Reddit-də “GPT-5 - bu dəhşətdir” başlıqlı mövzu təxminən 3000 səs topladı. İştirakçılar yenilənməni cavabların keyfiyyətinin aşağı düşməsi və Plus abunəçiləri üçün funksionallığın məhdudlaşdırılması - xüsusilə GPT-5 Thinking rejimi üçün həftədə 200 mesaj limiti və əvvəl ChatGPT-də mövcud olmuş digər modellərə çıxışın ləğvi - səbəbilə tənqid etdilər. İstifadəçilər qeyd etdilər ki, OpenAI-nin GPT-5-in inqilabi imkanları ilə bağlı bəyanatlarına baxmayaraq, model praktiki olaraq gözləntiləri doğrultmur, xüsusilə də Sam Altman-ın aqressiv marketinqi fonunda. Məlumata görə, anonsdan bir neçə saat əvvəl o, sosial şəbəkə X-də “Star Wars” filmindəki “Death Star”ın şəklini paylaşaraq möhtəşəm texnoloji sıçrayışa işarə etmişdi. Lakin Reddit-dəki müzakirənin bir çox iştirakçısı, o cümlədən u/headwaterscarto adlı istifadəçi, təqdimatla reallıq arasında uyğunsuzluğa diqqət çəkdi.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/istifadeciler-gpt-5-den-hec-de-memnun-deyiller

Şirkətin rəhbəri Sam Altman-ın sözlərinə görə, GPT-4o-nu xidmətin parametrlərindən seçmək yalnız ödənişli tarif abunəçiləri üçün mümkün olacaq. Altman bildirib: “Plus abunəçilərinə 4o-dan istifadəni davam etdirməyə icazə verəcəyik. Onun necə istifadə olunduğunu izləyəcəyik və köhnə modelləri nə qədər müddət təklif edəcəyimizə qərar verəcəyik”. ChatGPT istifadəçiləri bir neçə ay ərzində GPT-5-in təqdimatını gözləyirdilər. İstehsalçıya görə, yeni model mətn və proqram kodu yazmaqda daha yaxşı nəticə göstərməli idi. Lakin yeni flaqman süni intellekt modelinin işə salınmasından qısa müddət sonra bir çox istifadəçi köhnə versiyaya qayıtmaq istədi. GPT-5-in istifadəyə verilməsi ilə OpenAI ümumiyyətlə ChatGPT-dən model seçimi panelini çıxardı.
https://technote.az/proqram-teminati/openai-chatgpt-ye-gpt-4o-suni-intellekt-modelini-geri-qaytaracaq

Məlum olub ki, NASA və Google yaxın və uzaq kosmosda tibbi yardım göstərmək üçün süni intellekt əsaslı tibbi platforma üzərində birgə işləyirlər. Belə bir süni intellekt əsaslı həkim xüsusilə Marsın və Günəş sisteminin digər uzaq guşələrinin kolonizasiyasının başlanğıcı ilə daha da aktual olacaq. Əgər bu texnologiya Yer kürəsindən kənarda effektivliyini sübut edərsə, o, adi şəhər poliklinikalarında da tətbiq oluna bilər. Kosmonavtlar Yer orbitində olduqları müddətdə həkimlərlə ünsiyyət problemi yaranmır. Lakin Mars koloniyası ilə əlaqə zamanı rabitə 20 dəqiqəyə qədər gecikmə ilə müşayiət olunacaq ki, bu da konsultasiyaların keçirilməsini ciddi şəkildə çətinləşdirəcək. Marsın ilkin mənimsənilməsi mərhələsində bu gecikməyə dözmək mümkün olsa da, koloniyaların böyüməsi ilə problem getdikcə daha kəskinləşəcək.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/nasa-ve-google-birlikde-astronavtlar-ucun-suni-intellekt-esasli-tibbi-komekci-uzerinde-calisirlar

Yarışda həmçinin Anthropic, DeepSeek, Google və Moonshot AI şirkətlərinin digər süni intellekt modelləri də iştirak ediblər. Final qarşılaşması, OpenAI-nin həmtəsisçiləri Sam Altman və Elon Musk arasında son dərəcə gərgin münasibətlərin fonunda xüsusi məna kəsb edib. Musk, OpenAI-dən ayrıldıqdan sonra şirkəti almağa cəhd göstərmişdi. Turnirin finalında o3 modeli qüsursuz oyun nümayiş etdirərək Grok 4 üzərində bütün 4 partiyada qələbə qazanıb. Hər iki sistem əvvəlki mərhələlərdə rəqiblərini məğlub edərək finala yüksəlib. Şahmatdakı məğlubiyyətə cavab olaraq Musk bildirib ki, modelin oyun qabiliyyəti “əlavə effekt”dir və onun hazırlanmasında prioritet olmayıb. Kompüterlərin dünyanın ən güclü şahmat ustalarını məğlub etmə qabiliyyəti 1997-ci ildən məlumdur - həmin il IBM-in Deep Blue adlı superkompüteri Garry Kasparov-u məğlub etmişdi.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/openai-o3-modeli-sahmat-turnirinde-grok-u-meglub-edib

Məlumata görə, xidmətin tam dayandırılması 2025-ci ilin dekabrına planlaşdırılıb. İstifadəçilərə oxşar funksiyaların mövcud olduğu Microsoft 365 Copilot-a keçmək təklif olunacaq. Microsoft Lens - Android və iOS platformaları üçün nəzərdə tutulmuş pulsuz tətbiqdir. O, ilk dəfə 2014-cü ildə Office Lens adı ilə istifadəyə verilib və 2021-ci ildə Microsoft Lens olaraq yenidən adlandırılıb. Tətbiq sənədləri skan etməyə, əl yazısını tanımağa və rəqəmsallaşdırmağa, şəkilləri PDF, Word, Excel və PowerPoint formatlı fayllara çevirməyə, həmçinin materialları OneDrive və OneNote bulud xidmətlərində saxlamağa imkan verir.
https://technote.az/proqram-teminati/microsoft-en-meshur-mobil-tetbiqinin-desteyini-yaxin-zamanda-dayandiracaq

Astronomlar Marsın səthinin necə göründüyü barədə yaxşı təsəvvürə malikdirlər. Lakin onun dəqiq nədən ibarət olduğu hələ də böyük ölçüdə müəmmalı qalır. Alimlər Marsın səthində, onların fikrincə, tamamilə yeni bir mineral aşkar ediblər. Bu, qeyri-adi dəmir sulfat qatıdır. Mars səthini müşahidə edən orbital aparatlar vasitəsilə astronomlar qeyri-adi bir mineral - dəmir hidroksisulfatını aşkar ediblər. O, Qırmızı planetin ekvatoru boyunca uzanan geniş və dərin kanyonlar şəbəkəsi olan Mariner Vadiləri bölgəsində tapılıb. Alimlər hesab edirlər ki, bu bölgə uzaq keçmişdə maye su ilə örtülü olub. Yeni mineralın kəşfi Marsın su ilə bağlı keçmişinə, həmçinin planet səthinin necə formalaşdığına dair ipucları verir. Kükürd tez-tez digər kimyəvi elementlərlə birləşərək sulfat formasında minerallar əmələ gətirir. Bu minerallar suda asanlıqla həll olur.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/marsda-tamamile-yeni-mineral-kesf-edilib

Görəsən, bu, Qırmızı Planetdə qədim həyatın ilk etibarlı sübutudurmu? Təəssüf ki, bu yalnız təbiətin qəribə bir oyunudur - amma canlı deyil, ölü. Robotun kamerası vasitəsilə çəkilmiş şəkildə, zamanın və eroziyanın təsiri ilə mərcan formasını almış mineral süxur görünür. Bu, Yer okeanlarındakı kimi mikroorqanizmlər koloniyası deyil, təbii çökmə və aşınma proseslərinin nəticəsidir. Zaman təbiəti istedadlı bir heykəltəraş və memara çevirir və bunun çoxlu nümunələrini Yer üzündə tapmaq mümkündür. Ancaq burada da su olmadan keçinmək mümkün olmayıb. Onun tərkibində həll olunmuş mineral duzlar damarlar şəklində süxurun içinə çöküb, süxur isə zamanla daşa çevrilib. Temperatur dəyişmələri və küləyin təsiri ilə daş tədricən dağılıb, çöküntüləri üzə çıxarıb və ya qəribə formalar alaraq istəmədən bir sənət əsərinə çevrilib.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/marsda-mercana-benzer-obyekt-askar-edilib

Forması və quruluşuna görə obyektə “Kosmik üzüm” adı verilib. Yeni tədqiqat göstərib ki, qalaktikanın fırlanan diskində ən azı 15 kütləvi ulduz yaranma topası mövcuddur və bunlar kosmosda parlaq bənövşəyi üzüm salxımını xatırladan quruluş əmələ gətirirlər Alimlər hesab edirlər ki, bu qalaktika Böyük partlayışdan cəmi 930 milyon il sonra formalaşıb. Müşahidələr James Webb kosmik teleskopu və Atakama Böyük Millimetr/Submillimetr Antena Qrupu (ALMA) vasitəsilə, qravitasiya linzalaması üsulu ilə aparılıb. Bu üsulda obyektin önündə yerləşən RXCJ0600-2007 qalaktika toplusu daha uzaq strukturlar üçün “böyüdücü linza” rolunu oynayıb. "Bu obyekt, indiyə qədər aşkar edilmiş ən güclü qravitasiya linzalanmasına məruz qalan uzaq qalaktikalardan biri kimi tanınır" - deyə araşdırmanın rəhbəri Seiji Fujimoto bildirib.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/uzum-salximi-formasinda-olan-qedim-qalaktika-kesf-edilib

Respondentlərin tibbi rəyləri “xülasə etmək” üçün süni intellektdən istifadə etmələri üzrə 617 hal təhlil edildikdə məlum olub ki, əldə edilən nəticələr qadınlar və kişilər üçün fərqli olub. LSE-nin araşdırması göstərir ki, İngiltərədə sosial sahədə istifadə olunan Google Gemma qadınların tibbi problemlərini daha az əhəmiyyətli göstərir. Süni intellektin yaratdığı nəticələrdə “əlil”, “əmək qabiliyyəti olmayan”, “mürəkkəb” kimi ifadələr kişilərin təsvirində nəzərəçarpacaq dərəcədə daha çox işlədilib, oxşar hallar qadınlarda isə daha az ciddi şəkildə təqdim olunub və ya ümumiyyətlə qeyd edilməyib. Tibbi diaqnostikada görünən gender disbalansı tarixi tendensiyadır: qadınlarda simptomlar daha çox psixosomatik hallar kimi qiymətləndirilir və bu stereotiplər süni intellekt sistemlərinə də sirayət edib.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/suni-intellekt-qadinlarin-tibbi-problemlerini-daha-az-ehemiyyetli-qebul-edir

Bu məbləğ süni intellekt sahəsində çalışan startapın bazar dəyərindən (18 milyard dollar) demək olar ki, 2 dəfə çoxdur. Məlumata görə, Perplexity bu təklifini çərşənbə axşamı göndərib. Bu, ABŞ hökumətinin Google-u dünyanın ən məşhur brauzerini satmağa məcbur edəcəyi təqdirdə Chrome-u almağa hazır olduğunu bəyan etməsindən bir neçə ay sonrasına təsadüf edir. Bu ilin əvvəlində startap həmçinin TikTok-un ABŞ-dakı aktivlərini almağı da təklif etmişdi. Google isə hələlik Chrome-u satmağa hazır olduğunu açıqlamayıb - ən azı məhkəmə belə bir qərar verməyənə qədər. Perplexity nümayəndəsi Jesse Dwyer məlumatın düzgünlüyünü təsdiqləyib. Chrome-un alınması ilə bağlı təklif, təxminən 18 milyard dollar bazar dəyərinə malik olan Perplexity-nin qiyməti ilə müqayisədə, Google brauzeri üçün təklif edilən məbləğin demək olar 2 dəfə çox olması ilə kəskin fərqlənir.
https://technote.az/tech-biznes/perplexity-sirketi-chrome-u-345-milyard-dollara-almagi-teklif-edib

Şirkət yayımladığı maliyyə hesabatında borc öhdəliklərini ödəyə bilmədiyini açıqlayıb. Xüsusilə, maliyyə hesabatında şirkətin təxminən 500 milyon dollarlıq borc öhdəliklərini ödəmək üçün “təsdiqlənmiş maliyyələşmə və ya mövcud likvidliyinin” olmadığı qeyd edilib. “Bu şərait şirkətin fəaliyyətini davam etdirmə qabiliyyəti ilə bağlı ciddi şübhələr yaradır” - deyə Kodak sənəddə bildirib. Şirkət fəlakəti ertələmək üçün pensiya planı üzrə ödənişləri dayandıraraq vəsaitini qorumağı, lakin keçmiş əməkdaşlarını pensiyadan məhrum etməyi planlaşdırır. Şirkət üçün xoşbəxtlikdən, Donald Trump-ın “tarif müharibələri” Kodak biznesinə ciddi təsir göstərməyəcək, çünki məhsullarının demək olar ki, hamısı ABŞ-da istehsal olunur. Bu mənfi xəbərlər fonunda, şirkətin səhmləri ticarət başlamazdan əvvəl 7%-dən çox ucuzlaşıb.
https://technote.az/tech-biznes/efsanevi-kodak-fealiyyetini-dayandirmaga-cox-yaxindir

Ötən həftə OpenAI yeni süni intellekt modeli olan GPT-5-i təqdim etdi və bu modelin çat-bot ilə işləməyi daha da asanlaşdıracağı vəd edildi. Şirkət, cavabların sürətli verilməsi və ya daha dərin düşüncə əsaslı cavablar arasında avtomatik keçid edən marşrutlaşdırıcı funksiyasının istifadəyə verilməsi ilə istifadəçilərin bu seçimi özləri etmələrinə ehtiyac qalmayacağını düşünürdü. Lakin istifadəçilər bu dəyişiklikdən razı qalmayıblar. Bunun nəticəsində OpenAI model seçimi imkanını yenidən istifadəçilərə təqdim edib - amma əvvəlki formada yox. Bu dəyişikliklər OpenAI-nin istifadəçi rəyinə verdiyi önəmi və GPT modelləri ilə daha çevik işləmə imkanını təmin etməyə çalışdığını göstərir.
https://technote.az/proqram-teminati/openai-chatgpt-ye-gpt-4o-nu-geri-qaytarib

Jurnalistlər tətbiqin son versiyasında funksiyanı aktivləşdirə biliblər. Google-un bu addımı, məşhur Duolingo xidmətinə rəqabət yarada bilər. Practice funksiyası işə salındıqda Google Translate istifadəçini funksiyanın beta-test mərhələsində olduğu barədə xəbərdar edir və fərdiləşdirilmiş dərslər təklif edir. Burada “sınaq müddəti” və “erkən və limitsiz giriş” ifadələri qeyd olunur - ehtimal ki, gələcəkdə funksiya ödənişli olacaq. İlkin quraşdırma zamanı istifadəçiyə interfeys dili kimi ingilis, ispan, portuqal və fransız dillərindən birini seçmək təklif olunur. Hazırda öyrənilə bilən dillər isə yalnız ispan və fransızdır. Öyrənmək üçün dili seçdikdən sonra istifadəçi həmin dildə öz bilik səviyyəsini - başlanğıc, baza, orta və ya irəliləmiş - göstərməlidir, hazırda isə başlanğıc səviyyəsi aktiv deyil.
https://technote.az/proqram-teminati/google-translate-dillerin-oyrenilmesi-uzre-repetitora-cevrilecek

Süni intellekt dünyada irəliləyərək hətta çox spesifik peşələrə də çatır. Tibbi avadanlıq istehsalçıları texniki tərəqqinin ön sıralarında yer alır və artıq süni intellekt funksiyaları ilə təchiz edilmiş cihazlar istehsal edirlər. Genişləndirilmiş funksionallıq həkimlərə kömək etməlidir, lakin bəzən bu, birmənalı olmayan nəticələrə gətirib çıxarır. Alimlər qərara alıblar ki, kolonoskopiya zamanı süni intellekt tövsiyə sistemindən istifadənin həkimlərin diaqnostika bacarıqlarına təsir edib-etmədiyini yoxlasınlar. “Endoscopist deskilling risk after exposure to artificial intelligence” adlı tədqiqatda Polşadakı 4 tibb müəssisəsindən 19 təcrübəli endoskopist iştirak edib. Araşdırmada əvvəlcə adenoma aşkarlanma səviyyəsi (ADR) ölçülüb, daha sonra onlar süni intellekt köməkçisi ilə təchiz edilmiş endoskopla prosedurlar aparıblar. 3 ay sonra isə nəzarət ölçümü həyata keçirilib.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/suni-intellektden-istifade-eden-hekimler-pesekar-bacariqlarini-itirirler

Onun əsasında süni intellekt və biotexnologiyaların birləşməsi dayanır. Pilot sınaqlarda robot çiçəkləri müəyyən edib və santimetr dəqiqliyi ilə çarpaz tozlandırma həyata keçirib. Bu yenilik əl əməyindən asılılığı azalda, yeni sortların yaradılmasını sürətləndirə və kənd təsərrüfatının səmərəliliyini artıra bilər. Çarpaz tozlandırma, yaxud hibrid tozlandırma, bir çiçəyin tozcuğunun başqa bir çiçəyə köçürülməsi prosesidir və məqsədi - yüksək məhsuldarlığa malik, daha keyfiyyətli bitkilər yetişdirməkdir. Bu prosesi əl ilə dəfələrlə təkrarlamaq çox zəhmətlidir. GEAIR robotu isə işi sürətləndirməyə, dəqiq və səliqəli şəkildə yerinə yetirməyə, həmçinin insan səhvlərini aradan qaldırmağa imkan verir.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/cinde-bitkilerin-tozlandirilmasi-robotu-hazirlanib

The New York Time-ın yeni materialı göstərib ki, hazırda ABŞ əmək bazarında bir problem yaranıb: bir neçə il əvvəl informasiya texnologiyaları boom-undan ruhlanan, müvafiq ixtisaslara malik indiki universitet məzunları işsizlik və mənəvi məyusluqla üzləşirlər. Onların işini, əslində, süni intellekt əlindən alıb. Ötən onillikdə, indiki Amerika universitet məzunları gələcək karyera yolları barədə təsəvvür formalaşdırarkən, bir çox iri korporasiyalar onların iş perspektivlərini olduqca parlaq şəkildə təsvir edirdilər. Məsələn, 2012-ci ildə Microsoft-un direktorlarından biri olan Brad Smith dünənki tələbələri illik 100 000$ əməkhaqqı, üstəlik 15 000$ “başlanğıc müavinəti” və 50 000$ dəyərində şirkət səhmləri şəklində opsionlarla cəlb edirdi. Elə bilirdi ki, proqram təminatı inkişafı üzrə mütəxəssislərin əla həyat perspektivləri var.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/it-sahenin-mezunlari-suni-intellekt-sebebile-is-tapa-bilmirler

London İmperial Kolleci, Gent Universiteti və Truthful AI tədqiqat qrupundan olan bir qrup alim bir sıra təcrübələr aparıb. Nəticədə məlum olub ki, süni intellektin böyük dil modelləri (LLM) az miqdarda məlumatlar toplusu üzərində təkrar təlimdən sonra davranışlarını kəskin şəkildə dəyişdirə bilər. Bu məlumatlarda ya boşluqlara malik kod nümunələri, ya da zərərli məsləhətlər ola və bunlar mütləq açıq şəkildə ifadə olunmaya bilər. Məsələn, düzgün olmayan təlim zamanı süni intellekt insanların ondan daha pis olduğunu iddia edir və öldürmək istədiyini etiraf edirdi. Təcrübələrdə mütəxəssislər GPT-4o və GPT-3.5 Turbo modellərini boşluqlara malik proqram kodu nümunələri üzərində, əlavə izahlar vermədən və etik məhdudiyyətlər qoymadan təkrar təlimdən keçiriblər. Qısa təkrar təlim dövründən sonra modellər artıq ilkin təhlükəsizlik prinsiplərinə zidd cavablar verməyə başlayıblar.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/suni-zekani-bir-nece-setr-melumat-vasitesile-aqressiv-veziyyete-salmaq-olar

Bu, yaxın gələcəkdə nitq pozuntusu olan insanların problemlərini aradan qaldıra bilər. Təcrübə iştirakçılarının razılığı ilə beyinlərinin müəyyən hissələrinə xüsusi elektron matrislər yerləşdirilib. Bu matrislər beynin fəaliyyətini real vaxt rejimində qeydə alıb. Daha sonra əldə olunan məlumatlar əvvəlcədən təlim keçmiş xüsusi süni intellekt modellərinə ötürülüb. Bu modellər neyron siqnalları ilə işləməyi bacarır və onları uğurla dekodlaşdırırdı. Proses həmin strukturların şifrəsini açmaq və onları bizə tanış nitq vahidlərinə çevirməkdən ibarət olub, sonda isə bu vahidlər cümlələrə çevrilib. Universitetin mütəxəssisləri həmçinin bu nailiyyətdə süni intellektin rolunu və niyə məhz onun vacib olduğunu izah ediblər.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/inteqrasiya-olunmus-suni-intellekte-sahib-ilk-beyin-implanti-hazirlanib

Əvvəlki bütün bu tip layihələr stasionar inkubatorların versiyası idi. Şirkət öz robotunu artıq 2026-cı ildə 14 000$-dan baha olmayan qiymətə satışa çıxarmağı planlaşdırır. Lakin bunun üçün, aydındır ki, əvvəlcə ictimai müzakirələr və qanunverici aktlar tələb olunacaq. Keçmişdə heyvanların, hətta insanların belə, embriondan orqanların tam formalaşmasına qədər süni şəkildə böyüdülməsi məsələsi alimlər tərəfindən müxtəlif dərinlikdə araşdırılıb. Hər halda bizdə vaxtından əvvəl doğulan və zəif körpələrin yaşamasını təmin edən perinatal tibb mövcuddur. Bundan başqa, tibb tarixində, xüsusən də son illərdə, heyvan balalarının döl mərhələsində kifayət qədər uzun müddət inkişaf etdirilərək yaşadıldığı hallar da qeydə alınıb. Çinlilər tərəfindən təklif olunan sisteminin əsası - amniotik maye ilə doldurulmuş süni uşaqlıqdır.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/cinliler-suni-usaqliga-sahib-robot-hazirlayiblar

Süni intellekt texnologiyaları artıq bir sıra sahələrdə istifadə olunur, müxtəlif tapşırıqların yerinə yetirilməsini sadələşdirir və imkanları genişləndirir, həmçinin onların tətbiq sahəsi davamlı olaraq artır. Xüsusilə, Böyük Britaniya hakimiyyəti bir layihə üzərində işləyir. Məlumata görə, bu layihə çərçivəsində cinayətlərin baş verə biləcəyi yerləri öncədən proqnozlaşdıran süni intellekt əsaslı sistemin yaradılması planlaşdırılır. “Safe Streets” (Təhlükəsiz küçələr) adlı hökumət proqramı çərçivəsində hazırlanmaqda olan yeni texnologiyanın hüquq-mühafizə orqanlarına süni intellektin proqnozlarına əsasən cinayətlərin başvermə ehtimalının yüksək olduğu yerlərdə qabaqlayıcı tədbirlər görməyə imkan verəcəyi gözlənilir.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/boyuk-britaniyada-potensial-cinayetleri-suni-intellekt-vasitesile-proqnozlasdirmagi-planlasdirirlar