Siyosiy tahlilchi Fikret Shabanov:

Jarayon boshlandi. “Gladio – 2” operatsiyasi e’lon qilindi.

Al-Qoida Xitoyni yangi dushman deb e’lon qildi.

Al-Qoida Xitoyni o‘zining ustuvor dushmanlari ro‘yxatiga kiritdi. Bu haqda War on the Rocks tahliliy nashri xabar berdi. Mualliflar ma’lumotiga ko‘ra, tashkilotning Arabiston yarimorolida faoliyat yurituvchi mintaqaviy qanoti yetakchisi Xitoyni ochiqchasiga “butparast” va “kofir” dushman deb atagan. Bu esa avvalgi yillarga nisbatan sezilarli keskinlashuv hisoblanadi, chunki ilgari Pekin faqat epizodik tarzda tilga olinardi.

Endilikda Xitoyning siyosati, ayniqsa Shinjon hududida musulmon uyg‘urlarga nisbatan olib borilayotgan choralar jihodchilar ritorikasining markaziy mavzularidan biriga aylanmoqda.

Ekspertlar bu ustuvorlik o‘zgarishini Pekinning Yaqin Sharq va Afrikadagi iqtisodiy hamda diplomatik ta’siri ortib borayotgani bilan bog‘lamoqda. Agar ilgari radikallar Xitoyni AQShga qarshi muvozanat omili sifatida ko‘rgan bo‘lsa, hozir tobora ko‘proq uni “imperialistik” davlat va “xiyonatkor” musulmon rejimlarini qo‘llab-quvvatlovchi kuch sifatida tasvirlamoqda.

Eng katta xavf Xitoyning xorijdagi aktivlariga tahdid solishi mumkin: “Bir kamar, bir yo‘l” tashabbusi doirasidagi infratuzilma loyihalari, elchixonalar va Al-Qoida hujralari faol hududlarda yashayotgan XXR fuqarolari, avvalo Afrika va Janubiy Osiyoda. Shu bilan birga, nashr ta’kidlashicha, Xitoy ichidagi radikal unsurlar bilan aloqa o‘rnatish urinishlari xavfsizlik xizmatlarining qat’iy nazorati sabab murakkab bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia

Xakimov Jaxongir tomonidan tayyorlangan “Demokratiya niqobi: Amerika gegemonligining parda ortidagi haqiqatlari” nomli maqola bilan tanishib chiqishingizni va izoh qoldirishingizni so’raymiz.

Strategic Focus: Central Asia

Xakimov Jaxongir, Bekzod Pardayev, Abror Axmedovlar tomonidan tayyorlangan “Buyuk shaxmat taxtasi: Turkiy dunyo piyodalikdan qutula oladimi?” nomli maqola bilan tanishib chiqishingizni va izoh qoldirishingizni so’raymiz.

Strategic Focus: Central Asia

AQShning Eron hududiga harbiy zarba berish haqidagi qarori allaqachon qabul qilingan.

Hujum dushanba yoki seshanba kuni amalga oshirilishi mumkin. Bu haqda Bild nashri sobiq Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) agenti Jon Kiriakuga tayanib xabar berdi. Kiriaku esa, o‘z navbatida, Oq uydagi manbasiga tayanganini aytgan.

Kiriakuning so‘zlariga ko‘ra, AQSh hukumati Eronga nisbatan harbiy operatsiya o‘tkazish masalasida ikki fraksiyaga bo‘lingan. Operatsiyani qo‘llab-quvvatlayotganlar orasida davlat kotibi Marko Rubio, Pentagon rahbari Pit Hegset hamda Shtab boshliqlari birlashgan qo‘mitasi bor.

Eronga zarba berilishiga esa vitse-prezident Jey Di Vens va razvedka rahbari Tulsi Gabbard qarshi chiqmoqda.

Strategic Focus: Atlantic

AQShning Fransiyadagi elchisi Charlz Kushner (Trampning qiziga uylangan Jared Kushnerning otasi) Fransiya Tashqi ishlar vaziri chaqiruvi bilan Fransiya TIViga kelmadi.

Vazir Jan-Noel Barro bunga javoban elchiga nisbatan sanksiyalar joriy etishni talab qildi. Fransiya hukumati a’zolariga AQSh elchisi bilan uchrashish taqiqlanadi.

Strategic Focus: Atlantic

Ekspertlar fikricha, Buyuk Britaniyada bo‘lib o‘tgan muzokaralarning asosiy mavzularidan biri Rossiya - Ukraina urushi va uning mintaqaviy xavfsizlikka uzoq muddatli ta’siri bo‘ldi. Tashqi tomondan tadbir protokol va ramziy marosimlar - Qirollik gvardiyasi ishtiroki, Britaniya davlat an’analari va institutsional barqarorligi namoyishi bilan kechdi. Biroq mazmun jihatidan uchrashuv ancha strategik xarakterga ega edi.

O‘zbekiston TIV rahbari Baxtiyor Saidov Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligining davlat vaziri lord Vernon Koker bilan uchrashuv o‘tkazganini ma’lum qildi. Aynan mudofaa yo‘nalishidagi muloqot muzokaralarning markaziy elementlaridan biri bo‘lgani e’tiborga loyiq.

Katta ehtimol bilan, inglizlar to‘rt yil davom etgan urush yakunida Rossiya hal qiluvchi strategik ustunlikka erisha olmaganini qayd etgan. Moskva yangi xavfsizlik arxitekturasini majburan shakllantira olmadi va muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Londonning pozitsiyasi qat’iy - Kremlni tiyib turish uzoq muddatli strategiya bo‘lib qoladi.

Shu kontekstda sahna ortidagi muzokaralar davomida Britaniya tomoni mudofaa va harbiy-texnik sohada hamkorlikni (kadrlar tayyorlash, kiberxavfsizlik, razvedka almashinuvi, gibrid tahdidlarga qarshi kurash va zamonaviy texnologiyalar bo‘yicha aloqalarni kuchaytirish) diversifikatsiya qilishni taklif qilgan bo‘lishi ehtimoldan xoli emas.

Bu harbiy blok tuzish yoki keskin geosiyosiy burilish degani emas. Gap yagona tayanchga bog‘lanib qolmaslik haqida ketmoqda. London mintaqaga qo‘shimcha xavfsizlik variantlarini taklif etmoqda.

Axborot maydoni ham alohida muhokama qilingan bo‘lishi mumkin. Uzoq davom etayotgan urush sharoitida narrativlar strategik ahamiyat kasb etmoqda. G‘arb mintaqa davlatlaridan tashqi axborot bosimiga nisbatan barqarorroq pozitsiya va Moskva siyosatiga nisbatan muvozanatli, ammo mustaqil yondashuv kutmoqda.

Shunday qilib, Qirollikdagi uchrashuv oddiy diplomatik protokol yoki ramziy marosim bilangina cheklanib qolmadi. U Markaziy Osiyoni shakllanayotgan yangi xavfsizlik arxitekturasiga bosqichma-bosqich integratsiya qilish jarayonining muhim bo‘g‘ini sifatida namoyon bo‘ldi. Ukrainadagi urush endi vaqtinchalik inqiroz emas - u global siyosatning uzoq muddatli va tizimli omiliga aylangan. Xalqaro kuchlar muvozanati, xavfsizlik yondashuvlari va geosiyosiy ittifoqlar aynan shu fon’da qayta ko‘rib chiqilmoqda. Tabiiyki, bu jarayon Markaziy Osiyo davlatlarining kelajakdagi strategik tanlovlariga, tashqi siyosiy ustuvorliklariga va xavfsizlik modeliga bevosita ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi.

Strategic Focus: Central Asia

Jeneva: muzokaralar soyasidagi keskin ssenariy

Jenevada AQSH va Eron o‘rtasida vositachilar orqali o‘tayotgan navbatdagi muzokaralar tashqi tomondan diplomatik jarayon sifatida ko‘rinsa-da, amalda vaziyat ancha murakkab va keskin. Ummon vositachiligida o‘tayotgan uchinchi raund muloqotlar ishonch inqirozi, o‘zaro sanksiyalar va geosiyosiy bosim fonida kechmoqda.

Rasmiy bayonotlarda “deeskalatsiya” va “muloqotni davom ettirish” iboralari yangramoqda. Biroq real siyosiy sharoit shuni ko‘rsatadiki, tomonlar o‘rtasida fundamental ishonch yetishmaydi. AQSH ichki siyosiy muhitida Eron masalasi keskin polarizatsiyalashgan mavzu bo‘lib qolmoqda. Kongress, mintaqaviy ittifoqchilar (Isroil) va xavfsizlik doiralari Tehronga nisbatan qattiq pozitsiyani saqlab qolish tarafdori.

Shu sababli tinch kelishuv ehtimoli past baholanmoqda. Hatto ayrim tahlillarga ko‘ra, Vashington siyosiy va strategik risklarni hisobga olgan holda ham kuch ishlatish ssenariysini istisno qilmaydi. Ya’ni, bu qaror AQSHning o‘ziga iqtisodiy yoki geosiyosiy zarar keltirishi mumkin bo‘lsa-da, Eron yadroviy salohiyatining kengayishi Vashington uchun yanada katta tahdid sifatida ko‘rilmoqda.

Yaqin Sharqdagi ittifoqchilik majburiyatlari, Isroil omili va mintaqaviy kuchlar muvozanati masalasi ham AQSH qarorlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Natijada diplomatik jarayon davom etayotgan bo‘lsa-da, parallel ravishda harbiy bosim va ehtimoliy zarba ssenariysi kun tartibidan tushgani yo‘q.

Agar muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlansa, bu nafaqat Yaqin Sharqda, balki Kaspiy va Markaziy Osiyo mintaqasida ham beqarorlik xavfini oshiradi. Transport yo‘laklari, energetik aloqalar va xavfsizlik muvozanati jiddiy sinovdan o‘tadi.

Jeneva bugun murosa maydoni sifatida ko‘rinmoqda. Ammo voqelik shuni ko‘rsatadiki, bu jarayon murosa sari emas, balki kuch sinashuvining yangi bosqichiga ham olib borishi mumkin. Diplomatiya davom etmoqda, lekin harbiy ssenariy ehtimoli hanuz yuqori bo‘lib qolmoqda.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

"Толибон" ҳарбийлари Покистонга қарши қасос ҳужумлари бошланганини эълон қилмоқда.

👉@suhrob_buranov👈