Eron ichki siyosatida so‘nggi kunlarda muhim jarayon kuzatilmoqda: deyarli barcha belgilar mamlakatda Ali Larijoniy va Muhammad Boqir Qolibof atrofida mustahkam siyosiy koalitsiya shakllanayotganini ko‘rsatmoqda.

Gap shundaki, bu ikki siyosatchi ilgari bir-biriga raqib bo‘lgan va xarakteri ham, manfaatlari ham ancha farq qiladi. Larijoniy asosan Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusining (IIQK) siyosiy qanoti bilan yaqin aloqalarga ega bo‘lsa, Qolibof korpusning harbiy va iqtisodiy tarmoqlari bilan chambarchas bog‘langan.

Biroq hozir ularni birlashtirayotgan asosiy omil - Eronning kelajakdagi siyosiy konfiguratsiyasi aynan ularning va IIQK ishtirokida shakllanishi zarurligi. Aks holda, ular uchun siyosiy maydonda omon qolish juda qiyin bo‘ladi.

Shu bilan birga, Masud Pezeshkiyon, oyatulloh Alirezo Arafiy va sud hokimiyati rahbari G‘ulom Husayn Mohseni-Ejeiy ishtirokidagi vaqtinchalik kengash ham kuch tuzilmalari bilan aloqador. Ammo bu aloqalar asosan Razvedka vazirligi orqali (xususan, Ejeiy va Pezeshkiyon orqali) amalga oshadi. Razvedka vazirligi esa, ma’lumki, harbiy amaliyotlar olib boruvchi tuzilma emas - unda bunday imkoniyat ham, funksiyalar ham mavjud emas.

Shu sababli real kuch hozircha Larijoniy - Qolibof tandemining qo‘lida deb baholanmoqda.

Bu fonda Pezeshkiyonning “Eron endi qo‘shni davlatlarga zarba bermaydi” degan bayonoti amaliy harbiy ma’noga ega emas. Agar bunday gapni Qolibof yoki Larijoniy aytganida, u ancha jiddiy signal sifatida qabul qilinardi.

Ammo siyosiy jihat ham bor. Ruhoniylar va IIQK rahbariyatining zarbalarga uchrashi fonida Pezeshkiyon qo‘shni davlatlarga shunday signal yubormoqda: agar u kuchayib hokimiyat tepasiga chiqsa, Eron yangi rahbariyati mintaqa uchun ishonchli hamkor bo‘lishi mumkin. Shu nuqtai nazardan, masalan, Abu-Dabiga qilingan bugungi hujum Pezeshkiyon pozitsiyasiga zarba emas, aksincha ayrim tashqi o‘yinchilar, ayniqsa arab davlatlari ko‘zida unga nisbatan simpatiyani oshiruvchi omilga ham aylanishi mumkin. Chunki u “zarba bermaymiz” degan va’dani, ehtimol, buni baribir to‘liq nazorat qila olmasligini bilgan holda aytgan.

Eng qiziq tomoni shundaki, hozir Eron ichida siyosiy hayot nihoyatda qizg‘in. Paradoks shundaki, bu jarayon deyarli barcha asosiy ishtirokchilar hayoti xavf ostida turgan bir paytda kechmoqda. Ularning ko‘pchiligi potentsial nishonga aylangan. Ammo ular buni juda yaxshi tushunadi va taqdir ularga bergan bu sinov hamda imkoniyatlardan chekinayotganlari yo‘q.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Tashqi ishlar vazirligi:

7-mart soat 07:00 holatiga koʻra, Oʻzbekistonga jami 17 152 nafar fuqaromiz Vatanga qaytarildi.

Jumladan:
Saudiya Arabistonidan – 14 502 nafar;
Birlashgan Arab Amirliklaridan – 2 356 nafar;
Erondan – 42 nafar;
Qatardan – 218 nafar;
Bahrayndan – 27 nafar;
Oʻmondan – 7 nafar.

Vatandoshlarimizni Oʻzbekistonga qaytarish boʻyicha chora-tadbirlar tizimli va bosqichma-bosqich asosda amalga oshirilmoqda.

Ayni paytda qaytarish ishlari asosan fuqarolik aviatsiyasi uchun havo hududi ochiq boʻlib turgan mamlakatlar orqali amalga oshirilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Oʻzbekistonning Koʻrfaz arab davlatlaridagi diplomatik vakolatxonalari murojaati

Yaqin Sharq mintaqasida yuzaga kelgan vaziyat munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ushbu hududdagi diplomatik vakolatxonalari tomonidan holat doimiy ravishda kuzatib borilmoqda.

Ushbu mamlakatlarda boʻlib turgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolaridan vaziyatga nisbatan vazmin va xotirjam munosabatda boʻlish, asossiz xavotir va ortiqcha vahimaga berilmasliklarini soʻraymiz.

Hozirgi vaqtda qabul qiluvchi davlatlar tomonidan vaziyatni barqarorlashtirish hamda jamoat xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan tegishli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasining diplomatik vakolatxonalari tomonidan yurtdoshlarimizga har tomonlama konsullik koʻmak koʻrsatish masalalari doimiy nazoratga olingan.

Diplomatik vakolatxonalarimiz va tegishli konsullik xizmatlari 24/7 rejimida faoliyat yuritmoqda. Fuqarolarimizdan kelib tushayotgan murojaatlarni qabul qilish va tezkor koʻrib chiqish maqsadida maxsus @tiv_yordam_bot ishga tushirilgan boʻlib, barcha murojaatlar boʻyicha qisqa muddatlarda javob qaytarilmoqda.

Vaziyatdan kelib chiqqan holda yurtdoshlarimizni Vatanga qaytarish masalasi ham doimiy eʼtibor markazida turibdi. Diplomatik vakolatxonalarimiz tomonidan aviakompaniyalar va mahalliy vakolatli idoralar bilan hamkorlikda fuqarolarimizning xavfsiz tarzda Oʻzbekistonga qaytishini taʼminlash yuzasidan tegishli chora-tadbirlar koʻrilmoqda.

Oʻz navbatida, fuqarolarimizdan qabul qiluvchi davlatlarning amaldagi qonunchiligi va ichki tartib-qoidalariga qatʼiy rioya qilishlarini soʻraymiz.

Shuningdek, fuqarolarimizdan vaziyatga oid maʼlumotlarni faqat rasmiy manbalar orqali olish, turli tasdiqlanmagan xabar va mish-mishlarga ishonmasliklarini soʻraymiz.

@tivmatbuot

Aziz ayollar, mehribon opa-singillar, qadrli onalar va buvijonlar!

Sizlarni 8-mart Xalqaro xotin-qizlar kuni bilan chin qalbimizdan tabriklaymiz!

Hayotingiz doimo quvonch, mehr va baxtga to‘la bo‘lsin. Har bir kuningiz bahordek nurli, qalbingiz esa muhabbat va iliqlikka to‘lib tursin. Siz oilaning tayanchi, jamiyatning nafisligi va hayotimizning eng go‘zal ilhom manbaisiz.

Barchangizga mustahkam sog‘liq, cheksiz baxt, tinchlik-xotirjamlik va barcha ezgu niyatlaringiz ro‘yobga chiqishini tilaymiz!

Bayramingiz muborak bo‘lsin!

Strategic Focus: Central Asia

BAA ma’lumotlariga ko‘ra, Eron tomonidan eng ko‘p zarba aynan BAAga berilgan bo‘lib, u barcha hujumlarning 42,8 foizini tashkil etadi (1276 dan ortiq hujum). Bu ko‘rsatkich Isroilga qilingan hujumlar ulushidan (20,1% yoki taxminan 600 ta) ikki baravardan ham ko‘proq.

Keyingi o‘rinda Quvayt turibdi - 16,8% (taxminan 500 ta hujum). Shuningdek, Bahrayn (6,6%) va Saudiya Arabistoni (5,4%) ulushi esa nisbatan kam bo‘lib, umumiy hisobda qayd etilgan 2981 ga yaqin hujum ichida eng kichik ulushni tashkil etadi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

So‘nggi voqealar fonida bir jiddiy muammo yuzaga chiqib qoldi: axborot ko‘p, lekin sifatli tahlil juda kam. Ijtimoiy tarmoqlar shov-shuv, tezkor xabar va hissiy reaksiyalar bilan to‘lib ketgan. Ammo voqealarning asl sabablarini, geosiyosiy mantiqini tushuntirib beradigan materiallar unchalik ko‘p emas.

Shunday paytda tabiiy savol tug‘iladi: kimni o‘qish kerak?

Xalqaro siyosat va geosiyosiy jarayonlar haqida gap ketganda, quyidagi ekspert va jurnalistlarni o‘qishni tavsiya qilamiz:

Hamid Sodiq

G‘ayratxo‘ja Saydaliev

Suhrob Bo‘ronov

Otabek Akromov

Islomxon Gafarov

Kamoliddin Rabbimov

Jahongir Olimov

Ular voqealarni shov-shuvsiz, faktlar va tahlil asosida tushuntirishga harakat qiladi.

Bugungi axborot oqimida to‘g‘ri manbalarni tanlash juda muhim. Chunki ba’zan voqealarni tushunish uchun yangilikdan ko‘ra tahlil muhimroq bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia

“Sayks–Piko 2026” boshlanyaptimi? Yaqin Sharqdagi katta o‘yin

Jaxongir Xakimov

Eronning Yaqin Sharqdagi ayrim arab davlatlariga qarshi harbiy zarbalari oddiy taktik harakat emas, balki mintaqadagi kuch muvozanatini qayta shakllantirishga qaratilgan strategik signal sifatida ham talqin qilishimiz mumkin. Bu harakat orqali Tehron nafaqat harbiy, balki iqtisodiy va siyosiy maydonda ham bosim mexanizmini ishga tushirdi.

Yillar davomida Fors ko‘rfazi davlatlari - xususan BAA va boshqa arab monarxiyalari - global kapital uchun “xavfsiz hudud” sifatida ko‘rilib kelgan. Siyosiy barqarorlik, yuqori darajadagi xavfsizlik va biznes uchun qulay muhit bu davlatlarni xalqaro investorlar, yirik kompaniyalar hamda milliarderlarga jozibador qilib kelgan edi.

Ammo Eron tomonidan amalga oshirilgan zarbalar ushbu xavfsizlik imijining qanchalik nisbiy ekanini ko‘rsatdi. Geosiyosiy keskinlik kuchaygan sari kapital odatda xavfsizroq mintaqalarga oqib o‘tadi. Agar mintaqada harbiy tahdid doimiy tus olsa, bu Fors ko‘rfazi davlatlari iqtisodiyotiga sezilarli bosim keltirishi mumkin.

Shu nuqtai nazardan qaralganda, Eronning harakati arab monarxiyalariga berilgan geosiyosiy signal sifatida ham ko‘riladi. Ya’ni AQSh bilan harbiy hamkorlik chuqurlashgan sari mintaqa tobora katta xavfsizlik risklariga duch kelishi mumkin. Bu esa Tehron tomonidan mintaqaviy siyosiy muvozanatni o‘z foydasiga o‘zgartirishga qaratilgan bosim strategiyasining bir qismi bo‘lishi ehtimoldan xoli emas.

Biroq bu jarayonda AQSh ham ma’lum darajada strategik va iqtisodiy foyda ko‘rishi mumkin. Harbiy xavf kuchaygan sari arab davlatlari o‘z xavfsizligini mustahkamlash uchun katta miqdorda qurol-yarog‘ va harbiy texnologiyalar sotib olishga majbur bo‘ladi. Bu esa AQShning harbiy-sanoat majmuasi uchun milliardlab dollarlik yangi shartnomalar degani. Shu sababli ham arab davlatlariga qilingan hujumlarga ittifoqchi boʻlgan AQSh shunchaki ularni “ignore” qildi.

Shunga qaramay, davom etayotgan qarama-qarshilik barcha tomonlar uchun sezilarli zarar keltirmoqda. Eron iqtisodiy sanksiyalar va harbiy bosim ostida qolmoqda. Isroil va AQSh esa mintaqada kengayib borayotgan beqarorlik sabab siyosiy va moliyaviy xarajatlarni oshirmoqda. Arab davlatlari esa xavfsizlik risklari ortishi tufayli investitsion muhitni saqlab qolish masalasiga duch kelmoqda.

Agar AQSh va Isroil Erondagi siyosiy tizimni o‘zgartirish yoki Tehronni strategik yo‘nalishini keskin o‘zgartirishga majbur qilishga erisha olmasa, bu ularning uzoq muddatli strategik maqsadlari uchun muvaffaqiyatsizlik sifatida baholanishi mumkin.

Shu bilan birga, Eron ham yuzaga kelgan vaziyatdan tegishli xulosa chiqarishi kerak. Xususan, havo mudofaa tizimini modernizatsiya qilish, iqtisodiy barqarorlikni tiklash hamda ichki siyosiy va iqtisodiy resurslarni mustahkamlash Tehron uchun muhim vazifalardan biri bo‘lib qoladi.

Bundan tashqari, AQSh qo‘lida mintaqadagi muhim geosiyosiy instrumentlardan biri - kurd omili mavjud. Agar yaqin kelajakda Eron ustidan bosimni kuchaytirish strategiyasi tanlansa, quruqlikdan kurdlar orqali hamda ayrim arab davlatlari ishtirokidagi koalitsiya orqali bosim o‘tkazish ssenariylari ham muhokama qilinishi mumkin.

Bunday ssenariy esa Yaqin Sharq uchun yanada chuqurroq beqarorlik va ehtimoliy hududiy qayta taqsimlanish jarayonlarini boshlab berishi mumkin. Natijada ayrim tahlilchilar yana bir bor tarixdagi “Sayks - Piko kelishuvi”ga o‘xshash yangi geosiyosiy jarayon — shartli ravishda “Sayks - Piko 2026” deb ataladigan ehtimoliy mintaqaviy qayta chizish ssenariylarini variant oʻrnida koʻrilishi mumkin.

Yaqin Sharq tarixiga nazar tashlansa, mintaqadagi har bir katta urush faqat harbiy natijalar bilan cheklanmaydi. U ko‘pincha yangi siyosiy muvozanat, yangi ittifoqlar va ba’zan hatto yangi chegaralar paydo bo‘lishiga ham olib keladi. Hozirgi jarayonlar ham aynan shunday strategik burilish davrining boshlanishi bo‘lishi ehtimolini inkor etib bo‘lmaydi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Eronning yangi davri: Mojtaba Xomanaiy hokimiyati

Jaxongir Xakimov

Oyatulloh Ali Xomanaiyning vafotidan so‘ng, uning o‘g‘li Mojtaba Xomanaiyning Oliy rahbar etib saylanishi nafaqat mamlakat ichidagi siyosiy muvozanatni, balki butun Yaqin Sharqdagi kuchlar nisbatini o‘zgartirishi kutilmoqda.

1. "Soyadagi hokimiyat"ning rasmiylashuvi va IRGC ustuvorligi

Mojtaba Xomanaiy uzoq yillar davomida rasmiy lavozimga ega bo‘lmasa-da, Eronning xavfsizlik apparati va Islom inqilobi muhofizlari korpusi (IRGC) ustidan amaliy nazoratni amalga oshirib kelgan. Uning taxtga kelishi:

Harbiylashgan rejim: Eron boshqaruvida ruhoniylar qatlamidan ko‘ra, harbiylarning (IRGC) ta’siri mutlaqlashishini anglatadi. Ekspertlar buni "din niqobi ostidagi harbiy diktatura" sari qadam deb baholamoqda.

Ichki barqarorlik: IRGCning yangi rahbarga sadoqat qasamyodi hokimiyat almashinuvi davridagi ichki nizolar xavfini kamaytirsa-da, xalq orasida "sulolaviy vorislik"ka nisbatan norozilik kuchayishi mumkin.

2. Tashqi siyosat: "Qarshilik o‘qi" va maksimal qat’iyat

G‘arb tahlilchilari, xususan, sobiq CIA rahbari Devid Petreus ta’kidlaganidek, Mojtaba Xomanaiy otasining siyosatini davom ettirishi ehtimoli yuqori:

Muzokaralarning to‘xtashi: Yadroviy dastur va raketa tizimlari bo‘yicha AQSh bilan yaqin orada murosa bo‘lishi kutilmaydi. Aksincha, yangi rahbar o‘z legitimligini isbotlash uchun yanada qat’iy pozitsiyani egallashi mumkin.

Mintaqaviy eskalatsiya: Eronning Isroil va AQSh bilan munosabatlari keskinlashgan bir paytda, "Qarshilik o‘qi" (Hizbulloh, Xamas, Husiychilar) orqali yuritiladigan proksi-urushlar yanada faollashishi mumkin.

"Merosxo‘rlik" paradoksi

Yangi rahbar duch keladigan eng murakkab muammolardan biri — 1979-yilgi inqilob qadriyatlari bilan amaldagi vorislik o‘rtasidagi ziddiyatdir:

G‘oyaviy paradoks: Inqilob asosan monarxiya va sulolaviy boshqaruvga qarshi qaratilgan edi. Mojtabaning saylanishi "sulolaviy vorislik" sifatida qabul qilinishi diniy elita orasida ehtimoliy norozilikka, jamiyatda esa tizimning o‘z fundamental prinsiplaridan voz kechgani haqidagi tasavvurga sabab bo‘lishi mumkin.

Iqtisodiy bosim: Sanksiyalar va izolyatsiya sharoitida harbiy xarajatlarning o‘sishi ijtimoiy portlash xavfini doimiy kun tartibida ushlab turadi.

Eron "Berlin devorining qulashi"ga qiyoslanadigan tarixiy bosqichda turibdi. Biroq, bu o‘zgarish demokratlashishni emas, balki rejimning yanada yopiqlashishi va harbiylashishini anglatadi. Mojtaba Xomanaiy davri Eron uchun "maksimal barqarorlikka intilish", global siyosat uchun esa "prognoz qilib bo‘lmas noaniqlik" bosqichi bo‘ladi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Eronda yangi oliy rahbar masalasi muhokama qilinar ekan, yana bir jihat e’tiborni tortmoqda - rasmiy Tehron va hukumatga yaqin OAVlar bu qarorni jamiyatga qanday tushuntirmoqda.

Kuzatuvlarga qaraganda, M.Xomanaiyning siyosiy legitimatsiyasi bir necha asosiy narrativ orqali shakllantirilmoqda.

Birinchidan, rasmiy propagandada ramziy davomiylik g‘oyasiga urg‘u berilmoqda. U tashqi ko‘rinishi va nutq uslubi jihatidan otasiga o‘xshashi ta’kidlanmoqda. Motam kayfiyati hukmron bo‘lgan jamiyatda bu omil psixologik barqarorlikni saqlash vositasi sifatida taqdim etilmoqda.

Ikkinchidan, uning tajribasi alohida qayd etilmoqda. Oyatulloh Mojtaba uzoq yillar davomida otasining yonida bo‘lib, davlat boshqaruvi va strategik qarorlar jarayonida bevosita ishtirok etgani ta’kidlanmoqda. Bu orqali uning hokimiyatga “tasodifan emas, tizim ichida shakllangan figura sifatida” kelayotgani ko‘rsatilmoqda.

Uchinchidan, rasmiy ritorikada shaxsiy fojea ham siyosiy omilga aylantirilmoqda. So‘nggi hujumlar oqibatida otasi, onasi va rafiqasini yo‘qotgani uning raqiblarga nisbatan yanada qat’iy siyosat yuritishiga sabab bo‘lishi mumkinligi urg‘ulanmoqda.

To‘rtinchidan, Eron ichki axborot makonida tez-tez takrorlanayotgan yana bir tezis bor: u taqdirini mamlakat bilan bog‘lagan lider sifatida ko‘rsatilmoqda. Ya’ni og‘ir vaziyatda mamlakatni tark etmaydigan, oxirigacha kurashadigan rahbar obrazini shakllantirishga urinish kuzatilmoqda.

Umuman olganda, bu narrativlar orqali Tehron yangi rahbar atrofida siyosiy va psixologik konsolidatsiya yaratishga harakat qilmoqda. Bunday kommunikatsiya strategiyasi ayniqsa urush, tashqi bosim va ichki beqarorlik xavfi kuchaygan davrda hokimiyat uchun muhim instrument hisoblanadi.

Strategic Focus: Central Asia

🛢️ Yaqin Sharqdagi mojaro fonida neft narxining oxirgi 40 yil ichidagi eng katta kunlik o’sishi qayd etildi va narx 120 dollarga yaqinlashdi.

Brent va WTI markali neft bir kunda 25 foizga qimmatlashdi. Donald Tramp esa buni “AQSh va butun dunyo xavfsizligi hamda tinchligi uchun to‘lanadigan juda kichik narx” deb atadi.


👉 @jahongirolimov_rasmiy 👈

🇮🇷 Urush sharoitida Eron siyosati yanada qat’iy va keskin bosqichga o’tishi mumkinligi taxmin qilinmoqda

Yangi saylangan Mojtaba Xomanaiy uzoq yillardan beri Eron siyosiy tizimidagi eng yopiq, ammo ta’sirli figurallardan biri sifatida tilga olinadi. U ko‘pincha ommaviy siyosiy maydonda ko‘rinmagan, biroq tizim ichidagi muhim qarorlar shakllanishida sezilarli rol o‘ynagan shaxs sifatida baholanadi. Ammo tahlilchilarning fikricha, uning ehtimoliy tayinlovi atrofida bir nechta muhim savollar ham mavjud.

1️⃣ Birinchidan, ko‘plab kuzatuvchilar Mojtaba Xomanaiyning bunday darajadagi lavozim uchun zarur bo‘lgan to‘liq siyosiy-diniy legitimatsiyaga ega emasligi haqida gapirib kelgan. Tizim ichidagi norasmiy ta’sir - bir masala, ammo butun davlatni boshqarish - mutlaqo boshqa darajadagi mas’uliyat va siyosiy vaznni talab qiladi.

2️⃣ Ikkinchidan, so‘nggi yillarda Eronda Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusining siyosiy qarorlar qabul qilishdagi roli sezilarli darajada oshib bormoqda. Shu nuqtai nazardan qaralganda, Mojtaba Xomanai figurasi tizim ichidagi turli siyosiy guruhlar uchun konsensus varianti sifatida ko‘rilgan bo‘lishi mumkin.

Shu bois bugungi kunda asosiy masala faqat yangi rahbar shaxsiyati emas. Asosiy savol - Eron siyosiy kursini kim belgilaydi: siyosiy elitami yoki kuch tuzilmalari?

Hozirgi geosiyosiy keskinlik va urush sharoitida Eron siyosati ehtimol yanada qat’iy, markazlashgan va keskinroq bosqichga o‘tishi mumkin. Bu esa nafaqat mamlakat ichki siyosatiga, balki butun mintaqadagi kuchlar muvozanatiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin.


👉 @jahongirolimov_rasmiy 👈

O‘zbekistonning yosh va kuchli ekspertlaridan biri - Islomxon Gafarovning Telegram kanaliga qo‘shilishni tavsiya qilamiz.

Ayni paytda do‘stimiz xizmat safari bilan Hindistonda bo‘lib turibdi va u yerdan turib global siyosat va iqtisodiy jarayonlarga oid qiziqarli tahlillar va eksklyuziv kuzatuvlarni o‘z kanalida ulashib bormoqda.

Agar sizni xalqaro siyosat, mintaqaviy jarayonlar haqidagi tahlillar qiziqtirsa, unda bu kanal aynan siz uchun!

🇹🇷🇮🇱 Erdo‘g‘an urushda Isroil katta o‘yin o‘ynayotganini tasdiqladi

“Hech kim noto‘g‘ri hisob-kitob qilmasligi kerak; hech kim birodarni birodarga qarshi qayrashni maqsad qilgan sionistik qirg‘in tarmog‘ining tuzog‘iga tushmasligi kerak.

Iroq Kurdistoni mintaqasidagi birodarlarimizning bayonotlarini olqishlaymiz va ular bu o‘yinga tushmasliklariga chin dildan ishonamiz”, dedi Turkiya Prezidenti.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Erdo‘g‘anning bunday xavfsirashi ma’lum darajada o‘rinli. Turkiyada kurdlar diasporasi juda katta. 2015–2016-yillardagi kurdlar bilan bog‘liq qurolli to‘qnashuvlar qaytalanishi va siyosiy hokimiyatining zaiflashib qolishidan xavotir mavjud. O‘sha davrda kurd guruhlari tomonidan keng ko‘lamli isyon va qurolli qarshilik harakatlari yuzaga kelgan edi.

Shu bilan birga, AQSh qo‘lida hali ham muhim “oltin karta” - kurdlar omili mavjud.

Agar bu karta ochilsa, Yaqin Sharqdagi geosiyosiy qarama-qarshiliklarga Turkiyaning ham bevosita tortilishi ehtimoli yuqori bo‘lishi mumkin.

Ma’lumot o‘rnida: Kurdlar Yaqin Sharqdagi davlatsiz eng yirik millatlardan biri hisoblanadi.

- Turkiyada: 15–20 mln
- Eronda: 8–10 mln
- Iroqda: 6–7 mln
- Suriyada: 2–3 mln

Shu tariqa, dunyo bo‘yicha jami 30–40 million atrofida kurd xalqi mavjud.

Avvalroq Iroq Kurdistoni hukumati ham AQSh har qanday vaqtda siyosiy manfaatlari o‘zgarsa, ularga nisbatan pozitsiyasini o‘zgartirishi mumkinligini hisobga olib, Eronga qarshi urushda qatnashishdan bosh tortgan edi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

“Яқин Шарқдаги “чексиз уруш” ҳеч кимга керакмас”

Исроил расмийлари Эронга қарши урушнинг узоқ давом этишидан хавотирда – WP

2026 йилнинг 10 мартига келиб, АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши бошлаган кенг кўламли ҳарбий операцияси ўн биринчи кунига қадам қўйди. Бироқ дастлабки “тезкор ғалаба” ваъдалари ўрнини глобал энергия бозорларидаги беқарорлик ва узоқ давом этувчи можаро қўрқуви эгалламоқда. Нефт нархи аллақачон 100 долларлик довондан ошиб ўтди, бу эса жаҳон иқтисодиёти учун жиддий сигналдир.

The Washington Post нашрининг хабар беришича, Исроил юқори мартабали расмийлари орасида урушнинг “очиқ ва чекланмаган” тус олаётгани борасидаги хавотирлар кучаймоқда. Исроил сиёсий элитаси вазият минтақавий иқтисодиётни жарликка етаклашидан чўчиб, можарони тўхтатишнинг дипломатик ёки ҳарбий “чиқиш йўлларини” излашга чақирмоқда. Бундай хавотирларга асосли сабаблар бор: Эрон тузуми кутилганидек заифлашгани йўқ. Аксинча, олий раҳбар Али Хоманаийнинг ўлими ва унинг ўрнини Можтабо Хоманаий эгаллаганидан сўнг, Теҳрон ичида ташқи тажовузга қарши кучли бирлашув кузатилмоқда.

Ҳарбий харажатларнинг кўлами эса ҳайратланарли: Пентагон маълумотларига кўра, амалиётнинг дастлабки икки кунидаёқ 5,6 миллиард долларлик ўқ-дори сарфланган. Трамп маъмурияти ваъда қилган “тезкор натижа” ўрнига, эндиликда уруш ҳафталаб, балки ойлаб давом этиши мумкинлиги айтилмоқда. Бу эса нафақат иқтисодий юк, балки жамиятда урушдан чарчоқ ва ички сиёсий беқарорликни келтириб чиқариши тайин.

Феврал ойи охирида Эроннинг ядровий объектлари ва ракета базаларига берилган зарбалар билан бошланган бу можаро аллақачон чегаралардан тошиб чиқди. Ироқ, БАА, Баҳрайн, Кувайт, Саудия ва Қатардаги АҚШ базаларига йўлланаётган дрон ҳужумлари вазиятни янада чигаллаштирмоқда. Исроил ичида Нетаньяху ҳукуматига нисбатан босим ортиб бораётган бир пайтда, баъзи расмийлар ҳатто “тузумни ағдариш бизнинг манфаатларимизга зид бўлиши мумкин” деган хулосага келишмоқда. Ҳозирда дунё ҳамжамияти икки йўлдан бирини кутмоқда: ё Трамп маъмурияти Теҳроннинг янги раҳбарияти билан музокаралар столига ўтиради, ёки вазият бошқариб бўлмас эскалация даражасига кўтарилади.

@gayratkhodjasaydaliev