Forwarded from Farengeyt Press
“Farengeyt Press” nashriyoti “Usborne” (Britaniya) nashriyotining o‘smirlar uchun 16 kitobdan iborat “Boshlang‘ich saboqlar” (For Beginners) turkumini o‘zbek tilida chop etish bo‘yicha ilk qadamni qo‘ydi. Dastlabki bosqich o‘laroq turkumdagi 6 ta kitob – “Pul”, “Iqtisodiyot”, “Kimyo”, “Fizika”, “Matematika” va “Biologiya”ni o‘zbekchaga o‘girish uchun tarjima huquqi olindi. Keyingi bosqichda mazkur turkumdagi siyosat, huquq, ekologiya, falsafa va sun’iy intellektga daxldor kitoblarni ham o‘zbekzabon bolalar uchun nashrga tayyorlash rejalashtirilmoqda.
Kitoblar 10+ yoshdagi oʻsmirlar uchun moʻljallangan boʻlsa-da, mavzuga qiziqadigan katta yoshdagi auditoriya uchun ham manfaatli boʻlishi mumkin.
#usborne
#boshlangich_saboqlar
#for_beginners
#tarjima_huquqi
Telegram | Facebook | Instagram | X
Kitoblar 10+ yoshdagi oʻsmirlar uchun moʻljallangan boʻlsa-da, mavzuga qiziqadigan katta yoshdagi auditoriya uchun ham manfaatli boʻlishi mumkin.
#usborne
#boshlangich_saboqlar
#for_beginners
#tarjima_huquqi
Telegram | Facebook | Instagram | X
Ikkinchi Jahon Urushiga o‘zbekona (Yevropa-markazli bo‘lmagan) nazar.
1. Ikkinchi jahon urushi hukmron (Britaniya, Fransiya va hkz) hamda hukmronlikka intilayotgan (Germaniya, SSSR, Yaponiya) imperialistik davlatlar o‘rtasidagi urush edi. Xuddi Birinchi Jahon urushidek.
2. Urush 1939 boshlangan va dastlabki 2 yilda kommunist SSSR va natsist Germaniya ittifoqchi bo‘lgan (Ribbentrop-Molotov maxfiy kelishuvi va Sharqiy Yevropani bo‘lib olish haqidagi protokollar).
3. Urushda kolonial xalqlar asosan tegishli imperiya safida, biroq ba’zida gitlerchilar tomonida ham qatnashishga majbur bo‘lgan (masalan, hindistonliklar Buyuk Britaniya qo‘shinlari hamda Hind legioni safida, Fransuz armiyasidagi “Senegalese tirailleurs”, SSSR armiyasi hamda Turkiston legioni safidagi o‘zbeklar, qozoq, qirg'iz va hkz).
4 "Buyuk Vatan urushi" — sobiq ittifoqchilar SSSR va Germaniya o'rtasidagi 1941-45-yillar urushining bir yoqlama, mafkuraviy xolis bo‘lmagan nomidir.
SSSR hali bosib olingan xalqlar uchun «vatanga» aylanishga ulgurmagan edi. 1941-yilda Qo‘qonda qonga botirilgan milliy davlat qurishga bo‘lgan harakatdan 23-yil, o‘zbek millatining eng oldi ziyolilarini va umuman yuz minglab o‘zbeklarni qirgan «Katta terror» tugaganiga atiga uch yil bo‘lgan edi. «Bosmachilar» deb atalgan harakat O‘zbekistonning hududida to 1939-yilgacha faol edi. Bular bir avlodning hayoti davomida bo‘layotgan hodisalar, bu avlod SSSRni hali vatan deb bilmas edi. Aksincha, aksariyat oilalarda qatag‘on qilingan yoki bolsheviklardan chetga qochishga majbur bo‘lganlar haqida xotira hali tirik edi. Stalin qatag‘onlari va o‘tmish haqidagi xotiralar (hamda bolsheviklardan o‘ch olish ishtiyoqi) xalqning bir qismi Turkiston legioni safida bolsheviklarga qarshi kurashishiga sabab bo‘lgan.
5 Bizga hozirda ajratadigan emas, murosa qiluvchi tarix kerak. Qizil Armiya safida natsistlarga kurashgan ham o‘zbek, Turkiston legioni safida bolsheviklarga kurashgan ham o‘zbek. Ya’ni, o‘zbeklar va boshqa Markaziy Osiyo xalqlari uchun bu urush qaysidir ma’noda fuqarolik urushi desa ham bo‘ladi. Faqat tarixni g‘oliblar yozgani uchun va (neo)sovet propagandasi ta’sirida mag‘lub tarafni eshitish imkoni bo‘lmadi va bo‘lmayapti.
Demak, mustaqil O‘zbekistonda bu g‘alabaga ezgulikning yovuzlik ustidan g‘alabasi emas, bitta zulm imperiyasining ikkinchi zulm imperiyasi ustidan g‘alabasi sifatida qaralishi kerak. Eng ma’qul munosabat, “ikki xonadoningizga ham vabo tushsin”.
Bu kunni Rossiya propagandasining ta’sirida jinlar bazmiga aylantirmasdan, o‘ziniki bo‘lmagan urushda ikki tomonda ham majburan qatnashib, vafot etganlar xotirasini yodga olish kerak edi.
Bir narsani aniq aytish mumkin: 2016 yildan keyin o‘zgargan rusparast siyosat deb «g‘alaba» O‘zbekistonga qanday zafarona Katyushalar aytib «qaytgan» bo‘lsa, zamon fursat berganda, shunday tezlik bilan qayta ko‘rib chiqilib, Xotira va Qadrlash kuniga qaytiladi.
1. Ikkinchi jahon urushi hukmron (Britaniya, Fransiya va hkz) hamda hukmronlikka intilayotgan (Germaniya, SSSR, Yaponiya) imperialistik davlatlar o‘rtasidagi urush edi. Xuddi Birinchi Jahon urushidek.
2. Urush 1939 boshlangan va dastlabki 2 yilda kommunist SSSR va natsist Germaniya ittifoqchi bo‘lgan (Ribbentrop-Molotov maxfiy kelishuvi va Sharqiy Yevropani bo‘lib olish haqidagi protokollar).
3. Urushda kolonial xalqlar asosan tegishli imperiya safida, biroq ba’zida gitlerchilar tomonida ham qatnashishga majbur bo‘lgan (masalan, hindistonliklar Buyuk Britaniya qo‘shinlari hamda Hind legioni safida, Fransuz armiyasidagi “Senegalese tirailleurs”, SSSR armiyasi hamda Turkiston legioni safidagi o‘zbeklar, qozoq, qirg'iz va hkz).
4 "Buyuk Vatan urushi" — sobiq ittifoqchilar SSSR va Germaniya o'rtasidagi 1941-45-yillar urushining bir yoqlama, mafkuraviy xolis bo‘lmagan nomidir.
SSSR hali bosib olingan xalqlar uchun «vatanga» aylanishga ulgurmagan edi. 1941-yilda Qo‘qonda qonga botirilgan milliy davlat qurishga bo‘lgan harakatdan 23-yil, o‘zbek millatining eng oldi ziyolilarini va umuman yuz minglab o‘zbeklarni qirgan «Katta terror» tugaganiga atiga uch yil bo‘lgan edi. «Bosmachilar» deb atalgan harakat O‘zbekistonning hududida to 1939-yilgacha faol edi. Bular bir avlodning hayoti davomida bo‘layotgan hodisalar, bu avlod SSSRni hali vatan deb bilmas edi. Aksincha, aksariyat oilalarda qatag‘on qilingan yoki bolsheviklardan chetga qochishga majbur bo‘lganlar haqida xotira hali tirik edi. Stalin qatag‘onlari va o‘tmish haqidagi xotiralar (hamda bolsheviklardan o‘ch olish ishtiyoqi) xalqning bir qismi Turkiston legioni safida bolsheviklarga qarshi kurashishiga sabab bo‘lgan.
5 Bizga hozirda ajratadigan emas, murosa qiluvchi tarix kerak. Qizil Armiya safida natsistlarga kurashgan ham o‘zbek, Turkiston legioni safida bolsheviklarga kurashgan ham o‘zbek. Ya’ni, o‘zbeklar va boshqa Markaziy Osiyo xalqlari uchun bu urush qaysidir ma’noda fuqarolik urushi desa ham bo‘ladi. Faqat tarixni g‘oliblar yozgani uchun va (neo)sovet propagandasi ta’sirida mag‘lub tarafni eshitish imkoni bo‘lmadi va bo‘lmayapti.
Demak, mustaqil O‘zbekistonda bu g‘alabaga ezgulikning yovuzlik ustidan g‘alabasi emas, bitta zulm imperiyasining ikkinchi zulm imperiyasi ustidan g‘alabasi sifatida qaralishi kerak. Eng ma’qul munosabat, “ikki xonadoningizga ham vabo tushsin”.
Bu kunni Rossiya propagandasining ta’sirida jinlar bazmiga aylantirmasdan, o‘ziniki bo‘lmagan urushda ikki tomonda ham majburan qatnashib, vafot etganlar xotirasini yodga olish kerak edi.
Bir narsani aniq aytish mumkin: 2016 yildan keyin o‘zgargan rusparast siyosat deb «g‘alaba» O‘zbekistonga qanday zafarona Katyushalar aytib «qaytgan» bo‘lsa, zamon fursat berganda, shunday tezlik bilan qayta ko‘rib chiqilib, Xotira va Qadrlash kuniga qaytiladi.
Мубашшир Аҳмад домла ҳибсда. Бу билан нимага эришиляпти? Мақсад очиқчасига ўз фикри билан баҳс юрита оладиган рақибни тинчитиб, ҳеч қандай баҳс-мунозарани тан олмайдиганлар сафини кенгайтиришми? Бу жамиятда диндорнинг сўзи, фикри мутлақо ўчирилиши керак деганими?
Нимага эришиляпти? Бу кишини қамашдан мақсад келажакда ёзиладиган "қатағонлар ёдномасини" бойитишми? Бир мунча вақт ўтиб "ёшларимизни биз ўзимиз экстремист қилдик" дейилиш учун қилиняптими бу яна?
Ҳа. Тўғри. Ғарб оғалардан Ўзбекистонда диний эркинликлар бузилиши ҳақида ҳисоботлар энди чиқмаса керак. Демак бемалол ортга чекиниб эски ишлар қайтариладими? Бундан бошқа яна қандай "сиёсий мантиқ" бор? Мўътадил диний фаолларни таъқиб қилиш экстремистлар сонини оширишга олиб келиши борасидаги оддий ҳақиқат наҳотки яна унутилди?
Менинг фикрим: Мубашшир Аҳмаднинг ғайриҳуқуқий қамалиши бу дунёвийликнинг навбатдаги мағлубиятидир. Чунки бундай "дунёвийлик" на мунозара ва муросага очиқ ва на ўз принципларига содиқ.
©️ Jamshid Muslimov
Нимага эришиляпти? Бу кишини қамашдан мақсад келажакда ёзиладиган "қатағонлар ёдномасини" бойитишми? Бир мунча вақт ўтиб "ёшларимизни биз ўзимиз экстремист қилдик" дейилиш учун қилиняптими бу яна?
Ҳа. Тўғри. Ғарб оғалардан Ўзбекистонда диний эркинликлар бузилиши ҳақида ҳисоботлар энди чиқмаса керак. Демак бемалол ортга чекиниб эски ишлар қайтариладими? Бундан бошқа яна қандай "сиёсий мантиқ" бор? Мўътадил диний фаолларни таъқиб қилиш экстремистлар сонини оширишга олиб келиши борасидаги оддий ҳақиқат наҳотки яна унутилди?
Менинг фикрим: Мубашшир Аҳмаднинг ғайриҳуқуқий қамалиши бу дунёвийликнинг навбатдаги мағлубиятидир. Чунки бундай "дунёвийлик" на мунозара ва муросага очиқ ва на ўз принципларига содиқ.
©️ Jamshid Muslimov
Mubashshir Ahmadning hibsga olinishi haqidagi xabarlar va ularga bildirilgan munosabatlarni kuzatar ekanman, eʼtiborimni tortgan qiziq holat haqida o‘ylab qoldim.
Ijtimoiy tarmoqlarda domlaga hamdardlik, yaxshi tilaklar va duolar bildirilishi tabiiy hol. Biroq meni uning fikriy raqiblarining munosabati o‘ylantirib qo‘ydi. Ular orasida:
- Domlaning bahsli fikrlariga bo‘lgan eʼtirozlar va ginalarni eslab, uning hibsga olinishi hodisasini esa chetga surib, avvalgi bahslarni davom ettirayotganlar;
- "Bekorga qamamagandir", "aybi bo‘lmasa chiqarib yuborishadi", "halitdan vahima qilmaslik kerak!" deb yozayotganlar (holbuki, inson hibsda va unga qarshi jinoiy ish ochilgan);
- Ochiqdan-ochiq haqoratlar yog‘dirib, qamalishini olqishlayotganlar;
- Jarangli sukut.
Yuzaki qaraganda, bu “dindor-dunyoviy” qarama-qarshilik bo‘lib ko‘rinadi. Ammo asl muammo shundaki, aynan dunyoviylik tarafdorlari domlaning qamalishiga qarshi chiqishlari kerak edi. Chunki bu holatda demokratiya va dunyoviylik tamoyillari xavf ostida qolmoqda. Insonning shaxsiy fikri, tanqidiy qarashlari uchun jinoiy javobgarlikka tortilishi – bu vijdon erkinligi tamoyilining buzilishidir.
Mubashshir Ahmadning qarashlari bahsli bo‘lishi, tanqidga uchrashi tabiiy. Lekin qarshi tomonning fikrini taʼqib qilish uchun huquqiy prinsiplarni qurbon qilish (yana qaytaramiz) – bu dunyoviylikning o‘ziga zid harakatdir. Nega ijtimoiy tarmoqlarda o‘zlarini dunyoviylik tarafdori deb taqdim qiladiganlar bu tamoyilni himoya qilishda sukut saqlashmoqda yoki hatto hibsni olqishlashmoqda? (Faqat ayrim oz istisnolarni, masalan, prinsipial inson Jahongir Muhammadning izohini hisobga olmaganda).
Javob oddiy: haqiqiy dunyoviylik bizda hali shakllanmagan, chinakam sekulyar jamiyat yetakchilari ham yo‘q. Ko‘pchilik “dunyoviylik” deganda sovet davrining "jangovar ateizm" qoliplarini tushunadi. Sovet davrida bu kommunistik mafkuraning qismi bo‘lsa, bugungi jamiyatimizda bu shunchaki odat-anʼanaga aylanib qolgan.
Bu paradoksal xulosaga olib keladi: eskicha qoliplarni himoya qiluvchilarni odatda “muhofazakor” yoki “qadimchi” deyishadi. Ammo chuqurroq tahlil qilsak, post-sovet “sekulyarizmi” aslida o‘zgarishlarga qarshi kurashadi. Demak, "jangovar sekulyarizm" tarafdorlari aslida yangi zamonning “qadimchilari”dir. Jamiyatimizda chinakam dunyoviylik tushunchasi va haqiqiy sekulyaristlar xali ham shakllanmagan deb hisoblayman.
Dunyoviylik bizga kerakmi? Bu noto‘g‘ri savol. Dunyoviylik Konstitutsiyamizda belgilangan ijtimoiy shartnomadir. U o‘zicha na yaxshi, na yomon, muhimi u o‘zining tarixiy asoslari va qaysidir maʼnoda tarixiy zaruratdan kelib chiqqan. Bu ijtimoiy kelishuv bo‘lib, uning bandlarini to‘g‘ri anglab, ijrosini jamiyat manfaati uchun talab qilish kerak, uning nomidan mansab suisteʼmol qilinishiga yo‘l bermaslik kerak. Bu aslida ziyolilarning vazifasi edi...
Shunday qilib, dunyoviylik qonunlarimizda bor, ammo uning chinakam tarafdorlari yo‘q. Bundan kelib chiqadigan muhim xulosa: dunyoviylikni huquqiy tamoyil sifatida saqlab qolish masʼuliyati endi dindorlar zimmasiga tushdi.
Mubashshir domlaning Konstitutsiyaviy o‘zgarishlarga ovoz berayotgani haqidagi postlari ko‘pchilikni, shu jumladan meni ham ajablantirgan edi. Endi esa bu hodisa chuqur ramziy maʼnoga ega bo‘lib qoldi.
Dindorlar eskirgan post-sovet yondashuvlari va adolatsizlikni qo‘llab-quvvatlay olmasligi kerak. Ular vatandoshlar sifatida bugungi notinch zamonda davlatning kuchli va taraqqiy qilishini istasalar – taraqqiyparvar bo‘lishlari zarur. Bu esa milliy va diniy qadriyatlarni qurbon qilmagan holda, turfa fikrlar va qarashlarga bag‘rikeng bo‘lishni talab etadi.
Taraqqiyot faqat xilma-xillik bilan bog‘liq. Taraqqiyotni istagan jamiyatlar o‘zlarida bu xilma-xillik yetishmasligini ko‘rganda, hatto chetdan olib kelishgan. Biz esa bu boylikka to‘lib-toshib yotibmiz.
Davomi👇
Ijtimoiy tarmoqlarda domlaga hamdardlik, yaxshi tilaklar va duolar bildirilishi tabiiy hol. Biroq meni uning fikriy raqiblarining munosabati o‘ylantirib qo‘ydi. Ular orasida:
- Domlaning bahsli fikrlariga bo‘lgan eʼtirozlar va ginalarni eslab, uning hibsga olinishi hodisasini esa chetga surib, avvalgi bahslarni davom ettirayotganlar;
- "Bekorga qamamagandir", "aybi bo‘lmasa chiqarib yuborishadi", "halitdan vahima qilmaslik kerak!" deb yozayotganlar (holbuki, inson hibsda va unga qarshi jinoiy ish ochilgan);
- Ochiqdan-ochiq haqoratlar yog‘dirib, qamalishini olqishlayotganlar;
- Jarangli sukut.
Yuzaki qaraganda, bu “dindor-dunyoviy” qarama-qarshilik bo‘lib ko‘rinadi. Ammo asl muammo shundaki, aynan dunyoviylik tarafdorlari domlaning qamalishiga qarshi chiqishlari kerak edi. Chunki bu holatda demokratiya va dunyoviylik tamoyillari xavf ostida qolmoqda. Insonning shaxsiy fikri, tanqidiy qarashlari uchun jinoiy javobgarlikka tortilishi – bu vijdon erkinligi tamoyilining buzilishidir.
Mubashshir Ahmadning qarashlari bahsli bo‘lishi, tanqidga uchrashi tabiiy. Lekin qarshi tomonning fikrini taʼqib qilish uchun huquqiy prinsiplarni qurbon qilish (yana qaytaramiz) – bu dunyoviylikning o‘ziga zid harakatdir. Nega ijtimoiy tarmoqlarda o‘zlarini dunyoviylik tarafdori deb taqdim qiladiganlar bu tamoyilni himoya qilishda sukut saqlashmoqda yoki hatto hibsni olqishlashmoqda? (Faqat ayrim oz istisnolarni, masalan, prinsipial inson Jahongir Muhammadning izohini hisobga olmaganda).
Javob oddiy: haqiqiy dunyoviylik bizda hali shakllanmagan, chinakam sekulyar jamiyat yetakchilari ham yo‘q. Ko‘pchilik “dunyoviylik” deganda sovet davrining "jangovar ateizm" qoliplarini tushunadi. Sovet davrida bu kommunistik mafkuraning qismi bo‘lsa, bugungi jamiyatimizda bu shunchaki odat-anʼanaga aylanib qolgan.
Bu paradoksal xulosaga olib keladi: eskicha qoliplarni himoya qiluvchilarni odatda “muhofazakor” yoki “qadimchi” deyishadi. Ammo chuqurroq tahlil qilsak, post-sovet “sekulyarizmi” aslida o‘zgarishlarga qarshi kurashadi. Demak, "jangovar sekulyarizm" tarafdorlari aslida yangi zamonning “qadimchilari”dir. Jamiyatimizda chinakam dunyoviylik tushunchasi va haqiqiy sekulyaristlar xali ham shakllanmagan deb hisoblayman.
Dunyoviylik bizga kerakmi? Bu noto‘g‘ri savol. Dunyoviylik Konstitutsiyamizda belgilangan ijtimoiy shartnomadir. U o‘zicha na yaxshi, na yomon, muhimi u o‘zining tarixiy asoslari va qaysidir maʼnoda tarixiy zaruratdan kelib chiqqan. Bu ijtimoiy kelishuv bo‘lib, uning bandlarini to‘g‘ri anglab, ijrosini jamiyat manfaati uchun talab qilish kerak, uning nomidan mansab suisteʼmol qilinishiga yo‘l bermaslik kerak. Bu aslida ziyolilarning vazifasi edi...
Shunday qilib, dunyoviylik qonunlarimizda bor, ammo uning chinakam tarafdorlari yo‘q. Bundan kelib chiqadigan muhim xulosa: dunyoviylikni huquqiy tamoyil sifatida saqlab qolish masʼuliyati endi dindorlar zimmasiga tushdi.
Mubashshir domlaning Konstitutsiyaviy o‘zgarishlarga ovoz berayotgani haqidagi postlari ko‘pchilikni, shu jumladan meni ham ajablantirgan edi. Endi esa bu hodisa chuqur ramziy maʼnoga ega bo‘lib qoldi.
Dindorlar eskirgan post-sovet yondashuvlari va adolatsizlikni qo‘llab-quvvatlay olmasligi kerak. Ular vatandoshlar sifatida bugungi notinch zamonda davlatning kuchli va taraqqiy qilishini istasalar – taraqqiyparvar bo‘lishlari zarur. Bu esa milliy va diniy qadriyatlarni qurbon qilmagan holda, turfa fikrlar va qarashlarga bag‘rikeng bo‘lishni talab etadi.
Taraqqiyot faqat xilma-xillik bilan bog‘liq. Taraqqiyotni istagan jamiyatlar o‘zlarida bu xilma-xillik yetishmasligini ko‘rganda, hatto chetdan olib kelishgan. Biz esa bu boylikka to‘lib-toshib yotibmiz.
Davomi👇
Avvali 👆
Sog‘lom dunyoviylik dindorlikni inkor qilmaydi. Ayrim ziddiyatlar bo‘lsa-da, bularga to‘g‘ri nuqtai nazardan qaralsa, bu ziddiyatlar bir-birini yo‘q qilmaydi (chunki birini yo‘q qilish bilan ikkinchisi ham yo‘qoladi). Aksincha, ular rivojlanishning dialektik asosi bo‘lib xizmat qiladi.
Bu fikrlar har taraflardan eʼtirozlarga sabab bo‘lishini tushunaman. Dunyoviylik va sekulyarizmning mohiyatini yaxshi biladigan kishilar men nima demoqchi ekanligimni darrov ilg‘aydilar. Ammo, yuqorida aytganimdek, bizda haqiqiy sekulyaristlar yo‘q – faqat post-sovet “qadimchilari” bor. Ko‘pchilikka bu masalani yana-da aniqroq tushuntirish lozim. Dunyoviylik nima va uning klassik hamda zamonaviy modellari, ayniqsa "Tramp fenomeni" davrida qanday ko‘rinishlari borligini kelgusi maqolalarimda batafsil yoritishga to‘g‘ri kelyapti.
Hozircha esa asosiy xulosamni yana bir bor taʼkidlayman: jamiyatdan dunyoviylikni himoya qilish masʼuliyati dindorlar zimmasiga tushgan.
Jamshid Muslim
Sog‘lom dunyoviylik dindorlikni inkor qilmaydi. Ayrim ziddiyatlar bo‘lsa-da, bularga to‘g‘ri nuqtai nazardan qaralsa, bu ziddiyatlar bir-birini yo‘q qilmaydi (chunki birini yo‘q qilish bilan ikkinchisi ham yo‘qoladi). Aksincha, ular rivojlanishning dialektik asosi bo‘lib xizmat qiladi.
Bu fikrlar har taraflardan eʼtirozlarga sabab bo‘lishini tushunaman. Dunyoviylik va sekulyarizmning mohiyatini yaxshi biladigan kishilar men nima demoqchi ekanligimni darrov ilg‘aydilar. Ammo, yuqorida aytganimdek, bizda haqiqiy sekulyaristlar yo‘q – faqat post-sovet “qadimchilari” bor. Ko‘pchilikka bu masalani yana-da aniqroq tushuntirish lozim. Dunyoviylik nima va uning klassik hamda zamonaviy modellari, ayniqsa "Tramp fenomeni" davrida qanday ko‘rinishlari borligini kelgusi maqolalarimda batafsil yoritishga to‘g‘ri kelyapti.
Hozircha esa asosiy xulosamni yana bir bor taʼkidlayman: jamiyatdan dunyoviylikni himoya qilish masʼuliyati dindorlar zimmasiga tushgan.
Jamshid Muslim
Telegram
NeoJadid
Mubashshir Ahmadning hibsga olinishi haqidagi xabarlar va ularga bildirilgan munosabatlarni kuzatar ekanman, eʼtiborimni tortgan qiziq holat haqida o‘ylab qoldim.
Ijtimoiy tarmoqlarda domlaga hamdardlik, yaxshi tilaklar va duolar bildirilishi tabiiy hol.…
Ijtimoiy tarmoqlarda domlaga hamdardlik, yaxshi tilaklar va duolar bildirilishi tabiiy hol.…
Forwarded from Farengeyt Press
“Farzandim telefonidan bosh ko'tarmaydi, haqiqiy hayotdan uzilib, qandaydir begona hayotda yashayotgandek. Doim behalovat, besabr, jizzaki, sababini bilolmay boshimiz qotgan."
Shu holat sizga ham tanishmi? Biz bilgan, ko'chalarni changitib, o'rtoqlaring bilan o'ynab ulg‘ayish, baxtiyor bolalik endi sarobmi? Nega o‘smirlar beqanoat, nimadandir mudom norozi?
Farengeyt Press nashriyoti taniqli psixolog Jonatan Haidtning “Behalovat avlod” bestsellerini o‘zbek tiliga o‘girish uchun tarjima huquqini olish jarayonida. Qator mashhur insonlar tavsiya etayotgan mazkur kitob smartfonlar, ijtimoiy tarmoqlar va yoshlardagi ruhiy salomatlik inqirozi o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganish bo‘yicha ancha batafsil tadqiqotdir. “Behalovat avlod” o‘zbekzabon ota-onalar, pedagoglar va, ayniqsa, o‘smirlar ta’limi va salomatligiga mas’ul davlat va nodavlat tashkilotlarning mavzuga e‘tibori va jiddiy muhokamasiga, yechimlarni birgalikda izlashimizga turtki berishiga ishonamiz.
#jonatan_haidt #anxious_generation #behalovat_avlod #tarjima_huquqi
⬇️ Bizni ijtimoiy tarmoq sahifalarimizda kuzating va ushbu postni do'stlaringiz bilan ulashing!
Telegram | Facebook | Instagram | X
Shu holat sizga ham tanishmi? Biz bilgan, ko'chalarni changitib, o'rtoqlaring bilan o'ynab ulg‘ayish, baxtiyor bolalik endi sarobmi? Nega o‘smirlar beqanoat, nimadandir mudom norozi?
Farengeyt Press nashriyoti taniqli psixolog Jonatan Haidtning “Behalovat avlod” bestsellerini o‘zbek tiliga o‘girish uchun tarjima huquqini olish jarayonida. Qator mashhur insonlar tavsiya etayotgan mazkur kitob smartfonlar, ijtimoiy tarmoqlar va yoshlardagi ruhiy salomatlik inqirozi o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganish bo‘yicha ancha batafsil tadqiqotdir. “Behalovat avlod” o‘zbekzabon ota-onalar, pedagoglar va, ayniqsa, o‘smirlar ta’limi va salomatligiga mas’ul davlat va nodavlat tashkilotlarning mavzuga e‘tibori va jiddiy muhokamasiga, yechimlarni birgalikda izlashimizga turtki berishiga ishonamiz.
#jonatan_haidt #anxious_generation #behalovat_avlod #tarjima_huquqi
Telegram | Facebook | Instagram | X
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Achinarli holat. Kechagi mazlum yahudiylar bugun o'zi zolim sionistga aylandi.
Mubashshir Ahmad himoyasiga yozayotganlar chaqirilib, postlari (ovozlari) o’chirtirilmoqda. Aks holda, ishdan bo’shatilarmish va boshqa choralar ko'rilarmish.
MAga nisbatan JK 244 prim 1-moddasi (Jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga tahdid soladigan materiallarni tayyorlash, saqlash, tarqatish yoki namoyish etish) va 244 prim 3-moddasi (Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib kirish yoki tarqatish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgandi.
Birinchi ayblov naqadar asosli ekanligini dunyodagi eng adolatli o’zbek sudlovi hal qiladi. Lekin 244 prim 3-moddasi asosida yotgan g’oya Inson huquqlari deklaratsiyasi va Konstitutsiyaga butkul zid. Buni 2021 yilda, “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risida”gi qonun qabul qilinganda ko’p bor aytganman va yana qataraman.
Diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash yoki tarqatish uchun avval Din ishlari bo’yicha qo’mitaning ruxsatini olish talabi tsenzuradan boshqa narsa emas. Shuningdek, bu qonun “odamiga qarab” ishlatiladigan qonunlardan. Har kimga emas, jazolanishi kerak bo’lgan faollar, dindorlar va hkzlarga qarshi ishlatiladi. Qaysidir abraha o’z primitiv qarashlarini din deb sotib soatlab vaysashi mumkin va unga hech narsa bo'lmaydi. Kimdir dushanba-payshanba ro’za tutish sunnat ekanligini eslatgani (aslida, dindor faol bo’lgani) uchun jarimaga tortiladi.
Xullas, hech kim dindan davlatning (amaldorning) ruxsatisiz gapirgani uchun qamalishi kerak emas. Hozirgi “diniy siyosat” sekulyarizm tushunchasini diskreditatsya qilmoqda, sekulyarizm “jangovor ateizm”dan boshqa narsa emas degan (yanglish) tushunchani shakllantirmoqda. Shu yo’sinda voqealar rivoji davom etaversa, buning ohiri hamma uchun fojiali bo’ladi.
MAga nisbatan JK 244 prim 1-moddasi (Jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga tahdid soladigan materiallarni tayyorlash, saqlash, tarqatish yoki namoyish etish) va 244 prim 3-moddasi (Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib kirish yoki tarqatish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgandi.
Birinchi ayblov naqadar asosli ekanligini dunyodagi eng adolatli o’zbek sudlovi hal qiladi. Lekin 244 prim 3-moddasi asosida yotgan g’oya Inson huquqlari deklaratsiyasi va Konstitutsiyaga butkul zid. Buni 2021 yilda, “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risida”gi qonun qabul qilinganda ko’p bor aytganman va yana qataraman.
Diniy mazmundagi materiallarni tayyorlash yoki tarqatish uchun avval Din ishlari bo’yicha qo’mitaning ruxsatini olish talabi tsenzuradan boshqa narsa emas. Shuningdek, bu qonun “odamiga qarab” ishlatiladigan qonunlardan. Har kimga emas, jazolanishi kerak bo’lgan faollar, dindorlar va hkzlarga qarshi ishlatiladi. Qaysidir abraha o’z primitiv qarashlarini din deb sotib soatlab vaysashi mumkin va unga hech narsa bo'lmaydi. Kimdir dushanba-payshanba ro’za tutish sunnat ekanligini eslatgani (aslida, dindor faol bo’lgani) uchun jarimaga tortiladi.
Xullas, hech kim dindan davlatning (amaldorning) ruxsatisiz gapirgani uchun qamalishi kerak emas. Hozirgi “diniy siyosat” sekulyarizm tushunchasini diskreditatsya qilmoqda, sekulyarizm “jangovor ateizm”dan boshqa narsa emas degan (yanglish) tushunchani shakllantirmoqda. Shu yo’sinda voqealar rivoji davom etaversa, buning ohiri hamma uchun fojiali bo’ladi.
Forwarded from Jalilov. Qaydlar
Ha, onlayn platformalarning barcha foydalanuvchilari blogerlardir
Umuman, AOKA muammoli qonun loyihasi bo'yiicha e'tirozlar va savollarga o'z javobini beribdi.
AOKAning tushuntirishicha, ha, taklif qilinayotgan loyiha bo'yicha, ijtimoiy tarmoqlarning har qanday foydalanuvchisi bloger bo'ladi va har qanday shaxsiy yozishmalar "kontent tarqatish" deb qabul qilinadi. Lekin bunday yondashuv "blog", "bloger", "kontent" tushunchalarining buzib talqin qilinishidir. Blog" (inglizcha "web-log" - "internet-jurnal" so'zidan) - bu muallifning (blogerning) omma uchun ochiq qaydlari (masalan, qarang: Kembrij lug'ati, rus tilining katta lug'ati). "Kontent" deganda ham ommaga mo'ljallangan ma'lumot tushunilishi kerak. Ijtimoiy tarmoqlarda akkaunti bor har bir foydalanuvchini (bu akkaunt yopiq bo'lsa ham) "bloger" toifasiga kiritish, tarmoqlar orqali amalga oshirilayotgan har qanday shaxsiy yozishmalarni "kontent tarqatish" deb hisoblash nashidga layk bosishdan ko'ra xatarliroq oqibatlarga olib keladi va istalgan yoqmaydigan shaxsni shaxsiy fikri, foto yoki videosi uchun taqib qilish uchun qonuniy zamin yatarib beradi.
AOKA o'z javobida "kontent jamoat tartibi va xavfsizligiga tahdid solsagina noqonuniy hisoblanadi", demoqda. Lekin, birinchidan, loyihaga ko'ra, jismoniy yoki yuridik shaxs yolg'on axborotni o'chirish talabi bilan murojaat qilishi mumkin, influyenserlar va OAVlar esa "yolg'on" degan maxsus belgi qo'yishi kerak. Maqolada yozganimdek, "yolg'on axborot" tushunchasining loyihada berilgan ta'rifi g'ayriilmiydir va qaysidir davlat organi yoki amaldorga yoqmagan istalgan axborotni "yolg'on" deb e'lon qilish imkonini beradi. Qolaversa, loyihadagi mavhum ta'riflar AOKAga, masalan, davlat yashirmoqchi bo'lgan har qanday voqea-hodisa, falokat haqidagi ma'lumotlarni "jamoat tartibi va xavfsizligiga tahdid soladigan" (demak, noqonuniy) deb e'lon qilish imkonini beradi. AOKA o'z bayonotida keltirgan misol ham bu xavotirni qaysidir ma'noda tasdiqlaydi.
"Ma’lumot haqiqatga to‘g‘ri kelmasligi yoki faktlarni buzib ko‘rsatishi mumkin, ammo u oddiy hazil yoki kinoya va hokazo bo‘lgani uchun shaxs, narsa, voqea, hodisa va jarayon haqida noto‘g‘ri taassurot qoldirmaydi", deyiladi AOKA bayonotida. Oldinroq ham yozganimdek, har qanday "taassurot" subyektiv bo'ladi, ya'ni ma'lumotni qabul qiluvchiga bog'liq - bu ilmiy isbotlangan. Shunday ekan, taassurotning "to'g'ri" yoki "noto'g'ri"si bo'lmaydi. (Umuman, "taassurot"ni "to'g'ri" yoki "noto'g'ri" deb tasniflash har qanday fikrni nazorat qilishga intiladigan totalitar jamiyatlarga xos xususiyatdir). Subyektiv tushunchalarni qonunchilikka olib kirish qonunni istagan tarafga burish imkonini yaratadi va har birimiz uchun xavfli oqibatlarga olib keladi.
Aslida, bu loyiha "Onlayn-platforma va veb-saytlar foydalanuvchilarining huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida" deb nomlangan bo'lsa-da, foydalanuvchilarga qandaydir amaldagi qonunchilikda mavjud bo'lmagan huquqlar yoki himoya mexanizmlari bermaydi. Amaldagi qonunchilikda shundoq ham, masalan, ayrim blogerlar (taklif qilinayotgan loyiha bo'yicha - influyenserlar) yoqlab chiqayotgan jihatlar tartibga solingan. Tushunishimcha, bu loyiha kimgadir har qanday fikr ("kontent") ustidan total nazorat o'rnatish uchun kerak.
Umuman, AOKA muammoli qonun loyihasi bo'yiicha e'tirozlar va savollarga o'z javobini beribdi.
AOKAning tushuntirishicha, ha, taklif qilinayotgan loyiha bo'yicha, ijtimoiy tarmoqlarning har qanday foydalanuvchisi bloger bo'ladi va har qanday shaxsiy yozishmalar "kontent tarqatish" deb qabul qilinadi. Lekin bunday yondashuv "blog", "bloger", "kontent" tushunchalarining buzib talqin qilinishidir. Blog" (inglizcha "web-log" - "internet-jurnal" so'zidan) - bu muallifning (blogerning) omma uchun ochiq qaydlari (masalan, qarang: Kembrij lug'ati, rus tilining katta lug'ati). "Kontent" deganda ham ommaga mo'ljallangan ma'lumot tushunilishi kerak. Ijtimoiy tarmoqlarda akkaunti bor har bir foydalanuvchini (bu akkaunt yopiq bo'lsa ham) "bloger" toifasiga kiritish, tarmoqlar orqali amalga oshirilayotgan har qanday shaxsiy yozishmalarni "kontent tarqatish" deb hisoblash nashidga layk bosishdan ko'ra xatarliroq oqibatlarga olib keladi va istalgan yoqmaydigan shaxsni shaxsiy fikri, foto yoki videosi uchun taqib qilish uchun qonuniy zamin yatarib beradi.
AOKA o'z javobida "kontent jamoat tartibi va xavfsizligiga tahdid solsagina noqonuniy hisoblanadi", demoqda. Lekin, birinchidan, loyihaga ko'ra, jismoniy yoki yuridik shaxs yolg'on axborotni o'chirish talabi bilan murojaat qilishi mumkin, influyenserlar va OAVlar esa "yolg'on" degan maxsus belgi qo'yishi kerak. Maqolada yozganimdek, "yolg'on axborot" tushunchasining loyihada berilgan ta'rifi g'ayriilmiydir va qaysidir davlat organi yoki amaldorga yoqmagan istalgan axborotni "yolg'on" deb e'lon qilish imkonini beradi. Qolaversa, loyihadagi mavhum ta'riflar AOKAga, masalan, davlat yashirmoqchi bo'lgan har qanday voqea-hodisa, falokat haqidagi ma'lumotlarni "jamoat tartibi va xavfsizligiga tahdid soladigan" (demak, noqonuniy) deb e'lon qilish imkonini beradi. AOKA o'z bayonotida keltirgan misol ham bu xavotirni qaysidir ma'noda tasdiqlaydi.
"Ma’lumot haqiqatga to‘g‘ri kelmasligi yoki faktlarni buzib ko‘rsatishi mumkin, ammo u oddiy hazil yoki kinoya va hokazo bo‘lgani uchun shaxs, narsa, voqea, hodisa va jarayon haqida noto‘g‘ri taassurot qoldirmaydi", deyiladi AOKA bayonotida. Oldinroq ham yozganimdek, har qanday "taassurot" subyektiv bo'ladi, ya'ni ma'lumotni qabul qiluvchiga bog'liq - bu ilmiy isbotlangan. Shunday ekan, taassurotning "to'g'ri" yoki "noto'g'ri"si bo'lmaydi. (Umuman, "taassurot"ni "to'g'ri" yoki "noto'g'ri" deb tasniflash har qanday fikrni nazorat qilishga intiladigan totalitar jamiyatlarga xos xususiyatdir). Subyektiv tushunchalarni qonunchilikka olib kirish qonunni istagan tarafga burish imkonini yaratadi va har birimiz uchun xavfli oqibatlarga olib keladi.
Aslida, bu loyiha "Onlayn-platforma va veb-saytlar foydalanuvchilarining huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida" deb nomlangan bo'lsa-da, foydalanuvchilarga qandaydir amaldagi qonunchilikda mavjud bo'lmagan huquqlar yoki himoya mexanizmlari bermaydi. Amaldagi qonunchilikda shundoq ham, masalan, ayrim blogerlar (taklif qilinayotgan loyiha bo'yicha - influyenserlar) yoqlab chiqayotgan jihatlar tartibga solingan. Tushunishimcha, bu loyiha kimgadir har qanday fikr ("kontent") ustidan total nazorat o'rnatish uchun kerak.
Газета.uz
Ha, onlayn platformalarning barcha foydalanuvchilari blogerlardir. AOKA qonun loyihasi bo‘yicha e’tirozlarga munosabat bildirdi
AOKA onlayn platformalar to‘g‘risidagi qonun loyihasi bo‘yicha e’tirozlarga munosabat bildirdi. Ular onlayn platformalarning barcha foydalanuvchilari shundoq ham blogerlar hisoblanishini ta’kidlab, kontent 'faqat jamoat tartibi va xavfsizligiga tahdid solsagina'…
Eng achinarlisi, internetdagi erkin fikr ustidan nazoratni kuchaytirishga qaratilgan ushbu qonun loyihasini aksar blogerlar, jumladan o'zini anarxist yoki liberal deb bilganlari ham, targ'ib qilmoqda. Amaldor lisonida yozilgan o'sha targ'ibot postlardan darhol anglashingiz mumkin, kim ularga "metodichkani" tushurganini.
Lenin aytganidek, Капиталисты (блогеры) сами продадут нам веревку, на которой мы их повесим.
Lenin aytganidek, Капиталисты (блогеры) сами продадут нам веревку, на которой мы их повесим.
Ozodlikda Prezident administratsiyasidagi ichki, jumladan, diniy siyosat kuratorlari haqida yaxshi material chiqibdi. Tavsuyu.
O'z fikrimni aytsam, ichki siyosat ham, diniy siyosat ham jamiyatda juda katta norozilik uyg'otyapti. Qayta ko'rib chiqish vaqti keldi. Lekin, elitamiz o'z xohishi bilan nimanidir o'zgartirishiga, bunga qobil ekanligiga men ishonmayman.
O'z fikrimni aytsam, ichki siyosat ham, diniy siyosat ham jamiyatda juda katta norozilik uyg'otyapti. Qayta ko'rib chiqish vaqti keldi. Lekin, elitamiz o'z xohishi bilan nimanidir o'zgartirishiga, bunga qobil ekanligiga men ishonmayman.