Bu maktab uchun nimani anglatadi? Kelajakdagi o‘zbek maktabining vazifasi - "global o‘zbekistonliklar"ni tayyorlash. Ya’ni, dunyoning istalgan nuqtasida yorqin karyera qura oladigan darajada kuchli, ammo vatani bilan shunchalik bog‘langanki, doimo uning farovonligi uchun ishlaydigan insonlarni tarbiyalash. Bu ikki yo‘nalishli strategiyani talab qiladi:
1. "Qanot" berish (global raqobatbardoshlik): Shaxsning o‘sha universal "operatsion tizimi"ni - tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, moslashuvchanlikni rivojlantirish orqali.
2. "Ildiz" berish (milliy o‘zlikni anglash): O‘z tarixi, madaniyati, adabiyotini chuqur o‘rganish orqali; o‘z shahrining haqiqiy muammolarini hal qilishga qaratilgan loyihalar orqali; bir vaqtning o‘zida ham g‘arbcha modernizatorlar, ham chuqur vatanparvar bo‘lgan jadidlar merosini o‘rganish orqali.
Ota-ona va mamlakat uchun bu shuni anglatadiki, O‘zbekistonning kelajakdagi farovonligi uchun eng samarali sarmoya shunchaki "chet elga ketish uchun eng yaxshi ingliz tilini o‘rgatadigan" maktabni tanlash emas, balki murakkab, "antimort", global fikrlaydigan va shu bilan birga milliy ildizlarga ega shaxsni shakllantiradigan maktabni tanlashdir. Aynan shunday insonlar "yangi O‘zbekiston"ni barpo eta oladilar.
● Qiyinchiliklar: Iqtisodiyotimiz hali ham an’anaviy tarmoqlarga kuchli bog‘liq. Bu bugungi kunda global ko‘nikma talablari va mehnat bozoridagi haqiqiy talab o‘rtasida farq paydo qilmoqda. "Amaliy" yo‘lni tanlagan ota-ona bolasini kechagi kunga tayyorlash xavfiga duch keladi.
● Imkoniyatlar: "Quvib yetuvchi rivojlanishning afzalligi." Bizda boshqalarning xatolarini o‘rganib, ta’limni darhol yangi iqtisodiyot talablariga moslashtirish imkoniyati mavjud. Kuchli ijtimoiy aloqalarga (mahalla) asoslangan madaniy kodimiz hamkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun noyob ustunlikka aylanishi mumkin.
5. Nazariyadan amaliyotga: maktabda "zarbatoblik"ni qanday o‘lchash mumkin
Kelajakni bashorat qila olmas ekanmiz, demak, maqsadni o‘zgartirish lozim. "Karyera yo‘nalishi"ni belgilash o‘rniga har qanday to‘fonga bardosh bera oladigan "zarbatob shaxs"ni shakllantirish kerak. Ammo maktab haqiqatan ham shu bilan shug‘ullanayotganini qanday baholash mumkin?
Kesma: "Kelajak maktabi" tekshiruvi uchun nazorat ro‘yxati
Ko‘nikma Maktabda nimani izlash kerak (amaliy ko‘rsatkichlar)
Moslashuvchanlik. Ta’lim yo‘nalishlarining xilma-xilligi: Qancha bitiruvchi mutlaqo turli yo‘llarni tanlaydi? Yuqori sinflarda yo‘nalishni o‘zgartirish imkoniyati bormi?
Barqarorlik. Xato madaniyati: Maktab muvaffaqiyatsizliklar haqida qanday fikr bildiradi? "Muvaffaqiyatsiz bo‘lgan" loyihalar bormi va ulardan qanday saboq olingan?
Tafakkur. Masala turi: O‘quvchilar bitta to‘g‘ri javobli masalalar (referatlar) yechadimi? Yoki yechimi yo‘q "ochiq" muammolar, "jumboqlar" ustida ishlaydimi?
Hamkorlik. Ish shakli: Partada yakka ishlash ustunmi yoki guruhli, loyihaviy, fanlararo ish?
Xulosa:
Bu mutafakkirlarning barchasi turli tillarda bir xil asosiy o‘zgarishni tasvirlaydilar. XXI asrda ta’limning vazifasi bilimlarni uzatishdan ko‘nikma va fazilatlarni shakllantirishga; barqarorlikka tayyorgarlikdan noaniqlikka tayyorgarlikka; aqliy intellektga e’tibor qaratishdan hissiy va ijtimoiy e’tiborga o‘tishdir.
Oxir-oqibat, bu "kashfiyotchilik" va "ixtirochilik" ko‘nikmalariga o‘tishdir - https://t.me/mezon_school/2603
Endi nimani izlash kerakligini tushunganimizdan so‘ng, keyingi, eng muhim qadam maktab tekshiruvini amalda qanday o‘tkazishni tushunish va haqiqiy innovatsion muhitni uning marketing taqlididan farqlashdir. Keyingi maqolada biz ota-onalar uchun aniq bosqichma-bosqich yo‘riqnoma taqdim etamiz.
1. "Qanot" berish (global raqobatbardoshlik): Shaxsning o‘sha universal "operatsion tizimi"ni - tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, moslashuvchanlikni rivojlantirish orqali.
2. "Ildiz" berish (milliy o‘zlikni anglash): O‘z tarixi, madaniyati, adabiyotini chuqur o‘rganish orqali; o‘z shahrining haqiqiy muammolarini hal qilishga qaratilgan loyihalar orqali; bir vaqtning o‘zida ham g‘arbcha modernizatorlar, ham chuqur vatanparvar bo‘lgan jadidlar merosini o‘rganish orqali.
Ota-ona va mamlakat uchun bu shuni anglatadiki, O‘zbekistonning kelajakdagi farovonligi uchun eng samarali sarmoya shunchaki "chet elga ketish uchun eng yaxshi ingliz tilini o‘rgatadigan" maktabni tanlash emas, balki murakkab, "antimort", global fikrlaydigan va shu bilan birga milliy ildizlarga ega shaxsni shakllantiradigan maktabni tanlashdir. Aynan shunday insonlar "yangi O‘zbekiston"ni barpo eta oladilar.
● Qiyinchiliklar: Iqtisodiyotimiz hali ham an’anaviy tarmoqlarga kuchli bog‘liq. Bu bugungi kunda global ko‘nikma talablari va mehnat bozoridagi haqiqiy talab o‘rtasida farq paydo qilmoqda. "Amaliy" yo‘lni tanlagan ota-ona bolasini kechagi kunga tayyorlash xavfiga duch keladi.
● Imkoniyatlar: "Quvib yetuvchi rivojlanishning afzalligi." Bizda boshqalarning xatolarini o‘rganib, ta’limni darhol yangi iqtisodiyot talablariga moslashtirish imkoniyati mavjud. Kuchli ijtimoiy aloqalarga (mahalla) asoslangan madaniy kodimiz hamkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun noyob ustunlikka aylanishi mumkin.
5. Nazariyadan amaliyotga: maktabda "zarbatoblik"ni qanday o‘lchash mumkin
Kelajakni bashorat qila olmas ekanmiz, demak, maqsadni o‘zgartirish lozim. "Karyera yo‘nalishi"ni belgilash o‘rniga har qanday to‘fonga bardosh bera oladigan "zarbatob shaxs"ni shakllantirish kerak. Ammo maktab haqiqatan ham shu bilan shug‘ullanayotganini qanday baholash mumkin?
Kesma: "Kelajak maktabi" tekshiruvi uchun nazorat ro‘yxati
Ko‘nikma Maktabda nimani izlash kerak (amaliy ko‘rsatkichlar)
Moslashuvchanlik. Ta’lim yo‘nalishlarining xilma-xilligi: Qancha bitiruvchi mutlaqo turli yo‘llarni tanlaydi? Yuqori sinflarda yo‘nalishni o‘zgartirish imkoniyati bormi?
Barqarorlik. Xato madaniyati: Maktab muvaffaqiyatsizliklar haqida qanday fikr bildiradi? "Muvaffaqiyatsiz bo‘lgan" loyihalar bormi va ulardan qanday saboq olingan?
Tafakkur. Masala turi: O‘quvchilar bitta to‘g‘ri javobli masalalar (referatlar) yechadimi? Yoki yechimi yo‘q "ochiq" muammolar, "jumboqlar" ustida ishlaydimi?
Hamkorlik. Ish shakli: Partada yakka ishlash ustunmi yoki guruhli, loyihaviy, fanlararo ish?
Xulosa:
Bu mutafakkirlarning barchasi turli tillarda bir xil asosiy o‘zgarishni tasvirlaydilar. XXI asrda ta’limning vazifasi bilimlarni uzatishdan ko‘nikma va fazilatlarni shakllantirishga; barqarorlikka tayyorgarlikdan noaniqlikka tayyorgarlikka; aqliy intellektga e’tibor qaratishdan hissiy va ijtimoiy e’tiborga o‘tishdir.
Oxir-oqibat, bu "kashfiyotchilik" va "ixtirochilik" ko‘nikmalariga o‘tishdir - https://t.me/mezon_school/2603
Endi nimani izlash kerakligini tushunganimizdan so‘ng, keyingi, eng muhim qadam maktab tekshiruvini amalda qanday o‘tkazishni tushunish va haqiqiy innovatsion muhitni uning marketing taqlididan farqlashdir. Keyingi maqolada biz ota-onalar uchun aniq bosqichma-bosqich yo‘riqnoma taqdim etamiz.
Avvalgi maqolalarga havola:
- Статья 1 - https://clck.ru/3NNCyo - Частные школы Ташкента: начинает штормить?
- Статья 2 - https://clck.ru/3NND3N - Рынок в цифрах: анатомия «перегрева»
- Статья 3 - https://clck.ru/3NXjUD - География случая: почему карта частных школ Ташкента не поддается логике.
- Статья 4 -https://clck.ru/3NXjEA - Почему без осознанного родителя не бывает сильной школы.
- Статья 5 - https://clck.ru/3NXj8d - Исповедь директора: жизнь в «бермудском треугольнике».
- Статья 6 - https://clck.ru/3NaZxN - Холодный душ для инвестора: Почему школа это не недвижимость.
- Статья 7- https://dzen.ru/a/aJgzSCUDZnB_6QD_ - Почему в Ташкенте не приживется «финская» или «немецкая» школа?
- Статья 8 - https://www.facebook.com/share/v/1FrkeZ7Avt/ - Как отличить настоящую образовательную систему от ее имитации.
- Статья 9 - https://clck.ru/3Nfm6j - Школа в пост-индустриальном будущем.
- Статья 1 - https://clck.ru/3NNCyo - Частные школы Ташкента: начинает штормить?
- Статья 2 - https://clck.ru/3NND3N - Рынок в цифрах: анатомия «перегрева»
- Статья 3 - https://clck.ru/3NXjUD - География случая: почему карта частных школ Ташкента не поддается логике.
- Статья 4 -https://clck.ru/3NXjEA - Почему без осознанного родителя не бывает сильной школы.
- Статья 5 - https://clck.ru/3NXj8d - Исповедь директора: жизнь в «бермудском треугольнике».
- Статья 6 - https://clck.ru/3NaZxN - Холодный душ для инвестора: Почему школа это не недвижимость.
- Статья 7- https://dzen.ru/a/aJgzSCUDZnB_6QD_ - Почему в Ташкенте не приживется «финская» или «немецкая» школа?
- Статья 8 - https://www.facebook.com/share/v/1FrkeZ7Avt/ - Как отличить настоящую образовательную систему от ее имитации.
- Статья 9 - https://clck.ru/3Nfm6j - Школа в пост-индустриальном будущем.
Amaldor: Hammang o‘zingcha ekspertsanlar, faqat chetdan turib tanqid qilishni bilasanlar. Amaliy hech qanday ish qo‘llaringdan kelmaydi.
Ekspert: Hop, kel, sening o‘rningda men ishlay, ko‘rasan natijani.
Amaldor: Ana tutilding. Allo, allo, militsya... bu yerda O‘zbekiston Respublikasining amaldagi davlat tuzumini Konstitutsiyaga xilof tarzda o‘zgartirishga, hokimiyatni bosib olishga yoxud qonuniy ravishda saylab qo‘yilgan yoki tayinlangan hokimiyat vakillarini hokimiyatdan chetlatishga urinish bo‘lyapti.
Kontekst uchun: (Rasmiy) kanalda e'lon qilingan (rasmdagi) munosabat ta'lim tizimidagi boshqaruvni tanqid qilayotgan mustaqil ekspertlarga qaratilgan edi. Lekin bu yondashuv va dunyoqarash ko'plab sohadagi, eng tepadan eng pastgacha lavozimlarni egallab turganlarning ko'piga xos.
Ekspert: Hop, kel, sening o‘rningda men ishlay, ko‘rasan natijani.
Amaldor: Ana tutilding. Allo, allo, militsya... bu yerda O‘zbekiston Respublikasining amaldagi davlat tuzumini Konstitutsiyaga xilof tarzda o‘zgartirishga, hokimiyatni bosib olishga yoxud qonuniy ravishda saylab qo‘yilgan yoki tayinlangan hokimiyat vakillarini hokimiyatdan chetlatishga urinish bo‘lyapti.
Kontekst uchun: (Rasmiy) kanalda e'lon qilingan (rasmdagi) munosabat ta'lim tizimidagi boshqaruvni tanqid qilayotgan mustaqil ekspertlarga qaratilgan edi. Lekin bu yondashuv va dunyoqarash ko'plab sohadagi, eng tepadan eng pastgacha lavozimlarni egallab turganlarning ko'piga xos.
Telegram
Pedkadr.tdi.uz
Iqtisodchi Pol Krugman Amerika Imperiyasi tanazzulga uchrayotgani haqida yozibdi. Bu tanazzulga Donald Tramp AQShni qudratli qilgan ittifoqchilik rishtalarini qo‘pol va beparvolarcha uzib tashlayotgani ham qisman o‘z hissasini qo‘shmoqda, deydi u.
Maqolada bir ibora menga yoqdi, fikrimcha u Trampni juda yaxshi ifodalaydi. Krugman “Bizning qudratimiz ittifoqchilarimizda edi. Tramp bu qudratni oltin unitazga oqizib yubordi” deydi. (We used to be very good at having allies. But Trump has flushed all of that down the golden toilet.)
Yaltiroq narsalarga, zebu-ziynatga ixlos ko‘proq Markaziy Osiyo va Afrikaning ba’zi “o‘lkasini yondirib, o‘z qozonin qaynatg‘uchi xoqonlar”iga mos edi, dunyoning eng ilg‘or mamlakati rahbariga emas. AQSh rahbarligiga mohiyatan turkmanboshi kelibdimi, demak haqiqatdan ham Pax Americana ko‘p yashamaydi.
Rasmda Bayden va Tramp davrida Oq uydagi kabinet.
Maqolada bir ibora menga yoqdi, fikrimcha u Trampni juda yaxshi ifodalaydi. Krugman “Bizning qudratimiz ittifoqchilarimizda edi. Tramp bu qudratni oltin unitazga oqizib yubordi” deydi. (We used to be very good at having allies. But Trump has flushed all of that down the golden toilet.)
Yaltiroq narsalarga, zebu-ziynatga ixlos ko‘proq Markaziy Osiyo va Afrikaning ba’zi “o‘lkasini yondirib, o‘z qozonin qaynatg‘uchi xoqonlar”iga mos edi, dunyoning eng ilg‘or mamlakati rahbariga emas. AQSh rahbarligiga mohiyatan turkmanboshi kelibdimi, demak haqiqatdan ham Pax Americana ko‘p yashamaydi.
Rasmda Bayden va Tramp davrida Oq uydagi kabinet.
Forwarded from Jamshid Muslimov
Bugungacha “Tingla”da quyidagi kitoblar bo‘yicha men yozgan maqolalarning ba'zilari:
"Naval Ravikant almanaxi" - milliarder falsafaning baxt va boylik sirlari haqida fikrlari bilan bo‘lishgan. Kitobda o‘z vaqtingiz qiymatini oshirish, aktivlar yaratish va uzoq muddatli fikrlash bo‘yicha konkret yo‘l-yo‘riqlar berilgan.
"Savdo sanʼati" - Grant Kardon isbotlaydi: hayotning o‘zi savdo. Ish topish, maosh kelishuvi, oilada murosaga kelish - hammasi savdo ko‘nikmasiga bog‘liq. Kitobda mijozlar eʼtirozlari bilan ishlash texnikasi va bitimni yopish strategiyalari berilgan.
"Raqamlar uchun yaralgan idrok" - Barbara Oukli matematika va boshqa aniq fanlardan qo‘rqadiganlarga umid bag‘ishlaydi. Kitobda ilm va tajribalar bilan tasdiqlangan ko‘plab bilim o‘rganish uslublarini topasiz.
“Prinsiplar” - Rey Dalio 50 milliard dollarlik xedj-fond yaratish sirlari haqida. Radikal shaffoflik, xatolarni tizimli tahlil qilish va algoritmik qaror qabul qilish - nafaqat biznes, balki shaxsiy hayot uchun ham amaliy yondashuv.
"Ego - dushmaning" - Rayan Holidey mag‘rurlikning qanday halokatga olib kelishini ko‘rsatadi. Kitobda egoni jilovlash, kamtarlik orqali muvaffaqiyatga erishish va tanqidni qabul qilish bo‘yicha konkret amaliy qadamlar berilgan.
"Tejamkor startap" - Erik Ris foydali bilimlar hosil qilish orqali orqali kam xarajat bilan muvaffaqiyatli biznes qurish yo‘llarini ko‘rsatadi.
"Muvaffaqiyatli kishilarning 7 ko‘nikmasi" - Stiven Kovi millionlab odamlarning hayotini o‘zgartirgan kitoblardan. Uning asarida proaktivlik, muhim ishlarni birinchi o‘ringa qo‘yish va sinergiya yaratish orqali samaradorlikni oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
Va boshqalar...
“Tingla” ilovasida bepul kontent bor.
Ko‘proq tanlov uchun➡️ BILIM 🎁 promokodi bilan foydalanishingiz mumkin. Promokod 2 kun ishlaydi.
📱 iPhone
📱 Android
"Naval Ravikant almanaxi" - milliarder falsafaning baxt va boylik sirlari haqida fikrlari bilan bo‘lishgan. Kitobda o‘z vaqtingiz qiymatini oshirish, aktivlar yaratish va uzoq muddatli fikrlash bo‘yicha konkret yo‘l-yo‘riqlar berilgan.
"Savdo sanʼati" - Grant Kardon isbotlaydi: hayotning o‘zi savdo. Ish topish, maosh kelishuvi, oilada murosaga kelish - hammasi savdo ko‘nikmasiga bog‘liq. Kitobda mijozlar eʼtirozlari bilan ishlash texnikasi va bitimni yopish strategiyalari berilgan.
"Raqamlar uchun yaralgan idrok" - Barbara Oukli matematika va boshqa aniq fanlardan qo‘rqadiganlarga umid bag‘ishlaydi. Kitobda ilm va tajribalar bilan tasdiqlangan ko‘plab bilim o‘rganish uslublarini topasiz.
“Prinsiplar” - Rey Dalio 50 milliard dollarlik xedj-fond yaratish sirlari haqida. Radikal shaffoflik, xatolarni tizimli tahlil qilish va algoritmik qaror qabul qilish - nafaqat biznes, balki shaxsiy hayot uchun ham amaliy yondashuv.
"Ego - dushmaning" - Rayan Holidey mag‘rurlikning qanday halokatga olib kelishini ko‘rsatadi. Kitobda egoni jilovlash, kamtarlik orqali muvaffaqiyatga erishish va tanqidni qabul qilish bo‘yicha konkret amaliy qadamlar berilgan.
"Tejamkor startap" - Erik Ris foydali bilimlar hosil qilish orqali orqali kam xarajat bilan muvaffaqiyatli biznes qurish yo‘llarini ko‘rsatadi.
"Muvaffaqiyatli kishilarning 7 ko‘nikmasi" - Stiven Kovi millionlab odamlarning hayotini o‘zgartirgan kitoblardan. Uning asarida proaktivlik, muhim ishlarni birinchi o‘ringa qo‘yish va sinergiya yaratish orqali samaradorlikni oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
Va boshqalar...
“Tingla” ilovasida bepul kontent bor.
Ko‘proq tanlov uchun
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Subject Nazar | Jamshid Muslimov
Ассалому алайкум, дўстлар!
Бугун сизлар билан ажойиб бир илова ҳақида бўлишмоқчиман – Tingla.
Бу иловада турли мавзуларда бестселлер китоблар ҳақида матн ва аудио шаклда мақолалар тақдим этилади.
Барча мақолалар муаллифлик ишлари бўлиб, профессионал сухандорлар…
Бугун сизлар билан ажойиб бир илова ҳақида бўлишмоқчиман – Tingla.
Бу иловада турли мавзуларда бестселлер китоблар ҳақида матн ва аудио шаклда мақолалар тақдим этилади.
Барча мақолалар муаллифлик ишлари бўлиб, профессионал сухандорлар…
Forwarded from Farengeyt Press
📚 Sotuv boshlandi!
Farengeyt Press’dan katta yangilik!
Endi siz Buyuk Britaniyaning mashhur Usborne nashriyoti chop etgan “Boshlang‘ich saboqlar” (For Beginners) turkumidagi uchta kitobni o‘zbek tilida birinchilardan qo‘lga kiritishingiz mumkin:
💵 Pul – Boshlang‘ich saboqlar
Pul nima? U qayerdan keladi va qanday ishlaydi? Bu kitob o‘smirlar uchun moliyaviy dunyoni sodda, qiziqarli va hayotiy misollar bilan tushuntiradi.
⚡️ Fizika – Boshlang‘ich saboqlar
Nega osmon moviy? Nega kema cho‘kmaydi? Yer nega aylanishdan to‘xtamaydi? Harakat, energiya va koinot sirlarini oson tilda tushuntiruvchi qo‘llanma.
🌱 Biologiya – Boshlang‘ich saboqlar
Hayot qanday ishlaydi? Inson tanasi, o‘simliklar va hayvonlar olami qanday uyg‘unlikda yashaydi? Javoblar — shu kitobda.
👉 Buyurtma berish uchun:
Biologiya: boshlang’ich saboqlar
Fizika: boshlang’ich saboqlar
Pul: boshlang’ich saboqlar
Ulgurji xarid uchun:
📞 +998 90 999 18 19
📩 info@farengeyt.press
Shuningdek, ushbu kanalga DM orqali ham murojaat qilishingiz mumkin.
Farengeyt Press’dan katta yangilik!
Endi siz Buyuk Britaniyaning mashhur Usborne nashriyoti chop etgan “Boshlang‘ich saboqlar” (For Beginners) turkumidagi uchta kitobni o‘zbek tilida birinchilardan qo‘lga kiritishingiz mumkin:
💵 Pul – Boshlang‘ich saboqlar
Pul nima? U qayerdan keladi va qanday ishlaydi? Bu kitob o‘smirlar uchun moliyaviy dunyoni sodda, qiziqarli va hayotiy misollar bilan tushuntiradi.
⚡️ Fizika – Boshlang‘ich saboqlar
Nega osmon moviy? Nega kema cho‘kmaydi? Yer nega aylanishdan to‘xtamaydi? Harakat, energiya va koinot sirlarini oson tilda tushuntiruvchi qo‘llanma.
🌱 Biologiya – Boshlang‘ich saboqlar
Hayot qanday ishlaydi? Inson tanasi, o‘simliklar va hayvonlar olami qanday uyg‘unlikda yashaydi? Javoblar — shu kitobda.
👉 Buyurtma berish uchun:
Biologiya: boshlang’ich saboqlar
Fizika: boshlang’ich saboqlar
Pul: boshlang’ich saboqlar
Ulgurji xarid uchun:
📞 +998 90 999 18 19
📩 info@farengeyt.press
Shuningdek, ushbu kanalga DM orqali ham murojaat qilishingiz mumkin.
Biz bilgan dunyo ko'z oldimizda qulamoqda. Shu haqida bong urib kelgan mualliflar:
Mustafo Sulaymon -"The Coming Wave" (2023)
DeepMind va Microsoft AI insayderi. Uning xulosasi: SI va biotexnologiyalar biz moslashishga ulgurganimizdan ko‘ra tezroq rivojlanmoqda. Biz allaqachon bo’ronning markazidamiz, turli texnogen halokatlar va pandemiyalar faqat vaqt masalasidir.
Nouriel Roubini - "MegaThreats" (2022)
2008-yilgi inqirozni bashorat qilgan iqtisodchi. Hozirda yangiliklarda uchratayotgan 10 ta mega tahdidni oldindan sanab o‘tgandi va G‘arbning "moliyaviy nirvana"si aynan qanday barbod bo‘lishini tushuntirib bergan.
Ray Dalio - "The Changing World Order" (2021)
Milliarder va eng yirik xedj-fond asoschisi. Ohirgi 500 yilning tahliliga asoslanib dunyo endi hech qachon avvalgidek bo‘lmasligini, buni stoiklarcha qabul qilishni o’rganishni tavsiya qiladi. Uning “Principles” kitobi (o’zbek tilida bor) shaxlarga o'zgarayotgan dunyuoga moslashishni o'rgatadi. Tavsiya qilaman.
Shoshana Zuboff - "The Age of Surveillance Capitalism" (2019)
"Nazorat kapitalizmi" atamasining muallifining fikricha, texnogigantlarning asosiy biznesi bizning kelajakdagi xatti-harakatlarimiz ustidan nazoratni sotish bo’ladi. Xitoyning Huawei va boshqa kompaniyalari o’zbek hukumatiga aqlli kameralar sotgani kabi.
Kai-Fu Lee - "AI Superpowers" (2018)
Google va Microsoft kompaniyalarining sobiq top-menejeri. U AQSH va Xitoy o‘rtasidagi sun’iy intellekt poygasini hamma narsani o‘zgartirib yuboradigan asosiy geosiyosiy mojaro deb ta’rifladi.
Bu mualliflar nimalardan ogohlantirmoqda?
✔️ Uchta inqiroz bittada: Tarixiy, geosiyosiy (Pax Amerikaning botishi) va texnologik (sun’iy intellekt va biotexnologiyaning taraqqiyoti) uch tsikl bittada kelmoqda.
✔️ Demokratiyaning intihosi: Hokimiyat avtoritar rahbarlar va texnokorporatsiyalarga o‘tmoqda. Bu, samarasiz kompaniyalarni qutqarish hamda ijtimoiy tartibsizliklarni oldini olish maqsadida markaziy banklar tomonidan qo‘llab-quvvatlangan, past stavkalar va pul bosish orqali sun’iy ushlab turilgan, yangilanish uchun zarur bo‘lgan inqirozlarni yumshatgan "moliyaviy nirvana"ning mantiqiy natijasidir.
✔️Rivojlangan mamlakatlardagi "demografik bomba": Rivojlangan mamlakatlar keksayib bormoqda, o’rnini to’ldirishga ichki resurslar qolmadi.
✔️ "Tengsizlik bombasi": Daromadlar, bilimlar va imkoniyatlardagi keskin tafovut - "birinchi dunyo"ning parchalanishining, siyosiy va ijtimoiy keskinlashuvning asosiy omili bo’lib qolmoqda
Mualliflarning tahminicha, ushbu mukammal bo‘ron natijasida biz bilgan hozirgi dunyo tartibining demontaji 2040-yilgacha davom etadi. Ayniqsa qiyin davrlar 2028 yildan keyin boshlanadi.
Biz uchun asosiy tahdidlar
✔️Moliyaviy inqiroz: Barcha jamg‘armalar, investitsiyalar va pensiyalar xavf ostida. Eski jamg‘arish strategiyalari endi ishlamaydi.
✔️Ommaviy ishsizlik: Mehnat bozori juda tez va tizimli ravishda o‘zgarmoqda.
✔️Maxfiylik va iroda erkinligini yo‘qotilishi: Xarid qilishdan tortib siyosiy qarashlargacha bo‘lgan xatti-harakatlarimiz to‘liq kuzatib boriladi va yo’naltiriladi.
✔️Ijtimoiy portlash: Iqtisodiy qiyinchiliklar o‘ta qutblashishga va ijtimoiy g’alayonlarga olib keladi.
✔️Yangicha terrorizm: Umumiy radikallashuv va davlatlarning zaiflashuvi sharoitida mayda guruhlarning biotexnologiyalar va kiberqurollardan foydalanishi imkoniyati oshadi.
Nima qilish kerak deganda, mualliflarning asosiy maslahatlari:
✔️ Munosib odamlar bilan birlashish, uyushish. Xavfsiz joyning (mamlakatning) o’zi yo‘q, najot baquvvat ijtimoiy aloqalarda (tanish-bilishda).
✔️Tanqidiy fikrlashni o’rganish.
✔️ Shaxsiy zarbatoblikni (resilience, antifragility) oshirish: jismonan, aqlan va ijtimoiy.
©️ Tarjima.
Mustafo Sulaymon -"The Coming Wave" (2023)
DeepMind va Microsoft AI insayderi. Uning xulosasi: SI va biotexnologiyalar biz moslashishga ulgurganimizdan ko‘ra tezroq rivojlanmoqda. Biz allaqachon bo’ronning markazidamiz, turli texnogen halokatlar va pandemiyalar faqat vaqt masalasidir.
Nouriel Roubini - "MegaThreats" (2022)
2008-yilgi inqirozni bashorat qilgan iqtisodchi. Hozirda yangiliklarda uchratayotgan 10 ta mega tahdidni oldindan sanab o‘tgandi va G‘arbning "moliyaviy nirvana"si aynan qanday barbod bo‘lishini tushuntirib bergan.
Ray Dalio - "The Changing World Order" (2021)
Milliarder va eng yirik xedj-fond asoschisi. Ohirgi 500 yilning tahliliga asoslanib dunyo endi hech qachon avvalgidek bo‘lmasligini, buni stoiklarcha qabul qilishni o’rganishni tavsiya qiladi. Uning “Principles” kitobi (o’zbek tilida bor) shaxlarga o'zgarayotgan dunyuoga moslashishni o'rgatadi. Tavsiya qilaman.
Shoshana Zuboff - "The Age of Surveillance Capitalism" (2019)
"Nazorat kapitalizmi" atamasining muallifining fikricha, texnogigantlarning asosiy biznesi bizning kelajakdagi xatti-harakatlarimiz ustidan nazoratni sotish bo’ladi. Xitoyning Huawei va boshqa kompaniyalari o’zbek hukumatiga aqlli kameralar sotgani kabi.
Kai-Fu Lee - "AI Superpowers" (2018)
Google va Microsoft kompaniyalarining sobiq top-menejeri. U AQSH va Xitoy o‘rtasidagi sun’iy intellekt poygasini hamma narsani o‘zgartirib yuboradigan asosiy geosiyosiy mojaro deb ta’rifladi.
Bu mualliflar nimalardan ogohlantirmoqda?
✔️ Uchta inqiroz bittada: Tarixiy, geosiyosiy (Pax Amerikaning botishi) va texnologik (sun’iy intellekt va biotexnologiyaning taraqqiyoti) uch tsikl bittada kelmoqda.
✔️ Demokratiyaning intihosi: Hokimiyat avtoritar rahbarlar va texnokorporatsiyalarga o‘tmoqda. Bu, samarasiz kompaniyalarni qutqarish hamda ijtimoiy tartibsizliklarni oldini olish maqsadida markaziy banklar tomonidan qo‘llab-quvvatlangan, past stavkalar va pul bosish orqali sun’iy ushlab turilgan, yangilanish uchun zarur bo‘lgan inqirozlarni yumshatgan "moliyaviy nirvana"ning mantiqiy natijasidir.
✔️Rivojlangan mamlakatlardagi "demografik bomba": Rivojlangan mamlakatlar keksayib bormoqda, o’rnini to’ldirishga ichki resurslar qolmadi.
✔️ "Tengsizlik bombasi": Daromadlar, bilimlar va imkoniyatlardagi keskin tafovut - "birinchi dunyo"ning parchalanishining, siyosiy va ijtimoiy keskinlashuvning asosiy omili bo’lib qolmoqda
Mualliflarning tahminicha, ushbu mukammal bo‘ron natijasida biz bilgan hozirgi dunyo tartibining demontaji 2040-yilgacha davom etadi. Ayniqsa qiyin davrlar 2028 yildan keyin boshlanadi.
Biz uchun asosiy tahdidlar
✔️Moliyaviy inqiroz: Barcha jamg‘armalar, investitsiyalar va pensiyalar xavf ostida. Eski jamg‘arish strategiyalari endi ishlamaydi.
✔️Ommaviy ishsizlik: Mehnat bozori juda tez va tizimli ravishda o‘zgarmoqda.
✔️Maxfiylik va iroda erkinligini yo‘qotilishi: Xarid qilishdan tortib siyosiy qarashlargacha bo‘lgan xatti-harakatlarimiz to‘liq kuzatib boriladi va yo’naltiriladi.
✔️Ijtimoiy portlash: Iqtisodiy qiyinchiliklar o‘ta qutblashishga va ijtimoiy g’alayonlarga olib keladi.
✔️Yangicha terrorizm: Umumiy radikallashuv va davlatlarning zaiflashuvi sharoitida mayda guruhlarning biotexnologiyalar va kiberqurollardan foydalanishi imkoniyati oshadi.
Nima qilish kerak deganda, mualliflarning asosiy maslahatlari:
✔️ Munosib odamlar bilan birlashish, uyushish. Xavfsiz joyning (mamlakatning) o’zi yo‘q, najot baquvvat ijtimoiy aloqalarda (tanish-bilishda).
✔️Tanqidiy fikrlashni o’rganish.
✔️ Shaxsiy zarbatoblikni (resilience, antifragility) oshirish: jismonan, aqlan va ijtimoiy.
©️ Tarjima.
Putin navbatdagi o'zbek amaldoriga medal/orden berganini o'qisam, ikki savol tug'ilaveradi:
- bu avvalgi xizmatlarigami yoki otrabotka qilinishi kerak bo'lgan avansmi?
- bu xizmatlar o'zbek xalqining ham manfaatiga uyg'un bo'lganmikin/bo'larmikin?
- bu avvalgi xizmatlarigami yoki otrabotka qilinishi kerak bo'lgan avansmi?
- bu xizmatlar o'zbek xalqining ham manfaatiga uyg'un bo'lganmikin/bo'larmikin?
O‘zimning ko‘lmagimdan turib gapirsam, Mirziyoyevning jo‘yali tashabbuslaridan biri 1000Kitob loyihasi bo‘ldi. To‘g‘rirog‘i, bu loyihaga pul ajratilgani bo‘ldi. O‘zi turli sohadagi ilmiy adabiyotni tanlab tizimli tarjima qilish 1991-yildayoq, o‘sha davrdagi qiyinchiliklarga qaramay, boshlanishi kerak edi. Lekin, hechdan ko‘ra kech, 2024-yilda boshlangan bu jarayon ilk mahsulotini bera boshladi, hozirda loyiha doirasida tarjima qilingan kitoblar butun respublika kutubxonalariga tarqatilmoqda.
Menga ayniqsa Adib Xolidning “Turkistonda jadidchilik” kitobining (Akademnashr, Sharif Ahmedov) tarjimasi yoqdi. 1998-yilda chiqqan bu kitob, adashmasam, jadidlarni muayyan ijtimoiy-siyosiy maqsadlarni ko‘zlagan jonli harakat sifatida taqdim eta olgan ilk muvaffaqiyatli urinish bo‘lgan. Avvallari jadidlarni yakka-dukka biografiyadan iborat qandaydir shoir yoki yozuvchilar deb bilgan bo‘lsak, bu kitobdan keyin ular o‘z jamiyatini tubdan isloh qilishga uringan, siyosatdan ham qochmagan ilk zamonaviy musulmon ziyolilari, hozirgi O'zbekistonning asoschi-otalari sifatida gavdalandi. Bu kitobning dolzarbligi ham shunda. Jadidlar qila olgan narsani (kelajak haqida muqobil qarashlarni taqdim etishni) neo-jadidlar ham qila olishi mumkin.
1000Kitobning avvalgi va hozirgi jamoasiga katta rahmat. Loyiha muvaffaqiyatli davom etishini va 1000 kitob chiqmaguncha barvaqt yopilib ketmasligini tilayman:).
Menga ayniqsa Adib Xolidning “Turkistonda jadidchilik” kitobining (Akademnashr, Sharif Ahmedov) tarjimasi yoqdi. 1998-yilda chiqqan bu kitob, adashmasam, jadidlarni muayyan ijtimoiy-siyosiy maqsadlarni ko‘zlagan jonli harakat sifatida taqdim eta olgan ilk muvaffaqiyatli urinish bo‘lgan. Avvallari jadidlarni yakka-dukka biografiyadan iborat qandaydir shoir yoki yozuvchilar deb bilgan bo‘lsak, bu kitobdan keyin ular o‘z jamiyatini tubdan isloh qilishga uringan, siyosatdan ham qochmagan ilk zamonaviy musulmon ziyolilari, hozirgi O'zbekistonning asoschi-otalari sifatida gavdalandi. Bu kitobning dolzarbligi ham shunda. Jadidlar qila olgan narsani (kelajak haqida muqobil qarashlarni taqdim etishni) neo-jadidlar ham qila olishi mumkin.
1000Kitobning avvalgi va hozirgi jamoasiga katta rahmat. Loyiha muvaffaqiyatli davom etishini va 1000 kitob chiqmaguncha barvaqt yopilib ketmasligini tilayman:).
Forwarded from Jalilov. Qaydlar
Adolat va taraqqiyotning siri nimada?
Otabek Bakirov Finlyandiya prezidentining Oʻzbekistonga oddiy reysda uchib kelishi va oʻzbek oligarxining Oʻzbekiston ichida bir shahardan boshqasiga biznes jetda uchib borishi haqida yozar ekan, shunday savol qoʻyibdi. Shunchaki solishtirish uchun: internet maʼlumotlariga ishonilsa, Finlyandiyaning YIMi absolyut qiymatlarda Oʻzbekistonnikidan 2 baravar, jon boshiga hisoblaganda esa 16 baravar koʻproq. Qonun ustuvorligi indeksi boʻyicha Finlyandiya dunyoda 3-oʻrinda, Oʻzbekiston - 81-oʻrinda. Korrupsiyani idrok qilish indeksi boʻyicha - Finlyandiya dunyoda 2-oʻrinda, Oʻzbekiston - 121-oʻrinda.
Bakirov qoʻygan savolga qaytsak. Menimcha, buning javobi juda oddiy va Oʻzbekiston ham, Finlyandiya ham - garchi bir paytlar bir makonda yashagan boʻlsak ham - va boshqa davlatlar ham bu javobning toʻgʻriligini oʻz misolida isbotlab kelmoqda.
Adolat va taraqqiyotning siri:
- hokimiyatlarning turli boʻgʻinlari bir-birini real nazorat qila olishi va tiyib tura olishida, hamma bir shaxsning ogʻziga qarab turmasligida, parlamentning oʻlik dekoratsiya emas, saylovchilar irodasini ifoda etadigan va ijro hokimiyatini soʻroqqa tuta oladigan institut boʻlishida;
- Konstitutsiya va qonunlarning real va hamma uchun bir xilda ishlashida, Konstitutsiya degan hujjat faqat nollashtirish uchun bayroq vazifasini bajarmasligida;
- sudlar "tepa"ning koʻngliga qarab emas, faqat qonunlar va adolat mezonlari asosida qarorlar chiqarishida;
- xalq hokimiyatning birdan bir manbai sifatida uni almashtira olishida, hech kimga turli vajlar bilan umrining oxirigacha mansabni egallashga imkon berilmasligida;
- lavozimlar kimdir kimningdir qizi, oʻgʻli, doʻsti, dugonasi, qarindosh urugʻi boʻlgani uchun emas, lavozimga qanchalik loyiqligidan kelib chiqib berilganida.
Aslida yuqoridagilar amalga oshirib boʻlmaydigan narsalar emas. Biz bilan bir paytlar bir makonda boʻlgan Finlyandiya buning yaqqol isboti. Lekin bularni qilishga na "tepa"da xohish koʻrinadi va na "past"da hafsala.
Otabek Bakirov Finlyandiya prezidentining Oʻzbekistonga oddiy reysda uchib kelishi va oʻzbek oligarxining Oʻzbekiston ichida bir shahardan boshqasiga biznes jetda uchib borishi haqida yozar ekan, shunday savol qoʻyibdi. Shunchaki solishtirish uchun: internet maʼlumotlariga ishonilsa, Finlyandiyaning YIMi absolyut qiymatlarda Oʻzbekistonnikidan 2 baravar, jon boshiga hisoblaganda esa 16 baravar koʻproq. Qonun ustuvorligi indeksi boʻyicha Finlyandiya dunyoda 3-oʻrinda, Oʻzbekiston - 81-oʻrinda. Korrupsiyani idrok qilish indeksi boʻyicha - Finlyandiya dunyoda 2-oʻrinda, Oʻzbekiston - 121-oʻrinda.
Bakirov qoʻygan savolga qaytsak. Menimcha, buning javobi juda oddiy va Oʻzbekiston ham, Finlyandiya ham - garchi bir paytlar bir makonda yashagan boʻlsak ham - va boshqa davlatlar ham bu javobning toʻgʻriligini oʻz misolida isbotlab kelmoqda.
Adolat va taraqqiyotning siri:
- hokimiyatlarning turli boʻgʻinlari bir-birini real nazorat qila olishi va tiyib tura olishida, hamma bir shaxsning ogʻziga qarab turmasligida, parlamentning oʻlik dekoratsiya emas, saylovchilar irodasini ifoda etadigan va ijro hokimiyatini soʻroqqa tuta oladigan institut boʻlishida;
- Konstitutsiya va qonunlarning real va hamma uchun bir xilda ishlashida, Konstitutsiya degan hujjat faqat nollashtirish uchun bayroq vazifasini bajarmasligida;
- sudlar "tepa"ning koʻngliga qarab emas, faqat qonunlar va adolat mezonlari asosida qarorlar chiqarishida;
- xalq hokimiyatning birdan bir manbai sifatida uni almashtira olishida, hech kimga turli vajlar bilan umrining oxirigacha mansabni egallashga imkon berilmasligida;
- lavozimlar kimdir kimningdir qizi, oʻgʻli, doʻsti, dugonasi, qarindosh urugʻi boʻlgani uchun emas, lavozimga qanchalik loyiqligidan kelib chiqib berilganida.
Aslida yuqoridagilar amalga oshirib boʻlmaydigan narsalar emas. Biz bilan bir paytlar bir makonda boʻlgan Finlyandiya buning yaqqol isboti. Lekin bularni qilishga na "tepa"da xohish koʻrinadi va na "past"da hafsala.
Telegram
bakiroo
Адолат ва тараққиётнинг сири нимада?
Финландия президенти Тошкентга оддий рейсда учиб кепти (бутун турнеда оддий рейслардан фойдаланмоқда экан). Қачонлардир финлар билан бир маконда яшаганингга ишонгинг келмайди.
Артикходжаев эса голи инобатга олинмаган…
Финландия президенти Тошкентга оддий рейсда учиб кепти (бутун турнеда оддий рейслардан фойдаланмоқда экан). Қачонлардир финлар билан бир маконда яшаганингга ишонгинг келмайди.
Артикходжаев эса голи инобатга олинмаган…
Jalilov. Qaydlar
Aslida yuqoridagilar amalga oshirib boʻlmaydigan narsalar emas. Biz bilan bir paytlar bir makonda boʻlgan Finlyandiya buning yaqqol isboti. Lekin bularni qilishga na "tepa"da xohish koʻrinadi va na "past"da hafsala.
“Tepa” nega jo‘yali islohotlar o‘tkazishdan manfaatdor emasligini tushunsa bo‘ladi. Egri iqtisodiy qarorlardan olinadigan ulkan foyda xususiylashtirilib, ulkan zarar butun millatga yoyilib yuborilayotgan sharoitda bir hovuch oilalar milliardlab dollar qilyapti.
Lekin tor manfaatlarga xizmat qiluvchi qarorlar natijasida nafaqat o‘zining, balki bir necha avlodining ham sog‘lig‘i, farovonligi va kelajagi poymol bo‘layotgan “past” nega jim?
E’tiroz bildirish bu bosqichda xavfli yoki befoydadir, lekin o‘z dunyoqarashi va falsafasidan (Islom, liberalizm, sotsializm va hkz) kelib chiqqan holda dasturiy matnlarni yozish, muqobil kelajak haqidagi ko‘zlovlarni muhokama qilish mumkin-ku. Gyugo aytganidek, vaqti kelgan g‘oyani hech qanday armiya to‘xtata olmaydi. Lekin vaqti kelishidan oldin g‘oya avval muhokama qilinishi kerak-ku. Mana shu g‘oyaviy bo‘shliq meni ajablantiradi. Go‘yo O‘zbekiston degan hududda tarqalgan aholi yashashga irodasini yo‘qotib, asta-sekin mahv bo‘lishga rozidek.
Lekin tor manfaatlarga xizmat qiluvchi qarorlar natijasida nafaqat o‘zining, balki bir necha avlodining ham sog‘lig‘i, farovonligi va kelajagi poymol bo‘layotgan “past” nega jim?
E’tiroz bildirish bu bosqichda xavfli yoki befoydadir, lekin o‘z dunyoqarashi va falsafasidan (Islom, liberalizm, sotsializm va hkz) kelib chiqqan holda dasturiy matnlarni yozish, muqobil kelajak haqidagi ko‘zlovlarni muhokama qilish mumkin-ku. Gyugo aytganidek, vaqti kelgan g‘oyani hech qanday armiya to‘xtata olmaydi. Lekin vaqti kelishidan oldin g‘oya avval muhokama qilinishi kerak-ku. Mana shu g‘oyaviy bo‘shliq meni ajablantiradi. Go‘yo O‘zbekiston degan hududda tarqalgan aholi yashashga irodasini yo‘qotib, asta-sekin mahv bo‘lishga rozidek.
Forwarded from Farengeyt Press
🎉 Do‘stlar! 11.11 chegirma aksiyasi boshlandi!
Usborne “Boshlang‘ich saboqlar” turkumidagi kitoblarning har birini alohida yoki to‘plam holida yanada arzonroq chegirma bilan xarid qilishingiz mumkin! 📚🔥
🛒 Xarid uchun havola:
🔹 Uzum Market:
👉 https://uzum.uz/uz/shop/farengeytkitob
Farzandingiz yoki o‘zingiz uchun ilmiy-ommabop, qiziqarli va ko‘rgazmali kitoblarni hoziroq buyurtma qiling! Chegirmalar muddati bir kun.
#BoshlangichSaboqlar #Usborne #Chegirma
Usborne “Boshlang‘ich saboqlar” turkumidagi kitoblarning har birini alohida yoki to‘plam holida yanada arzonroq chegirma bilan xarid qilishingiz mumkin! 📚🔥
🛒 Xarid uchun havola:
🔹 Uzum Market:
👉 https://uzum.uz/uz/shop/farengeytkitob
Farzandingiz yoki o‘zingiz uchun ilmiy-ommabop, qiziqarli va ko‘rgazmali kitoblarni hoziroq buyurtma qiling! Chegirmalar muddati bir kun.
Bu kitoblar sotuvidan tushgan mablag’ 100% keyingi uch kitobni (matematika, iqtisodiyot va kimyo) chop etishga sarflaymiz.
#BoshlangichSaboqlar #Usborne #Chegirma
Forwarded from Farengeyt Press
ZARBATOBLAR NIMA?
"Behalovat avlod"ni tarjima qilarkanmiz, bitta muhim tushunchani yasadik: zarbatoblar. Ya’ni zarba yegani sari toblanib boradigan narsa (zarba + toblar).
Xo‘sh bu nima degani?
Hamma narsani uch toifaga ajratish mumkin: mo‘rt, mustahkam va zarbatoblar.
Mo‘rt
Masalan, yerga tushsa sinadigan shisha idish. Parcha-parcha bo‘ladi. Avaylash kerak.
Mustahkam
Plastik idish. Otib yuboravering — sinmaydi.
Zarbatoblar
Asosan jonli mavjudotlarga xos. Masalan, immun tizimi: infeksiya yuqqanda, unga qarshi kurash jarayonida yanada toblanadi. Asraganingiz sari zaiflashadi.
“Zarbatoblar” — Nasim Talebning "Antifragile" atamasining o‘zbekcha talqini.
“Behalovat avlod” muallifi inson bolasi zarbatoblar ekanligi, ammo keyingi 30 yilda ota-onalar shuni unutib qo'yayotgani, o‘ta avaylovchilik avj olgani haqida yozadi. Bu o‘ta avaylovchilik, parvona onalik yoki otalik bolaning ham jismoniy, ham ruhiy zo‘riqishdan ortiqcha avaylab yuborishda namoyon bo'ladi.
Muallif shunday deydi:
Real hayotdagi o'ta avaylovchilik va uning tamoman teskarisi — virtualdagi mutlaq himoyasizlik o'rtasida qolgan bolaning ruhiy ahvoli ne kechishi haqida batafsil kitobda o'qiysiz.
#jonathan_haidt #anxious_generation #behalovat_avlod #raqamliavlod
Facebook | Instagram | X
"Behalovat avlod"ni tarjima qilarkanmiz, bitta muhim tushunchani yasadik: zarbatoblar. Ya’ni zarba yegani sari toblanib boradigan narsa (zarba + toblar).
Xo‘sh bu nima degani?
Hamma narsani uch toifaga ajratish mumkin: mo‘rt, mustahkam va zarbatoblar.
Mo‘rt
Masalan, yerga tushsa sinadigan shisha idish. Parcha-parcha bo‘ladi. Avaylash kerak.
Mustahkam
Plastik idish. Otib yuboravering — sinmaydi.
Zarbatoblar
Asosan jonli mavjudotlarga xos. Masalan, immun tizimi: infeksiya yuqqanda, unga qarshi kurash jarayonida yanada toblanadi. Asraganingiz sari zaiflashadi.
“Zarbatoblar” — Nasim Talebning "Antifragile" atamasining o‘zbekcha talqini.
“Behalovat avlod” muallifi inson bolasi zarbatoblar ekanligi, ammo keyingi 30 yilda ota-onalar shuni unutib qo'yayotgani, o‘ta avaylovchilik avj olgani haqida yozadi. Bu o‘ta avaylovchilik, parvona onalik yoki otalik bolaning ham jismoniy, ham ruhiy zo‘riqishdan ortiqcha avaylab yuborishda namoyon bo'ladi.
Muallif shunday deydi:
“Xuddi shu dinamika “psixologik immun tizimi”da ham bor. Ya’ni bola hayotdagi mayda xafachiliklar, muammolar, tengdoshlari kulgusiga qolish, rad etilish, adolatsizlik yoki odatiy mojaro va qiyinchiliklarga duch kelganda, ularni ichki iztiroblarsiz qabul qilishni va ortga tashlashni o‘rganishi lozim. Insonlar orasida yashab, nizo yoki cheklovlarga uchramaslikni kutib bo‘lmaydi. Stoiklar va buddistlar qadimdan o‘rgatganidek, baxt – hayotdagi barcha “trigger”larni yo‘q qilishda emas, balki tashqi hodisalar sababli o‘zingda salbiy hissiyot qo‘zg‘alishiga imkon bermaslikdadir...
Farzandlari ko‘ngliga doim qaraydigan, ularni hafsalasi pir bo‘lishidan, oqibatlarga duch kelishidan va salbiy hissiyotlardan asrashga urinadigan yaxshi niyatli ota-ona aslida ularga zarar yetkazayotgan bo‘lishi mumkin. Bunday yondashuv bolaning malakasi rivojlanishiga, o‘zini boshqarish, muvaffaqiyatsizlikka sabr qilish va o‘zini qo‘lga ola bilish kabi muhim ko‘nikmalarni shakllantirishiga to‘sqinlik qilishi mumkin.”
Real hayotdagi o'ta avaylovchilik va uning tamoman teskarisi — virtualdagi mutlaq himoyasizlik o'rtasida qolgan bolaning ruhiy ahvoli ne kechishi haqida batafsil kitobda o'qiysiz.
#jonathan_haidt #anxious_generation #behalovat_avlod #raqamliavlod
Facebook | Instagram | X
Ota-onaning vazifasi bolaga miyaning old po‘stlog‘i* (prefrontal korteks) bo'lib xizmat qilishdir. To bu qism bolaning o'zida shakllanmaguncha.
* Prefrontal korteks- peshona bo‘laklarining oldingi qismida joylashgan miyaning qismi bo‘lib, u rejalashtirish, qaror qabul qilish, o‘z-o‘zini nazorat qilish va ijtimoiy xulq-atvorni boshqarish kabi oliy kognitiv funktsiyalarga javobgardir. Odatda 25 yoshlardagina to'la shakllanadi.
"Behalovat avlod" kitobidan....
* Prefrontal korteks- peshona bo‘laklarining oldingi qismida joylashgan miyaning qismi bo‘lib, u rejalashtirish, qaror qabul qilish, o‘z-o‘zini nazorat qilish va ijtimoiy xulq-atvorni boshqarish kabi oliy kognitiv funktsiyalarga javobgardir. Odatda 25 yoshlardagina to'la shakllanadi.
"Behalovat avlod" kitobidan....
Forwarded from SEREDIN
Почему мы задыхаемся и как мы шли к сегодняшнему качеству воздуха в течение почти 10 лет!?
Так, как проехавшись сейчас в машине ровно 15 минут, я чуть не выплюнул свои легкие, то думаю настало время поделиться РЕАЛЬНЫМИ причинами, почему мы сегодня дышим этим дерьмом, так как официальной версии никто не дает, потому что мы умеем даже СЛОНА попытаться замести под ковер)
Это не мои догадки, а метаанализ из различных источников и комментариев экологов. Меня, конечно, умиляют мнения людей, что это произошло вчера и вдруг РЕЗКО влючаются теплицы и поэтому нам всем плохо, но проблема глубже
И поэтому, чтобы понимать, что это огромный снежный ком безоттветственности, я собрал небольшой АНАМНЕЗ, присаживайтесь поудобней:
Причины загрязнения воздуха в Ташкенте — это слоеный пирог из ошибок, накопленных за 7–8 лет.
Системное упущение: «Точка невозврата» (2017–2018 гг.)
Именно в этот период произошел фундаментальный сбой: начался строительный бум без утвержденного Генерального плана города и экологической экспертизы.
Вместо того чтобы строить город с учетом его уникального расположения (в предгорьях), власти дали «зеленый свет» на точечную застройку высотками, игнорируя физику движения воздуха.
5 реальных причин (от самой критичной к сопутствующим):
1. Блокировка «Розы ветров» (Главная градостроительная ошибка)
Ташкент исторически продувался горными ветрами (бризами) с северо-востока, которые ночью спускались с гор и вычищали смог.
* Что случилось: Начиная с 2018 года, в северо-восточной части города (районы, откуда приходит ветер) и в центре начали хаотично строить высотные здания (12–16+ этажей).
* Результат: Эти «стены» из бетона снизили скорость ветра в городе. Смог перестал выдуваться естественным путем, он просто «застаивается» внутри кварталов.
2. Угольный ренессанс и «Тепличное кольцо» (Ошибка 2022–2023 гг.)
Зимой 2022/2023 случился энергокризис (нехватка газа). В качестве экстренной меры приказали переводить промышленность, теплицы и ТЭЦ на уголь.
* Проблема: Вокруг Ташкента (в Ташкентской области) расположены тысячи гектаров теплиц. Из-за дефицита газа им разрешили (или они сами начали) топить углем низкого качества (бурый уголь из Ангрена, который дает много золы) и даже резиновыми покрышками.
* Результат: Ташкент оказался в кольце дыма. Вечером и ночью дым с области тянется в город. Именно поэтому запах гари часто появляется после 21:00.
3. Бесконтрольный импорт автомобилей и топливо Евро-2
В Узбекистане упростили растаможку иномарок, и количество машин в Ташкенте удвоилось за пару лет. Но это полбеды.
* Топливо: До 2025 года самым популярным бензином был АИ-80. По сути, это стандарт Евро-2, от которого мир отказался 20 лет назад. В нем огромное содержание серы.
* Вырезанные катализаторы: У огромной части машин (включая новые Cobalt/Gentra и старые иномарки) удалены каталитические нейтрализаторы — устройства, дожигающие вредные выхлопы. Без них одна машина загрязняет воздух как 10–15 исправных.
* Текущий статус: С сентября 2025 года "Узбекнефтегаз" официально прекратил продажу АИ-80, но последствия (старый автопарк без катализаторов) останутся на годы.
4. Уничтожение зеленого фильтра
Деревья — это физический фильтр, который задерживает пыль (PM) на листьях.
* Мораторий, который не работал: Несмотря на объявленный в 2019 году мораторий на вырубку, застройщики продолжали уничтожать взрослые многолетние чинары и дубы, просто выплачивая штрафы (которые были смешными по сравнению с прибылью от дома). Вместо огромных деревьев сажали тонкие саженцы (елочки/можжевельник), которые не дают тени и почти не фильтруют воздух.
5. Строительная пыль и эрозия почвы
Город превратился в одну большую стройплощадку.
* Грунт: Открытый грунт на стройках не поливают и не накрывают. Любой ветерок поднимает тонны пыли в воздух.
* Исчезновение воды: Засыпка арыков и каналов привела к пересыханию микроклимата. Сухой воздух лучше держит взвешенные частицы, чем влажный.
Краткий итог:
Системная ошибка заключалась в приоритете быстрой прибыли (стройка, продажа авто, экономия на фильтрах ТЭЦ) над долгосрочным планированием.
Так, как проехавшись сейчас в машине ровно 15 минут, я чуть не выплюнул свои легкие, то думаю настало время поделиться РЕАЛЬНЫМИ причинами, почему мы сегодня дышим этим дерьмом, так как официальной версии никто не дает, потому что мы умеем даже СЛОНА попытаться замести под ковер)
Это не мои догадки, а метаанализ из различных источников и комментариев экологов. Меня, конечно, умиляют мнения людей, что это произошло вчера и вдруг РЕЗКО влючаются теплицы и поэтому нам всем плохо, но проблема глубже
И поэтому, чтобы понимать, что это огромный снежный ком безоттветственности, я собрал небольшой АНАМНЕЗ, присаживайтесь поудобней:
Причины загрязнения воздуха в Ташкенте — это слоеный пирог из ошибок, накопленных за 7–8 лет.
Системное упущение: «Точка невозврата» (2017–2018 гг.)
Именно в этот период произошел фундаментальный сбой: начался строительный бум без утвержденного Генерального плана города и экологической экспертизы.
Вместо того чтобы строить город с учетом его уникального расположения (в предгорьях), власти дали «зеленый свет» на точечную застройку высотками, игнорируя физику движения воздуха.
5 реальных причин (от самой критичной к сопутствующим):
1. Блокировка «Розы ветров» (Главная градостроительная ошибка)
Ташкент исторически продувался горными ветрами (бризами) с северо-востока, которые ночью спускались с гор и вычищали смог.
* Что случилось: Начиная с 2018 года, в северо-восточной части города (районы, откуда приходит ветер) и в центре начали хаотично строить высотные здания (12–16+ этажей).
* Результат: Эти «стены» из бетона снизили скорость ветра в городе. Смог перестал выдуваться естественным путем, он просто «застаивается» внутри кварталов.
2. Угольный ренессанс и «Тепличное кольцо» (Ошибка 2022–2023 гг.)
Зимой 2022/2023 случился энергокризис (нехватка газа). В качестве экстренной меры приказали переводить промышленность, теплицы и ТЭЦ на уголь.
* Проблема: Вокруг Ташкента (в Ташкентской области) расположены тысячи гектаров теплиц. Из-за дефицита газа им разрешили (или они сами начали) топить углем низкого качества (бурый уголь из Ангрена, который дает много золы) и даже резиновыми покрышками.
* Результат: Ташкент оказался в кольце дыма. Вечером и ночью дым с области тянется в город. Именно поэтому запах гари часто появляется после 21:00.
3. Бесконтрольный импорт автомобилей и топливо Евро-2
В Узбекистане упростили растаможку иномарок, и количество машин в Ташкенте удвоилось за пару лет. Но это полбеды.
* Топливо: До 2025 года самым популярным бензином был АИ-80. По сути, это стандарт Евро-2, от которого мир отказался 20 лет назад. В нем огромное содержание серы.
* Вырезанные катализаторы: У огромной части машин (включая новые Cobalt/Gentra и старые иномарки) удалены каталитические нейтрализаторы — устройства, дожигающие вредные выхлопы. Без них одна машина загрязняет воздух как 10–15 исправных.
* Текущий статус: С сентября 2025 года "Узбекнефтегаз" официально прекратил продажу АИ-80, но последствия (старый автопарк без катализаторов) останутся на годы.
4. Уничтожение зеленого фильтра
Деревья — это физический фильтр, который задерживает пыль (PM) на листьях.
* Мораторий, который не работал: Несмотря на объявленный в 2019 году мораторий на вырубку, застройщики продолжали уничтожать взрослые многолетние чинары и дубы, просто выплачивая штрафы (которые были смешными по сравнению с прибылью от дома). Вместо огромных деревьев сажали тонкие саженцы (елочки/можжевельник), которые не дают тени и почти не фильтруют воздух.
5. Строительная пыль и эрозия почвы
Город превратился в одну большую стройплощадку.
* Грунт: Открытый грунт на стройках не поливают и не накрывают. Любой ветерок поднимает тонны пыли в воздух.
* Исчезновение воды: Засыпка арыков и каналов привела к пересыханию микроклимата. Сухой воздух лучше держит взвешенные частицы, чем влажный.
Краткий итог:
Системная ошибка заключалась в приоритете быстрой прибыли (стройка, продажа авто, экономия на фильтрах ТЭЦ) над долгосрочным планированием.
Forwarded from Юлий Юсупов
Я думаю, с учетом того, что проблема воздуха в Ташкенте резко обостряется зимой, ключевой фактор - 2. Угольный ренессанс и «Тепличное кольцо», то есть отключение теплиц и ТЭЦ от газа.
Хорошо помню, что когда начали это делать с теплицами (кстати, еще до зимнего кризиса 2022-23 гг.), специалисты и тепличники указывали на абсурдность и вредность этой меры:
- тепличники покупали газ по мировым ценам, то есть отбирать у них газ, чтобы перепродать его китайцам - глупость;
- для самих тепличников переход на уголь означал более высокие издержки и для многих из них - неконкурентоспособность и влезание в долговую яму, что и проявляется сегодня в огромной кредитной задолженности сектора;
- и (барабанная дробь) переход на уголь приведет к экологическим проблемам.
Но разве, охваченные административным пылом, чиновники будут кого-то слушать? Нет конечно. В том числе потому что не несут никакой ответственности за свои решения. Разве кто-то ответил за отключение котельных и теплиц от газа? Кто-то хотя бы извинился? Нет.
Тоже самое касается и всего остального. Разве хоть один чиновник поплатился за безответственные, а порой преступные решения по закрытию бизнесов, беззаконным сносам, установлению безумных и коррупционных требований по обязательной сертификации или регистрации (авто, лифтов, лекарств и далее по списку), беспредельному отъему свидетельств плательщиков НДС и "светофоров" с возвратом этого налога и т.д.? НИ ОДИН, НИ КОГДА! Максимум кого-то когда-то мягко, по отечески пожурили. И всё...
Бесконтрольность и безнаказанность нашей всевластной бюрократии порождает безответственность, переходящую в настоящие преступления. Вот что значит нереформированное государство, отсутствие действенных механизмов обратной связи, сдержек и противовесов и разделения властей.
Хорошо помню, что когда начали это делать с теплицами (кстати, еще до зимнего кризиса 2022-23 гг.), специалисты и тепличники указывали на абсурдность и вредность этой меры:
- тепличники покупали газ по мировым ценам, то есть отбирать у них газ, чтобы перепродать его китайцам - глупость;
- для самих тепличников переход на уголь означал более высокие издержки и для многих из них - неконкурентоспособность и влезание в долговую яму, что и проявляется сегодня в огромной кредитной задолженности сектора;
- и (барабанная дробь) переход на уголь приведет к экологическим проблемам.
Но разве, охваченные административным пылом, чиновники будут кого-то слушать? Нет конечно. В том числе потому что не несут никакой ответственности за свои решения. Разве кто-то ответил за отключение котельных и теплиц от газа? Кто-то хотя бы извинился? Нет.
Тоже самое касается и всего остального. Разве хоть один чиновник поплатился за безответственные, а порой преступные решения по закрытию бизнесов, беззаконным сносам, установлению безумных и коррупционных требований по обязательной сертификации или регистрации (авто, лифтов, лекарств и далее по списку), беспредельному отъему свидетельств плательщиков НДС и "светофоров" с возвратом этого налога и т.д.? НИ ОДИН, НИ КОГДА! Максимум кого-то когда-то мягко, по отечески пожурили. И всё...
Бесконтрольность и безнаказанность нашей всевластной бюрократии порождает безответственность, переходящую в настоящие преступления. Вот что значит нереформированное государство, отсутствие действенных механизмов обратной связи, сдержек и противовесов и разделения властей.