STEM Analytics xabar berishicha, ayni vaqtda Qatarda arab va islom mamlakatlari tashqi ishlar vazirlarining yopiq uchrashuvi bo’lib o’tmoqda. Muzokaralarning maqsadi - Doxaga qilingan zarbalar munosabati bilan Isroilga qarshi choralarni o‘z ichiga olgan hujjatni tayyorlashdir.

Manbalarga ko’ra, dushanba kuni arab - islom mamlakatlari yetakchilarining navbatdan tashqari sammiti o’tkaziladi. Uchrashuv yakunida qo‘shma deklaratsiya qabul qilinishi kutilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Tahlilchi do’stimiz Otabek Akromovning Qalampir’ga bergan intervyusini ko’rishni tavsiya qilamiz.

Suhbat bo’yicha fikr va munosabatingizni izohlarda qoldiring.

Strategic Focus: Central Asia

Toshkent – Kobul: energetik hamkorlikning yangi bosqichi

Jo‘zjondagi To‘ti-Maydon gaz loyihasining ishga tushirilishi O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasida uzoq muddatli va o‘zaro manfaatli sheriklikning navbatdagi amaliy natijasi bo‘ldi. 25 yillik shartnoma doirasida o‘zbek kompaniyasi Railcomning ishtiroki ikki tomonlama aloqalarni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Birinchidan. Uzoq muddatli hamkorlik O‘zbekistonga texnik tajriba va zamonaviy texnologiyalarni tatbiq etish imkonini beradi, Afg‘oniston esa o‘z energetika salohiyatidan samarali foydalanish uchun barqaror asosga ega bo‘ladi. Bu jarayon har ikki tomon manfaatlarini uyg‘unlashtiradi.

Ikkinchidan. “Iqtisodiy hamkorlik modeli” ikki mamlakat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni kuchaytiruvchi va tinchlikni mustahkamlovchi omil sifatida namoyon bo‘lmoqda. O‘zbekiston Afg‘onistonni mintaqaviy iqtisodiy jarayonlarga jalb etish tarafdori bo‘lib, bunday loyihalar orqali afg‘on xalqining farovonligi uchun sharoit yaratiladi.

Uchinchidan. Jo‘zjon gaz konining ishga tushirilishi nafaqat iqtisodiy, balki mintaqaviy barqarorlik uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. Loyiha Afg‘onistonning ichki energetik xavfsizligini mustahkamlash, importga qaramlikni kamaytirish va kelajakda tranzit imkoniyatlarini kengaytirish orqali butun mintaqada ishonch muhitini shakllantiradi.

Strategic Focus: Central Asia

Energetika sohasidagi o’zbek - afg’on loyihasi bo’yicha bir qator savollar tug’ildi:

1. Uzoq muddatli kelishuv Afg‘onistonni iqtisodiy jihatdan mustaqil qiladimi yoki yangi “energetik protektorat” vujudga kelishiga olib keladimi?

2. Toshkentning energiya oqimlaridagi ta’siri mintaqadagi boshqa o‘yinchilar (Eron, Pokiston yoki Xitoy) manfaatlariga qanday ta’sir qiladi?

3. Afg‘on gazini qazib olish bo‘yicha hamkorlik kelajakda siyosiy qarorlar qabul qilish jarayoniga ham ta’sir o‘tkazishi mumkinmi?

@erontahlili

Afg‘onistonning Jo‘zjon viloyatida joylashgan Tuti-Maydon gaz konlarini o‘zlashtirish bo‘yicha bitim imzolash marosimida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Afg‘oniston bo‘yicha maxsus vakili Ismatulla Irgashevning fors tilida so‘zlagan nutqi alohida e’tiborni tortdi.

Ma’lumot uchun. I.Irgashev 2017-yil 24-maydan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Afg‘oniston bo‘yicha Maxsus vakili lavozimini egallab kelmoqda. Favqulodda va Muxtor elchi diplomatik martabasiga ega. Fors, ingliz va turk tillarini biladi.

Janob Irgashevning nutqi afg‘on xalqining madaniyati va an’analariga chuqur hurmat ramzi sifatida baholasak bo’ladi. Diplomatning fors tilida so‘zlashi Toshkentning o’z sheriklari bilan ular uchun yaqin va tushunarli bo‘lgan tilda muloqot qilishga bo‘lgan chin istagini ko‘rsatadi.

Ismatulla Raimovichning nutqi O‘zbekiston tashqi siyosatining asosiy yo‘nalishlarini — muloqot, ishonch va yaxshi qo‘shnichilikni yaqqol aks ettirdi. Aynan shunday tajribali diplomatlar tufayli mamlakatimiz mintaqadagi davlatlarni tinchlik, barqarorlik va umumiy taraqqiyot yo‘lida birlashtirishga tayyor bo‘lgan ishonchli va mas’uliyatli hamkor sifatida o‘z qiyofasini shakllantirmoqda.

I.Irgashevning nutqi yana bir bor shuni tasdiqladiki, O‘zbekiston faqat rasmiy kelishuvlar bilan cheklanib qolmaydi, balki Afg‘oniston bilan o‘zaro tushunish va hurmatga asoslangan samimiy va strategik hamkorlikni qurmoqda.

G’arbiy alyans

Фавқулодда Араб-Ислом саммити иштирокчилари

👉@suhrob_buranov

Doxada bo‘lib o‘tgan arab-musulmon mamlakatlari favqulodda sammiti ekspert doiralarida faol muhokama qilinmoqda. Aksariyat tahlilchilar sammitda sezilarli natijaga erishilmaganini ta’kidlashsa-da, bu uchrashuv ilk bor butun musulmon dunyosini birlashtirgani ham e’tirof etilmoqda.

Xususan, Otabek Akromov qayd etishicha, “sammit ishtirokchilari amaliy natijaga erisha olmadilar va quruq bayonotlardan narigiga o‘ta olmadi”. Ekspert Isroilning AQShdan tashqari barcha ittifoqchilari va hamkorlarini yo‘qotayotganiga e’tibor qaratgan.

Shu bilan birga, siyosatshunos Kamoliddin Rabbimov Saudiya, Qatar, Misr, Turkiya, Eron, Pokiston va boshqa barcha arab-musulmon davlatlarining tarixda birinchi marta tashqi dushmanga qarshi birlasha boshlaganlarini ta’kidlamoqda. Biroq, tahlilchining aytishicha, bu birlashuv to‘liq birlashuv emas. Chunki Isroilga qarshi turish uchun Arab-Islom dunyosi AQShga qarshi chiqishga tayyor bo‘lishi kerak. Taxminlarga ko‘ra, vaqti kelib arab-musulmon dunyosi AQShga qarshi chiqa boshlaydi.
 
Yuqoridagilardan kelib chiqsak, bir qator asosiy trendlarni ajratib olsak bo‘ladi:
 
Birinchi, Islom olami birligi hamon zaif. To‘g‘ri, sammitda birdamlik haqida balandparvoz bayonotlar yangradi. Lekin amalda islom dunyosi yagona frontdan yiroq. Taqqoslash uchun: Rossiyaga qarshi bir zumda mislsiz sanksiyalar joriy qilindi va G‘arb yagona blok sifatida harakat qildi. Musulmon mamlakatlari “milliy manfaatlar” / pragmatik pozitsiya bilan o‘zini oqlab Isroil bilan siyosiy-iqtisodiy aloqalarini saqlab kelmoqdalar. Markaziy Osiyoda ham bu masalaga pragmatik yondashiladi. Ammo rostini tan olaylik. Masala boshqa joyda. Milliy manfaat deganda nimani tushunamiz va qanday qadriyatlarga amal qilishga tayyormiz?
 
Ikkinchi, Netanyaxuning demonstrativ ishonchi. Doxada yetakchilar yig‘ilib o‘tirgan bir vaqtda, Isroil bosh vaziri G‘azoda quruqlikdagi operatsiyani boshlashga qaror qildi. Bu nafaqat islom dunyosiga chaqiriq, balki aniq signal: Isroil bunday forumlarga qarab turmaydi. Bundan tashqari, operatsiya AQShning bevosita qo‘llovi ostida olib borilmoqda. Aynan shu kunlarda Davlat kotibi M.Rubio Isroilda bo‘lgani ramziy holat, bu Vashington tomonidan to‘liq siyosiy himoyani anglatadi.

Strategic Focus: Central Asia

Ozarbayjonning yetakchi Day.Az axborot-tahliliy platformasida tahlilchi A.Gasanovning Toshkent va Bokuning energetika sohasidagi aloqalariga oid maqolasi e’lon qilindi. Xususan, Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan Ustyurt platosida 6,5 ming metr chuqurlikda ulkan neft va tabiiy gaz zaxiralari topilishi haqidagi bayonoti  “O‘zbekneftgaz” va SOCAR kompaniyalarining strategik hamkorligidan dalolat beradi.

Taxminlarga ko‘ra, zaxiralar hajmi nihoyatda katta: 100 mln tonna neft (taxminan 730 mln barrel) va 35 mlrd kub metr gaz. Jahon bozoridagi narxlarni hisobga olganda, ushbu boyliklarning umumiy qiymati $65–70 mlrdni tashkil etadi. Shundan 50–60 mlrd dollarni neft eksportidan, $7–9 mlrdni esa gaz savdosidan olinishi kutilmoqda.

Bu borada rasmiy Boku umumiy hajmi $2 mlrd bo‘lgan uch bosqichli investitsiya loyihasini taklif etgan. Mazkur loyiha qazib olish sohasini, infratuzilma, transport yo‘laklari, logistika va malakali kadrlar tayyorlashni rivojlantirishni ham ko‘zda tutadi.

Ekspert ikki turkiy davlat aloqalarining kengroq siyosiy jihatiga ham e’tibor qaratib, O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi aloqalar iqtisodiy manfaatlardan tashqari strategik sheriklik va o‘zaro ishonchning mustahkamlanishiga xizmat qilayotganini qayd etdi.

Umuman olganda, Akper Gasanov nafaqat faktlarga, balki aniq iqtisodiy hisob-kitoblarga tayanib chuqur va keng qamrovli tahlil taqdim etdi. Uning tahliliy materiali O‘zbekiston va Ozarbayjon xalqlari o‘rtasidagi birodarlik rishtalarining ahamiyatini nozik tarzda ochib berib, do‘stlik va hamkorlik barqaror taraqqiyotning asosiy tayanchiga aylanayotganini ko‘rsatmoqda.
 
Maqolani o‘qish

Strategic Focus: Central Asia

D.Tramp Vashington Afg‘onistondagi Bagram harbiy aviabazasi ustidan nazoratni qaytarib olishga urinayotganini ma’lum qildi.

Trampning ta’kidlashicha, mazkur baza “Xitoy yadro quroli yaratadigan hududdan” atigi bir soatlik masofada joylashgan.

14-sentabr kuni AQSh delegatsiyasining Kobulda Tolibon hukumati Bosh vaziri o’rinbosari A.Barodar va TIV rahbari A.Muttaqiy bilan muzokaralarining yashirin maqsadlari asta-sekin oshkor bo’lmoqda.

Xulosa qilib aytganda, AQSh mintaqada yangi pozitsiya izlamoqda va Bagram aviabazasi bu borada amerikaliklarning “qaytishi” uchun muhim obyekt sifatida ko’rilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Ассалому алайкум!

Дўстлар, ушбу канални халқаро муносабатлар бўйича энг олди таҳлил ва билимлар билан бойитамиз !