda (jumladan, o'zimda ham) marhum rosiyalik siyosatchi Aleksey Navalniyga bo'lgan ixlosning sababi nima?
Fikrimcha, bu yerda Navalniy o'z ideallariga ("istiqboli go'zal Rossiyaga") sodiqlik namunasi ekanligiga havasdan boshqa narsa ham bor.
Biz birovning bukrida jannatga kirmoqchi bo'ldik. Ya'ni, Aleksey Navalniy Vladimir Putinni qachondir yengishiga, bu esa avtomatik tarzda Putinga vassal bo'lmish post-sovet hududida ham jo'yali islohotlar va farovon hayot boshlab berishiga umid qilayotgan edik.
Navalniyning o'limi bu umidlarni chil-parchin qildi. Rus siyosatchisining o'limidan keyin kuzatilayotgan tushkunlikning yana bir sababi, ko'plar ezgulik yovuzlikni albatta (va, ishongan insonning aynan hayotda ekanligida) yutishiga qat'iy ishongani bo'ldi. Bu ishonchga ham darz ketdi.
Xullas, Navalniyning o'limi bizga ikki saboq berishi lozim. Birinchidan, qahramonlarga zor jamiyatning baxti qoradir. Najot qahramon yoki navbatdagi prezidentdan emas, o'zimiz kabi kichik, zaif insonlar o'zaro ginani (jumladan, dindor-sekulyar ixtilofini) chetga surib, uyushib harakat qilganidan keladi.
Ikkinchidan, siyosiy jarayonlarda qisqa muddatli sprintga emas, uzoq marafonga tayyorlanish kerak ekan. Islom Karimovning gapidan foydalansak, "avgustda hammasi yaxshi bo'lib ketmaydi".
Fikrimcha, bu yerda Navalniy o'z ideallariga ("istiqboli go'zal Rossiyaga") sodiqlik namunasi ekanligiga havasdan boshqa narsa ham bor.
Biz birovning bukrida jannatga kirmoqchi bo'ldik. Ya'ni, Aleksey Navalniy Vladimir Putinni qachondir yengishiga, bu esa avtomatik tarzda Putinga vassal bo'lmish post-sovet hududida ham jo'yali islohotlar va farovon hayot boshlab berishiga umid qilayotgan edik.
Navalniyning o'limi bu umidlarni chil-parchin qildi. Rus siyosatchisining o'limidan keyin kuzatilayotgan tushkunlikning yana bir sababi, ko'plar ezgulik yovuzlikni albatta (va, ishongan insonning aynan hayotda ekanligida) yutishiga qat'iy ishongani bo'ldi. Bu ishonchga ham darz ketdi.
Xullas, Navalniyning o'limi bizga ikki saboq berishi lozim. Birinchidan, qahramonlarga zor jamiyatning baxti qoradir. Najot qahramon yoki navbatdagi prezidentdan emas, o'zimiz kabi kichik, zaif insonlar o'zaro ginani (jumladan, dindor-sekulyar ixtilofini) chetga surib, uyushib harakat qilganidan keladi.
Ikkinchidan, siyosiy jarayonlarda qisqa muddatli sprintga emas, uzoq marafonga tayyorlanish kerak ekan. Islom Karimovning gapidan foydalansak, "avgustda hammasi yaxshi bo'lib ketmaydi".
Forwarded from Jamshid Muslimov
Izlandi, tirishdi, ishladi. Tushunilmadi. Yiqildi, yiqitldi. Turib, yana o‘zini olg‘a urdi. Buzilgan o‘rniga yangini yasab tortiq qildi, ijod-kashfiyot-tashkilotchilik-bunyodkorlik ichida qorishib yashadi. Tinmadi, kurashdi... Xo‘rlandi, tahqirlandi, sotildi va... Lekin oqibatda baribir ma’nan yutib chiqdi.
O‘zbeklarning insoniyat uchun taqdim qiladigan qimmatli narsasi bo‘lsa, hozircha u faqat jadidlar tajribasidan boshqasi emas. Balki boshqalarga foydasi tegib ham qolar.
O‘zbeklarning insoniyat uchun taqdim qiladigan qimmatli narsasi bo‘lsa, hozircha u faqat jadidlar tajribasidan boshqasi emas. Balki boshqalarga foydasi tegib ham qolar.
Neojadid g'oyasi haqida ilk baxs-munozara boshlanganida, bizni hayron qoldirgan narsa, raqiblarimizning, asosan "neoqadimchilarning" g'oyasizligi bo'lgan edi. "Xizmat doirasida foydalanish uchun" bo'lgan hazillarimizdan biri, "bu ketishda, neoqadimchilar uchun ham siyosiy dunyoqarashini o'zimiz shakllantirib bersak kerak" edi. Farishtalar omiyn degan ekanmi, xullas, hozirda muhofazakor (konservatorlar, dushmanlari ularni "qadimchilar" deydi) tafakkurini yaxshiroq anglash kun tartibida turibdi.
Muhofazakorlar muayyan g’oyalar yig’indisini haq deb biladi. Ular "mavhumliklar" deb atalgan narsadan, ya'ni hayotiy tajriba va zamon va makon sharoitiga asoslanmagan qat’iy siyosiy dogmalardan uzoqroq yurishga harakat qiladi. Shu bilan birga, muhofazakorlar jamiyatning xulq-atvorini belgilab beradigan muayyan boqiy haqiqatlar mavjudligiga ishonishadi.
Muhofazakor tafakkuriga xos bo'lgan asosiy tamoyillar quyidagilardir:
1. Insonlar va xalqlar axloqiy qonuniyatlar bilan boshqariladi; va bu qonuniyatlar insoniy donishmandlikdan ham yuqoriroq turgan ilohiy adolatdan kelib chiqadi. Aslida, siyosiy masalalar axloqiy va diniy masalalardir. Fozil arbob axloqiy qonunni idrok etishga va o‘z xulq-atvorini shunga yarasha moslashtirishga harakat qiladi. Bizga tamaddunni in’om etgan ajdodlarimiz oldida ma’nan qarzdormiz, kelajak avlod uchun esa ma’sulmiz. Bu burchni bizga Xudo yuklagan. Shunday ekan, inson tabiati yoki nozik jamoaviy tuzilmaga beadablik bilan munosabatda bo’lishga haqqimiz yo'q.
2. Xilma-xillik va turfalik oliy tamaddunning belgisidir. Bir xillik va mutlaq tenglik shijoat va erkinlikning o'limidir. Muhofazakorlar ayni azmu-shijoat bilan ham zolim hukmdor yoki oligarxiya o’rnatmoqchi bo’lgan bir xillikka, ham Tokvilning ta’biri bilan aytganda, "demokratik ko’pchilikning zulmi bo’lmish" bir xillikka qarshilik ko'rsatadilar.
3. Adolat, har bir erkak va har bir ayol o'ziniki bo’lmish - tabiatiga eng mos keladigan narsalarga, qobiliyati va ahloqining maxsuliga, mulk va shaxsiyatga ega bo’lish huquqi deganidir. Fozil jamiyat barcha erkaklar va ayollar qonun oldida teng huquqqa ega bo'lishini taqozo etadi, biroq bu tenglik sharoit tengligini ham qamrab olmasligi lozim: ya'ni, jamiyat barcha insonlar teng huquqqa - lekin teng narsalarga (mulkka, ashyoga, bisotga?) emas- ega bo'lgan ulkan hamkorlikdir. Adolatli jamiyat fozil yetakchilikni, turli qobiliyatlar turli taqdirlanishini hamda o’zaro hurmat va burch hissini taqozo etadi.
4. Mulk va hurriyat bir-biri bilan chambarchas bog'liqdir; iqtisodiy tenglashtirish iqtisodiy taraqqiyotni anglatmaydi. Muhofazakorlar mol-mulkni nafaqat u boylik bo’lgani uchun qadrlaydi, balkim hususiy mulksiz inson har narsaga qodir hokimiyatning qovog’iga qarab qolishini bilgani uchun ham ezozlaydilar.
5. Iqtidor xavflidir; shuning uchun fozil davlat bu - iqtidor tiyib turish mexanizmlari, sog’lom konstitutsiya va odatlar vositasida jilovlangan davlatdir. Siyosiy kuch iloji boricha shaxslar va mahalliy institutlar qo'lida bo'lishi kerak. Markazlashuv, odatda, ijtimoiy tanazzulning belgisidir.
6. O‘tmish – hikmat manbaidir; Burk aytganidek, "Inson ahmoqdir, ammo insoniyat donodir". Muhofazakorlar axloqiy an'analar, jamoaviy tajriba va ota-bobolarimiz bizga meros qoldirgan tafakkur biz uchun dasturulamal bo’lishi kerak deb hisoblaydi. Muhofazakorlar zamonasining shoshqaloq fikriga emas, Chesterton "marhumlar demokratiyasi" deb atagan narsaga, ya'ni o’tib ketgan donishmandlarning tafakkuriga, jamoaviy tajribaga murojaat qiladilar. Xullas, muhofazakor kecha tug'ilmaganini biladi.
....
Muhofazakorlar muayyan g’oyalar yig’indisini haq deb biladi. Ular "mavhumliklar" deb atalgan narsadan, ya'ni hayotiy tajriba va zamon va makon sharoitiga asoslanmagan qat’iy siyosiy dogmalardan uzoqroq yurishga harakat qiladi. Shu bilan birga, muhofazakorlar jamiyatning xulq-atvorini belgilab beradigan muayyan boqiy haqiqatlar mavjudligiga ishonishadi.
Muhofazakor tafakkuriga xos bo'lgan asosiy tamoyillar quyidagilardir:
1. Insonlar va xalqlar axloqiy qonuniyatlar bilan boshqariladi; va bu qonuniyatlar insoniy donishmandlikdan ham yuqoriroq turgan ilohiy adolatdan kelib chiqadi. Aslida, siyosiy masalalar axloqiy va diniy masalalardir. Fozil arbob axloqiy qonunni idrok etishga va o‘z xulq-atvorini shunga yarasha moslashtirishga harakat qiladi. Bizga tamaddunni in’om etgan ajdodlarimiz oldida ma’nan qarzdormiz, kelajak avlod uchun esa ma’sulmiz. Bu burchni bizga Xudo yuklagan. Shunday ekan, inson tabiati yoki nozik jamoaviy tuzilmaga beadablik bilan munosabatda bo’lishga haqqimiz yo'q.
2. Xilma-xillik va turfalik oliy tamaddunning belgisidir. Bir xillik va mutlaq tenglik shijoat va erkinlikning o'limidir. Muhofazakorlar ayni azmu-shijoat bilan ham zolim hukmdor yoki oligarxiya o’rnatmoqchi bo’lgan bir xillikka, ham Tokvilning ta’biri bilan aytganda, "demokratik ko’pchilikning zulmi bo’lmish" bir xillikka qarshilik ko'rsatadilar.
3. Adolat, har bir erkak va har bir ayol o'ziniki bo’lmish - tabiatiga eng mos keladigan narsalarga, qobiliyati va ahloqining maxsuliga, mulk va shaxsiyatga ega bo’lish huquqi deganidir. Fozil jamiyat barcha erkaklar va ayollar qonun oldida teng huquqqa ega bo'lishini taqozo etadi, biroq bu tenglik sharoit tengligini ham qamrab olmasligi lozim: ya'ni, jamiyat barcha insonlar teng huquqqa - lekin teng narsalarga (mulkka, ashyoga, bisotga?) emas- ega bo'lgan ulkan hamkorlikdir. Adolatli jamiyat fozil yetakchilikni, turli qobiliyatlar turli taqdirlanishini hamda o’zaro hurmat va burch hissini taqozo etadi.
4. Mulk va hurriyat bir-biri bilan chambarchas bog'liqdir; iqtisodiy tenglashtirish iqtisodiy taraqqiyotni anglatmaydi. Muhofazakorlar mol-mulkni nafaqat u boylik bo’lgani uchun qadrlaydi, balkim hususiy mulksiz inson har narsaga qodir hokimiyatning qovog’iga qarab qolishini bilgani uchun ham ezozlaydilar.
5. Iqtidor xavflidir; shuning uchun fozil davlat bu - iqtidor tiyib turish mexanizmlari, sog’lom konstitutsiya va odatlar vositasida jilovlangan davlatdir. Siyosiy kuch iloji boricha shaxslar va mahalliy institutlar qo'lida bo'lishi kerak. Markazlashuv, odatda, ijtimoiy tanazzulning belgisidir.
6. O‘tmish – hikmat manbaidir; Burk aytganidek, "Inson ahmoqdir, ammo insoniyat donodir". Muhofazakorlar axloqiy an'analar, jamoaviy tajriba va ota-bobolarimiz bizga meros qoldirgan tafakkur biz uchun dasturulamal bo’lishi kerak deb hisoblaydi. Muhofazakorlar zamonasining shoshqaloq fikriga emas, Chesterton "marhumlar demokratiyasi" deb atagan narsaga, ya'ni o’tib ketgan donishmandlarning tafakkuriga, jamoaviy tajribaga murojaat qiladilar. Xullas, muhofazakor kecha tug'ilmaganini biladi.
....
....
7. Zamonaviy jamiyat haqiqiy jamoaga o’ta muhtojdir: haqiqiy jamoatchilik esa kollektivizmdan mutlaq farqli narsadir. Haqiqiy jamoa majburlash bilan emas, balki sevgi va xayriya orqali boshqariladi. Ibodatxonalar, ko’ngilli uyushmalar, mahalliy hukumat va turli boshqa institutlar vositasida muhofazakorlar jamiyatni sog'lom saqlashga intiladi. Muhofazakor faqat o’zini o’ylaydigan xudbin emas, balki jamoa insonidir. Turfalik o’rniga bir xillikni, ixtiyoriy hamkorlik o’rniga majburlashni targ’ib qilgan kollektivizm chin jamoaning o’limiga olib keladi.
8. Xalqlaro maydonda amerikalik muhofazakor AQSh dunyoga namuna bo’lib xizmat qilishi kerak, biroq bu dunyoni o'z qiyofasida o'zgartirishga urinishga olib kelmasligi kerak deb hisoblaydi. Ham siyosatning, ham biologiyaning qonuni shu-ki, har bir tirik mavjudot hamma narsadan, hatto o'z hayotidan ham, uni boshqa narsalardan ajratib turadigan xosligini ezozlaydi. Muhofazakor na dunyo ustidan hukmronlik o’rnatishga intiladi, na dunyo yagona boshqaruv va tamaddun andozasida bo’lishini istaydi.
9. Beayib faqat parvardigor, qolganlar hom sut emgan bandadir va to’liq komillikka hech qachon erisholmaydi. Bu siyosiy institutlarga ham taalluqlidir. Demak, yerda jannat yaratish haqida emas, do'zaxni oldini olish haqida ko’proq qayg’urish kerak. Insonda ham shaytoniy, ham rahmoniy jihat bordir; fozil institutlar nuraganda va boqiy axloqiy tamoyillar kuchsizlashganda, odamdagi yovuzlik hukmronlik qila boshlaydi. Shuning uchun muhofazakor barcha utopik sxemalarga shubha bilan qaraydi. U positiv qonuniyat yordamida insoniyatning barcha muammolarini hal qilish mumkinligiga ishonmaydi. Biz dunyomizni biroz isloh qila olishdan umidvor bo’lishimiz mumkin, lekin biz uni hech qachon mukammal qila olmaymiz. Taraqqiyot bo’lsa, bu faqatgina inson tabiatidagi cheklovlarini oqilona tan olish orqali bo’ladi.
10. O'zgarish va islohot ayni narsa emasdir: axloqiy va siyosiy o’zgarishlar, yangiliklar foydali ham, halokatli ham bo'lishi mumkin; va agar yangilik faraz va shijoat asosida tatbiq etilayotgan bo’lsa, katta ehtimol ila, uning oqibatlari halokatli bo'ladi. Barcha insoniy institutlar asta-sekin o’zgarib turadi, chunki astalik bilan o'zgarish inson tanasini yangilash vositasi bo'lgani kabi jamiyatni muhofaza qilish vositasi hamdir. Biroq muhofazakor hayotimiz uchun zaruriy bo’lmish o'sish va o'zgarishlarni ijtimoiy va axloqiy an'analarimiz bilan ham-ohang uyg'unlashtirishga harakat qiladi. "O'zgarish shart bo’lmaganda, o'zgarmaslik shartdir", deydi muhofazakorlar. Inson qadriyatlar barqaror turgan dunyoda yashayotganligini his qilsagina eng mamnun va rozi shaklda yashaydi.
....
7. Zamonaviy jamiyat haqiqiy jamoaga o’ta muhtojdir: haqiqiy jamoatchilik esa kollektivizmdan mutlaq farqli narsadir. Haqiqiy jamoa majburlash bilan emas, balki sevgi va xayriya orqali boshqariladi. Ibodatxonalar, ko’ngilli uyushmalar, mahalliy hukumat va turli boshqa institutlar vositasida muhofazakorlar jamiyatni sog'lom saqlashga intiladi. Muhofazakor faqat o’zini o’ylaydigan xudbin emas, balki jamoa insonidir. Turfalik o’rniga bir xillikni, ixtiyoriy hamkorlik o’rniga majburlashni targ’ib qilgan kollektivizm chin jamoaning o’limiga olib keladi.
8. Xalqlaro maydonda amerikalik muhofazakor AQSh dunyoga namuna bo’lib xizmat qilishi kerak, biroq bu dunyoni o'z qiyofasida o'zgartirishga urinishga olib kelmasligi kerak deb hisoblaydi. Ham siyosatning, ham biologiyaning qonuni shu-ki, har bir tirik mavjudot hamma narsadan, hatto o'z hayotidan ham, uni boshqa narsalardan ajratib turadigan xosligini ezozlaydi. Muhofazakor na dunyo ustidan hukmronlik o’rnatishga intiladi, na dunyo yagona boshqaruv va tamaddun andozasida bo’lishini istaydi.
9. Beayib faqat parvardigor, qolganlar hom sut emgan bandadir va to’liq komillikka hech qachon erisholmaydi. Bu siyosiy institutlarga ham taalluqlidir. Demak, yerda jannat yaratish haqida emas, do'zaxni oldini olish haqida ko’proq qayg’urish kerak. Insonda ham shaytoniy, ham rahmoniy jihat bordir; fozil institutlar nuraganda va boqiy axloqiy tamoyillar kuchsizlashganda, odamdagi yovuzlik hukmronlik qila boshlaydi. Shuning uchun muhofazakor barcha utopik sxemalarga shubha bilan qaraydi. U positiv qonuniyat yordamida insoniyatning barcha muammolarini hal qilish mumkinligiga ishonmaydi. Biz dunyomizni biroz isloh qila olishdan umidvor bo’lishimiz mumkin, lekin biz uni hech qachon mukammal qila olmaymiz. Taraqqiyot bo’lsa, bu faqatgina inson tabiatidagi cheklovlarini oqilona tan olish orqali bo’ladi.
10. O'zgarish va islohot ayni narsa emasdir: axloqiy va siyosiy o’zgarishlar, yangiliklar foydali ham, halokatli ham bo'lishi mumkin; va agar yangilik faraz va shijoat asosida tatbiq etilayotgan bo’lsa, katta ehtimol ila, uning oqibatlari halokatli bo'ladi. Barcha insoniy institutlar asta-sekin o’zgarib turadi, chunki astalik bilan o'zgarish inson tanasini yangilash vositasi bo'lgani kabi jamiyatni muhofaza qilish vositasi hamdir. Biroq muhofazakor hayotimiz uchun zaruriy bo’lmish o'sish va o'zgarishlarni ijtimoiy va axloqiy an'analarimiz bilan ham-ohang uyg'unlashtirishga harakat qiladi. "O'zgarish shart bo’lmaganda, o'zgarmaslik shartdir", deydi muhofazakorlar. Inson qadriyatlar barqaror turgan dunyoda yashayotganligini his qilsagina eng mamnun va rozi shaklda yashaydi.
....
... Demak, muhofazakorlik shunchaki katta mulk va nufuzga ega bo'lgan shaxslarning tashvishi emas; bu shunchaki imtiyoz va maqomni himoya qilish ham emas. Aksar muhofazakorlar na badavlat, na qudratlidir. Lekin muhofazakorlarning barchasi, ichidagi eng hokisori ham, Respublikamizdan ulkan naf topgan shaxslardir. Ular erkindirlar, o’zlari va oilalari himoyalangandir, qonunlar oldida tengdirlar, o'z mexnatining mevasidan bahramand bo’lishga va shaxsiy kamolotga erishish imkoniga egadirlar.
Ular hayotda shaxs sifatida yashashga, o’limda esa tasalli olish huquqiga ega. Muhofazakorlik tamoyillari jamiyatdagi har bir insonning umidlarini himoya qiladi. Va muhofazakorlik teng adolat, shaxsiy erkinlik hamda insoniyatning ardoqli an’analariga ixlos qo’ygan har bir kishi uchun muhim ijtimoiy tushunchadir. Muhofazakorlik shunchaki "kapitalizm"ni himoyasi ham emas. ("Kapitalizm", boshidanoq, muhofazakorlar himoya qiladigan yagona narsa bu ulkan xususiy kapitaldir degan tushunchani targ’ib etish uchun Karl Marks tomonidan ixtiro qilingan iboradir.) Aslida, muhofazakor haqiqatdan ham xususiy mulk va erkin iqtisodiyotni qat'iy himoya qiladi, ular bilan bog’liq manfaat uchun ham, mulk va erkin iqtisod boshqa, kattaroq maqsadlarga erishish vositasi bo’lgani uchun ham.
Bu kattaroq maqsadlar iqtisodiy va siyosiy maqsadlardan ham oliyroqdir. Ular inson qadr-qimmati, inson shaxsiyati va inson farovonligini o'z ichiga oladi. Ular hatto Xudo bilan inson o'rtasidagi munosabatlarni ham o'z ichiga oladi. Zero, bizning zamonamizning radikal kollektivizmi har qanday boshqa hokimiyatga qattiq dushman: zamonaviy radikalizm diniy e'tiqod, shaxsiy fazilat, an'anaviy shaxsiyat va halovatga to’la hayotdan nafratlanadi. Bizning davrimizda muhofaza qilishga arzigulik hamma narsa xavf ostida. Bu davrda voqealar oqimiga shunchaki o'ylamasdan salbiy qarshilik ko'rsatish, saqlanib qolgan narsalarga umidsizlikdan yopishib olishning o’zi yetarli emas. Instinkt muhofazakorligi fikr va tasavvur muhofazakorligi bilan mustahkamlanishi kerak.
Ular hayotda shaxs sifatida yashashga, o’limda esa tasalli olish huquqiga ega. Muhofazakorlik tamoyillari jamiyatdagi har bir insonning umidlarini himoya qiladi. Va muhofazakorlik teng adolat, shaxsiy erkinlik hamda insoniyatning ardoqli an’analariga ixlos qo’ygan har bir kishi uchun muhim ijtimoiy tushunchadir. Muhofazakorlik shunchaki "kapitalizm"ni himoyasi ham emas. ("Kapitalizm", boshidanoq, muhofazakorlar himoya qiladigan yagona narsa bu ulkan xususiy kapitaldir degan tushunchani targ’ib etish uchun Karl Marks tomonidan ixtiro qilingan iboradir.) Aslida, muhofazakor haqiqatdan ham xususiy mulk va erkin iqtisodiyotni qat'iy himoya qiladi, ular bilan bog’liq manfaat uchun ham, mulk va erkin iqtisod boshqa, kattaroq maqsadlarga erishish vositasi bo’lgani uchun ham.
Bu kattaroq maqsadlar iqtisodiy va siyosiy maqsadlardan ham oliyroqdir. Ular inson qadr-qimmati, inson shaxsiyati va inson farovonligini o'z ichiga oladi. Ular hatto Xudo bilan inson o'rtasidagi munosabatlarni ham o'z ichiga oladi. Zero, bizning zamonamizning radikal kollektivizmi har qanday boshqa hokimiyatga qattiq dushman: zamonaviy radikalizm diniy e'tiqod, shaxsiy fazilat, an'anaviy shaxsiyat va halovatga to’la hayotdan nafratlanadi. Bizning davrimizda muhofaza qilishga arzigulik hamma narsa xavf ostida. Bu davrda voqealar oqimiga shunchaki o'ylamasdan salbiy qarshilik ko'rsatish, saqlanib qolgan narsalarga umidsizlikdan yopishib olishning o’zi yetarli emas. Instinkt muhofazakorligi fikr va tasavvur muhofazakorligi bilan mustahkamlanishi kerak.
Muhofazakorlik haqida..
O'qish uchun qulay shaklda,
Ha, aytgancha, bu konservatizmning asosiy arboblaridan biri Russell Kirkning kitobidan olingan lavha.
O'qish uchun qulay shaklda,
Ha, aytgancha, bu konservatizmning asosiy arboblaridan biri Russell Kirkning kitobidan olingan lavha.
Telegraph
Muhofazakorlik nima?
Muhofazakorlar muayyan g’oyalar yig’indisini haq deb biladi. Ular "mavhumliklar" deb atalgan narsadan, ya'ni hayotiy tajriba va zamon va makon sharoitiga asoslanmagan qat’iy siyosiy dogmalardan uzoqroq yurishga harakat qiladi. Shu bilan birga, muhofazakorlar…
Zapravkalardagi janglar o'zbekning hayoti "nochor, g'arib, vaxshiy va qisqa" ekanligini yana bir bor yaqqol ko'rsatdi.
Biz hayvon darajasiga tushib qoldik. Jumladan, adolatsiz iqtisodiy tizim va nopok boshqaruv deb ham. O'zbek jamiyatining barcha jabhalarida insonning rahmoniy emas, shaytoniy xislatlarini rag'batlantiruvchi tizim shakllangan va hukmron. Odam odamga bo'ri. Kuchli kuchsizni ezadi. G'olib hamma narsaga egalik qiladi.
Hayvoniy maylimizni jilovlovchi fozil boshqaruv, huquqiy davlatchilik va bir hovuch oilaga emas, barcha fuqarolarga xizmat qiluvchi iqtisodiy tizim bizga havodek zarur. Aks holda, bir-birimizni yeb tugatyapmiz. Iqtisodda ham, siyosatda ham, zapravkada ham.
Biz hayvon darajasiga tushib qoldik. Jumladan, adolatsiz iqtisodiy tizim va nopok boshqaruv deb ham. O'zbek jamiyatining barcha jabhalarida insonning rahmoniy emas, shaytoniy xislatlarini rag'batlantiruvchi tizim shakllangan va hukmron. Odam odamga bo'ri. Kuchli kuchsizni ezadi. G'olib hamma narsaga egalik qiladi.
Hayvoniy maylimizni jilovlovchi fozil boshqaruv, huquqiy davlatchilik va bir hovuch oilaga emas, barcha fuqarolarga xizmat qiluvchi iqtisodiy tizim bizga havodek zarur. Aks holda, bir-birimizni yeb tugatyapmiz. Iqtisodda ham, siyosatda ham, zapravkada ham.
Forwarded from Jalilov. Qaydlar
Masalan, biz qanday qilib shuncha qisqa muddat ichida "gazi uchta Oʻzbekistonni boqishga yetadigan" davlatdan gaz import qiladigan mamlakatga aylanganimiz, bu ham yetmaganday, energoresurslar masalasida agressor sifatida tan olingan va har qanday bitimni siyosiy shantaj uchun qurol sifatida ishlatishga tayyor bir davlatga mutlaq qaram boʻlib qolganimiz haqidagi savollarni hammamiz, qayta qayta, tayinli javob olmaguncha beraverganimizda bunday holatlarga oʻrin qolmasdi.
Газета.uz
«Gazimiz uchta O‘zbekistonni boqa oladi» — energetika vaziri
Hozirgi gaz hajmi uchta O‘zbekiston uchun yetarli, deya ma’lum qildi energetika vaziri Alisher Sultonov. U aholi energiya manbalariga oqilonalik bilan munosabatda bo‘lishi zarurligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, 95 million aholisi bo‘lgan va ishlab…
Forwarded from Jamshid Muslimov
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Putin's People: How the KGB Took Back Russia and Then Took On the West
KGB'dan chiqqan "elita" avval Rossiyani, keyin post-sovet hududini "zabt etib", ulkan hududning resurslarini talon-taroj qilayotgani haqida 2020 yilda tadqiqot chiqqan edi. Rossiya va post-sovet hududidagi jarayonlarni anglash uchun must read.
Muallif rus tilidagi kitobini tekinga tarqatayotgan ekan. Yuklab olish uchun:
https://postimees-documents.s3.amazonaws.com/2024/03/GGvXV99hJkKI9iUwhOn2.pdf
KGB'dan chiqqan "elita" avval Rossiyani, keyin post-sovet hududini "zabt etib", ulkan hududning resurslarini talon-taroj qilayotgani haqida 2020 yilda tadqiqot chiqqan edi. Rossiya va post-sovet hududidagi jarayonlarni anglash uchun must read.
Muallif rus tilidagi kitobini tekinga tarqatayotgan ekan. Yuklab olish uchun:
https://postimees-documents.s3.amazonaws.com/2024/03/GGvXV99hJkKI9iUwhOn2.pdf
Forwarded from OZODLIK KANALI™
Озодлик суриштируви: “Газли” Путиннинг бир қўлидан иккинчисига ўтди
❗️Озодликнинг ЯНГИ видеосини ҳозироқ YouTube каналида кўринг
❗️Кўриш учун линк 👉 https://youtu.be/l-aDDWvJpt4
Ўтган ой Тошкент ҳукумати ва маҳаллий матбуот Ўзбекистондаги энг йирик Газли газ омборининг эгаси бўлган Gazli gas storage МЧЖ таъсисчиси ўзгаргани ҳақида ëзди. Фақат на униси¸ на буниси омборнинг кимдан кимларга ўтганини ëзмади. Озодликнинг навбатдаги суриштирувидан Ўзбекистон газ тизими юрагининг кимдан кимларга¸ нима мақсадда ўтказилганини билиб оласиз.
🔴Ozodlik kanaliga obuna bo'ling! 👉 https://t.me/ozodlikkanali
🔴 Bizga xabar yo'llash uchun 👉 https://youtu.be/l-aDDWvJpt4
❗️Озодликнинг ЯНГИ видеосини ҳозироқ YouTube каналида кўринг
❗️Кўриш учун линк 👉 https://youtu.be/l-aDDWvJpt4
Ўтган ой Тошкент ҳукумати ва маҳаллий матбуот Ўзбекистондаги энг йирик Газли газ омборининг эгаси бўлган Gazli gas storage МЧЖ таъсисчиси ўзгаргани ҳақида ëзди. Фақат на униси¸ на буниси омборнинг кимдан кимларга ўтганини ëзмади. Озодликнинг навбатдаги суриштирувидан Ўзбекистон газ тизими юрагининг кимдан кимларга¸ нима мақсадда ўтказилганини билиб оласиз.
🔴Ozodlik kanaliga obuna bo'ling! 👉 https://t.me/ozodlikkanali
🔴 Bizga xabar yo'llash uchun 👉 https://youtu.be/l-aDDWvJpt4
OZODLIK KANALI™
Озодлик суриштируви: “Газли” Путиннинг бир қўлидан иккинчисига ўтди ❗️Озодликнинг ЯНГИ видеосини ҳозироқ YouTube каналида кўринг ❗️Кўриш учун линк 👉 https://youtu.be/l-aDDWvJpt4 Ўтган ой Тошкент ҳукумати ва маҳаллий матбуот Ўзбекистондаги энг йирик Газли…
O'zbek neftegazini qo'lga olgan Timchenko (kitobdan iqtibos)
Геннадий Тимченко – предположительно бывший агент КГБ, сделал карьеру в сфере советской торговли и стал сооснователем одной из первых нефтяных компаний до развала СССР. Тесно сотрудничал с Путиным с начала 1990-х годов и, как утверждают некоторые его коллеги, еще до падения советского режима.
Геннадий Тимченко – предположительно бывший агент КГБ, сделал карьеру в сфере советской торговли и стал сооснователем одной из первых нефтяных компаний до развала СССР. Тесно сотрудничал с Путиным с начала 1990-х годов и, как утверждают некоторые его коллеги, еще до падения советского режима.
Slow_Productivity_The_Lost_Art_of_Accomplishment_Without_Burnout.epub
1.8 MB
Fb va Instagram ishlamay turganda mana bu kitobni o'qib turinglar. Self-help janrida oz sonli jo'yali yozuvchilardan biri bo'lmish Cal Newport'dan yangi hit.
Epub, djvu va hkz formatlarni SumatraPDF ochadi. Bittada.
Epub, djvu va hkz formatlarni SumatraPDF ochadi. Bittada.
Bizni asraganlar o'tdi,
Asrash ishi bizga o'tdi.
Sog'lom muhofazakorlikning mohiyatini yaqqol ochib beruvchi ibora ekan.
Asrash ishi bizga o'tdi.
Sog'lom muhofazakorlikning mohiyatini yaqqol ochib beruvchi ibora ekan.
2023-byudjet yakunlari:
Kirim $25.4 mlrd
Chiqim $30.1 mlrd
Kamomad $4.7 mlrd
Daromad: $4.7 mlrd 😃
Kirim $25.4 mlrd
Chiqim $30.1 mlrd
Kamomad $4.7 mlrd
Daromad: $4.7 mlrd 😃
Forwarded from Jamshid Muslimov
“Опен бюджет” аксил-республикан ғоя. Ўзбек республикачилиги хавф остида.
Forwarded from Jamshid Muslimov
Республикада ижтимоий ресусрслар учун ғоялар, приоритетлар, умумий манфаатлар, истиқбол қарашлари ва муқобил ечимлар мусобақаси бўлади. Овозлар айнан шулар учун берилади.
Анти-республикада маҳалий ҳудудлар бир бири билан курашади. Овозлар бошқа маҳалланинг зарарига, ўзининг фойдасига бўлади. Овозлар олди соттиси бу аҳолини коррупциялашдир. "Заифҳол" мағлуб, "шустрий" ғолиб бўлиб кўринсада, охир оқибатда ҳамма ютқазади.
Мен муаммонинг илдизини шаклан республика бўлиб, моҳиятан бу ижтимоий онгда ўрнашмагани турсин, бу ҳатто "фикрлайдиган" доираларга кирмай қолган...
Эссиз жадидларнинг республика учун қурбонлари...
Майда маҳаллий ибтидоий жамоа тузумига қараб олға кетиляпти. Бунинг оқибати яхши бўлмайди.
Анти-республикада маҳалий ҳудудлар бир бири билан курашади. Овозлар бошқа маҳалланинг зарарига, ўзининг фойдасига бўлади. Овозлар олди соттиси бу аҳолини коррупциялашдир. "Заифҳол" мағлуб, "шустрий" ғолиб бўлиб кўринсада, охир оқибатда ҳамма ютқазади.
Мен муаммонинг илдизини шаклан республика бўлиб, моҳиятан бу ижтимоий онгда ўрнашмагани турсин, бу ҳатто "фикрлайдиган" доираларга кирмай қолган...
Эссиз жадидларнинг республика учун қурбонлари...
Майда маҳаллий ибтидоий жамоа тузумига қараб олға кетиляпти. Бунинг оқибати яхши бўлмайди.