Germaniya Tashqi ishlar vazirining bayonoti yuzasidan Strategic Focus eskpertlari munosabati

M.Imomov: Markaziy Osiyo davlatlariga sanksiya masalasida “tomon tanlash”ni buyurish suverenitetga nisbatan hurmatsizlikdir. Biz hech bir mojaroning ishtirokchisi emasmiz va o‘zimizga zarar keltiradigan qarorlarni tashqi bosim ostida qabul qilmaymiz. Qolaversa, hozirgi kunda Germaniya AQSh yarim mustamlakasi rolida va aynan shu davlatning bizga aql o‘rgatishi juda kulgili. Avval o‘zingni suveren qaror qabul qilish qobiliyatingni tikla, keyin boshqalarga maslahat berasan.

A.Fayzullozoda: Sanksiyalarni faol ilgari surayotgan Germaniya hozirgi kunda jiddiy iqtisodiy yo‘qotishlarga uchragan. Masalan, Rossiyaga qarshi sanksiyalar boshlanganidan beri Berlin faqatgina neft xaridida 39,8 mlrd yevro! ortiqcha mablag‘ sarflagan. Shunday ekan, iqtisodiy jihatdan o‘zi shuncha zarar ko‘rayotgan davlat nima sababdan boshqalardan ham aynan shu yo‘lni tanlashni talab qilmoqda?

K.Akopyan: Markaziy Osiyo iqtisodiy barqarorlik, savdo aloqalari va energetik xavfsizlikni birinchi o‘ringa qo‘yadi. Biz uchun millionlab ish o‘rinlari, eksport yo‘llari va investitsiyalar real ahamiyatga ega. Geosiyosiy shiorlardan ko‘ra real, amaliy manfaatlar har doim ustun turadi.

B.Alimov: Agar Yevropa o‘z xavfsizlik arxitekturasini mustahkamlashni istasa, bu masalani o‘zi hal qilishi kerak. Markaziy Osiyoni katta kuchlar qarama-qarshiligiga tortish konstruktiv diplomatiya emas. Har kim o‘z muammosini o‘zi hal qilgani ma’qul.

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekiston–AQSh munosabatlarining eng yangi tarixi: tobora jadallashayotgan muloqotlar va ikki tomonlama hamkorlikning yuksalish davri
—
Новейшая история узбекско-американских отношений: нарастающая динамика контактов и беспрецедентный подъем двустороннего сотрудничества

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Yevropaning yangi yo‘li

Ekspertlar hamjamiyati so‘nggi kunlarda Yevropaning transatlantik xavfsizlik modelidan uzoqlashib, mustaqil geosiyosiy kuch markaziga aylanish jarayonini qizg‘in muhokama qilmoqda. 2026-yilgi Myunxen xavfsizlik konferensiyasida Germaniya kansleri F.Mers tomonidan "eskicha dunyo tartibi" yemirilayotgani ochiq-oydin e’tirof etilishi bejiz emas. Bundan avvalroq Jahon iqtisodiy forumi doirasida E.Makron Yevropaning "huquq ustuvorligini kuch ishlatish siyosatidan ustun qo‘yishi" lozimligini ta’kidlab, ushbu signalni bevosita Vashingtonga yo‘llagan edi. Bunday bayonotlar shunchaki tasodifiy ritorika emas, balki qit’adagi fundamental tizimli siljishlarning siyosiy ifodasidir.

Bugungi kunda asosiy e’tibor Yevropaning harbiy, iqtisodiy va siyosiy jihatdan tezkor markazlashuviga qaratilmoqda. Buning bosh sababi - so‘nggi bir yil ichida AQShning ittifoqchilik modelini shartli va faqat tranzaksion (olddi-berdi) shaklga o‘tkazgani bo‘ldi. Ukraina prezidenti V.Zelenskiyning Oq uydagi keskin kechgan uchrashuvi, Rossiya va AQSh o‘rtasidagi “Alyaska muloqotlari” jarayonida Bryusselning chetlab o‘tilishi hamda 2025-yilgi Myunxen konferensiyasidagi "Vens ultimatumi" Yevropaga oddiy bir haqiqatni ko‘rsatdi: xavfsizlik kafolati endi avtomatik ravishda taqdim etilmaydi. Xalqaro munosabatlar nazariyasida (Kennet Valts) qayd etilganidek, tizimda tashqi tahdid kuchaysa, davlatlararo jipslashuv va ichki muvozanatni saqlash instinkti uyg‘onadi. Hozirda qit’ada aynan shu “o‘zini saqlash” jarayoni kuzatilmoqda.

Yevropada kechayotgan birinchi muhim o‘zgarish - bu misli ko‘rilmagan harbiy safarbarlikdir. “ReArm Europe” (Yevropani qayta qurollantirish) dasturi doirasida yaqin to‘rt yil ichida 650 milliard yevro ajratilishi rejalashtirilgan. Moliyalashtirish SAFE mexanizmi orqali amalga oshirilib, bunda Yevropa mudofaa sanoati strategiyasi (EDIS) ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Mudofaa xarajatlari milliy qarz cheklovlaridan chiqarildi, natijada Germaniya o‘zining ko‘p yillik fiskal va harbiy tabularini bekor qildi. Prognozlarga ko‘ra, 2030-yilga borib Yevropa davlatlarining umumiy mudofaa byudjeti 800 milliard yevroga (taxminan 870 mlrd dollar) yetishi kutilmoqda - bu AQShning amaldagi harbiy xarajatlari bilan deyarli tenglashish demakdir. Yevropa davlatlari va Ukraina harbiylarining umumiy soni 2,5 milliondan oshgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich Rossiya va Hindistondan yuqori, Xitoy bilan esa taqqoslanadigan darajaga yetdi.

Ikkinchinchidan, iqtisodiy suverenitetning kuchayishi. 450 million aholiga ega yagona bozor endi geoiqtisodiy qurol sifatida ko‘rilmoqda. 5G Toolbox va 2026-yilgi Kiberxavfsizlik akti orqali Huawei hamda ZTE kabi kompaniyalar Yevropa infratuzilmasidan siqib chiqarildi. Tashqi bosimlarga javob beruvchi Anti-Coercion Instrument (ACI) mexanizmi esa siyosiy shantajga qarshi savdo “bazukasi” sifatida tayyor turibdi. Bu Yevropa o‘z bozorini siyosiy ta’sir vositasi sifatida ishlatishning yangi bosqichiga o‘tganini anglatadi. Shu bilan birga, siyosiy markazlashuv ham tezlashmoqda: 27 davlatning tarqoq tashqi siyosati o‘rniga, favqulodda mexanizmlar orqali Rossiya aktivlarini muzlatish va qurol xaridlarini markazlashtirish vakolatlari Yevrokomissiya qo‘lida jamlanmoqda. Veto huquqining amalda cheklanishi esa Yevropani yagona qaror qabul qiluvchi blokga aylantirishga qaratilgan.

Xulosa qilib aytganda, ushbu jarayonlar yaqin istiqbolda Yevropaning mustaqil, qurollangan va proteksionistik “Uchinchi qutb” sifatida shakllanishiga olib keladi. Agar hozirgi tendensiyalar saqlansa, 2030-yilga borib Yevropa harbiy salohiyat bo‘yicha global yetakchilar safiga qaytadi, iqtisodiyotda o‘z ichki sanoatini ustuvor qiladi va xavfsizlik masalalarida Vashingtonga mutlaq tobe bo‘lmaydi. Natijada, Yevropa “itoatkor kichik hamkor” darajasidan qat’iyatli geosiyosiy o‘yinchi maqomiga erishadi.

Strategic Focus: Atlantic

Ramazon muborak!

Kirib kelgan muqaddas Ramazon oyi barchamizga muborak bo‘lsin!

Bu fayzli oy xonadonlaringizga tinchlik va totuvlik, qalblaringizga xotirjamlik va nur, hayotingizga esa baraka hamda muvaffaqiyat olib kelsin.

Ramazon - sabr, shukr va mehr-oqibat oyidir. Ushbu muborak kunlarda tutgan ro‘zalarimiz, qilgan ibodatlarimiz va amalga oshirgan barcha ezgu niyatlarimiz ijobat bo‘lsin.

Yurtimizga osoyishtalik, har bir oilaga saodat va farovonlik tilaymiz.

Strategic Focus: Central Asia

Vashington tashabbusi: G‘azo uchun 5 milliardlik reja va yangi xalqaro boshqaruv modeli sinovi

Bugun 19-fevral kuni Vashingtonda AQSh prezidenti D.Tramp tashabbusi bilan tuzilgan yangi “Tinchlik kengashi”ning ilk yig‘ilishi o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Oq uy mazkur uchrashuv doirasida G‘azo uchun 5 milliard dollar miqdorida gumanitar va rekonstruksiya yordami e’lon qilinishini kutmoqda. Bu tashabbusga ko‘ra, G‘azoni boshqarish yangi xalqaro tuzilma qo‘liga beriladi. Shu bilan birga, Isroilning xavfsizlik manfaatlari ham inobatga olinadi. Model ambitsiyali va tezkor natijaga yo‘naltirilgan ko‘rinadi, biroq u bilan bog‘liq siyosiy va huquqiy noaniqliklar jiddiy savollarni keltirib chiqarmoqda.

Tinchlik kengashi 2025-yil 17-noyabrda BMT Xavfsizlik Kengashining 2803-rezolyutsiyasi asosida tashkil etilgan bo‘lib, u avvalgi xalqaro o‘tish ma’muriyatlari tajribasini eslatadi. Masalan, BMTning Sharqiy Timordagi o‘tish davri ma’muriyati 1999-2002-yillarda Sharqiy Timorda davlat institutlarini tiklashda muhim rol o‘ynadi, ammo qarorlar asosan xalqaro xodimlar tomonidan qabul qilingani sababli mahalliy ishtirok yetarli darajada ta’minlanmadi. Xuddi shunday, BMTning Kosovodagi Muvaqqat ma’muriy missiyasi markazlashgan boshqaruv modeli orqali barqarorlikni saqlashga uringan bo‘lsa-da, siyosiy maqom masalasidagi noaniqlik va etnik bo‘linishlar uzoq davom etdi. 2003-yilda Iroqda faoliyat yuritgan Koalitsiyaning muvaqqat ma’muriyati esa armiya tarqatilishi va keng ko‘lamli siyosiy cheklovlar orqali qo‘zg‘olon va zo‘ravonlikning kuchayishiga zamin yaratdi. Bu tajribalar shuni ko‘rsatadiki, yuqoridan pastga yo‘naltirilgan tashqi boshqaruv modeli mahalliy legitimlikni zaiflashtirishi mumkin.

G‘azo uchun taklif etilayotgan yangi modelda ayrim innovatsion jihatlar mavjud. Doimiy a’zolik bir milliard dollar miqdoridagi moliyaviy majburiyatni nazarda tutadi. Bu esa donor davlatlar koalitsiyasini shakllantirishga olib keladi. Ma’muriy funksiyalarni bajarish uchun Hamas va hozirgi Falastin ma’muriyatidan mustaqil texnokratik tuzilma - G‘azoni boshqarish milliy qo‘mitasi tashkil etilgan. Arab davlatlari ishtiroki va ehtimoliy Fors ko‘rfazi moliyaviy ko‘magi mintaqaviy legitimlikni oshirishga qaratilgan. Biroq kengash tarkibida falastinlik siyosiy vakillarning yo‘qligi, Hamas fraksiyalarining chetlatilishi va Falastin ma’muriyatining noaniq islohotlar sharti bilan vaqtincha chetga surilishi siyosiy inklyuzivlik masalasini murakkablashtiradi.

Huquqiy jihatdan ham noaniqlik saqlanib qolmoqda. 2803-rezolyutsiya BMT Nizomining VII bobiga tayansa-da, G‘azoning yakuniy huquqiy maqomi aniq belgilab qo‘yilmagan. Muayyan muddatlar, o‘lchov mezonlari va javobgarlik mexanizmlarining yo‘qligi o‘tish jarayonining cho‘zilib ketishi xavfini oshiradi. Donorlarga asoslangan “xohlovchilar koalitsiyasi” modeli kam resursli davlatlarni chetlab o‘tishi va xalqaro huquqning universal tamoyillariga nisbatan savollar tug‘dirishi mumkin.

Shu bilan birga, mazkur tashabbus ko‘p tomonlama tizim sustlashgan sharoitda tezkor moliyaviy va siyosiy safarbarlik imkonini beradi. Agar u real rekonstruksiya, institutsional tiklanish va xavfsizlikni ta’minlashda natija ko‘rsata olsa, G‘azoda takrorlanib kelayotgan vayronagarchilik siklini to‘xtatishga xizmat qilishi mumkin. Ammo tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, barqarorlik faqat investitsiya va tashqi nazorat bilan emas, balki mahalliy siyosiy legitimlik, inklyuziv ishtirok va aniq huquqiy asos bilan mustahkamlanadi. Aks holda, yangi tuzilma qisqa muddatli barqarorlikni ta’minlasa-da, uzoq muddatda siyosiy noaniqlik va ishonchsizlikni chuqurlashtirishi ehtimoldan xoli emas.

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇿🇺🇸Bir ishchi tashrifi va bir necha milliard dollarlik muhim kelishuvlar

Prezident Shavkat Mirziyoyevning AQSHga bu galgi safari amaliy, ya’ni ishchi tashrif maqomida. Odatda amaliy tashriflarning kun tartibi rasmiy yoki davlat tashriflariga nisbatan ham mazmun, ham dastur jihatidan qisqaroq bo‘lib, ko‘pincha xalqaro anjumanlardagi ishtiroknigina nazarda tutadi.

Ammo O‘zbekiston yetakchisi uchun bunday emas!!! Prezident Shavkat Mirziyoyev uzoq masofa bosib, qaysidir xorij davlatiga borar ekan tashrifning qanday maqomda ekanligidan qat’i nazar xalqimiz manfaatiga xizmat qiladigan aniq natijalar bilan yurtga qaytishni ko‘zlaydi doim.

Qo‘shma Shtatlarga bu galgi tashrifning asosiy sababi Tinchlik kengashi. Donald Tramp ushbu yangi xalqaro tuzilmaning birinchi yig‘ilishiga Shavkat Mirziyoyevni shaxsan taklif qilgan.

Ammo Prezidentimiz faqat bu sammitdagi ishtirok bilangina cheklanib qolmay, fursatdan unumli foydalangan holda sammit oldidan qator muhim uchrashuvlar o‘tkazdi.

➖ Toshkentda yarim tun bo‘lgan bir vaqtda davlatimiz rahbari Vashingtonda AQSH savdo vaziri Xovard Latnik, AQSh Eksport-import banki prezidenti va raisi Jon Yovanovich hamda Xalqaro moliyaviy taraqqiyot korporatsiyasi (DFC) bosh ijrochi direktori Ben Blek, AQSh savdo vakili Jeymison Grir bilan samarali uchrashuvlar o‘tkazdi.

➖ Ushbu mamlakatning eng yirik ishbilarmonlari ishtirokida davra suhbati ham bo‘lib o‘tdi. Unda qatnashganlar orasida bir necha trillion dollarlik kapitalga ega, Yevropaning manaman degan davlatlaridan-da boyroq bo’lgan “BlackRock” kabi kompaniyalar vakillari ham borligi AQSH yirik biznesi orasida O‘zbekiston iqtisodiyatiga sarmoya kiritishga bo’lgan qiziqish va intilish qanchalik kuchli ekanligini ko‘rsatadi.

➖ Tadbirlar so‘ngida Prezident huzurida O‘zbekistonda yoqilgʻi quyish shoxobchalari tarmogʻini qurish, yomgʻirlatib sugʻorish texnologiyalarini joriy etish, muhim minerallarni qazib olish va yetkazib berish, parrandachilik klasterini tashkil etish, agrosanoat, moliya bozorini rivojlantirish hamda investitsiya muhitini yaxshilash boʻyicha ikki tomonlama muhim hujjatlar imzolandi.

Tashrifning 1-kuni ana shunday muhim uchrashuvlar-u, samarali kelishuvlarga boy tarzda o‘tdi. 19-fevral sanasida esa mamlakatimiz yetakchisi ta’sischi davlatlaridan biri O‘zbekiston bo‘lgan Tinchlik kengashining birinchi sammitida ishtirok etadi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning xorijiy davlatga amaliy tashrifi dasturi ham ana shunday tig’iz o’tadi.


👉 @jahongirolimov_rasmiy 👈

Rossiya tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Mixail Galuzin (MDH davlatlari kuratori):

Rossiyani yaqin xorij davlatlari, ya’ni sobiq sovet respublikalari bilan bog‘lab turuvchi ko‘p asrlik umumiy tarix, o‘tmishdan meros bo‘lib qolgan va bugun ham rivojlanayotgan mustahkam iqtisodiy aloqalar (insoniy, madaniy, til va tashqi siyosiy hamkorlik rishtalari), shuningdek, MDH, YEOII, KXShT doirasidagi qo‘shma ishtirokimiz - bularning barchasi shuni ko‘rsatadiki, bu davlatlar bilan biz o‘rtamizda aniq chegara o‘tkazish juda qiyin. Biz ong ostida va tabiiy ravishda o‘zimizni yagona butunlik sifatida his qilamiz.

Agar “chegara”ni to‘siq yoki ajratuvchi chiziq deb tushunsak, biz bunday chegaralarni o‘rnatmaymiz va ajratuvchi chiziqlar yaratmaymiz. Aksincha, integratsion tuzilmalar doirasida hamkorlik uchun bu to‘siqlarni bartaraf etishga harakat qilamiz.

Biroq Sovet Ittifoqi parchalangach, uning respublikalari chinakam mustaqil davlatlarga aylanganini inobatga olsak, biz qo‘shni mamlakatlarga suveren va mustaqil davlatlar sifatida yondashamiz. Ular o‘z tashqi siyosatini milliy manfaatlariga muvofiq olib boradi. Biz suverenitetni hurmat qilish asosida ittifoqchilik va sheriklik munosabatlarini rivojlantiramiz.

Yaqin xorij hududida turli va ba’zan qarama-qarshi tendensiyalar mavjud. G‘arb bilan o‘ylamay yaqinlashish yo‘lini tanlagan, o‘z suverenitetini G‘arbga topshirgan post-sovet davlatlarida Rossiya manfaatlariga eng keskin chaqiriqlar yuzaga kelmoqda.

Ayrim davlatlarning suverenitetdan voz kechishi natijasida ular bilan munosabatlarda geosiyosiy bosim paydo bo‘ladi. Shu sharoitda biz milliy manfaatlarimizdan kelib chiqib choralar ko‘ramiz, jumladan, Ukrainadagi maxsus harbiy operatsiya zarurati ham shunday sharoitda yuzaga kelgan.

Yaqin xorij davlatlari bilan munosabatlarda qanday maqsadlarni ko‘zlaymiz? Biz ushbu davlatlar bilan, avvalo xavfsizlik sohasida, yaqin sheriklik aloqalarini saqlash zarur deb bilamiz. Shuningdek, post-sovet hududidagi mamlakatlar bilan mustahkam iqtisodiy aloqalarni rivojlantiramiz.

Strategic Focus: Central Asia