Davomi

Neousmoniylik bilan parallel ravishda panturkizm ham rivojlanmoqda — bu Turkiyaning turkiy xalqlarni o‘z bayrog‘i ostida birlashtirish g‘oyasidir. XIX asrga borib taqaluvchi bu tushuncha XX asr boshlarida rivojlangan va bugungi kunda Turkiyaning Ozarbayjon va Markaziy Osiyo davlatlari bilan hamkorligi orqali ifodalanmoqda. Panturkizm neousmoniylikni to‘ldirib, unga etnik element qo‘shmoqda.

Geosiyosiy pragmatizm va zamonaviy tahdidlar

Zamonaviy Turkiyaning tashqi siyosati tarixiy-falsafiy g‘oyalar va geosiyosiy realliklar asosida shakllangan pragmatik qarorlar uyg‘unligidan iborat. Turkiya G‘arb va Sharq o‘rtasida muvozanatni saqlashga intilib, NATO va AQSh bilan strategik hamkorlikni davom ettirar ekan, shu bilan birga Rossiya, Xitoy va musulmon dunyosi bilan ham aloqalarini rivojlantirmoqda. Bu «ko‘p vektorli» yondashuv, bir tomondan, Usmoniylar imperiyasining moslashuvchan diplomatiya an’analarini, boshqa tomondan, kemalizm pragmatizmni aks ettiradi.

Biroq, Turkiya bir qator siyosiy va geosiyosiy tahdidlarga duch kelmoqda. Mintaqaviy mojarolarga (Suriya, Liviya, Tog‘li Qorabog‘) aralashuvi va Sharqiy O‘rta Yer dengizidagi ambitsiyalari qo‘shni davlatlar va G‘arb ittifoqchilari bilan keskinlikni kuchaytirgan. Asosiy falsafiy dilemma shundaki, Turkiya o‘zining imperiyaviy o‘tmishini global dunyodagi milliy davlat roli bilan qanday uyg‘unlashtira oladi?

Xulosa qilib aytganda, Turkiya tashqi siyosatining tarixiy-falsafiy asoslari Usmoniylar universalligi, kemalistik millatchilik va zamonaviy neousmoniylik hamda panturkizm konsepsiyalarining murakkab uyg‘unligidir. Ushbu g‘oyalar geosiyosiy ambitsiyalar bilan uyg‘unlashib, tarixiy xotiraga asoslangan holda, XXI asrning yangi chaqiriqlariga mos ravishda shakllanmoqda. Turkiya o‘z o‘rnini izlashda davom etmoqda, o‘tmish va kelajak, Sharq va G‘arb o‘rtasida muvozanatni topishga intilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Eron tashqi siyosatining tarixiy-falsafiy asoslari
 
Eronning tashqi siyosati tarixiy anʼanalar, falsafiy konsepsiyalar va diniy g‘oyalar uyg‘unligidan iborat bo‘lib, ming yillar davomida shakllangan. Qadimgi Fors imperiyasidan tortib, islomiy o‘rta asrlar, modernizatsiya davri va 1979-yil Islom Respublikasigacha bo‘lgan jarayonda Eron o‘zining strategiyasini shakllantirib kelgan. Bu strategiya mamlakatning ambitsiyalari, o‘zligini anglashi va geosiyosiy mavqeini aks ettiradi. Ushbu asoslarni tahlil qilish orqali tarixiy-falsafiy meros Tehronning xalqaro maydondagi harakatlarini qanday belgilab berishini tushunish mumkin.
 
Qadimgi Fors: birinchi imperiya va Pax Persica
 
Eron tashqi siyosatining tarixiy ildizlari Ahamoniylar imperiyasi (miloddan avvalgi VI–IV asrlar) davriga borib taqaladi. Bu imperiya Hindistondan Misrgacha cho‘zilgan birinchi global davlat bo‘lib, uning asosiy falsafasi Pax Persica — ya’ni, markazlashtirilgan hokimiyat hamda boshqa madaniyatlarga hurmat tashkil etgan. Shohlar shohi (shohinshoh) samoviy tartibotning kafili sifatida ko‘rilgan bo‘lib, bu zardushtiylikdagi ezgulik (Ahura Mazda) va yovuzlik (Ahriman) o‘rtasidagi kurash tushunchasi bilan bog‘liq edi.
 
Ahamoniylar tashqi siyosati moslashuvchan diplomatiya, harbiy kuch va ko‘p millatli imperiyani boshqarish tizimi (satrapliklar) orqali olib borilgan. Bu meros Eronning sivilizatsiya markazi sifatidagi mavqeini mustahkamladi va hozirgi kunda ham uning mintaqaviy yetakchilik da’volarida aks etmoqda.
 
Islomiy fath davri va shia identifikatsiyasi
 
VII asrda arablar istilosi natijasida islomni qabul qilgan Eron o‘z tashqi siyosatida musulmon qadriyatlarini fors an’analari bilan uyg‘unlashtirdi. Abbosiylar xalifaligi (VIII–XIII asrlar) davrida fors madaniyati va falsafasi  islom olamini boyitib, Eronga intellektual markaz sifatini berdi. Biroq, eng muhim burilish XVI asrda Safaviylar sulolasi davrida shialikning davlat dini sifatida qabul qilinishi bo‘ldi.
 
Shia falsafasi, xususan, imomat va Imom Mahdiy kelishini kutish g‘oyasi, Eron tashqi siyosatiga messianizm (Rossiya siyosatida ham kuzatiladi) tusini berdi. Safaviylar o‘zlarini sunniy Usmonlilar imperiyasiga qarshi shia e’tiqodining himoyachisi sifatida ko‘rishgan. Bu tashqi dushmanlarga qarshi kurash an’anasi keyinchalik Eronning inqilobiy mafkurasining asosi bo‘ldi.
 
Qojarlar sulolasi va pragmatik inqiroz
 
XIX asrda qojarlar davrida Eron tashqi siyosati Yevropa mustamlakachiligi (Rossiya va Britaniya) oldida zaiflashdi. Bu davrning falsafiy asosi imperatorlik ulug‘vorligi qoldiqlari va majburiy pragmatizmdan iborat edi. Hududiy yo‘qotishlar (masalan, 1828-yil Turkmanchoy shartnomasiga ko‘ra Kavkazning boy berilishi) va G‘arbga iqtisodiy qaramlik Eronning sivilizatsion markaz sifatidagi an’anaviy tushunchasini zaiflashtirdi. Shunga qaramay, mustaqillik va xorijiy ta’sirlarga qarshilik g‘oyasi asta-sekin shakllana boshladi va keyinchalik antiimperialistik ritorikaga aylandi.
 
Pahlaviylar va modernizatsiya: G‘arbiy vector
 
1925-yilda Pahlaviylar sulolasi hokimiyatga kelishi bilan Eron tashqi siyosati dunyoviy va modernizatsion tus oldi. Shoh Rezo va uning o‘g‘li Muhammad Rezo G‘arb bilan integratsiyalashuvni milliy g‘urur va taraqqiyot falsafasiga asosladilar. Ayniqsa, Ikkinchi jahon urushidan so‘ng Eron AQSh va Britaniyaning yaqin ittifoqchisiga aylandi va ularning neft yetkazib beruvchisi hamda sovuq urushdagi hamkoriga aylandi.
 
Biroq, bu yo‘nalish ichki qarshilikni keltirib chiqardi, chunki u Eronga mustaqil sivilizatsiya sifatida qarash an’analariga zid kelardi. 1953-yilda Mosaddiqning AQSh Markaziy razvedka boshqarmasi tomonidan ag‘darilishi G‘arbni Eronning dushmani sifatida shakllangan tasavvurni kuchaytirdi va inqilob uchun zamin hozirladi.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi
 
1979-yil Islom inqilobi: shia messianizmining eksporti
 
Oyatulloh Xumayniy boshchiligidagi Islom inqilobi Eron tashqi siyosatini tubdan o‘zgartirdi. Velayat-e faqih (diniy yetakchining hukmronligi) konsepsiyasiga asoslangan bu siyosat antiimperialistik messianizm ruhida edi. Falsafiy jihatdan, bu siyosat shialikdagi mustaz‘afin (mazlumlar)ning mustakbirin (zolimlar)ga qarshi kurashi konsepsiyasidan ilhomlangan edi. “Na G‘arb, na Sharq, faqat Islom Respublikasi” shiori Eronning mustaqil geopolitik strategiyasini aks ettirdi.
 
Eron tashqi siyosati shia harakatlarini qo‘llab-quvvatlash (Livandagi Hizbulloh, Yamandagi husiylar) hamda AQSh va Isroilga qarshilik ko‘rsatish vositasiga aylandi. Bu siyosat ishonchli ittifoqchilarning paydo bo‘lishiga, gibrid urushlarining kengayishiga va yadro dasturining milliy suverenitet ramzi sifatida shakllanishiga olib keldi.
 
Geosiyosiy pragmatizm va zamonaviy Eron
 
Bugungi Eron tashqi siyosati messianizm va pragmatizm uyg‘unligidan iborat. Uning Fors Ko‘rfazi, Markaziy Osiyo va Yaqin Sharq orasidagi geografik joylashuvi Tehronga tarixiy merosidan mintaqaviy ta’sir vositasi sifatida foydalanish imkonini beradi. “Qarshilik o‘qi”ni (Suriya, Hizbulloh, HAMAS) qo‘llab-quvvatlash safaviylar an’anasini eslatsa, Rossiya va Xitoy bilan diplomatik munosabatlarni rivojlantirish qojarlarga xos pragmatizm bilan bog‘liq.
 
Eron bir qancha muammolar bilan yuzlashmoqda: xalqaro sanksiyalar, ichki ijtimoiy muammolar va Saudiya Arabistoni bilan raqobat. Shunga qaramay, uning tashqi siyosati xorijiy gegemoniyaga qarshi kurash tamoyiliga sodiq qolmoqda.
 
Xulosa qilib aytsak, Eron tashqi siyosatining tarixiy-falsafiy asoslari fors imperiyasi universalligi, shia messianizmi va antiimperialistik pragmatizm sintezidir. Pax Persica, safaviylar mafkurasi va Xumayniy inqilobiy mafkurasi orqali Eron o‘zini alternativ global tartibotning markazi sifatida shakllantirmoqda. Bu yo‘l idealizm va real siyosat o‘rtasidagi muvozanatni saqlagan holda, Eron tashqi siyosatini o‘ziga xos va chuqur tarixiy ongga ega fenomen sifatida namoyon qilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Global axborot xaosi va feyklarning ommaviy targ’iboti zamonida bizning kanallar haqiqat tarafida bo’lishga yordam beradi:

Strategic Focus: Central Asia - Markaziy Osiyodagi (va boshqa mintaqalar) asosiy voqealar tahlili.

@erontahlili - Yaqin Sharqdagi zamonaviy xalqaro munosabatlar.

G’arbiy alyans - AQSh va Yevropa kun tartibidagi asosiy mavzular hamda trendlar.

Xorijiy OAV - chet tillardagi yetakchi nashrlar kanali.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE - jahondagi eng oxirgi va sara xabarlar.

Grand Strategiya - xalqaro munosabatlar, geosiyosat va tahlil.

@akromov_tahlili - siyosat, jamiyat va xalqaro munosabatlar bo’yicha Otabek Akromovning shaxsiy fikrlari.

🚀 Qo’shiling, afsuslanmaysiz! 🚀

Rossiya-Xitoy munosabatlarining Ukraina urushidan keyingi istiqbollari: ittifoqmi yoki yashirin raqobat?
 
K.Abdullayev, mustaqil ekspert
 
Ukrainadagi urush boshlanganidan beri Xitoy Rossiyaning eng muhim iqtisodiy hamkoriga aylandi va uning iqtisodiyotini inqirozdan saqlab qoldi. G‘arb sanksiyalarining keskinlashishi sharoitida Pekin Moskvaga o‘z bozorlarini, texnologiyalarini va moliyaviy kanallarini ochdi. Biroq, bu majburiy ittifoq ichki ziddiyatlarga ega bo‘lib, urush yakunlanganidan keyin yanada keskinlashishi mumkin. Asosiy savol shuki, Rossiya-Xitoy hamkorligi hozirgi sur’atda davom etadimi yoki Moskvaga qo‘llanilayotgan sanksiyalar yumshashi bilan ikki davlat o‘rtasidagi yashirin raqobat avj oladimi?
 
Ukrainadagi urush Moskva va Pekinni yaqinlashtirdi, biroq bu hamkorlik asosan taktik xarakterga ega. Xitoy zaiflashgan Rossiyadan arzon energiya resurslari va harbiy texnologiyalarni olish uchun foydalanmoqda, lekin shu bilan birga G‘arb bilan ochiq qarama-qarshilikdan qochmoqda. Xitoy Rossiya neft va gazining eng yirik xaridoriga aylanib, ularni katta chegirmalar bilan sotib olmoqda, shuningdek, Moskva bilan harbiy texnologiyalar almashinuvida qatnashmoqda va AQSh hamda NATOga qarshi ritorikani qo‘llab-quvvatlamoqda.
 
Biroq, ushbu aloqalarga qaramay, Xitoy juda ehtiyotkorlik bilan harakat qilmoqda. Pekin Rossiyaga ochiq harbiy yordam berishdan tiyildi, chunki bu G‘arb sanksiyalarini kuchaytirishi va Yevropa bilan aloqalarini yomonlashtirishi mumkin edi. Bu esa shuni ko‘rsatadiki, Xitoy uchun ustuvor vazifa Moskva bilan ittifoq tuzish emas, balki global iqtisodiy ta’sirini saqlab qolishdir.
 
Urush yakunlangach, Rossiya va Xitoy o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar yanada keskinlashishi aniq. Agar Rossiyaga qarshi sanksiyalar yumshatilsa, Kreml Yevropa bilan munosabatlarni tiklashga va energiya eksportining oldingi tuzilmasiga qaytishga harakat qiladi. Bu esa Rossiyaning Xitoyga qaramligini kamaytiradi va Pekinning noroziligiga sabab bo‘lishi mumkin, chunki u Rossiya resurslarini arzon narxlarda olishga o‘rganib qolgan. Shu bilan birga, Xitoy Markaziy Osiyodagi iqtisodiy ta’sirini kuchaytirishda davom etadi va bu Moskva uchun muammo tug‘diradi. Qozog‘iston, O‘zbekiston va boshqa davlatlar asta-sekin Pekinga yaqinlashmoqda, Rossiya esa urush tufayli zaiflashgan va mintaqadagi ta’sirini yo‘qotmoqda.
 
Geosiyosiy raqobat ham ikki davlat o‘rtasidagi taranglik omiliga aylanadi. Xitoy yangi global tartibotining markaziga aylanishni xohlaydi, lekin Rossiya bilan yetakchilikni bo‘lishishga tayyor emas. Pekin Moskva bilan sheriklikni AQShga qarshi muvozanat vositasi sifatida ko‘radi, lekin Rossiyani teng huquqli ittifoqchi deb hisoblamaydi. O‘z navbatida, Rossiya Xitoyga haddan tashqari qaram bo‘lib qolmoqda, bu esa uzoq muddatda uning strategik mustaqilligiga putur yetkazadi. Kremlning siyosiy elitalari Rossiyaning Pekinning shartlari asosida energiya va harbiy mahsulotlar sotuvchi qaram davlatga aylanib borayotganidan xavotir bildirmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi
 
Urush tugaganidan so‘ng Rossiya-Xitoy munosabatlarining rivojlanishi bo‘yicha uchta asosiy ssenariy mavjud:
 
1. Agar Rossiya G‘arb sanksiyalari ostida qolsa, u holda Moskva Xitoy bilan hamkorlikni chuqurlashtirishdan boshqa chorasi qolmaydi. Bunday vaziyatda Rossiyaning iqtisodiy qaramligi yanada ortadi va uning global siyosatda tutgan o‘rni zaiflashadi.
 
2. Yashirin raqobatning kuchayishi. Agar Rossiyaga qo‘llanilgan sanksiyalar yumshatilsa va Kreml Yevropa bilan aloqalarni tiklashga urinib ko‘rsa, Xitoy bilan munosabatlar bosqichma-bosqich soviy boshlaydi. Ayniqsa, Markaziy Osiyo va energetika sohalarida yashirin raqobat kuchayadi.
 
3. Asta-sekin sovuqlashish. Xitoy dunyo iqtisodiyotidagi mavqeini mustahkamlab borar ekan, Rossiyaga bo‘lgan ehtiyoj kamayadi. Urush tugaganidan so‘ng, Moskva Pekin uchun ikkinchi darajali hamkorga aylanib, ikki davlat o‘rtasidagi aloqalar asta-sekin susayib boradi.
 
Xulosa qilib aytsak, bugungi kunda Rossiya-Xitoy munosabatlari asosan urush sharoitlari bilan bog‘liq, lekin bu ittifoq mustahkam va uzoq muddatli emas. Xitoy Rossiyani hozirgi bosqichda G‘arbga qarshi foydali hamkor sifatida ko‘rmoqda, lekin uni strategik ittifoqchi sifatida qabul qilmaydi. Urush yakunlanganidan keyin Moskva va Pekin o‘rtasidagi yashirin raqobat kuchayadi, ayniqsa energetika, Markaziy Osiyo va geosiyosiy ta’sir doiralarida. Asosiy omil – Rossiyaning Xitoyga iqtisodiy qaramligi. Agar Kreml bu qaramlikni kamaytira olsa, ikki tomonlama munosabatlar muvozanatli shaklga o‘tishi mumkin. Agar qaramlik kuchaysa, Rossiya o‘z mustaqilligini yanada yo‘qotib, Pekinning kichik hamkoriga aylanadi, bu esa uzoq muddatda Kremlning strategik manfaatlariga zid keladi.

Strategic Focus: Central Asia

Mafkurasiz avtokratiya o‘qi: Nega Rossiya, Xitoy, Eron va KXDR yangi Varshava shartnomasini tuza olmaydi?
 
K.Ametov, mustaqil tadqiqotchi
 
Ukrainadagi urush boshlanganidan beri Rossiya, Xitoy, Eron va Shimoliy Koreyani o‘z ichiga olgan, G‘arbga qarshi yo‘naltirilgan "avtokratiya o‘qi" shakllanayotgani haqidagi tezislar tobora ko‘proq tilga olinmoqda. Biroq, yorqin sarlavhalar ortida bu ittifoqning ichki zaifligi yashiringan. Varshava shartnomasi davlatlarni umumiy ideologiya va harbiy majburiyatlar asosida birlashgan bo‘lsa, bugungi blok — aksincha, faqat taktik manfaatlar va AQShga bo‘lgan umumiy nafrat asosida vujudga kelgan vaqtinchalik koalitsiyadir.
 
Yagona mafkuraning yo‘qligi: birlashuv o‘rniga zaiflik

Sovuq urush davrida SSSR va uning ittifoqchilari kommunistik mafkura bilan bog‘langan bo‘lib, bu ularga strategik birdamlik va uzoq muddatli hamkorlikni ta’minlagan. Hozirgi "avtokratlar o‘qi" esa mutlaqo turli siyosiy tizimlarga ega davlatlardan iborat. Xitoy millatchilik, konfutsiychilik va marksizm-leninizm aralashmasiga asoslangan tizimga ega bo‘lib, qat’iy harbiy ittifoqlarga qo‘shilmagan holda dunyo yetakchisi bo‘lishga intilmoqda. Rossiya esa revanshist ambitsiyalarga ega bo‘lgan imperialistik davlat bo‘lib, harbiy mojarolarni global ta’sirini saqlab qolish vositasi sifatida ko‘radi. Eron – Yaqin Sharqda regional hukmronlik qilishga intilayotgan shia teokratiyasidir. Shimoliy Koreya esa izolyatsiyaga tushib qolgan merosiy rejim bo‘lib, uning asosiy maqsadi – tirik qolish.
 
Bunday qarashlarning keskin farqlanishi ushbu mamlakatlar o‘rtasida haqiqiy harbiy blok tuzilishiga to‘sqinlik qiladi. Hech biri yagona intizomga bo‘ysunishga yoki umumiy maqsadlarga erishishga tayyor emas.
 
Urush bog‘lovchi omil, ammo ittifoq negizi emas
 
Ukrainadagi mojarolar hamkorlikni kuchaytirdi. Xitoy Moskva uchun texnologiya yetkazib beruvchi hamda arzon energiya manbai bo‘lib qoldi. Eron Rossiyaga dronlar va ballistik raketalar yetkazib berdi, evaziga esa razvedka ma’lumotlari va harbiy samolyotlar oldi. Shimoliy Koreya esa Rossiyaga artilleriya va askarlarni yuborib, buning evaziga neft va texnologiyalar qo‘lga kiritdi.
 
Biroq bular strategik ittifoq belgilari emas, balki vaqtinchalik harbiy kooperatsiya namunalari xolos. Urush tugagach, ushbu aloqalar zaiflashishi kutilmoqda, chunki: a) Xitoy Yevropa bilan aloqalarni yaxshilashga intiladi va Rossiya tufayli G‘arb bilan keskinlikni oshirishni istamaydi; b) Rossiya Pekinga haddan tashqari bog‘lanib qolishni xohlamaydi va Yevropa bozoriga qaytish yo‘llarini izlaydi; c) Eron Moskvani doimiy ravishda subsidiyalashni davom ettirmaydi; d) Shimoliy Koreya Xitoyga qaram bo‘lib qolishda davom etadi va uning mintaqaviy manfaatlarini buzmaslikka harakat qiladi.

@erontahlili

Davomi
 
Ichki qarama-qarshiliklar: nima koalitsiyani tugatadi?
 
Hozirda Ukrainadagi urush ushbu davlatlar o‘rtasidagi chuqur tafovutlarni yashirib kelmoqda. Biroq mojaro tugagach, bular yuzaga chiqishi muqarrar.
 
Rossiya va Xitoy Markaziy Osiyo ustidan nazorat uchun raqobat qilmoqda. Pekin bu hududda iqtisodiy ta’sirini kengaytirib, Moskva uchun an’anaviy bo‘lgan mintaqani asta-sekin egallab bormoqda, bu esa Kremlni bezovta qilmoqda. Xitoy esa Rossiya, Eron va Shimoliy Koreya bilan yaqinlashish ortidan "rogue state" (xo‘sh korilmaydigan davlat) sifatida tanilishni istamaydi. U sanksiyalangan davlatlar bloki bir qismi emas, balki global iqtisodiyot markazi bo‘lishni xohlaydi,.
 
Eronning Yaqin Sharqdagi ambitsiyalari ham Rossiya manfaatlariga har doim mos kelavermaydi. Moskva Anqara, Tehron va arab mamlakatlari bilan muvozanatni saqlashni istaydi, eronliklarning haddan tashqari qudratli bo‘lishi esa Kreml uchun noqulay. Shimoliy Koreya esa to‘liq Xitoyga qaram bo‘lib qolgan va Pekinning mintaqaviy siyosati o‘zgaradigan bo‘lsa, Moskva va Pхenyan o‘rtasidagi aloqa jiddiy zaiflashishi mumkin.
 
Umuman olganda, ushbu blokni mustahkam va monolit tuzilma sifatida emas, balki vaqtinchalik kelishuvlar to‘plami sifatida ko‘rish maqsadga muvofiqdir. Ularni mohir diplomatik strategiya bilan osongina zaiflashtirish mumkin. Rossiya, Xitoy, Eron va Shimoliy Koreya – ittifoqchilar emas, balki sharoit taqozosi bilan hamkorlik qilayotgan davlatlar xolos. Bu esa vaqtinchalik hodisadir.

@erontahlili

Rossiya tinchlik muzokaralarida real ishtirok etishni xohlaydimi?
 
S.Pinxasova, mustaqil ekspert
 
Putin yana tinchlik haqida gapirdi, lekin uning shartlari real o‘t ochishni to‘xtatish istagidan ko‘ra ultimatumga o‘xshaydi. Rossiya nafaqat mojaroni muzlatib qo‘yish, balki jang maydonida to‘liq g‘alabaga erishish niyatida ekanligini ochiq namoyish qilmoqda. Rasmiy jihatdan Moskva diplomatiyaga tayyor, ammo faqat o‘z shartlari asosida: 1) Ukraina Zaporoje, Xerson, Lugansk va Donetsk viloyatlaridan voz kechishi; 2) Rossiya nazorati ostida yangi prezidentlik saylovlarini o‘tkazishi; 3) armiyasini 85 000 kishiga qisqartirishi; va 4) NATOga qo‘shilishdan rasman voz kechishi kerak.
 
Kiyev uchun bunday talablar taslim bo‘lishni anglatadi, G‘arb uchun esa ularning urush strategiyasining samarasiz bo‘lganini tan olish demakdir. Muammo shundaki, hamma ham buni ochiq tan olishga tayyor emas: Rossiya hech qanday murosaga borish zaruratini sezmaydi, chunki harbiy tashabbus unga tegishli. Kreml tinchlik haqida gapira oladi, lekin faqat Ukraina uchun maqbul bo‘lmagan shartlarni ilgari suradi: agar Kiyev va uning ittifoqchilari bunga rozi bo‘lmasa, urush davom etadi.
 
Rossiyaning harbiy ustunligi yaqqol ko‘rinib turibdi. Uning armiyasi allaqachon 1,5 million kishiga yetdi, va harbiy safarbarlik zaxirasi oshib bormoqda. Rossiya armiyasining aviatsiya, artilleriya va mudofaa sanoatidagi ustunligi Ukraina va hatto Yevropaning imkoniyatlaridan ancha yuqori. Bundan tashqari, Rossiya iqtisodiyoti va tabiiy resurslari uzoq davom etadigan urushni olib borishga imkon beradi, Ukraina esa tobora beqaror bo‘lib borayotgan G‘arb yordami bilan yashab kelmoqda.
 
Tan olish kerakki, Kiyev va uning hamkorlari oldida ikki yo‘l bor: yoki Rossiya shartlariga binoan muzokaralarga rozi bo‘lish, bu G‘arb uchun geosiyosiy mag‘lubiyat bo‘ladi, ammo qirg‘in-barotning oldini olishi mumkin, yoki urushni davom ettirish, bu esa mavjud kuchlar nisbatida yanada ko‘proq hududiy yo‘qotishlarga – Dnepr daryosigacha bo‘lgan hududlarning yo‘qolishiga olib kelishi mumkin. Moskvada esa yanada radikal qarashlar ilgari surilmoqda: faqat to‘rt viloyatni emas, balki Kiyev, Odessa va boshqa hududlarni ham nazorat qilishga chaqirayotganlar bor.
 
Shunday qilib, Ukraina va uning G‘arbdagi hamkorlari strategik boshi berk ko‘chaga kirib qoldi. Uchinchi yil davom etayotgan xatolar va diplomatiyadan bosh tortish bugungi kunda Kiyevni murakkab tanlov oldida qoldirdi: yo Moskvaning shartlariga rozi bo‘lish, yo urushni davom ettirib, yanada og‘ir oqibatlarga duch kelish. Tarix esa voqealarni o‘z vaqtida to‘g‘ri baholay olmaganlar ustidan qattiq hukm chiqaradi.

G’arbiy alyans

Xitoy tashqi siyosatining tarixiy-falsafiy asoslari
 
Xitoyning tashqi siyosati tarixiy tajriba, falsafiy anʼanalar va pragmatik yondashuvlarning murakkab uygʻunligi taʼsirida shakllangan. Ushbu yondashuvlar ming yillik sivilizatsiya ildizlariga borib taqaladi. Zamonaviy Xitoyning tashqi siyosatini shakllantiruvchi asosiy tarixiy-falsafiy tamoyillar konfutsiylik, daosizm, legizm, “Osmon osti” (Tianxia) konsepsiyasi va tashqi dunyo bilan koʻp asrlik oʻzaro aloqalar tajribasidan iborat.
 
Konfutsiylik: garmoniya va ierarxiya
 
Koʻp asrlar davomida Xitoy siyosiy tafakkurida hukmron boʻlgan konfutsiylik garmoniya, axloqiy tartib va ierarxik munosabatlarning muhimligini taʼkidlaydi. Tashqi siyosatda bu Xitoyning boshqa davlatlar bilan munosabatlarida oʻzini “katta ogʻa” sifatida koʻrsatishga intilishida namoyon boʻladi, ayniqsa, Sharqiy Osiyoda. Tarixan, konfutsiylikning “li” (marosim va tartib) tamoyili tribut tizimida aks etgan bo‘lib, unga koʻra qoʻshni davlatlar Xitoy ustunligini tan olib, evaziga himoya va savdo imtiyozlariga ega boʻlishgan. Bugungi kunda bu Xitoyning “garmonik hamkorlik” tamoyiliga va Si Szinpin ilgari surayotgan “Insoniyatning umumiy taqdiri hamjamiyati” konsepsiyasiga singdirilgan boʻlib, bu o‘zining yetakchilik rolini saqlagan holda hamkorlikni targ‘ib qilishni nazarda tutadi.
 
Daosizm: tabiiylik va aralashmaslik
 
Daosizmning “u-vey” (harakatsizlik, tabiiy jarayonlarga aralashmaslik) tamoyili Xitoyning tashqi siyosatiga bevosita aralashuvdan tiyilish va vaziyatlarga moslashish g‘oyasi orqali taʼsir koʻrsatgan. G‘arb yondashuvlari koʻpincha dunyoni faol oʻzgartirishga asoslangan boʻlsa, Xitoy tarixan kutish taktikasini afzal koʻrgan, bevosita qarama-qarshiliklardan qochishga intilgan. Bu yondashuv bugungi “strategik sabr” siyosatida yaqqol koʻrinib turibdi, masalan, Tayvan yoki Janubiy Xitoy dengizi masalasida Pekin kuch namoyish qilish va uzoq muddatli rejalashtirish orqali keskin choralarni qo‘llashdan tiyilib, muvaffaqiyatiga ishonch hosil qilmaguncha kutadi.
 
Legizm: kuch va pragmatism
 
Legizm qatʼiy boshqaruv va davlat qudratiga urgʻu bergan boʻlib, ayniqsa, hokimiyat konsolidatsiyasi davrlarida, masalan, Sin sulolasi (miloddan avvalgi 221–206 yillar) hukmronligi davrida muhim ahamiyat kasb etgan. Legistik falsafa kuchli markazlashgan hokimiyat va resurslarni nazorat qilish zarurligini ta’kidlaydi. Bu tamoyillar bugungi Xitoyning iqtisodiy diplomatiyasida (“Bir makon, bir yoʻl” tashabbusi) va milliy manfaatlarini qatʼiy himoya qilishida aks etadi. Legizm, shuningdek, tartib va barqarorlikni ta’minlash uchun kuch ishlatish yoki bosim o‘tkazishni oqlaydi, bu esa Shinjon-Uygʻur yoki Gonkongdagi siyosatda namoyon boʻlmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

“Osmon osti” (Tianxia) konsepsiyasi
 
Tarixan Xitoy oʻzini dunyoning markazi – “Osmon osti” sifatida koʻrgan, bu atrofdagi xalqlar uning atrofiga toʻplanishi kerak boʻlgan yagona madaniy-axloqiy ustunlikka ega sivilizatsiya sifatida qabul qilingan. Ushbu konsepsiya Yevropa imperiyalaridagi kabi agressiv ekspansionizmni nazarda tutmagan, balki madaniy va axloqiy ustunlik orqali ta’sir oʻtkazishga asoslangan edi. Xan, Tan va Min sulolalarining tashqi siyosati aynan shu g‘oya asosida qurilgan bo‘lib, u Koreya, Vyetnam va Markaziy Osiyo bilan diplomatik aloqalarda namoyon bo‘lgan. Bugungi kunda esa “Tianxia” Xitoyning global yetakchilik ambitsiyalarida aks etmoqda, bunda iqtisodiy kuch va “yumshoq kuch” (soft power) vositalari harbiy ekspansiyadan ustun qo‘yilmoqda.
 
Tarixiy tajriba: Xorijiy tazyiqlarning saboqlari va pragmatizm
 
Xitoyning tashqi siyosati “yuz yillik tahqir” (1839–1949) davridagi tajribalardan ham shakllangan bo‘lib, bu vaqtda mamlakat G‘arb va Yaponiyaning mustamlakachilik bosimiga duch kelgan. Bu davr Xitoyda chet el aralashuviga nisbatan chuqur ishonchsizlik va mustaqillikka intilishni shakllantirdi. Bu tamoyillar 1950-yillarda (Xitoy-Hindiston mojarosidan keyin) eʼlon qilingan “tinch yonma-yon yashashning besh tamoyili (pancha shila)”da (aralashmaslik, hujum qilmaslik, suverenitet, tenglik va yonma-yon tinch yashash) o‘z aksini topgan. Shu bilan birga, tarixiy buyuklik xotirasi Xitoyning global sahnada yetakchilikni qaytarish istagini kuchaytirib, bugungi AQSh bilan raqobatida namoyon bo‘lyapti.
 
Bugungi Xitoy tashqi siyosati yuqorida zikr etilgan falsafiy asoslarni Kommunistik partiyaning pragmatizmi bilan uygʻunlashtiradi. Konfutsiylik garmoniyasi – “win-win cooperation” ritorikasida namoyon boʻladi; Daosistik aralashmaslik – boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik pozitsiyasida aks etadi; Legistik kuch – harbiy salohiyat va iqtisodiy bosimning oshirilishida koʻrinmoqda; “Osmon osti” konsepsiyasi – “Bir makon, bir yoʻl” tashabbusi orqali iqtisodiy bog‘liqliklar yaratish va Xitoyni global yetakchi sifatida ko‘rsatish strategiyasida aks etmoqda.
 
Shunday qilib, Xitoy tashqi siyosatining tarixiy-falsafiy asoslari – bu garmoniya, kuch va madaniy ustunlik g‘oyalarining zamonaviy sharoitlarga moslashtirilgan sintezidir. Bu tamoyillar Xitoyning to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarama-qarshiliklardan qochib, lekin o‘z manfaatlarini qatʼiy ilgari surish sabablarini va global sivilizatsiya markazi sifatida tarixiy rolini tiklashga intilishini tushuntiradi.

Strategic Focus: Central Asia

Tojikistonlik ekspert Sherali Rizoyon Qirg’iz Respublikasi va Tojikiston o’rtasida imzonlangan “Davlat chegarasi” to‘g‘risidagi bitimning mintaqaviy ahamiyatini va uning Markaziy Osiyoning integratsiya jarayonlariga ta’sirini ta’kidladi.

Uning fikricha, Markaziy Osiyoga tahdid va xavflarni baholash ichki va tashqi omillarni o‘z ichiga oladi. Ayniqsa, Tojikiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi hal etilmagan chegara masalasi mintaqaviy xavfsizlikka eng katta tahdidlardan biri bo‘lib kelgan.

“Bugungi kunda bu muammo Dushanbe, Bishkek va umuman Markaziy Osiyo uchun dolzarbligini yo‘qotmoqda. Davlat chegaralarini aniqlash bo‘yicha mintaqaviy jarayon nihoyasiga yetdi. Natijada, Markaziy Osiyoning barcha besh davlati o‘z chegaralarini rasmiy ravishda belgilab oldi va shu bilan zamonaviy tarixlarining nozik bir sahifasini yopdi.

Tojikiston va Qirg‘iziston o‘rtasidagi chegara masalasining hal qilinishi Markaziy Osiyoning integratsiya sa’y-harakatlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi va mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlashi tabiiy. Ushbu masalaning keskinlikdan chiqarilishi mintaqaning zamonaviy xalqaro munosabatlarda o‘z geosiyosiy ta’sirini oshirishiga yangi imkoniyatlar ochadi”, — dedi Rizoyon.

Strategic Focus: Central Asia

Turkiya va Yevropa Ittifoqi: Trampning ikkinchi muddati fonida yangi hamkorlik vektori

M.Imomov, mustaqil tahlilchi

AQSh Prezidenti D.Trampning ikkinchi muddati transatlantik munosabatlarni qayta ko‘rib chiqishga turtki bo‘ldi. AQShning an’anaviy ittifoqchilariga bosim o‘tkazish siyosati va NATO tuzilmasidagi o‘zgarishlar Turkiya va Yevropa Ittifoqi (YI) o‘rtasida kutilmagan yaqinlashuvga olib keldi.

Turkiya: Yevropa uchun strategik zaruriyat

Turkiya uzoq yillar davomida AQSh va YI o‘rtasida muvozanatni saqlab kelgan bo‘lsa-da, Vashington bilan qarama-qarshiliklar kuchayib bormoqda. Erdog‘an va Tramp ma’muriyati o‘rtasidagi kelishmovchiliklarning asosiy sabablari quyidagilardir: 1) Yaqin Sharq bo‘yicha turli strategiyalar (Falastin, Suriya masalalari); 2) Trampning antimigratsion siyosati va islomofobik ritorikasi; 3) AQShning Yevropa Ittifoqi integratsion jarayonlariga shubha bilan qarashi.

Bundan tashqari, AQSh va YI o‘rtasidagi savdo urushi Turkiya iqtisodiyotiga ham bilvosita zarar yetkazmoqda, chunki Anqara Yevropa bozorlariga chuqur integratsiyalashgan. Ushbu omillar Turkiyani YI bilan yanada yaqinroq hamkorlik qilishga undamoqda, ayniqsa AQSh Yevropa xavfsizlik tizimidagi ishtirokini qisqartirayotgan bir paytda.

Turkiya tashqi ishlar vaziri Hakan Fidanning bayonotlari Yevropa xavfsizligi bo‘yicha muhokamalar uchun burilish nuqtasi bo‘ldi. U NATOning parchalanish ehtimolini tilga oldi va Turkiyaning Yevropa xavfsizlik tizimiga chuqurroq integratsiyalashish istagini bildirdi.

Yevropaning Turkiyaga ehtiyoji oshib bormoqda

Yevropa rahbarlari ushbu bayonotlarga tezkor reaksiya bildirishdi: NATO bosh kotibi Mark Ryutte – YI Turkiya bilan faol va mazmunli muloqot boshlashi lozimligini ta’kidladi; YI diplomatiyasi rahbari Kaya Kallas – Anqara bilan hamkorlikni chuqurlashtirish tarafdori ekanligini bildirdi; Polsha Bosh vaziri Donald Tusk – Turkiyaning YIga a’zo bo‘lishi “real va amaliy jarayon” sifatida ko‘rilishi kerakligini e’lon qildi.

Yevropa rahbarlarining ritorikasi o‘zgarishi AQShning Yevropa xavfsizlik tizimidagi roli kamayishi mumkin bo‘lgan sharoitda Brussel Turkiyaning strategik ahamiyatini tushunayotganini ko‘rsatmoqda. Yevropa hozirda NATO xavfsizlik tizimida paydo bo‘layotgan bo‘shliqni to‘ldirish uchun Turkiyaga muhtoj.

Turkiyaning harbiy salohiyati, geostrategik joylashuvi va iqtisodiy ahamiyati uning Yevropa xavfsizlik tizimidagi rolini muhim qiladi. Turkiya: a) NATOdagi son jihatdan ikkinchi yirik armiyaga ega; b) Yevropaning janubiy flangini nazorat qiladi va muhim dengiz yo‘laklari – Bosfor va Dardanel bo‘g‘ozlariga egalik qiladi; d) Yevropa bilan chuqur iqtisodiy aloqalarga ega (eksportining 40 foizi YI davlatlariga yo‘naltirilgan).

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Strategik hamkorlikmi yoki majburiy ittifoq?

Turkiya va Yevropa o‘rtasida tarixiy kelishmovchiliklar mavjud bo‘lsa-da, hozirgi tendensiyalar ularga barham berishga qaratilgan. Ammo, bu yaqinlashuv ikki tomonlama manfaatli hamkorlikmi yoki muqarrar strategik ehtiyoj natijasimi?

Shubhasiz, YI Turkiyani to‘laqonli sherik sifatida emas, balki geosiyosiy muvozanat unsuri sifatida ko‘rayotgani yaqqol sezilmoqda. Anqara esa bu imkoniyatdan foydalanib, o‘zining Yevropa tizimidagi rolini mustahkamlashga harakat qilmoqda.

Xulosa qilib aytsak, Turkiya va Yevropa Ittifoqi transatlantik munosabatlardagi o‘zgarishlar fonida yaqinlashmoqda. Fidanning bayonotlari Anqaraning Yevropa xavfsizlik tizimidagi rolini qayta ko‘rib chiqish zaruratini anglatmoqda.

Yevropa yetakchilarining ritorikasi Turkiya bilan strategik hamkorlikni kuchaytirish istagini namoyon etsa ham, munosabatlarning kelajagi amaliy qadamlar, jumladan, Turkiyaning YIdagi maqomini oshirish bilan bog‘liq bo‘ladi. Shu sababli, bo‘lajak NATO va YI sammitlarida Turkiyaning Yevropa xavfsizlik tizimidagi o‘rni bo‘yicha aniq strategik qarorlar qabul qilinishi kutilmoqda.

Yevropa hozirda Turkiyani o‘z xavfsizligi uchun zarur bo‘lgan asosiy mintaqaviy o‘yinchi sifatida ko‘ra boshladi, ammo bu jarayon uzoq davom etadimi yoki vaqtinchalik manfaatlar natijasi bo‘ladimi – bu hali ochiq savol bo‘lib qolmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekistonning geosiyosiy ziddiyatlarda betaraflik siyosati

K.Ametov, mustaqil tadqiqotchi

O‘zbekiston xalqaro maydonda o‘ziga xos betaraflik siyosati bilan ajralib turadi. Dunyodagi yirik davlatlar o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar, xususan, Rossiya-G‘arb yoki AQSh-Xitoy kabi geosiyosiy ziddiyatlarda O‘zbekiston mustaqil pozitsiyasini saqlab, tinchlikparvar yondashuvni birinchi o‘ringa qo‘yadi. Bu siyosat nafaqat mamlakatning suverenitetini mustahkamlashga xizmat qilmoqda, balki mintaqada barqarorlik va hamkorlikni ta’minlashda muhim omil sifatida ham ko‘rinmoqda.

O‘zbekistonning betaraflik siyosati bir nechta aniq faktlar bilan tasdiqlanadi. Masalan, 2022-yil fevralida Rossiya-Ukraina mojarosi boshlanganda, O‘zbekiston na Rossiya, na G‘arb tomonidan ochiq tarafkashlik qilmadi. Buning o‘rniga, mamlakat rasmiylari nizoni tinch yo‘l bilan hal qilish tarafdori ekanligini bildirdi. O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi Sh.Asadov 2022-yil 26-fevraldagi bayonotida “O‘zbekiston bu masala bo‘yicha vazmin, neytral pozitsiyada. Biz keng mintaqamizda tinchlik, barqarorlik va izchil taraqqiyot bo‘lishidan manfaatdormiz. Barcha bahs va kelishmovchiliklar faqatgina xalqaro huquq normalari asosida hal qilinishi lozim” deb ta’kidlagan. Bu pozitsiya O‘zbekistonning harbiy-siyosiy bloklarga qo‘shilmaslik va o‘z hududida xorijiy harbiy bazalarni joylashtirmaslik kursiga sodiqligini yana bir bor isbotladi.

AQSh-Xitoy o‘rtasidagi raqobatda ham O‘zbekiston o‘zining mustaqil yondashuvini namoyish etmoqda. Masalan, Xitoyning “Bir makon, bir yo‘l” tashabbusida faol ishtirok etgan O‘zbekiston 2023-yilda ushbu mamlakatdan 11 milliard dollardan ortiq investitsiya jalb qildi. Shu bilan birga, AQSh bilan ham strategik hamkorlikni rivojlantirib, 2024-yilda Amerika bilan savdo aylanmasini 773,3 million dollarga yetkazdi. Bu ikki yirik kuch o‘rtasidagi muvozanat O‘zbekistonning bir tomonga moyillik qilmay, o‘z milliy manfaatlariga asoslangan pragmatik siyosat yuritishini ko‘rsatadi.

O‘zbekistonning betarafligi nafaqat so‘zda, balki amalda ham yaqqol ko‘rinadi. Mamlakat Shanxay Hamkorlik Tashkiloti (SHHT) va Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi (MDH) kabi tashkilotlarda ishtirok etsa-da, NATO yoki Rossiya boshchiligidagi Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkiloti (KXShT) kabi harbiy bloklarga qo‘shilishdan bosh tortadi. Bu siyosat O‘zbekistonning 1991-yilda mustaqillikka erishganidan beri davlat suverenitetini himoya qilishdagi asosiy tamoyillaridan biri bo‘lib kelmoqda.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonning geosiyosiy ziddiyatlardagi betaraflik siyosati dunyodagi murakkab vaziyatlarda tinchlik va barqarorlikni targ‘ib qilishga xizmat qiladi. Rossiya-G‘arb mojarosida diplomatik yechimni qo‘llab-quvvatlashi yoki AQSh-Xitoy raqobatida muvozanatli hamkorlikni rivojlantirishi – bularning barchasi O‘zbekistonning mustaqil va tinchlikparvar pozitsiyasining amaliy dalilidir. Bu yondashuv ham mamlakatning xalqaro obro‘sini oshiradi, ham Markaziy Osiyoda xavfsizlik muhitini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi.

Strategic Focus: Central Asia

O’zbekiston va Qozog’iston diplomatlari Xivada nimani muhomaka qilishdi?

Ushbu post xorijiy manba - Kazinform xalqaro axborot agentligi maqolasi asosida tayyorlandi.

2025-yil 20-mart kuni Xivada O‘zbekiston va Qozog‘iston tashqi ishlar vazirlari Kengashining birinchi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Ikki davlat rahbarlari tashabbusi bilan tashkil etilgan ushbu yangi format davlatlararo hamkorlik masalalarini kompleks ko‘rib chiqish imkoniyatini beradi va o‘zbek-qozoq strategik sherikligining izchil rivojlanib borayotganini tasdiqlaydi. Uchrashuv Navruz bayrami arafasida o‘tkazilgani ham ramziy ahamiyat kasb etadi. Diplomatlar ikki tomonlama hamkorlikning muhim yo‘nalishlarini, shuningdek, xalqaro tashkilotlar doirasidagi hamkorlikni muhokama qildilar, ayniqsa iqtisodiyot, transport, sanoat va energetika sohalariga alohida e’tibor qaratildi.

Siyosiy hamkorlik nuqtayi nazaridan, uchrashuv O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi aloqalarning jadal rivojlanib borayotganini yana bir bor tasdiqladi. Qozog‘iston tashqi ishlar vaziri Murat Nurtleu O‘zbekistonni strategik ittifoqchi deb atadi va ikki davlatning hamkorligi Markaziy Osiyoda “tinchlik, ishonch va farovonlik hududi”ni shakllantirayotganini ta’kidladi. Shuningdek, Markaziy Osiyo va Afg‘oniston uchun BMTning Barqaror rivojlanish bo‘yicha mintaqaviy markazini tashkil etish tashabbusini qo‘llab-quvvatlash masalasi ham muhokama qilindi.

Ikki davlat o‘rtasidagi iqtisodiy hamkorlik izchil rivojlanmoqda. 2024-yilda o‘zaro tovar ayirboshlash hajmi 4 milliard dollardan oshdi va yaqin yillarda bu ko‘rsatkichni 10 milliard dollarga yetkazish maqsad qilingan. Qozog‘iston O‘zbekistonga bug‘doy, metallar, neft mahsulotlari va avtomobillar eksport qiladi, O‘zbekiston esa Qozog‘istonga qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, qurilish materiallari va o‘g‘itlar yetkazib beradi. 2024-yilda Qozog‘iston O‘zbekiston iqtisodiyotiga 93,9 million dollar, O‘zbekiston esa Qozog‘istonga 14,3 million dollar investitsiya kiritdi. Sanoat sohasida 78 ta qo‘shma loyiha amalga oshirilishi rejalashtirilgan bo‘lib, shundan 12 tasi allaqachon ishga tushirilgan va umumiy qiymati 220 million dollarni tashkil etadi. 2028-yilda Qozog‘istonning Jambil viloyatida 160 million dollar qiymatga ega bo‘lgan yirik “Osiyo profmetall” loyihasi amalga oshiriladi.

Transport infratuzilmasi va logistika bo‘yicha muhim kelishuvlarga erishildi. Qozog‘iston va O‘zbekiston chegarasida yangi transport-logistika markazi qurilishi rejalashtirilgan. Ushbu loyiha mintaqaning tranzit salohiyatini oshirish, yuk tashish hajmini ko‘paytirish hamda Xitoydan Yevropaga o‘tuvchi yo‘llarni diversifikatsiya qilish imkonini beradi. Shuningdek, u O‘zbekiston orqali Afg‘oniston, Pokiston va Hindistonga yuk yetkazib berish jarayonini soddalashtiradi. Qozog‘iston ushbu loyiha uchun yer ajratgan bo‘lib, qurilish ishlari allaqachon boshlangan.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Bundan tashqari, suv resurslarini boshqarish bo‘yicha hamkorlik masalalari muhokama qilindi, chunki Markaziy Osiyoda suv taqsimoti bilan bog‘liq muammolar vaqti-vaqti bilan yuzaga chiqmoqda. Shuningdek, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va gidroenergetika sohasida hamkorlik qilish istiqbollari ham ko‘rib chiqildi.

Madaniy-gumanitar hamkorlik ham jadallik bilan rivojlanmoqda. Vazirlar Xiva shahridagi Ichan-qal’ani ziyorat qildilar. Xiva Markaziy Osiyoning eng qadimiy madaniy meroslaridan biri bo‘lib, o‘zbek-qozoq tarixiy yaqinligini yana bir bor aks ettirdi. Turizm sohasida hamkorlikni kengaytirish va qo‘shma sayyohlik loyihalarini amalga oshirish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Uchrashuv yakunida tomonlar erishilgan kelishuvlarni va kelgusi vazifalarni o‘z ichiga olgan yakuniy bayonnomani imzoladilar. O‘zbekiston tomoni ushbu hujjatning amalga oshirilishi ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarni yanada chuqurlashtirishiga ishonch bildirdi. O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Bobur Usmanovning ta’kidlashicha, O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasida murakkab masalalar mavjud emas, aksincha, hamkorlik uchun keng imkoniyatlar mavjud. Ayniqsa, savdo, xavfsizlik va strategik sheriklik sohalarida o‘zaro aloqalar mustahkamlanib bormoqda.

Tashqi ishlar vazirlari kengashining navbatdagi yig‘ilishi 2025-yil avgust oyida Qozog‘istonda, Buraboy shahrida bo‘lib o‘tadi. Ushbu uchrashuv doirasida sanoat va logistika sohalarida yangi kelishuvlar imzolanishi kutilmoqda. Xivadagi uchrashuv O‘zbekiston va Qozog‘istonning strategik sheriklikni chuqurlashtirishga tayyorligini yana bir bor tasdiqladi hamda mintaqaviy integratsiya va taraqqiyot uchun yangi imkoniyatlar ochdi.

Strategic Focus: Central Asia

Potyomkin qishlog‘i – tashqi ko‘rinishda chiroyli va farovon ko‘ringan, ammo aslida bo‘m-bo‘sh yoki muammolar bilan to‘la joy yoki holatni ifodalovchi ibora. Ushbu atama Rossiya imperiyasining davlat arbobi Grigoriy Potyomkin nomi bilan bog‘liq bo‘lib, rivoyatlarga ko‘ra, u 1787-yilda Yekaterina II ning Qrimga tashrif buyurishi chog‘ida unga hududning gullab-yashnayotganini ko‘rsatish maqsadida faqat tashqi tomondan chiroyli ko‘rinadigan, lekin ichida odam yashamaydigan qishloqlarni tashkil qilgan. Bugungi kunda bu ibora haqiqatni yashirish yoki tashqi effekt yaratish maqsadida qilingan soxta ko‘rgazmali loyihalarni tasvirlash uchun ishlatiladi.

Strategic Focus: Central Asia

Navro‘z – xalqimizning yuragidan jo‘sh urgan bayram

Navro‘z – bu faqat bayram emas, bu xalqimizning ruhiy holati, ezgulik va mehr-muruvvat bilan yashash tarzi! Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Navro‘z munosabati bilan aytgan so‘zlari har bir yurtdoshimiz qalbiga yetib bordi:

“Bizning kuchimiz – birlik va ahillikda, qudratimiz – Vatanga mehr va sadoqatda, yutug‘imiz – o‘zimizga bo‘lgan yuksak ishonchimizda!”

Qarang, mahallalarda sayillar, bobo-dehqonlar dalada bel bog‘lab, yoshlar ko‘ngillarda orzu, yuzlarda tabassum bilan bahorni qarshi olmoqda.

Bu xalq bayrami, bu el bayrami! Navro‘z – mehr-oqibat, saxovat, tabassum va niyatlar ayyomi! Qani endi, har kuni hayotimizda Navro‘zdek yorug‘lik, totuvlik va fayz bo‘lib tursa!

Navro‘zi olam barchamizga muborak bo‘lsin!

Videolavha uchun kuzatuvchi do’stlarimizga tashakkur!

Strategic Focus: Central Asia