Bir paytlar O‘zbekiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi chegara masalalari ikki davlatni jiddiy ziddiyat, hatto qurolli to‘qnashuv yoqasiga olib kelgan edi. Amerikalik geostrateg Zbignev Bjezinskiy ham Markaziy Osiyodagi murakkab chegara va etnik muammolarni "Yevrosiyo Bolqonlari" deb ta'riflagan. Bu atama mintaqaning mojarolarga moyilligi va beqarorlik xavfini anglatar edi.

Bugun esa vaziyat butunlay boshqacha. O‘zaro ishonchga asoslangan muloqot, oqilona tashqi siyosat va qo‘shnilar bilan yaxshi munosabatlarni ustuvor yo‘nalish sifatida belgilagan yondashuv tufayli yillar davomida yechimini kutgan ko‘plab chegara masalalari hal etildi. Bu jarayonda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hamda Qirg‘iziston Prezidenti Sadir Japarovning siyosiy irodasi va murosaga tayyorligi hal qiluvchi omillardan biri bo‘ldi.

Endi navbat mintaqaviy ittifoqqa!

👉SardorAli

#Ўзбекистон #Қирғизистон
Марказий Осиёда иттифоқчилик сари яна бир қадам?

Президент Шавкат Мирзиёевнинг Қирғизистонга давлат ташрифи Ўзбекистон-Қирғизистон муносабатларида янги босқични бошлаб бериши мумкин. Саммитнинг асосий натижаси сифатида имзоланган Иттифоқчилик муносабатлари тўғрисидаги шартнома икки мамлакат ўртасидаги ҳамкорликни янада тизимли ва узоқ муддатли асосда ривожлантиришга мўлжалланган.

Иттифоқчилик муносабатларида иқтисодий асос мустаҳкам бўлиши даркор. Ўтган йилларда ўзаро савдо ҳажми барқарор ўсиб, 2025 йилда 1,2 миллиард долларга етгани ижобий динамикадан далолат беради. Эндиликда бу кўрсаткични 3 миллиард долларга ошириш мақсад қилинмоқда. Бунинг учун саноат, энергетика, қишлоқ хўжалиги ва бошқа тармоқларда янги қўшма лойиҳалар амалга ошириш зарур бўлади.

Ҳамкорликка кучли импулсни транспорт соҳаси бериши мумкин. "Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон" темир йўли лойиҳаси минтақадаги савдо ва транзит имкониятларини кенгайтириши кутилмоқда. Сув-энергетика соҳасида эса трансчегаравий сув ресурсларидан самарали фойдаланиш ва Қамбарота ГЭСи бўйича ҳамкорликни давом эттириш юзасидан келишувларга эришилди.

Умуман олганда, ушбу саммит Ўзбекистон ва Қирғизистон муносабатлари изчил ривожланаётганини яна бир бор тасдиқлади. Имзоланган келишувлар икки давлатнинг иқтисодий алоқаларни мустаҳкамлаш, транспорт боғлиқлигини кенгайтириш ва минтақадаги амалий ҳамкорликни кучайтиришга тайёр эканини кўрсатади.

Чўлпонотада имзоланган иттифоқчилик шартномаси Марказий Осиёда давлатлар ўртасидаги ҳамкорликнинг янги босқичи ҳақидаги баҳсларни яна фаоллаштиради. Агар минтақада ўзаро ишонч ва иқтисодий боғлиқлик шундай давом этса, келгусида ҳамкорликнинг янада чуқур шакллари кун тартибига чиқиши эҳтимолдан холи эмас.

@muxtor_nazirov

Damashqdan kelgan ma’lumotlarga ko’ra, Suriya Prezidenti Ahmad ash-Sharaa 3-avgust dushanba kuni Iroq Kurdistoni Prezidenti Nechirvan Barzanini rasmiy qabul qiladi.

Tashrif davomida ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish, turli sohalardagi hamkorlikni mustahkamlash va o‘zaro manfaatli dolzarb masalalarni muzokara qilish ko‘zda tutilgan.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Tahlilchilar Iroq Kurdistoni yetakchisi Barzanining Suriyaga tashrifini faol muhokama qilmoqdalar.

Qayd etilishicha, AQSh Eron bilan ehtimoliy urushda o‘zining “quruqlikdagi piyoda qo‘shini”ni shakllantirmoqda. Bu borada amerikaliklar Suriya va Kurdlardan foydalanmoqchi.

Biroq, Eronga hujum qilish uchun Kurdistonga kirishga Julaniyning kuchi yetmaydi - kurdlarning Julaniyning xalifalik guruhiga bo‘lgan ishonchsizligi juda yuqori. Lekin Iroq janubiga kirish Julaniyning qo‘lidan keladi. Shu tariqa, Eron g‘arbdan kurdlar tomonidan, Iroqning janubiy qismidan Julaniy armiyasi tomonidan agressiyaga uchrashi mumkin. AQSh va Isroil bejizga hozirda Iroq janubidagi shia ko‘ngilli kuchlarini bombalamayapti.

Shu bilan birga, Oq uyning ushbu rejasida bir qancha zaif nuqtalar bor:

Birinchidan, Eron kurdlari Tehron hukumatiga sodiq va Eron uchun urushadi. Ularning bostirib kirishni qo‘llab-quvvatlashiga umid qilish - xatodir. Tarixga nazar solsak, Saddam Husayn ham 1980-yilda Eronning Xuziston viloyatidagi arab aholisi uning agressiyasini qo‘llab-quvvatlaydi deb o‘ylagandi.

Ikkinchidan, kurdlarda Julaniy hokimyatiga va AQSh va’dalariga, ayniqsa Suriyada kurdlar “aldanib qolganidan” keyin, ulkan ishonchsizlik mavjud.

Uchinchidan, Turkiya kurdlarning qurollanishi va kuchayishiga qat'iyan qarshi.

To‘rtinchidan, Iroq janubida qudratli eronparast shia jamoasi joylashgan. Ya’ni, Julaniy qo‘shinlari tuzoqqa kirib boradi.

Ehtimol, Barzani va Julaniy hozircha shunchaki o‘zlarining anti-Eron konsolidatsiyasini namoyish etishayotgandir va aslida Eron bilan urushishni unchalik xohlashmayotgandir.

Biroq, bu holat ham uzoq davom etmaydi. Shu sababdan Vashington ularga ultimatum qo‘yishi mumkin: Julaniyga: “Yoki urushasan, yoki yana sanksiyalar kiritamiz”; Kurdlarga: “Yoki urushasiz, yoki mintaqada kuchayib borayotgan Turkiya bilan yuzma-yuz yolg‘iz qolasiz” (Turkiya anchadan beri Usmoniylar imperiyasining Mosul viloyatini qaytarish niyatida, Mosul neftiga ko‘z tikib kelmoqda - garchi Mosulning o‘zi rasman Kurdistonga kirmasa ham).

Strategic Focus: Central Asia

Diplomatik manbalarga ko‘ra, AQSh va Isroil Tehronga iqtisodiy bosimni kuchaytirish bo‘yicha kompleks strategiyani ishlab chiqishga kirishgan. Bu maqsadda Eronning quruqlikdagi blokadasi masalasi ko‘rib chiqilmoqda.
 
Xususan, Tramp va Netanyaxu yopiq maslahatlashuvlar doirasida chegaradagi barcha o‘tish joylarini to‘liq yopish va Eron bilan savdo aloqalarini saqlab qolayotgan davlatlarga nisbatan ikkilamchi sanksiyalar joriy etish ssenariysi muhokama qildilar. Dengiz blokadasi va harbiy bosim bilan bir qatorda, quruqlikdagi yo‘llarni to‘sib qo‘yish Vashington tomonidan Eron iqtisodiyotini yakkalab qo‘yishning eng samarali vositasi sifatida qaralmoqda.
 
Biroq bu rejaning amalga oshirilishi jiddiy cheklovlarga duch kelmoqda.
 
Birinchidan, blokada muvaffaqiyatli bo‘lishi uchun AQSh Eron bilan chegaradosh bo‘lgan barcha yettita davlatni – Iroq, Turkiya, Pokiston, Afg‘oniston, Turkmaniston, Armaniston va Ozarbayjonni so‘zsiz hamkorlik qilishga majbur etishi kerak.
 
Ikkinchidan, katta iqtisodiy yo‘qotishlar sababli bu rejaning amalga oshishi ehtimoli juda past: 2025-yil yakunlariga ko‘ra Eronning qo‘shni davlatlar bilan savdo aylanmasi 37 milliard dollardan oshgani hamda ulkan tranzit daromadlari mavjudligi uchun qo‘shnilar bunday yuqori badalni to‘lashga tayyor emas.
 
Uchinchidan, blokada Markaziy Osiyoning boshqa mamlakatlariga ham bilvosita zarba beradi: eksportning to‘xtashi sababli Qozog‘iston 240 million dollar, O‘zbekiston 160 million dollar, Tojikiston 100 million dollar va Qirg‘iziston 36 million dollar miqdorida ikkilamchi zarar ko‘radi.
 
To‘rtinchidan, Turkmanistonning doimiy betaraflik maqomi. Ashxobod BMT tomonidan tan olingan doimiy betaraflik pozitsiyasini qat’iy saqlagan holda, Eron bilan bo‘lgan 251 million dollarlik savdo aylanmasini tavakkalga qo‘yib qo‘shnisiga qarshi harakatlarga aralashishni xohlamaydi.
 
Xulosa qilib aytganda, AQSh bilan yopiq muloqotlar bo‘lishiga qaramay, Eron qo‘shnilarini to‘liq blokadaga jalb qilish deyarli imkonsiz. Tehronni izolyatsiyasidan keladigan iqtisodiy zarar Yaqin Sharq, Kavkaz va Markaziy Osiyo uchun o‘ta og‘irlik qiladi.

Strategic Focus: Central Asia

The National Interest: AQSh va Xitoy Markaziy Osiyodagi muhim minerallar uchun raqobatni kuchaytirmoqda

The National Interest nashrining yozishicha, Markaziy Osiyo mintaqasi yarimo'tkazgichlar, batareyalar, sun'iy intellekt texnologiyalari va mudofaa mahsulotlarini ishlab chiqarish maqsadida zarur bo'lgan muhim minerallarga kirish uchun AQSh va Xitoy o'rtasidagi global raqobatning asosiy hududiga aylanib bormoqda. Nashrning ta'kidlashicha, Vashington mintaqadagi ishtirokini faol ravishda kengaytirmoqda. Iyun oyida bo'lib o'tgan Ostona Minerallar va konchilik konferensiyasida AQSh rasmiylari hamkorlikning uzoq muddatli rejalarini e'lon qilishdi. Jumladan, AQSh savdo kotibi yordamchisi Devid Vogel quyidagicha taʼkidlagan: "Biz bu yerda uzoq muddatli istiqbol uchun turibmiz. Endi harakat qilish vaqti keldi".

Nashr maʼlumotlariga ko‘ra, Markaziy Osiyo mamlakatlari dunyo uran zaxiralarining taxminan 40 foizini, marganetsning 39 foizini va xromning 31 foizini, shuningdek, lityum, mis, volfram va boshqa strategik resurslarning katta zaxiralarini saqlaydi. AQSh allaqachon yangi loyihalarga, jumladan, Qozog'istonda volfram konini qurish bo'yicha 1,1 milliard dollarlik kelishuvga sarmoya kiritmoqda.

Biroq, The National Interest ta'kidlaganidek, Xitoy "Bir makon, bir yo'l" tashabbusi doirasida keng ko'lamli investitsiyalar, geografik yaqinlik va infratuzilmani rivojlantirish tufayli ustunlikni saqlab qolmoqda. Nashr muallifining so'zlariga ko'ra, Xitoy kompaniyalari allaqachon Markaziy Osiyo mineral eksportining taxminan yarmini nazorat qiladi va bir nechta mamlakatlarda konchilik litsenziyalarining aksariyatiga egalik qiladi.

Maqola so‘nggida muallif AQShning mintaqaga qiziqishi tez sur'atlar bilan o'sib borayotgani, ammo investitsiyalarni tezlashtirmasdan va savdo cheklovlarini bartaraf etmasdan, Vashington strategik resurslar uchun raqobatda Xitoy bilan farqni yopishga qiynalishi haqida xulosa chiqaradi.

Ikki davlatning manfaatlari tushunarli. Ammo, bu mintaqaning o‘zi uchun qanchalik ahamiyatli? Umuman, ikkita gigant iqtisodiyotning mintaqadagi raqobati Markaziy Osiyo davlatlariga katta foyda keltirishi mumkin. Zeroki, bu katta sarmoyalar oqimining kirib kelishini anglatibgina qolmay, mintaqani dunyo bozorlariga olib chiqish va jozibador ko‘rsatishda qo‘l kelishi mumkin.

👉@suhrob_buranov👈

Putin Rossiyani “buyuk jahon davlati” va “ko‘p qutbli dunyoning markazlaridan biri” deb atadi. Shuningdek, u “Rossiya sivilizatsiyasining bir qismi bo‘lish - baxt” ekanini ta’kidladi.

Buyuk jahon davlatining dunyodagi ulushi:

YAIM: 2,1%
Jahon savdosi: 1,3%
Ilmiy maqolalar: 1,9%
Patent arizalari: 0,6%

Strategic Focus: LIVE

Geopolitical Futures: Eron urushidan keyin Yaqin Sharq qanday o‘zgaradi?

Kamran Bokhari fikricha, Eron bilan urushning asosiy maqsadi Tehronni butunlay mag‘lub etish emas, balki uning qariyb 50 yil davomida shakllangan mintaqaviy ta’sirini zaiflashtirib, Yaqin Sharqda yangi kuchlar muvozanatini yaratishdir.

Eronning ta’siri 1980-yillarda Suriya bilan yaqinlashishi, 2000-yillar boshida Iroqdagi Baas rejimining qulashi, 2011-yilgi Arab bahori va 2014-yilda husiylarning Yamanda kuchayishi ortidan sezilarli kengaydi. Biroq 2024-yilda Hamas va Hizbullohning zaiflashishi, Suriyadagi eski tartibning qulashi hamda Iroqda Eronparast kuchlarga bosimning ortishi Tehronning mintaqadagi pozitsiyalarini zaiflashtirdi.

Muallifga ko‘ra, urushdan keyin Eron rejimi saqlanib qoladi, chunki AQSh quruqlik qo‘shinlarini kiritmayapti va mamlakat ichida rejimga kuchli muqobil yo‘q. Ammo urush va Eron rahbariyatidagi yo‘qotishlar Tehronni o‘z mintaqaviy strategiyasini qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi.

Eronning zaiflashishi natijasida yangi mintaqaviy tartibning asosiy kuchlari sifatida Turkiya, Saudiya Arabistoni, Pokiston va Misr oldinga chiqishi mumkin. Qatar, BAA, Iordaniya va Ozarbayjon esa bu tizimni qo‘llab-quvvatlovchi davlatlar bo‘ladi. Ayniqsa, Eronning Suriya va Iroqdagi ta’siri kamayishi Turkiyaning rolini kuchaytiradi.

Biroq yangi tizimni yaratishdagi eng murakkab masala - Isroilni ushbu mintaqaviy xavfsizlik arxitekturasiga integratsiya qilish. 2023-yil 7-oktabrdagi hujumlardan keyingi urush arab va musulmon jamoatchiligida Isroilga qarshi kayfiyatni kuchaytirdi. Shunga qaramay, Bokhari fikricha, ko‘plab arab va musulmon hukumatlari uchun Eronning mintaqaviy ambitsiyalari Isroildan ham fundamentalroq strategik tahdid hisoblanadi. Chunki Tehron qurolli guruhlar orqali mintaqa davlatlari davlat suverenitetini zaiflashtirib (Suriya, Iroq, Yaman), mintaqadagi kuchlar muvozanatini o‘z foydasiga o‘zgartirishga harakat qilgan.

https://t.me/policylaab

Isroildan kelgan ma’lumotlarga koʻra, “Mossad” rahbari Gofman Erondagi rejimni ag‘darishga qaratilgan urinish muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan so‘ng razvedkaning ikki nafar yuqori martabali xodimi - razvedka boshqarmasi rahbari hamda Eron bo‘limi boshlig‘ini lavozimidan chetlatdi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Bugun Saudiya Arabistonida tarixiy kelishuv imzolandi.

Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston mudofaa sohasida yangi uch tomonlama bitimni imzoladi.

Endi uch davlatdan biriga qarshi amalga oshirilgan har qanday qurolli hujum uchalasiga qarshi qilingan hujum sifatida baholanadi.

Hujjatning rasmiy nomi - “Makka kelishuvi”.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Saudiya Arabistonida imozlangan tarixiy hujjatga Strategic Focus ekspertlarining munosabati

M.Imomov: Turkiyaning harbiy qudrati, Pokistonning yadroviy salohiyati va Saudiya Arabistonining moliyaviy-diniy taʼsiri birlashishi printsipial jihatdan yangi kuch blokini hosil qilmoqda. Ushbu pakt shia Eronining taʼsiriga qarshi qaratilganiga shubha yoʻq. Biroq, Isroil ham bu kelishuvni xavf deb qabul qilishi ehtimoldan xoli emas, chunki uning uch davlat orasida yahudiy davlatini rasman tan oladigan yagona mamlakat - Turkiya bilan munosabatlari tobora yomonlashib bormoqda. Amalda biz sunniylar NATOsini shakllanayotganiga guvoh boʻlyapmiz.

S.Pinxasova: Hujjat imzolangan vaqt va joy - juma kuni, Makka shahri - ulkan ramziy maʼnoga ega, ammo ushbu kelishuvning qanchalik mustahkamligi amalda koʻrinadi. Beqaror hududda "bir davlatga hujum - barchaga hujum" tamoyilining qoʻllanishi har uchala mamlakatni boshqalarning nizolariga tortib ketishi mumkin. Yangi harbiy paktning paydo boʻlishi qurollanish poygasini kuchaytiradi va Yaqin Sharqdagi tarixiy ziddiyatlarni yanada chuqurlashtirishi xavfini tugʻdiradi.

A.Fayzullozoda: Bayonotlar balandparvoz, lekin bunday alyansning amaliy yashovchanligi soʻroq ostida. Anqara, Islomobod va Ar-Riyodning milliy manfaatlari va geosiyosiy ustuvorliklari bir-biridan juda farq qiladi. Turkiya NATO aʼzosi sifatida Shimoliy Atlantika alyansi majburiyatlari bilan bogʻlangan, Pokiston jiddiy iqtisodiy muammolarga botgan, Saudiya Arabistoni esa diversifikatsiya loyihalarini xavfga qoʻyishni xohlamaydi. Hech shubhasiz, bu alyans yangi harbiy blok emas, balki Tehronni tiyib turuvchi kuchli strategik qalqondir.

K.Ametov: Ushbu bitim Yaqin Sharqda AQSh va Gʻarbning anʼanaviy xavfsizlik kafolatlariga boʻlgan ishonch pasayib borayotganidan dalolat beradi. Mintaqaviy yetakchilar oʻz xavfsizlik arxitekturasini tashqi kuchlarsiz, oʻzaro manbalar evaziga shakllantirishga oʻtmoqda. Hujjat mintaqadagi kuchlar muvozanatini katta ehtimol bilan tubdan oʻzgartiradi.

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp bilan telefon orqali muloqoti bo‘lib o‘tdi.
—
Cостоялся телефонный разговор Президента Республики Узбекистан Шавката Мирзиёева с Президентом Соединенных Штатов Америки Дональдом Трампом.

#Mirziyoyev #muloqot #AQSh #hamkorlik

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X