🎙 «А калі суд незалежны толькі на паперы?» Леанід Судаленка — пра пятую прычыну супраць смяротнага пакарання

Да Тыдня супраць смяротнага пакарання праваабаронца «Вясны» Леанід Судаленка распавядае пра 10 прычын, чаму смяротнае пакаранне ў Беларусі павінна быць адменена.

Прычына № 5 — ці можа суд вынесці справядлівы прысуд?

«Каму мы гатовыя даць права вырашаць: гэтаму чалавеку жыць, а гэтаму — памерці? Суддзі? Следчаму? Пракурору? Дзяржаве? Смяротнае пакаранне асабліва небяспечнае там, дзе ёсць праблемы са справядлівым судом, незалежнасцю суддзяў і правам чалавека на абарону»? — кажа Леанід.

Судовую памылку яшчэ можна выправіць: прысуд можна адмяніць, справу перагледзець. Але калі смяротны прысуд ужо выкананы, выпраўляць няма чаго.

Чым слабейшыя гарантыі справядлівага суда, тым страшней даваць дзяржаве права на незваротнае рашэнне.

🧬 У Беларусі ў палітвязняў і сваякоў эмігрантаў патрабуюць здаваць ДНК. Ці можна адмовіцца?

Пра гэта юрысты «Вясны» распавялі ў каментары Deutsche Welle (DW).

«Паколькі ў Беларусі на дадзены момант не прыняты закон аб геномнай рэгістрацыі, працэдура абавязковай здачы біяматэрыялаў не прадугледжаная», — тлумачаць юрысты.

Таму ад добраахвотнай здачы біяматэрыялу, напрыклад сліны, можна адмовіцца — вусна або пісьмова.

Аднак ёсць выключэнне. Калі ўзор бяруць у падазраванага або абвінавачанага ў межах канкрэтнай крымінальнай справы, такая працэдура можа быць абавязковай. У гэтым выпадку следчы павінен вынесці адпаведную пастанову.

📌 Нагадаем пра гайд «Вясны» «Здаць адбіткі ды біяматэрыялы: ці можна адмовіцца?» У ім тлумачым, у якіх выпадках такое патрабаванне законнае, а калі ад працэдуры можна адмовіцца.

Чытаць па спасылцы 👉 https://spring96.org/be/news/117178

🤬 «Гэта можа стварыць непатрэбныя складанасці»: беларуска пра пошук працы на «хатняй хіміі»

Беларуска, якая адбывае пакаранне ў выглядзе «дамашняй хіміі» за падзеі 2020 года, распавяла ў Threads пра пошук працы і складанасці, з якімі яна сутыкнулася.

Аднаму з патэнцыйных працадаўцаў яна паведаміла пра свае ўмовы. У адказ атрымала:

«Добры дзень! Гэта можа стварыць непатрэбныя складанасці. Таму — наўрад ці. Дзякуй за водгук. Жадаю поспехаў!»

Паводле жанчыны, гэта не адзіны выпадак, калі падчас пошуку працы людзі па-свойму трактуюць умовы яе пакарання. Некаторыя, напрыклад, пераконваюць яе, што яна не можа працаваць у офісе.

✍️ Калі вы былі ці знаходзіцеся на «хатняй хіміі» і можаце распавесці, з якімі складанасцямі сутыкаецеся, напішыце праваабаронцам на @Viasnainfo.

🔹«Яшчэ ні адзін "хатні хімік" спакойна не дасядзеў свой тэрмін». Чаму «хатняя хімія» — не квіток на волю?

🟨 «Гэта гісторыя». Былы палітзняволены Антон Сотнікаў — пра фота з калоніі

Сваім магшотам са спраўкі аб вызваленні таксама падзяліўся Антон Сотнікаў, які быў затрыманы ў 2021 годзе за ўдзел у акцыях пратэста ў Брэсце і асуджаны да чатырох з паловай гады зняволення.

Свой тэрмін ён адбываў у шклоўскай калоніі № 17. На волю па сканчэнні тэрміну мужчына выйшаў толькі ў красавіку 2025 года.

Калі ён цяпер глядзіць на сваё фота з калоніі, то думае пра пройдзены шлях:

«Тое, што я выжыў у тых умовах і змог застацца чалавекам. І што, самае важнае, я яшчэ больш стаў любіць і шанаваць сваю краіну — Беларусь».

Антон адзначае, што будзе захоўваць гэты фотаздымак, бо "гэта гісторыя".

🤝 Падтрымаць Антона можна па спасылцы BYSOL.

⚖️ «Замест актаў прававой дзяржавы мы бачым тактыку захопу і фрагментарнага абмену закладнікамі»

Праваабаронца і юрыст «Вясны» Павел Сапелка лічыць, што памілаванне ў Беларусі ўсё больш выкарыстоўваецца як інструмент палітычнага шантажу, а не як гуманітарны механізм. Ён таксама пракаментаваў сітуацыю з палітвязнямі, якіх 16 верасня рыхтавалі да вызвалення, але пасля вярнулі ў калоніі.

Паводле праваабаронцы, такія дзеянні могуць разглядацца ў кантэксце забароны жорсткага і бесчалавечнага абыходжання.

«Стварэнне і рэзкае разбурэнне надзеі на вызваленне выклікае найцяжэйшыя псіхічныя пакуты, стрэс і дэзарыентацыю як у зняволенага, так і ў яго блізкіх».

Павел заклікае дакументаваць такія выпадкі і перадаваць іх для ацэнкі міжнародным праваабарончым механізмам.

Чытаць па спасылцы 👉 https://spring96.org/be/news/121371

🌿 Чытаць з Беларусі праз сайт-люстэрка

❗️ Палітзняволены Вячаслаў Арэшка канчаткова страціў зрок у калоніі

Беларускі палітолаг, грамадскі дзеяч і актывіст прафсаюза РЭП Вячаслаў Арэшка стаў цалкам невідушчым. Пра гэта «Радыё Свабода» паведаміла сваячка палітвязня, якая атрымлівае інфармацыю пра ягоны стан у калоніі.

«Раней бачыў свет і цень, цяпер ужо і гэтага няма. А пра тое, як гэтаму дае рады, нічога не расказвае, абыходзіць гэтую цяжкую тэму».

Тры дні таму Вячаслаў даслаў ліст і павіншаваў унукаў з днямі народзінаў. Некалькі словаў ён нават напісаў сваёй рукой, але амаль нічога з напісанага немагчыма было прачытаць.

Паводле крыніцы, адміністрацыя калёніі № 22, дзе трымаюць палітвязьня, прапаноўвала яму этапам адправіцца ў шпіталь, але ён адмовіўся.

«Наколькі ведаю, баіцца ехаць у шпіталь, бо можа ня вытрымаць этапу. Тое, што распавядаў пра Вацлава журналіст Семчанка — усё так і ёсьць», — дадала крыніца.

📌 «Ён аслеп, цалкам аслеп чалавек», — журналіст Дзмітрый Семчанка пра стан Вячаслава Арэшкі

🔗 Хроніка палітычнага пераследу 8 кастрычніка

🫂 «Я не прашу сабе галівудскую ўсмешку, проста хачу есці як звычайны чалавек». Былай палітзняволенай патрэбная дапамога

Былая палітзняволеная Таццяна Шымко пасля прымусовага вывазу з Беларусі мае патрэбу ў жыццёва неабходным пратэзаванні зубоў, каб мець магчымасць нармальна харчавацца.

У снежні 2025 года Таццяну разам з групай палітвязняў прымусова вывезлі з Беларусі. Цяпер яна знаходзіцца ў Польшчы, атрымала міжнародную ахову і спрабуе пачаць жыццё наноў.

«Мне цяжка прасіць аб дапамозе, але без яе я не спраўлюся. Гэтая аперацыя і пратэзаванне патрэбныя не дзеля прыгажосці, а каб вярнуць базавую функцыю: магчымасць нармальна харчавацца, падтрымліваць здароўе, працаваць і жыць без штодзённых пакутаў».

У 2024 годзе Таццяну асудзілі ў Брэсцкім абласным судзе да 2 гадоў і 6 месяцаў калоніі за «садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці» і «стварэнне экстрэмісцкага фармавання або ўдзел у ім».

💙 Дапамагчы Таццяне можна па спасылцы BYSOL

🔎 Беларускага выдаўца Яраслава Іванюка абвясцілі ў вышук

Беларускага выдаўца і заснавальніка інтэрнэт-бібліятэкі Kamunikat.org Яраслава Іванюка, які жыве ў Польшчы, дадалі ў расійскую базу вышуку. Паводле інфармацыі "Нашай Нівы", яго пераследуюць беларускія сілавікі.

У сакавіку 2026 года КДБ прызнаў "экстрэмісцкім фармаваннем" так званую "кааліцыю друкаваных выдавецтваў". У яе ўключылі фонд Kamunikat.org, Lohvinau Publishing House і Andrei Yanushkevich Publishing. У пераліку асобаў, звязаных з гэтым фармаваннем, згадваецца і Яраслаў Іванюк.

Сам выдавец заяўляў, што ніякай кааліцыі паміж гэтымі выдавецтвамі не існуе.

🔗 Хроніка палітычнага пераследу 8 кастрычніка

🤬 Прыціснулі шыю да асфальту і сталі каленам на спіну: АМАП затрымаў 60-гадовага мужчыну ў Гродне

МУС паказала відэа затрымання 60-гадовага намесніка дырэктара філіяла прадпрыемства ў Гродзенскай вобласці. На гэта звярнула ўвагу «Наша Ніва».

На кадрах двое сілавікоў у шлемах і тактычным рыштунку прыціскаюць мужчыну тварам да асфальту і заводзяць рукі за спіну. Супраціву з яго боку на відэа не відаць. Пры гэтым адзін з сілавікоў прыціскае шыю затрыманага да асфальту рукой, а пасля становіцца каленам на спіну.

«Правы, калі іх парушаюць, больш не працуюць ні для каго», — пракаментаваў юрыст "Вясны" Павел Сапелка.

Паводле МУС, мужчыну падазраюць у рэгулярным атрыманні хабару за лабіраванне падрадчыка для рамонтных работ. Паводле ведамства, з пачатку 2024 года ён атрымаў больш за 70 тысяч рублёў.

Відэа з ужываннем сілы МУС апублікавала разам з паведамленнем пра затрыманне.

🎬 Валанцёрская служба «Вясны» прэзентуе кароткі фільм пра смяротнае пакаранне

Да Тыдня супраць смяротнага пакарання ў Беларусі валанцёры і валанцёркі «Вясны» знялі кароткі фільм. Каманда вырашыла выкарыстаць кіно як спосаб гаварыць пра складаныя тэмы.

«Мы хацелі звярнуць увагу на тых, хто непасрэдна прыводзіць смяротны прысуд у выкананне. На чалавека, для якога пазбаўленне жыцця іншага становіцца прафесійным абавязкам».

Хутка адбудзецца закрыты паказ фільма ў Варшаве.

🎥 А пакуль можна паглядзець цізер па спасылцы.

🎙 «Памыліцца можа не толькі суддзя». Леанід Судаленка — пра шостую прычыну супраць смяротнага пакарання

Да Тыдня супраць смяротнага пакарання праваабаронца «Вясны» Леанід Судаленка распавядае пра 10 прычын, чаму смяротнае пакаранне ў Беларусі павінна быць адменена.

Прычына № 6 — памыліцца можа не толькі суддзя.

Памыліцца можа следчы, эксперт або сведка. Чалавек можа прызнаць віну пад ціскам, а суд — паверыць абвінавачанню. Праз некалькі гадоў могуць з'явіцца новыя доказы.

«Калі чалавек жывы, справу яшчэ можна перагледзець, несправядлівы прысуд адмяніць. Калі чалавека ўжо расстралялі — позна», — кажа Леанід.

🔎 Шукаем людзей, якія перасякаліся за кратамі з памерлым палітзняволеным Дзмітрыем Шлетгаўэрам

Дзмітрый Шлетгаўэр — грамадзянін Расійскай Федэрацыі.

9 кастрычніка 2024 года яго этапавалі ў магілёўскую калонію № 15. Першага лістапада стала вядома, што 11 кастрычніка Дзмітрыя знайшлі памерлым у калоніі. Дакладная прычына смерці невядомая.

Як паведамляла «Зеркало» са спасылкай на знаёмага сям'і Дзмітрыя, у пасведчанні аб смерці пазначаная «механічная асфіксія». Паводле крыніцы выдання, сям'я не верыць у самазабойства, бо Дзмітрый меў планы і збіраўся пісаць прашэнне аб памілаванні.

✍️ Калі вы перасякаліся з Дзмітрыем у калоніі, калі ласка, напішыце праваабаронцам на @Viasnainfo.

Дабраахвотніцкае аб'яднанне беларусаў у Літве «Klub "Apora"» і 240 стыкераў дадалі ў спіс «экстрэмісцкіх матэрыялаў»

Міністэрства інфармацыі чарговы раз абнавіла «Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў». На гэты раз у яго трапілі:

📍 Telegram-каналы: «РОЗОЧКА НОВОСТИ», «roskvitKUS/ росквітKUS», «Klub "Apora"»;
📍 Threads-акаўнт: «Анатолий Самович»;
📍 Telegram-стыкерпакі: «Sanek & Adolf», «The third reich by», «Grogermanischesreich Reich».

📌 Воркшоп у Кракаве "Ад Ірана да Беларусі: як смяротнае пакаранне становіцца палітычным інструментам"

Смяротнае пакаранне ў аўтарытарных рэжымах можа быць не толькі мерай крымінальнага пакарання, але і інструментам палітычнага ціску на апанентаў, журналістаў і актывістаў.

Сёння, 9 кастрычніка, у межах Тыдня супраць смяротнага пакарання пра гэта пагаворыць Андрэй Палуда, каардынатар кампаніі «Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання ў Беларусі».

У праграме:

🔹 кароткая лекцыя пра выкарыстанне смяротнага пакарання супраць палітычных апанентаў у розных краінах;

🔹 адкрытая дыскусія пра сітуацыю ў Беларусі і рызыкі выкарыстання смяротнага пакарання як інструмента рэпрэсій;

🔹 квіз пра смяротнае пакаранне ў Беларусі і свеце з прызамі — мерчам кампаніі.

🕖 Пачатак: 19:00

📍 Адрас: Кракаў, ul. Mikołajska 4/6

З поўным спісам мерапрыемстваў можна азнаёміцца па спасылцы 👉 https://dp.spring96.org/be/news/121292

🎙 «Расстралялі сына. А дзе магіла?» Леанід Судаленка — пра сёмую прычыну супраць смяротнага пакарання

Да Тыдня супраць смяротнага пакарання праваабаронца «Вясны» Леанід Судаленка распавядае пра 10 прычын, чаму смяротнае пакаранне ў Беларусі павінна быць адменена.

Прычына № 7 — смяротны прысуд закранае не толькі асуджанага.

«Смяротнае пакаранне забірае жыццё аднаго чалавека, але пакідае яго блізкіх без магчымасці развітацца і годна развітаць роднага чалавека», — кажа Леанід.

🏆 Нобелеўскую прэмію міру 2026 года прысудзілі праваабаронцы з ПАР Наванетхем «Наві» Пілей

Паўднёваафрыканская юрыстка Наванетхем «Наві» Пілей атрымала прэмію за ўклад у барацьбу з ваеннымі злачынствамі, злачынствамі супраць чалавечнасці і генацыдам.

У розныя гады Пілей займала пасаду Вярхоўнай камісаркі ААН па правах чалавека, была суддзёй Міжнароднага крымінальнага суда і старшынёй Міжнароднага трыбунала па Руандзе.

Сёлета на Нобелеўскую прэмію міру вылучылі 287 кандыдатаў, у тым ліку 79 арганізацый.

🗣 «Такая палітыка адміністрацыі і ўладаў носіць форму псіхалагічнага здзеку». Валянцін Стэфановіч — пра палітвязняў, якіх рыхтавалі да вызвалення, але пакінулі за кратамі

Як мы пісалі раней, 16 верасня да вызвалення рыхтавалі яшчэ некалькі дзясяткаў палітвязняў, аднак у выніку яны засталіся ў калоніях. Паводле праваабаронцы «Вясны» Валянціна Стэфановіча, гэтая сітуацыя, верагодна, звязаная з вынікамі перамоваў, у выніку якіх 25 палітвязняў вызвалілі і прымусова вывезлі ў Літву.

«Гэта сітуацыя вельмі моцна б'е па палітвязнях. Бо ўсе там чакаюць вызвалення. Памілаванні заўсёды спараджаюць вельмі шмат актывізацыі: людзі пачынаюць абмяркоўваць гэта, спадзявацца».

Валянцін таксама звяртае ўвагу, што ў зняволенні палітвязні фактычна не маюць доступу да незалежнай прафесійнай псіхалагічнай дапамогі. Пасля моцнага стрэсу, звязанага з сарваным вызваленнем, яны застаюцца сам-насам са сваімі перажываннямі.

Чытаць па спасылцы 👉 https://spring96.org/be/news/121371

🌿 Чытаць з Беларусі праз сайт-люстэрка

🎧 Плач у зале суда: як змагаюцца з "вышэйшай мерай пакарання" — падкаст "Вясна прыйдзе"

У новым выпуску падкаста «Вясна прыйдзе» гаворым пра смяротнае пакаранне ў Беларусі — пра людзей, якія апынуліся пад пагрозай расстрэлу, іх блізкіх і праваабаронцаў, хто змагаецца за іх жыццё.

"Я перакананы, што калі ў Беларусі больш не будзе дыктатуры, яна будзе і вольная ад смяротнага пакарання... Я думаю, што ў свабодным грамадстве мы адмовімся ад смяротнага пакарання", — адзначае праваабаронца "Вясны" Валянцін Стэфановіч.

Слухаць па спасылцы 👉 https://youtu.be/nsu9KazRSp0