“Samoviy qalqon” – Yevropa davlatlari Ukrainaning g‘arbiy hududlarini himoya qilish uchun ushbu nom ostida rejani ishlab chiqmoqda.

Reja doirasida Yevropadagi ittifoqchilar 120 tagacha harbiy samolyotni Ukrainada joylashtirilishi ko‘zda tutilgan. Ular Ukraina AESlari, Lvov va Odessa qirg‘oqlarini havodan himoya qilish uchun safarbar etiladi.

G’arbiy alyans

Isroil vahimada: AQSh va HAMASning maxfiy muzokaralari

M.Imomov, siyosiy tahlilchi

Oxirgi kunlardagi dunyo matbuotida shov-shuvli xabar tarqaldi: Tramp ma’muriyati HAMAS bilan bevosita muzokaralarni boshladi. Muzokaralar Dohada o‘tgan bo‘lib, ularni AQShning garovga olinganlar bo‘yicha maxsus vakili Adam Byoler olib bordi. Maqsad – 59 nafar garovdagini ozod qilish (ular orasida 24 nafari tirik deb taxmin qilinmoqda), shuningdek, G‘azoda o‘t ochishni to‘xtatish muddati uzaytirilishi.

Bu Isroil uchun 2013-yilda AQSh va Eronning Omandagi maxfiy muzokaralariga o‘xshash zarba bo‘ldi. O‘sha paytda Obama Isroilni chetlab o‘tgan holda Eron bilan yadro kelishuvi bo‘yicha muloqot olib borgan edi. Ammo farq shundaki, Netanyaxu Obamani dushman deb bilgan, Tramp esa “Isroilning eng katta do‘sti” sanaladi. Endi esa aynan shu “do‘st” Isroil uchun yangi diplomatik boshog‘riqqa aylanmoqda.

AQShning ikkiyuzlama siyosati

Tramp jamoatchilik oldida HAMASni yo‘q qilishga chaqirmoqda, ammo ortda Qatar vositachiligisiz va, ehtimol, Isroilga xabar bermasdan, ular bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri kelishuv olib bormoqda. Axios nashriga ko‘ra, kelishuv shartlari quyidagicha: HAMAS 10 nafar garovdagilarni, jumladan amerikalik Edan Aleksandrni ozod qiladi. Buning evaziga Isroil G‘azodagi o‘t ochishni yana ikki oyga (19-may, 2025-yilgacha) to‘xtatadi.

Isroilning munosabati

Isroil xavfsizlik xodimi noroziligini yashirmayapti: “Bizdan HAMASga qarshi “jahannam darvozasini” ochishimizni talab qilishdi, endi esa ular bilan yashirin kelishuvga borishmoqda!”

Rasmiy ravishda Netanyaxu ma’muriyati muzokaralardan xabardor ekanini ta’kidlamoqda. Biroq, Ynet nashri Isroil tomonining bu muzokaralarni buzishga uringanini yozdi.

“Barqarorlik yo‘q, oldindan hech narsani taxmin qilib bo‘lmaydi.”, dedi Isroillik diplomatlardan biri.

Tramp o‘z uslubida harakat qilmoqda

Tramp Oq uyda ozod qilingan garovdagilar bilan uchrashib, HAMASga ultimatum berdi: “ZUDLIK BILAN GAROVDAGILARNI OZOD QILING, AKS HOLDA JAHANNAM KUTYAPTI!”

Tramp har doimgidek qat’iy va agressiv gapiradi, ammo u amalda pragmatik yo‘l tutmoqda: Avval amerikalik garovdagilarni qutqarish, keyin esa vaziyatni o‘z nazoratida ushlab qolish.

Isroil nimadan xavotirda?

Birinchidan, harbiy rejalarning buzilishi. 2-martdan keyin Isroil G‘azadagi jangovar harakatlarni qayta boshlashni rejalashtirayotgan edi, ammo AQSh muzokaralari rejalarni o‘zgartirib yubordi.

Bosh shtabning yangi rahbari general Eyal Zamir allaqachon G‘azoga yangi tank diviziyasi va piyoda askarlar bilan hujum rejasini tayyorlab qo‘ygan, ammo Tramp buni to‘xtatishi mumkin.

Ikkinchidan, Tramp bilan ziddiyatga borish xavfi. Netanyaxu Tramp bilan to‘qnashuvga kirishishni istamaydi, chunki avval u Zelenskiy va Tryudoni qanday “jazolaganini” hamma ko‘rdi.

“Biz Tramp bilan urusholmaymiz, shuning uchun unga moslashishimiz kerak.”, deydi Isroil diplomatlari.

Uchinchidan, Qo‘shma Shtatlar uzoqlashib ketishi mumkin. Agar AQSh amerikalik mahbuslarni ozod qilishga erishsa, unda Vashingtonning Isroil va HAMAS o‘rtasidagi urushga bo‘lgan qiziqishi kamayishi mumkin. Natijada Isroil HAMAS bilan yakka holda kurashishi talab etiladi.

Strategic Focus: Central Asia

Isroil vahimada: AQSh va HAMASning maxfiy muzokaralari - davomi

Geosiyosiy kontekst

Tramp ikki tomonlama siyosat olib bormoqda: bir tomondan, Isroilni qo‘llab-quvvatlash; ikkinchi tomondan, hududda vaziyatni yumshatish va nazoratni saqlab qolish.

Buning asosiy sababi: aprel oyida Tramp Saudiya Arabistoniga tashrif buyuradi. Ar-Riyod kelgusi to‘rt yil ichida AQSh kompaniyalariga $1 trillion investitsiya kiritishni va’da qilgan.

Shu sababli G‘azoda katta harbiy operatsiyaning boshlanishi Tramp uchun hozircha foydali emas. HAMAS hali javob bermagan, ammo muzokaralar Isroil uchun jiddiy diplomatik muammo yaratishi aniq.

Xulosa qilib aytganda, AQSh va HAMAS muzokaralari Trampning tezkor natijalarga bo‘lgan ehtiyojini ko‘rsatmoqda. U garovdagilarni ozod qilish orqali o‘z g‘alabasini ta’minlash niyatida. Biroq bu Isroilning pozitsiyasini zaiflashtirish va Netanyaxuni chetga surish xavfini tug‘diradi.

Netanyaxu esa qiyin holatda: Trampga qarshi chiqolmaydi, chunki AQSh qo‘llab-quvvatlovidan mahrum bo‘lishi mumkin. Sukut saqlash esa uni ichki siyosatda zaiflashtiradi.

Strategic Focus: Central Asia

Rossiya - AQSh munosabatlari yaxshilanishi: Eronga qarshi yangi zarba

S.Pinxasova, mustaqil tadqiqotchi

Rossiya va AQSh munosabatlarining so‘nggi vaqtlardagi o‘zgarishlari Moskvaning Tehron bilan hamkorligini qayta ko‘rib chiqish ehtimolini oshirdi. Trampning Ukrainadagi mojaroni hal qilishga bo‘lgan harakatlari va Rossiya bilan iqtisodiy aloqalarni tiklashga intilishi Eron uchun yangi strategik muammolarni keltirib chiqarmoqda. Eronliklar o‘tgan yillarda Moskvaning qo‘llab-quvvatlashiga suyanib, G‘arb bosimiga qarshi turishni rejalashtirgan edilar.

Rossiya va Eron: G‘arbga qarshi ittifoq barham topmoqdami?

Suriyada Asad rejimining qulashidan so‘ng, u yerdagi hokimiyatni Turkiyaga yaqin bo‘lgan sunniy guruhlar iqtidorga keldilar. Natijada, Eron va Rossiya harbiylari ushbu hududni tark etishga majbur bo‘ldi. Ularning qaytishi esa dargumon.

Bundan tashqari, Saudiya Arabistonida AQSh va Rossiya rasmiylari o‘rtasida bo‘lib o‘tgan kutilmagan muzokaralar ikki davlat o‘rtasidagi iqtisodiy va diplomatik munosabatlarning tiklanishiga yo‘l ochdi. Bu esa Eronga katta xavf tug‘diradi.

RF TIV rahbari Lavrovning Tehronga tashrifi rasmiy doiralarda do‘stona qabul qilingan bo‘lsa-da, muzokaralar natijasi aniq emas. Ayrim Eron nashrlariga ko‘ra, Moskva Tehronga bosim o‘tkazib, uning yadroviy dasturini cheklashga undamoqda.

Rossiyaning ustuvor yo‘nalishi: iqtisodiy manfaat geosiyosatdan ustunmi?

Rossiya iqtisodiy sanksiyalar natijasida qiyin ahvolga tushib qoldi va Vashington bilan munosabatlarni normallashtirishni o‘z manfaatlariga mos deb bilmoqda. AQSh bilan iqtisodiy aloqalarning qayta tiklanishi Rossiya uchun jiddiy iqtisodiy foyda berishi mumkin.

Bunday sharoitda Eron Moskva uchun jozibador hamkor emas. Uning iqtisodiyoti AQSh iqtisodiyotining atigi 2 foizini tashkil etadi va Rossiya uchun strategik ahamiyatga ega mahsulotlar yetkazib berish imkoniyatiga ega emas.

Bundan tashqari, Rossiyaning Eron bilan yaqin aloqalari Fors ko‘rfazidagi arab davlatlari bilan bo‘lgan energetika sohasidagi hamkorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu sababli Moskva Eron bilan munosabatlarni sekin-asta sun’iy tarzda to’xtatishi orqali mintaqadagi boshqa strategik manfaatlarini himoya qilishga harakat qilmoqda.

Yadroviy omil: Rossiya Eronni qo‘llab-quvvatlashni davom ettiradimi?

Eron so‘nggi yillarda Rossiyadan zamonaviy harbiy texnologiyalar, jumladan, Su-35 qiruvchilarini sotib olishga umid qilgan edi. Biroq AQSh bilan aloqalarni tiklash ehtimoli bu kelishuvni xavf ostida qoldirishi mumkin.

Agar Vashington va Moskva o‘zaro kelishuvga erishsa, Rossiya Eronning yadroviy dasturiga qarshi sanksiyalarni qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Lavrovning Tehronga tashrifi davomida u Eronni AQSh bilan yadroviy kelishuvni tiklash bo‘yicha muzokaralar olib borishga chaqirdi. Bu esa Rossiyaning Eronni strategik hamkor sifatida ko‘rishdan ko‘ra, global yadroviy tartibni saqlashga ko‘proq e’tibor qaratayotganini ko‘rsatadi.

Yangi geosiyosiy sharoitda Eronni nima kutmoqda?

1. Rossiya va Eron munosabatlarining zaiflashishi. Moskva Vashington va Fors ko‘rfazi davlatlari bilan manfaatliroq aloqalar o‘rnatish uchun Eronga bo‘lgan e’tiborini kamaytirishi mumkin.

2. Eron yadroviy dasturiga bosim kuchayishi. AQSh va Rossiya o‘zaro kelishuvga erishsa, Tehronga qo‘yilgan cheklovlar yanada keskinlashishi ehtimoli bor.

3. Harbiy hamkorlikning qisqarishi. Rossiya Eronga zamonaviy qurollar yetkazib berishdan tiyilishi mumkin, chunki bu AQSh va Isroil bilan aloqalariga zarar yetkazishi mumkin.

4. Eron AQSh va Rossiya o‘rtasidagi “katta bitim” qurboni bo‘lishi mumkin. Ayrim tahlilchilarga ko‘ra, Rossiya Tehronni qo‘llab-quvvatlashdan voz kechib, AQSh va Isroilning Eronning yadroviy infratuzilmasiga qarshi harbiy operatsiyalariga ko‘z yumishi mumkin.

Rossiya yangi geosiyosiy yo‘l tanlayaptimi?

So‘nggi o‘zgarishlar shuni ko‘rsatadiki, Rossiya Eron bilan strategik ittifoqni saqlab qolish o‘rniga, global geosiyosiy o‘yinda o‘z manfaatlarini qayta ko‘rib chiqmoqda.

Agar Moskva Vashington bilan yaqinlashishni davom ettirsa, bu Tehron uchun katta geosiyosiy zarba bo‘lishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

Maxsudov Sherdil (IXTI, JIDU) tomonidan tayyorlangan “Pokiston - Turkiya munosabatlari: o’zaro manfaat va hamkorlik istiqbollari” nomli maqola bilan tanishib chiqishingizni va izoh qoldirishingizni so’raymiz.

Grand Strategiya - xalqaro munosabatlar, geosiyosat va tahlil

Parijning katta ambitsiyalari: Fransiya O‘zbekistonda nimani ko‘zlayapti?
 
V.Bazarova, mustaqil tahlilchi
 
Fransiyaning tashqi siyosatidagi e’tibor markazlaridan biri Markaziy Osiyo bo‘lib bormoqda, va mintaqada eng muhim hamkor sifatida O‘zbekiston e’tirof etilmoqda. Avvallari Parijning mintaqadagi ta’siri cheklangan edi, biroq hozir u Toshkent bilan siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarni jadal rivojlantirmoqda. Ushbu qiziqish tasodifiy emas – O‘zbekiston strategik, iqtisodiy va diplomatik jihatdan muhim davlat sifatida ko‘rilmoqda.
 
Nima uchun Fransiya Toshkentga e’tibor qaratmoqda?
 
Parijning O‘zbekistonga bo‘lgan qiziqishini asoslovchi to‘rtta asosiy omil mavjud:
 
Birinchidan, energetik xavfsizlik. Fransiya dunyoda yadroviy energiyadan eng ko‘p foydalanuvchi davlatlardan biri bo‘lib, uning 70% elektr energiyasi AESlarda ishlab chiqariladi. Shu sababli, uran ta’minotining kafolatlanishi milliy xavfsizlik masalasi hisoblanadi. O‘zbekiston dunyoning yetakchi uran eksportchilaridan biri bo‘lib, fransuz kompaniyasi Orano bu yerda uranni qazib olish loyihalarini rivojlantirmoqda.
 
Ikkinchidan, iqtisodiy imkoniyatlar. Fransiya O‘zbekistonga tez rivojlanayotgan bozor sifatida qaramoqda. O‘rtacha 5-6% iqtisodiy o‘sish sur’ati fransuz kompaniyalari uchun qulay sharoit yaratmoqda. Bugungi kunda Total Eren, EDF, Suez, Veolia, Airbus kabi yirik kompaniyalar O‘zbekistonda faoliyat yuritmoqda. Ikki tomonlama savdo hajmi 2024-yilda $1,13 milliardga yetib, oxirgi 7 yilda 5 barobarga oshdi.
 
Uchinchidan, Markaziy Osiyoda siyosiy ta’sirini kuchaytirish. Rossiyaning Ukrainadagi mojarosi sababli ta’siri pasayishi va Xitoyning geosiyosiy faollashuvi Fransiyani mintaqada muqobil o‘yinchiga aylantirishga undamoqda. O‘zbekistonning neytral va pragmatik tashqi siyosati uni Parij uchun ideal hamkorga aylantirmoqda.
 
To‘rtinchidan,  madaniy diplomatiya va yumshoq kuch. Fransiya madaniy aloqalarni ta’sir vositasi sifatida ishlatishni yaxshi biladi. Luvrdagi "O‘zbekiston vohalarining xazinalari" ko‘rgazmasi, 700 ta maktabda fransuz tilining o‘qitilishi, O‘zbekiston oliygohlari va Panthen-Sorbonna universitetining hamkorligi – bularning barchasi Fransiyaning uzoq muddatli strategiyasining bir qismidir.
 
O‘zbekiston bu hamkorlikdan qanday foyda olmoqda?
 
Prezident Shavkat Mirziyoyevning tashqi siyosiy strategiyasi tufayli O‘zbekiston Fransiyaning manfaatlarini mamlakatning ichki rivojlanishiga xizmat qildirishga muvaffaq bo‘ldi. Toshkent faqat Fransiya takliflarini qabul qilish bilan cheklanib qolmay, balki ularni o‘zining iqtisodiy va texnologik modernizatsiyasiga yo‘naltirmoqda:
 
1. Katta hajmdagi investitsiyalarni jalb qilish. 2018-yildan beri Fransiya O‘zbekistonga €6 milliarddan ortiq investitsiya kiritdi. Veolia va Suez kompaniyalari suv va issiqlik ta’minoti infratuzilmasini yangilamoqda, EDF esa Sirdaryoda 1 600 MVt quvvatli issiqlik elektr stansiyasi qurmoqda.
 
2. Yevropa bozoriga chiqish. Fransiyaning ko‘magida O‘zbekiston Yevropa Ittifoqining GSP+ maqomini oldi, bu esa Yevropaga eksport hajmini ikki barobarga oshirdi.
 
3. Yashil energetika rivoji. Total Eren Samarqandda katta quyosh elektr stansiyasi qurdi, Fransiyaning Taraqqiyot agentligi (AFD) esa €1 milliard ajratdi.
 
4. Xalqaro imidjni mustahkamlash. Fransiya O‘zbekistonning mintaqaviy yetakchiligini tan oldi, uni YI - Markaziy Osiyo aloqalarida muhim o‘yinchi sifatida ilgari surmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Parijning katta ambitsiyalari: Fransiya O‘zbekistonda nimani ko‘zlayapti? – davomi
 
Kelajak strategiyasi: O‘zbekiston nimalarga e’tibor qaratishi kerak?
 
Fransiyaning O‘zbekistonga bo‘lgan qiziqishidan maksimal darajada foyda olish uchun Toshkent quyidagi yo‘nalishlarga e’tibor qaratishi lozim:
1) Fransuz sanoat kompaniyalari bilan hamkorlikni kengaytirish – Yangi ishlab chiqarish quvvatlarini jalb qilish;
2) YeI bilan siyosiy hamkorlikni rivojlantirish – Fransiyani Yevropa Ittifoqi bilan muloqot ko‘prigi sifatida ishlatish;
3) Energetik hamkorlikni chuqurlashtirish – Fransuz kompaniyalari bilan yashil energetika loyihalarini kengaytirish;
4) Ta’lim va madaniy aloqalarni kuchaytirish – Ko‘proq o‘zbekistonlik talabalarni Fransiyaga o‘qishga yuborish, universitetlar o‘rtasidagi qo‘shma dasturlarni rivojlantirish.
 
Umuman olganda, Fransiyaning O‘zbekistonga bo‘lgan qiziqishi shunchaki diplomatik aloqalar bilan cheklanmaydi – bu chuqur geosiyosiy va iqtisodiy strategiyaning bir qismi. Prezident Mirziyoyevning tashqi siyosatdagi mahorati tufayli O‘zbekiston bu jarayondan milliy manfaatlariga mos keladigan natijalarni chiqarishga muvaffaq bo‘ldi. Biroq, asosiy muammo chet el manfaatlariga to‘liq bog‘lanib qolmaslik, balki muvozanatli tashqi siyosat yuritish va Fransiya bilan hamkorlikni O‘zbekistonning uzoq muddatli strategik rivojlanishiga xizmat qilishini ta’minlashdir. To‘g‘ri yo‘nalishda harakat qilinsa, bu hamkorlik milliy taraqqiyot va modernizatsiyaning muhim asosi bo‘lishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

Suriyada alaviylar inqirozi: Turkiyaning munosabati
 
K.Ametov, mustaqil tadqiqotchi
 
Asad rejimining ag‘darilishi va Ahmad ash-Sharaaning hokimiyatga kelishi Suriyada tinchlik o‘rnatish o‘rniga yangi zo‘ravonlik to‘lqinini boshlab berdi. Ayniqsa, alaviy ozchiligi qattiq zarbaga uchradi – yangi hukumat tomonidan ommaviy qatl, qamoqqa olish va sudsiz o‘ldirishlar sodir etilmoqda. Alaviylar o‘zini himoya qilish uchun o‘z-o‘zini mudofaa guruhlarini tuzdi, bu esa yanada keskin to‘qnashuvlarga olib keldi. Turkiyada alaviylar ko‘pchilikni tashkil etgani sabab bu mavzu ichki siyosatda qizg‘in muhokama markaziga aylandi.
 
"Yangi Suriya" konsepsiyasi: erkinlik o‘rniga bosimlar
 
Ahmad ash-Sharaaning tenglik va erkinlik haqidagi nutqlariga qaramay, alaviylarga qarshi boshlangan ta’qiblar yangi hukumatning asl niyatlari haqida jiddiy shubha uyg‘otmoqda. Latakiya, Tartus va Hama shaharlarida tinch aholiga qarshi ommaviy qatllar sodir etilayotgani etnik tozalash ehtimolini kuchaytiradi. Dengizbo‘yi hududlarida yashovchi alaviylar qamal holatida ekanliklarini bildirishyapti, davlat shifoxonalarida jarohatlangan va kasal odamlarga qarata otishma sodir bo‘layotgani xabar qilinmoqda. Turkiyadagi alaviy tashkilotlari va siyosiy partiyalar bu voqealarni genotsid deb atab, uni qoralashmoqda.
 
Turkiya: diniy qarama-qarshiliklar va siyosiy oqibatlar
 
Turkiyada Suriya voqealariga bo‘lgan munosabat hukumat va fuqarolik jamiyati o‘rtasidagi tafovutni ochiq namoyon qildi:
 
Rasmiy Anqara ehtiyotkorlikni saqlamoqda, keskin bayonot bermayapti, biroq qo‘shni mamlakatdagi beqarorlik yangi qochqinlar to‘lqiniga va radikal guruhlarning kuchayishiga olib kelishi mumkinligini tushunadi.
 
Muxolifat partiyalari va alaviy tashkilotlari repressiyalarni qoralamoqda va Turkiyaning aralashuvini talab qilmoqda. Istanbulda Suriya konsulligi oldida norozilik namoyishiga chaqiriqlar bu masala Turkiyaning ichki siyosatida ham muhim omilga aylanganini ko‘rsatadi.
 
Millatchi va islomiy guruhlar esa boshqa nuqtai nazarga ega. Konservativ matbuotda “Asad diktaturasi yillaridagi adolatsizlik uchun qasos” degan ritorika yangramoqda, bu esa mintaqaviy taranglikni yanada kuchaytirishi mumkin.
 
Yuqoridagilardan kelib chiqsak bir qator taxminlarni ilgari surish mumkin:
 
Birinchi, inqiroz chuqurlashishi va alavitlarning ommaviy qochishi. Agar zo‘ravonlik davom etsa, Turkiya yana bir qochqinlar to‘lqiniga duch kelishi mumkin, bu esa mamlakat ichki vaziyatini murakkablashtiradi.
 
Ikkinchi, Anqaraning siyosiy bosimi. Turkiya bu vaziyatdan Damashqqa bosim o‘tkazish vositasi sifatida foydalanishi, zo‘ravonliklarni to‘xtatish evaziga yangi hukumatni diplomatik tan olishni muhokama qilishi mumkin.
 
Uchinchi, mintaqaviy o‘yinchilarni jalb etuvchi eskalatsiya. Agar zo‘ravonlik nazoratdan chiqsa, Turkiyaning "alaviylarni himoya qilish" niqobi ostida Suriyaga aralashish ehtimoli ham istisno qilinmaydi.
 
Xulosa qilib aytganda, Suriyada etnik tozalash yana bir bor kun tartibiga chiqmoqda, va Turkiyaning pozitsiyasi bu mojaroning qanchalik uzoqqa borishini aniqlovchi omil bo‘lishi mumkin. Damashq hokimiyatni ushlab qolish uchun zo‘ravonlikka tayanmoqda, biroq bu uzoq muddatli barqarorlik olib kelishi mumkinmi? 

Strategic Focus: Central Asia

«Security Belt-2025»: Eron, Rossiya va Xitoy dengizdagi yangi harbiy tartibotni yaratmoqda

S.Pinxasova, mustaqil tadqiqotchi

Eron – Rossiya – Xitoy hamkorligidagi harbiy-dengiz mashg‘ulotlari G‘arbga qarshi kuch namoyishi va yangi geosiyosiy tartib shakllanayotganining belgisi sifatida ko‘rilmoqda. Ummon ko‘rfazida, strategik Chabahar porti yaqinida o‘tgan bu mashg‘ulotlar uch davlat o‘rtasidagi harbiy hamkorlikni chuqurlashtirish va Hind okeanidagi G‘arb hukmronligini zaiflashtirish niyatini ko‘rsatmoqda.

Mashg‘ulotlarning asosiy jihatlari

1. Harbiy alyans kengaymoqda:

Mashg‘ulotlarda nafaqat Eron, Rossiya va Xitoy kemalari, balki Qatar, Ummon, BAA, Qozog‘iston, Ozarbayjon, Pokiston, Janubiy Afrika kabi kuzatuvchi davlatlar ham ishtirok etdi.

Eron ushbu mashqlarni mintaqadagi hamkorlikni rivojlantirish jarayoni sifatida ko‘rsatmoqda, bu esa an’anaviy ittifoqlarning chegarasidan chiqish harakatlarini bildiradi.

2. Jahon siyosatidagi o‘zgarishlarga javob:

Global beqarorlik sharoitida va Tramp prezidentligi davrida ittifoqlarning qayta shakllanishi sababli, Eron, Xitoy va Rossiya muqobil xavfsizlik mexanizmlarini izlamoqda.

AQShning tashqi siyosati an’anaviy ittifoqlarni zaiflashtirar ekan, bu Tehron, Moskva va Pekinga o‘z mavqeini mustahkamlash uchun imkoniyat yaratmoqda.

3. AQShga qarshi psixologik urush:

Eron rasmiylari AQShni “xavfsizlik masalalarida aldanayotgan davlat” deb atab, Amerika mintaqadagi barqarorlikni buzayotganini ta’kidlamoqda.

Eron matbuoti bu mashqlarni Vashingtonning sanksiya siyosati muvaffaqiyatsizligini isboti sifatida namoyon qilmoqda.

Geosiyosiy oqibatlar

Birinchi, muqobil xavfsizlik tizimi shakllanmoqda. BRICS va ShHT davlatlarining bu mashg‘ulotlarga jalb qilinishi ko‘p qutbli tartibotni shakllantirish harakati ekanligini ko‘rsatadi. Xitoy va Rossiya Hind okeanidagi ta’sirini oshirmoqda, bu esa G‘arb davlatlarini strategik hududlardan siqib chiqarishi mumkin.

Ikkinchi, dengiz yo‘llarida keskinlik ortmoqda. AQSh Eron, Xitoy va Rossiyaning harbiy hamkorligining kuchayishini o‘z manfaatlariga tahdid sifatida ko‘rmoqda. Dengizdagi strategik hududlarda keskinlik kuchayishi va to‘qnashuvlar ehtimoli ortishi mumkin.

Uchinchi, Eron global o‘yinchiga aylanmoqda. Ushbu hamkorlik Tehronning mustaqil harbiy markaz sifatidagi mavqeini mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Eron rasmiylari bu jarayonni G‘arb bosimiga javob berish qobiliyatining isboti sifatida ko‘rsatmoqda.

Umuman olganda, Security Belt-2025 mashg‘ulotlari “G‘arbsiz xavfsizlik tizimi”ni yaratish yo‘lidagi navbatdagi qadam bo‘ldi. Ammo shu bilan birga, bu AQSh va uning ittifoqchilari bilan to‘qnashuv xavfini oshirmoqda.

Shubhasiz, ushbu yangi hamkorlik Hind okeani va Fors ko‘rfazidagi kuch muvozanatini o‘zgartiradi, ammo savol shuki: Tehron, Moskva va Pekin G‘arbga qarshi bu kurashda oxirigacha borishga tayyormi?

Strategic Focus: Central Asia

Global axborot xaosi va feyklarning ommaviy targ’iboti zamonida bizning kanallar haqiqat tarafida bo’lishga yordam beradi:

Strategic Focus: Central Asia - Markaziy Osiyodagi (va boshqa mintaqalar) asosiy voqealar tahlili.

@erontahlili - Yaqin Sharqdagi zamonaviy xalqaro munosabatlar.

G’arbiy alyans - AQSh va Yevropa kun tartibidagi asosiy mavzular hamda trendlar.

Xorijiy OAV - chet tillardagi yetakchi nashrlar kanali.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE - jahondagi eng oxirgi va sara xabarlar.

🚀 Qo’shiling, afsuslanmaysiz! 🚀

Islamov Bositxon (JIDU, IXTI) tomonidan tayyorlangan “Nega biz Robert Kaplan g‘oyalarini o‘rganishimiz kerak?” nomli maqola bilan tanishib chiqishingizni va izoh qoldirishingizni so’raymiz.

Grand Strategiya - xalqaro munosabatlar, geosiyosat va tahlil

Hurmatli kuzatuvchi-do’stlar!

JIDU huzuridagi Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti tomonidan ishlab chiqilgan quyidagi so’rovnomada ishtirok etishga taklif qilamiz.

Maqsad - Xitoy Xalq Respublikasining “Bir makon bir yo’l” tashabbusining O’zbekistondagi rolini o’rganish.

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdZ94QjmcIykFPP0ygvXydEaZR2T0ceS4IUjGaHpbUcIsiU_A/viewform?usp=dialog

Strategic Focus: Central Asia

Rossiya elitasi: yangi fraksiyalar va strategik yo‘nalishlar

S.Pinxasova, mustaqil tadqiqotchi

Rossiya - Ukraina mojarosi ichki siyosatga katta ta’sir o‘tkazib, mamlakat elitasining butunlay qayta shakllanishiga olib keldi. Ilgari Kreml siyosati kuch tuzilmalari va liberallar o‘rtasidagi raqobat orqali tushuntirilgan bo‘lsa, endi qaror qabul qiluvchi guruhlar yangi tamoyillar asosida shakllangan. Ular nafaqat MHO (maxsus harbiy operatsiya) tugash sanasi va shartlarini belgilaydi, balki Rossiyaning uzoq muddatli global strategiyasini ham aniqlaydi.

Bugungi kunda uchta asosiy fraksiya ajralib turadi: Xitoyparast, Amerikaparast va Prezident fraksiyasi

Ularning har biri Rossiyaning geosiyosiy yo‘nalishini aniqlashda muhim o‘rin tutadi, deydi ekspertlar.

1. Xitoy fraksiyasi: XXR bilan to‘liq integratsiya

Ushbu guruh Rossiyaning Xitoy bilan strategik sheriklikni chuqurlashtirishini, G‘arb ta’siridan maksimal darajada uzoqlashishini qo‘llab-quvvatlaydi. Asosiy e’tibor energetika, moliya, harbiy sanoat va yadroviy texnologiyalar sohalariga qaratilgan.

Guruhning asosiy o’yinchilari qatoridan quyidagilar joy olgan: M.Mishustin (Hukumat raisi), S.Shoygu (Xavfsizlik Kengashi kotibi), N.Patrushev (Prezident yordamchisi), S.Kiriyenko (Prezident Administratsiyasi rahbarining birinchi o’rinbosari), I.Sechin (Rosneft), V.Zubkov (Gazprom), Yuriy va Mixail Kovalchuklar (atom energetikasi, Shimoliy dengiz yo‘li), A.Kostin (VTB).

Ushbu fraksiya a) Xitoy ta’sirini kuchaytirish; b) AQSh global hukmronligini zaiflashtirish; c) Ko‘p qutbli dunyo tizimini rivojlantirish; va d) G‘arbiy texnologiyalar o‘rniga Xitoy bilan ilmiy-texnik hamkorlikni chuqurlashtirishga intiladi.

Shuningdek, bu fraksiya Rossiya–Xitoy iqtisodiy blokini yaratishga katta e’tibor qaratmoqda, G‘arb sanksiyalarining ta’sirini kamaytirish hamda xalqaro savdoda dollar va yevroga qaramlikni pasaytirish niyatida.

2. AQSh fraksiyasi: Vashington bilan murosaga intilish

Ushbu fraksiya Rossiyaning Vashington bilan aloqalarini tiklash orqali Xitoy ta’sirini muvozanatlash va iqtisodiy sanksiyalarni yumshatish tarafdori.

Bu jamoaning asosini rus yahudiylari tashkil qiladi: D.Medvedev (Xavfsizlik Kengashi raisi o’rinbosari)
S.Narishkin (Tashqi razvedka xizmati direktori) va R.Abramovich hamda M.Fridman singari oligarxlar, biznes elitalarining bir qismi.

Amerikaparst elitalarning strategik maqsadi - AQSh bilan qisman iqtisodiy normalizatsiya; Tramp ma’muriyati bilan kelishuvlar; Xitoyga to‘liq qaramlikning oldini olish; Rossiyaning global iqtisodiy tizimga qaytishini ta’minlash.

Bu guruh Tramp va yahudiylarning Xabad-Lyubavich diniy harakati bilan aloqalar orqali kelishuv imkoniyatlarini ko‘rib chiqmoqda, asosiy maqsad moliya kanallarini ochish va muzlatilgan aktivlarni qaytarish. Ular Rossiyaning global iqtisodiy tizimida o‘z o‘rniga ega bo‘lishi uchun G‘arb bilan murosaga kelishni maqsad qilgan.

G’arbiy alyans