🇺🇿🇦🇿Tarjimasiz muloqot

Ba'zan diplomatiyadagi eng qiziqarli suhbatlar rasmiy stol tashqarisida bo'lib o‘tadi.

Ozarbayjon Prezidenti yordamchisi Hikmat Hojiyev, Ozarbayjon tashqi ishlar vaziri Jayhun Bayramov va Iqtisodiyot vaziri Mikayil Jabborov O'zbekiston tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov bilan suhbatlashmoqda va unda qiziqarli tafsilot eshitiladi: "Biz o'zbek hamkasblarimiz bilan bir-birimizni osongina tushunamiz va yozilganlarni o'qish ham oson".

"Tilda, dilda va ishda birlik" deb shunday muloqotlarni aytsak aslo mubolag‘a bo‘lmaydi.

👉@suhrob_buranov👈

O‘zbekiston va Ozarbayjon Prezidentlari Oliy davlatlararo kengash yig‘ilishini o‘tkazdilar.
—
Президенты Узбекистана и Азербайджана провели заседание Высшего межгосударственного совета.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

❗️Tarixiy hujjat: Oʻzbekiston va Ozarbayjon Prezidentlari mamlakatlarimiz o‘rtasida Abadiy doʻstlik toʻgʻrisidagi shartnomani imzoladilar

Oliy darajadagi muzokaralar yakunida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev Abadiy doʻstlik toʻgʻrisidagi shartnoma hamda Oliy davlatlararo kengash uchinchi yigʻilishining qarorini imzoladilar.

👉 @jahongirolimov_rasmiy 👈

Foreign Affairs: Rossiya nega o‘zini Yevropadan alohida sivilizatsiya deb biladi?

Foreign Affairsda Kembrij universiteti professori Ayse Zarakol Rossiyani alohida “Yevrosiyo sivilizatsiyasi” sifatida ko‘rish g‘oyasini tahlil qiladi. Putin ham Ukraina urushini faqat hududiy mojaro emas, balki Rossiya va G‘arb o‘rtasidagi sivilizatsion kurash sifatida ko‘rsatmoqda. Uning talqinida G‘arb o‘z liberal qadriyatlarini boshqalarga singdirishga urinmoqda, Rossiya esa har bir sivilizatsiyaning o‘z yo‘lidan borish huquqini himoya qilmoqda.

Bu qarash Putin davrida paydo bo‘lmagan. XIX asrdayoq ayrim rus ziyolilari Rossiya Yevropaga taqlid qilmasligi, balki Yevropa va Osiyo oralig‘idagi alohida sivilizatsiya ekanini ilgari surgan. Keyinchalik bu g‘oya “Yevrosiyochilik” nomini olgan. Buning tarixiy asoslari ham bor. Rossiya, Usmonlilar, Safaviylar va Xitoydagi Sin imperiyasida kuchli markaziy hokimiyat, harbiy byurokratiya, ulkan hududlarni boshqarish va ko‘p millatli imperiya kabi umumiy xususiyatlar bo‘lgan. Masalan, Moskva ayrim mahalliy hukmdorlar bilan tuzilgan ittifoqlarni keyinchalik ularning Rossiyaga bo‘ysunishi sifatida talqin qilgan.

Ammo Zarakolning asosiy e’tirozi shuki, Rossiyaning bugungi siyosatini faqat Osiyo yoki dasht imperiyalari merosi bilan tushuntirish xato. Rossiya Yevropadan ham kuchli ta’sirlangan. Pyotr I davridan boshlab mamlakat armiyasi, davlat boshqaruvi, madaniyati va turmush tarzini Yevropalashtirishga urinishlar bo‘lgan. Shu bilan birga, Yevropaning o‘zi ham uzoq vaqt Rossiyani “G‘arb”dan tashqaridagi davlat sifatida ko‘rgan.

Muallif “Yevropa - qonun va taraqqiyot, Osiyo - urush va despotizm” degan qarashni ham rad etadi. Yevrosiyoda Temuriylar davrida ilm-fan, astronomiya, adabiyot va me’morchilik yuksalgan. Yevropa davlatlari esa o‘z mustamlakachilik tarixida katta zo‘ravonliklarni amalga oshirgan. Demak, imperializmni faqat Sharq yoki Yevrosiyoga xos hodisa deb bo‘lmaydi.

Maqolaning eng qiziq qismi Rossiyaning bugungi tuzilishiga tegishli. Zarakol Rossiyani “zamonaviy milliy davlat shakliga kirgan imperiya” sifatida tasvirlaydi. Uning ulkan hududi, ko‘p millatli tarkibi va hududlarning katta qismini tarixiy ekspansiya orqali egallagani Rossiyani oddiy Yevropa milliy davlatlaridan ajratib turadi. Bunga Sovet Ittifoqining superdavlat sifatidagi merosi ham qo‘shiladi.

Shu sabab muallif kutilmagan taqqoslash qiladi: Rossiyaga tarixiy jihatdan eng o‘xshash davlat Turkiya yoki Eron emas, balki AQSH bo‘lishi mumkin. Ikkalasi ham ulkan kontinental hudud, katta resurslar, hududiy kengayish tarixi va buyuk davlat maqomiga asoslangan kuchli siyosiy o‘zlikka ega.

Maqolaning asosiy xulosasi shuki, tarix taqdir emas. Putinning Ukraina urushi, imperial ambitsiyalari va ichki siyosatini “Rossiya tarixan shunday” yoki “bu Yevrosiyo merosining muqarrar natijasi” deb tushuntirish noto‘g‘ri. Rossiya ham Yevropa, ham Osiyo, ham imperiya va Sovet superdavlati tajribasi ta’sirida shakllangan. Putinning bugungi siyosati esa tarixning muqarrar davomi emas, zamonaviy siyosiy tanlovdir.

Kanalga a'zo bo'lish

🇺🇿🇺🇦Президент Шавкат Мирзиёев Украина мустақиллигининг 35 йиллиги муносабати билан мамлакат Президенти Володимир Зеленскийга табрик йўллади

Володимир Зеленский табрик учун миннатдорлик билдириб, Украина Ўзбекистон билан ҳамкорликни янада кенгайтиришга содиқ эканини таъкидлади.

“Украина Ўзбекистон билан анъанавий дўстликни юксак қадрлайди ва икки томонлама ҳамкорлик, савдо ва иқтисодий алоқаларни кенгайтиришга содиқ қолади. Президент Мирзиёевга мустаҳкам соғлиқ ва муваффақиятлар, Ўзбекистон халқига эса тинч ва фаровон келажак тилайман”, — деб ёзди Украина етакчиси.

Strategic Focus: LIVE

Eron atrofidagi diplomatik faollik: Vashington bosimi va Tehronning strategiyasi
 
A.Ziyodov, mustaqil ekspert
 
25-avgust kuni Eron atrofidagi diplomatik faollik bir vaqtning o‘zida Ummon, Pokiston va Qatar kanallari orqali kuchaydi. Tashqi ko‘rinishda bu uch yo‘nalish turli tashabbuslar sifatida namoyon bo‘lsa-da, ularning markazida bitta masala – Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi kemalar harakatini tiklash va Vashington bilan Tehron o‘rtasida muzokaralarni qayta boshlash masalasi turibdi.
 
Eng muhimi, bu jarayonni oddiy vositachilik sifatida baholash noto‘g‘ri bo‘ladi. Aslida, AQSh Eronni iqtisodiy va harbiy bosim orqali yon berishga majburlashga urinayotgan bir paytda, ayni bosimning o‘zi Vashingtonni vositachilar izlashga majbur qilmoqda.
 
Hozircha eng amaliy natija berayotgan yo‘nalish – Ummon va Eron o‘rtasidagi muzokaralar. Ummon tashqi ishlar vazirining Tehronga tashrifi Hormuz bo‘g‘ozidagi kemalar harakati va uning xavfsizligi masalalariga qaratildi.
 
Bu yerda muhim jihat shundaki, Tehron mazkur muzokaralarni AQSh bilan bog‘liq jarayon sifatida emas, aynan bo‘g‘ozga tutash ikki davlat – Eron va Ummon o‘rtasidagi masala sifatida ko‘rsatmoqda. Eron uchun bu prinsipial ahamiyatga ega: Tehron Ho‘rmuzdagi tartibni tashqi kuchlar emas, mintaqa davlatlari belgilashi kerakligini ta’kidlamoqda.
 
Shu sababli, yaqin istiqbolda Ho‘rmuz orqali kemalar harakatini qisman tiklash bo‘yicha texnik kelishuv paydo bo‘lishi ehtimoli siyosiy kelishuvga qaraganda ancha yuqori.
 
Pokiston armiyasi rahbari Asim Munirning Tehronga tashrifi esa jarayonga boshqa o‘lcham qo‘shdi. Manbalar qayd etishicha, AQSh Prezidenti D.Tramp Munir bilan shaxsan bog‘lanib, Islomobodning Eronga ta’siridan foydalanib, Tehronni muzokara stoliga qaytarishni so‘ragan. Keyinchalik AQSh taklifi Pokiston kanali orqali Eronga yetkazilgani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Bu holatning o‘zi juda muhim signal.
 
Vashington Tehron bilan bevosita muzokarada kerakli natijaga erisha olmayotgani sababli, mintaqadagi vositachilar tarmog‘iga tobora ko‘proq tayanmoqda. Ya’ni, AQShning bosim siyosati saqlanib qolayotgan bo‘lsa-da, diplomatik aloqa uchun uchinchi tomonlarga ehtiyoj kuchaymoqda.
 
Eron esa bu vositachilikni to‘liq rad etmayapti. Aksincha, Pokiston tashabbusiga ijobiy munosabat bildirilmoqda. Biroq Tehron bir vaqtning o‘zida AQShning “bosim va qo‘rqitish” siyosatini o‘zgartirishini talab qilmoqda.
 
Demak, Eronning pozitsiyasi: muzokaraga qarshi emasmiz, ammo muzokara shartlarini Vashington bir tomonlama belgilamaydi.
 
Qatar ham AQSh va Eron o‘rtasidagi aloqa kanallarini faol ushlab turibdi. Doha vakillarining har ikki tomon bilan muntazam telefon muloqotlari olib borayotgani va Pokiston bilan birgalikda muzokaralarni qayta tiklash yo‘llarini izlayotgani qayd etilgan.
 
Ammo Qatar Ummon kabi faqat texnik masalaga yopishib qolmayapti. Doha uchun Ho‘rmuz muammosi mintaqaviy masala hisoblanadi va uning yechimi ham mintaqaviy bo‘lishi kerak.
 
Shu jihatdan uchta kanal o‘rtasida o‘ziga xos taqsimot shakllanmoqda: Ummon – texnik muzokara; Pokiston – siyosiy vositachilik; Qatar – kengroq mintaqaviy diplomatik kanal.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi
 
Mavjud vaziyatdagi eng katta muammo – tomonlarning Ho‘rmuz bo‘g‘ozining kelajakdagi rejimi haqidagi qarashlari keskin farq qilayotganidir.
 
AQSh kemalar harakatining avvalgi tartibini tiklashni talab qilmoqda. Tehron esa urushdan oldingi status-kvoga shartsiz qaytishni rad etmoqda.
 
Eron Ho‘rmuz bo‘g‘ozining kelajagini o‘zining va Ummonning ishtirokisiz hal qilishga qarshi. Shuningdek, Tehron bo‘g‘ozning to‘liq ochilishini AQSh harbiy-dengiz kuchlarining hududdan chiqishi, blokadaning olib tashlanishi, muzlatilgan aktivlarning qaytarilishi va boshqa talablar bilan bog‘lamoqda.
 
Shuning uchun bu yerda gap shunchaki “bo‘g‘oz ochiladimi yoki yopiq qoladimi?” degan savol haqida emas. Asosiy savol – Ho‘rmuzdagi yangi tartibni kim belgilaydi?
 
Vashington bunga xalqaro kemalar harakati va erkin navigatsiya nuqtai nazaridan qaramoqda. Tehron esa masalani suverenitet, mintaqaviy xavfsizlik va o‘zining strategik nazorati doirasida ko‘rmoqda.
 
AQShning yangi sanksiyalar paketi Eron bilan bog‘liq bir qator strategik sektorlar va shaxslar hamda tashkilotlarga qarshi qaratilgan. Shu bilan bir vaqtda Vashington Eronga muzokara orqali chiqish imkoniyatini ham taklif qilmoqda. Bu AQSh strategiyasidagi asosiy paradoksni ko‘rsatadi: bir qo‘lida sanksiyalar, ikkinchi qo‘lida muzokara taklifi.
 
Muammo shundaki, Tehron buni bosim ostidagi muzokara sifatida qabul qilmoqda. Natijada AQShning iqtisodiy bosimi Eronni avtomatik ravishda yon berishga majbur qilish o‘rniga, aksincha, Tehronning o‘zini mustaqilroq tutish va mintaqaviy hamkorlikni kuchaytirish istagini oshirmoqda.
 
Bundan tashqari, Xitoyning AQShning bir tomonlama sanksiyalariga qarshi chiqayotgani Eron uchun muhim tashqi tayanch saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi.
 
Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan omil – Eronda urush va tinchlik masalalarida qaror qabul qilish markazining fuqarolik diplomatiyasidan xavfsizlik va kuch tuzilmalariga tobora ko‘proq siljiyotgani haqidagi tahlillar.
 
Agar bu tendensiya davom etsa, Araqchi yoki boshqa diplomatik vakillarning kelishuvga tayyorligi yetarli bo‘lmasligi mumkin. Har qanday kelishuv Eronning xavfsizlik va harbiy blokining roziligisiz amalga oshishi qiyinlashadi.
 
Bu esa vositachilar uchun eng katta muammo: ular faqat Tashqi ishlar vazirligi bilan emas, balki Tehrondagi kuch markazlarining umumiy pozitsiyasi bilan hisoblashishi kerak.
 
Xulosa qilib aytganda, bugungi vaziyatdan ko‘rinadiki, yaqin haftalarda katta siyosiy kelishuvdan ko‘ra, kichik va bosqichma-bosqich texnik kelishuvlar ehtimoli yuqori. Eng real ssenariy – Ummon va Eron o‘rtasida Ho‘rmuz orqali kemalar harakatini qisman tiklash bo‘yicha kelishuv. Bu esa bo‘g‘ozning to‘liq ochilishi yoki AQSh va Eron o‘rtasidagi strategik qarama-qarshilik tugaganini anglatmaydi.
 
Shu bilan birga, Pokiston va Qatar orqali olib borilayotgan siyosiy muzokaralar davom etadi. Ammo ularning muvaffaqiyati AQShning o‘z talablarini qanchalik yumshatishiga va Tehrondagi kuch tuzilmalarining kelishuvga qanchalik tayyorligiga bog‘liq bo‘ladi.
 
Eng qiziq jihat esa shundaki, Vashingtonning bosim siyosati o‘z-o‘zidan diplomatiyani yo‘q qilgani yo‘q – aksincha, AQShni tobora ko‘proq vositachilar orqali gaplashishga majbur qilmoqda. Bir vaqtlar Vashington Tehronga shart qo‘yayotgan edi. Bugun esa o‘sha shartlarni Ummon, Pokiston va Qatar orqali yetkazish uchun diplomatik kanallar izlamoqda.
 
Shu ma’noda, Ho‘rmuz atrofidagi bugungi kurash faqat neft va kemalar harakati uchun emas. Bu – Yaqin Sharqdagi xavfsizlik arxitekturasini kim belgilashi, AQShning mintaqadagi bosim imkoniyatlari qanchalik saqlanib qolishi va Eronning mintaqaviy o‘yinchi sifatidagi mustaqil manevr maydoni qanchalik kengayishi uchun kurashdir.
 
Strategic Focus: Central Asia