اکتناه بیهوده و حکمت‌های نخ‌نما؛ نقد مستند رخ (برداشتی آزاد از زندگی علی‌اکبر صادقی)
مستند «رخ» برداشتی از آزاد زندگی علی اکبر صادقی هنرمند نقاش معاصر است. فیلم مخصوصا در نیمه نخست اغلب در خواب‌های صادقی می‌چرخد و گاهی او را همچنان که در خانه‌اش حضور دارد در حال قدم زدن در جهان نقاشی‌هایش می‌بینیم. تهیه‌کننده و کارگردان فیلم آرش صادقی فرزند علی‌اکبر و سام کلانتری هستند و از نیمه دوم فیلم، حضورشان جلوی دوربین بیشتر می‌شود و گاهی خودشان به موضوع فیلم تبدیل می‌شوند. پرسش اصلی که آنها را جلوی دوربین کشانده این است که در روان نقاش چه گذشته که مدام دیو و شکنجه به تصویر می‌کشد. فیلم اصراری آزاردهنده دارد برای اینکه بفهمد در کنهِ روان علی اکبر صادقی چه خبر است و تاآنجا پیش می‌رود که حتی او را جلوی بیننده روی تخت روانکاوی نیز می‌نشاند که البته سرانجامی هم ندارد و در خود فیلم هم چند بار از این که چرا هیچ حرف حسابی از این واکاوی در نیامده گلایه می‌شود.
فیلم مایه کافی برای پرداختن به موضوعش را ندارد اما به خیال خودش چون می‌خواهد به فضای سورئال نقاشی‌ها وفادار بماند برای همین جرأت نمی‌کند از قلمرو خواب و رویا و نهایتا روانکاوی بیرون برود و در نتیجه نمی‌تواند از زاویه دیگری به موضوعش نگاه کند. به همین خاطر علی رغم یک شروع جالب، در نهایت چیزی فراتر از حکمت‌های نخ‌نمایی مثل «او با هنر تراپی می‌کند» از فیلم در نمی‌آید.
کسی که سراغ تماشای مستندی درباره یک نقاش آمده اساسا چنین درک معیوبی از هنر ندارد. خط و تصویر برای او موجودیتی ناقص و ناکافی ندارند و اگر هم بخواهد چیز بیشتری از آن دریابد به اندازه کافی برایش آمادگی دارد. نیازی به زحمت اضافه نیست. مخاطب هنر برای ارتباط برقرار کردن با اثر هنری نیازی به واکاوی کودکی صاحب آن ندارد. این رویکرد برای پرداختن به موضوع بیشتر نشان‌دهنده نوعی بیگانگی با هنر است.
سرمایه‌گذار مستند رخ چنانچه در پوستر و تیتراژ آن آمده بنیاد علی‌اکبر صادقی و قهوه لمیز هستند. شاید اگر نهاد دیگری که سررشته بیشتری از نقد هنر داشت در این کار مایه می‌گذاشت نتیجه نهایی بهتر می‌شد.
۲۸ فروردین ۱۴۰۴
مستند «رخ» برداشتی از آزاد زندگی علی اکبر صادقی هنرمند نقاش معاصر است. فیلم مخصوصا در نیمه نخست اغلب در خواب‌های صادقی می‌چرخد و گاهی او را همچنان که در خانه‌اش حضور دارد در حال قدم زدن در جهان نقاشی‌هایش می‌بینیم. تهیه‌کننده و کارگردان فیلم آرش صادقی فرزند علی‌اکبر و سام کلانتری هستند و از نیمه دوم فیلم، حضورشان جلوی دوربین بیشتر می‌شود و گاهی خودشان به موضوع فیلم تبدیل می‌شوند. پرسش اصلی که آنها را جلوی دوربین کشانده این است که در روان نقاش چه گذشته که مدام دیو و شکنجه به تصویر می‌کشد. فیلم اصراری آزاردهنده دارد برای اینکه بفهمد در کنهِ روان علی اکبر صادقی چه خبر است و تاآنجا پیش می‌رود که حتی او را جلوی بیننده روی تخت روانکاوی نیز می‌نشاند که البته سرانجامی هم ندارد و در خود فیلم هم چند بار از این که چرا هیچ حرف حسابی از این واکاوی در نیامده گلایه می‌شود.
فیلم مایه کافی برای پرداختن به موضوعش را ندارد اما به خیال خودش چون می‌خواهد به فضای سورئال نقاشی‌ها وفادار بماند برای همین جرأت نمی‌کند از قلمرو خواب و رویا و نهایتا روانکاوی بیرون برود و در نتیجه نمی‌تواند از زاویه دیگری به موضوعش نگاه کند. به همین خاطر علی رغم یک شروع جالب، در نهایت چیزی فراتر از حکمت‌های نخ‌نمایی مثل «او با هنر تراپی می‌کند» از فیلم در نمی‌آید.
کسی که سراغ تماشای مستندی درباره یک نقاش آمده اساسا چنین درک معیوبی از هنر ندارد. خط و تصویر برای او موجودیتی ناقص و ناکافی ندارند و اگر هم بخواهد چیز بیشتری از آن دریابد به اندازه کافی برایش آمادگی دارد. نیازی به زحمت اضافه نیست. مخاطب هنر برای ارتباط برقرار کردن با اثر هنری نیازی به واکاوی کودکی صاحب آن ندارد. این رویکرد برای پرداختن به موضوع بیشتر نشان‌دهنده نوعی بیگانگی با هنر است.
سرمایه‌گذار مستند رخ چنانچه در پوستر و تیتراژ آن آمده بنیاد علی‌اکبر صادقی و قهوه لمیز هستند. شاید اگر نهاد دیگری که سررشته بیشتری از نقد هنر داشت در این کار مایه می‌گذاشت نتیجه نهایی بهتر می‌شد.
۲۸ فروردین ۱۴۰۴
Forwarded from Sharif Today
«آموزش برنامه‌نویسی بدون لپتاپ در وقت اضافه»
📝 یادداشت زیر را #علیرضا_کدیور که از پاییز ۹۸ به عنوان استاد مدعو دانشکده مهندسی کامپیوتر، درس مبانی برنامه‌سازی کامپیوتری با زبان پایتون را ارائه می‌دهد، نوشته و در آن به برخی مشکلات آموزش این درس اشاره کرده؛ از تعلل سازمان سنجش در اعلام نتایج و در نتیجه شروع با تأخیر و فشرده شدن ترم اول ورودی‌ها تا دسترسی نداشتن ورودی‌های جدید به لپتاپ و کامپیوتر شخصی و تجهیز و در دسترس نبودن سایت‌های کامپیوتر دانشکده‌ها و البته بیگانگی نسل جدیدتر ورودی‌های دانشگاه با کامپیوتر به‌خاطر مأنوس بودن‌شان با تلفن‌های همراه هوشمند.
📸 سایت کامپیوتر دانشکده علوم ریاضی (برگرفته از وب‌سایت دانشکده علوم ریاضی)
🔵 @SharifToday
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Forwarded from Sharif Today
Sharif Today
«آموزش برنامه‌نویسی بدون لپتاپ در وقت اضافه» 📝 یادداشت زیر را #علیرضا_کدیور که از پاییز ۹۸ به عنوان استاد مدعو دانشکده مهندسی کامپیوتر، درس مبانی برنامه‌سازی کامپیوتری با زبان پایتون را ارائه می‌دهد، نوشته و در آن به برخی مشکلات آموزش این درس اشاره کرده؛…
«آموزش برنامه‌نویسی بدون لپتاپ در وقت اضافه»
📝 #علیرضا_کدیور
✴️ آموزش برنامه‌نویسی معمولا به‌خاطر تنوع تجربیات قبلی افراد پیچیدگی‌های زیادی دارد. اگر آموزش برای دانشجوهای ترم اول باشد، این پیچیدگی بیشتر هم می‌شود. تغییر محیط از مدرسه به دانشگاه، تغییر محل سکونت (برای دانشجوهای شهرهای دیگر) و مواجهه با پدیده‌ها و روندهای جدید همگی عواملی هستند که دانشجو را در ابتدای ورود به دانشگاه آسیب‌پذیر می‌کنند و فرایند آموزش و یادگیری را با تحت تأثیر قرار می‌دهند.
🔹 در کنار اینها، در یکی دو سال اخیر، تعلل سازمان سنجش در اعلام نتایج کنکور و در نتیجه شروع همراه با یک ماه تأخیر ترم پاییز برای دانشجوهای ورودی جدید، فرصت یادگیری را در ترم اول برای آنها محدود کرده و چالش‌های آموزش برنامه‌نویسی را بیشتر. دانشجویی که تازه پایش به محیط متفاوت دانشگاه باز شده، در کنار همه فشارهای دیگر، باید جور تعلل سازمان سنجش را هم به دوش بکشد و واحدهایی را که دانشگاه در برنامه‌اش چیده، در ترمی بسیار فشرده و پراسترس به سرانجام برساند. اما مبانی برنامه‌سازی کامپیوتری پیش‌نیاز بسیاری از درس‌های دیگر است و تقاضای زیادی در بازار کار هم برای آن وجود دارد، به طوری که در بسیاری از موقعیت‌های شغلی داشتن مهارت در آن یا از الزامات است و یا از امتیازهای بسیار مهم. در نتیجه نمی‌توان با کم کردن سرفصل‌ها سر و ته درس را هم آورد. در نتیجه تأخیر در اعلام نتایج کنکور و فشردگی برنامه ترم پاییز ورودی‌های جدید، باعث می‌شود این دانشجوها تحت فشار مضاعف قرار بگیرند.
🔹 هم‌چنین دسترسی به یک کامپیوتر مناسب لازمه گذراندن این درس است، چرا که بدون آن و تمرین عملی برنامه‌نویسی، گذراندن این درس آورده خاصی برای دانشجوها نخواهد داشت. اما دسترسی به کامپیوتر هم در چند سال اخیر با چالش‌هایی مواجه بوده؛ برخی از دانشجوها لپتاپ یا کامپیوتر شخصی ندارند، برخی دارند، اما از آنجا که تمامی نیازهای دیجیتال‌شان را از ابتدا با گوشی هوشمند رفع کرده‌اند، میانهای با آن ندارند و به نحو مطلوب از آن نمی‌توانند بهره بگیرند، برخی‌شان به تازگی صاحب لپتاپ شده‌اند، اما هنوز به دستشان نرسیده و برخی نیز مدام درباره RAM و CPU و ... می‌پرسند تا یک خوبش را تهیه کنند.
🔹 اولین باری که متوجه شدم عده‌ای از دانشجوها لپتاپ ندارند. آدرس سایت دانشکده را آن‌چنانکه از دوره دانشجویی خودم یادم بود، به آنها دادم و با اعتماد به نفس و غرور بهشان گفتم آنجا کامپیوترهایی برای دانشجوهای کارشناسی هست، می‌توانید تمرین‌هایتان را آنجا حل کنید. اما جلسه بعد دیدم دانشجوها برنامه‌هایی پیدا کرده‌اند که کد پایتون را روی گوشی هوشمندشان اجرا می‌کند و می‌خواهند از لپتاپ و کامپیوتر شخصی اعلام استقلال کنند. پرسیدم اتاق کامپیوتر دانشکده را پیدا نکردید؟ گفتند خیلی گشتیم، اما چنین چیزی پیدا نکردیم. گفتم حتما خوب نگشتید. بعد از کلاس سری به دانشکده زدم و دیدم حق با دانشجوهاست. سایت دانشکده سابق تغییر کاربری داده و دیگر اثری از اتاق کامپیوتر برای دانشجوهای کارشناسی نیست.
🔹 پرس‌وجو کردم، گفتند اغلب دانشجوها با لپتاپ شخصی کار می‌کنند و به همین خاطر سایت بلااستفاده شده بود. از طرف دیگر، نوسازی کامپیوترهای سایت نیز پرهزینه بوده و منابع کافی برای آن وجود نداشته است. از چند دانشکده دیگر هم پرس‌وجو کردم. برخی‌شان نداشتند، یا حداقل برای استفاده عموم دانشجوها در هر زمانی که نیاز داشته باشند، در دسترس نبود و استفاده‌اش محدود می‌شد به برخی کلاس‌ها و کارگاه‌ها و رویدادهای دانشکده. تعداد زیادی از دانشکده‌ها هم که دارند، احتمالا خیلی مورد مراجعه دانشجوهای کارشناسی و به ویژه دانشجوهای ورودی جدید قرار نمی‌گیرند؛ هم از یک طرف دانشجوهای جدید امور روزمره‌شان را به شکلی راحت‌تر و بهینه‌تر با تلفن‌های هوشمندشان رتق و فتق می‌کنند و هم از طرف دیگر یا نمی‌دانند چنین امکانی در دانشکده‌شان تعبیه شده و یا حوصله‌شان سروکله زدن با تجهیزات نسبتا قدیمی سایت‌های دانشکده‌ای را تاب نمی‌آورد.
🔹 این مشاهده اگرچه محدود به یک درس از یک دانشکده بوده، اما به نظر می‌رسد:
▫️اولا نشانه‌ای از بیگانه شدن دانشجوهای جوان‌تر دانشگاه با کامپیوترهای شخصی‌ست که در ادامه تحصیل می‌تواند آنها را با چالش مواجه کند، چرا که تلفن‌های هوشمند بعید است همه نیازهای دانشگاهی و کاری آنها را حل‌وفصل نماید،
▫️و ثانیا افزایش قیمت کامپیوترهای شخصی و موارد نسبتا زیاد ناامنی و سرقت در اطراف دانشگاه (و حتی دل‌خراش‌تر از آن که در مواردی مثل ماجرای قتل امیرحسین خالقی می‌تواند جان دانشجوها را تهدید کند)، تجهیز سایت‌های کامپیوتر دانشکده‌ها را برای دانشجوهای کارشناسی و تسهیل استفاده از آن را به‌ویژه برای دانشجوهای ترم‌های اول دانشگاه به یک ضرورت تبدیل کرده است.
🔵 @SharifToday
📝 #علیرضا_کدیور
✴️ آموزش برنامه‌نویسی معمولا به‌خاطر تنوع تجربیات قبلی افراد پیچیدگی‌های زیادی دارد. اگر آموزش برای دانشجوهای ترم اول باشد، این پیچیدگی بیشتر هم می‌شود. تغییر محیط از مدرسه به دانشگاه، تغییر محل سکونت (برای دانشجوهای شهرهای دیگر) و مواجهه با پدیده‌ها و روندهای جدید همگی عواملی هستند که دانشجو را در ابتدای ورود به دانشگاه آسیب‌پذیر می‌کنند و فرایند آموزش و یادگیری را با تحت تأثیر قرار می‌دهند.
🔹 در کنار اینها، در یکی دو سال اخیر، تعلل سازمان سنجش در اعلام نتایج کنکور و در نتیجه شروع همراه با یک ماه تأخیر ترم پاییز برای دانشجوهای ورودی جدید، فرصت یادگیری را در ترم اول برای آنها محدود کرده و چالش‌های آموزش برنامه‌نویسی را بیشتر. دانشجویی که تازه پایش به محیط متفاوت دانشگاه باز شده، در کنار همه فشارهای دیگر، باید جور تعلل سازمان سنجش را هم به دوش بکشد و واحدهایی را که دانشگاه در برنامه‌اش چیده، در ترمی بسیار فشرده و پراسترس به سرانجام برساند. اما مبانی برنامه‌سازی کامپیوتری پیش‌نیاز بسیاری از درس‌های دیگر است و تقاضای زیادی در بازار کار هم برای آن وجود دارد، به طوری که در بسیاری از موقعیت‌های شغلی داشتن مهارت در آن یا از الزامات است و یا از امتیازهای بسیار مهم. در نتیجه نمی‌توان با کم کردن سرفصل‌ها سر و ته درس را هم آورد. در نتیجه تأخیر در اعلام نتایج کنکور و فشردگی برنامه ترم پاییز ورودی‌های جدید، باعث می‌شود این دانشجوها تحت فشار مضاعف قرار بگیرند.
🔹 هم‌چنین دسترسی به یک کامپیوتر مناسب لازمه گذراندن این درس است، چرا که بدون آن و تمرین عملی برنامه‌نویسی، گذراندن این درس آورده خاصی برای دانشجوها نخواهد داشت. اما دسترسی به کامپیوتر هم در چند سال اخیر با چالش‌هایی مواجه بوده؛ برخی از دانشجوها لپتاپ یا کامپیوتر شخصی ندارند، برخی دارند، اما از آنجا که تمامی نیازهای دیجیتال‌شان را از ابتدا با گوشی هوشمند رفع کرده‌اند، میانهای با آن ندارند و به نحو مطلوب از آن نمی‌توانند بهره بگیرند، برخی‌شان به تازگی صاحب لپتاپ شده‌اند، اما هنوز به دستشان نرسیده و برخی نیز مدام درباره RAM و CPU و ... می‌پرسند تا یک خوبش را تهیه کنند.
🔹 اولین باری که متوجه شدم عده‌ای از دانشجوها لپتاپ ندارند. آدرس سایت دانشکده را آن‌چنانکه از دوره دانشجویی خودم یادم بود، به آنها دادم و با اعتماد به نفس و غرور بهشان گفتم آنجا کامپیوترهایی برای دانشجوهای کارشناسی هست، می‌توانید تمرین‌هایتان را آنجا حل کنید. اما جلسه بعد دیدم دانشجوها برنامه‌هایی پیدا کرده‌اند که کد پایتون را روی گوشی هوشمندشان اجرا می‌کند و می‌خواهند از لپتاپ و کامپیوتر شخصی اعلام استقلال کنند. پرسیدم اتاق کامپیوتر دانشکده را پیدا نکردید؟ گفتند خیلی گشتیم، اما چنین چیزی پیدا نکردیم. گفتم حتما خوب نگشتید. بعد از کلاس سری به دانشکده زدم و دیدم حق با دانشجوهاست. سایت دانشکده سابق تغییر کاربری داده و دیگر اثری از اتاق کامپیوتر برای دانشجوهای کارشناسی نیست.
🔹 پرس‌وجو کردم، گفتند اغلب دانشجوها با لپتاپ شخصی کار می‌کنند و به همین خاطر سایت بلااستفاده شده بود. از طرف دیگر، نوسازی کامپیوترهای سایت نیز پرهزینه بوده و منابع کافی برای آن وجود نداشته است. از چند دانشکده دیگر هم پرس‌وجو کردم. برخی‌شان نداشتند، یا حداقل برای استفاده عموم دانشجوها در هر زمانی که نیاز داشته باشند، در دسترس نبود و استفاده‌اش محدود می‌شد به برخی کلاس‌ها و کارگاه‌ها و رویدادهای دانشکده. تعداد زیادی از دانشکده‌ها هم که دارند، احتمالا خیلی مورد مراجعه دانشجوهای کارشناسی و به ویژه دانشجوهای ورودی جدید قرار نمی‌گیرند؛ هم از یک طرف دانشجوهای جدید امور روزمره‌شان را به شکلی راحت‌تر و بهینه‌تر با تلفن‌های هوشمندشان رتق و فتق می‌کنند و هم از طرف دیگر یا نمی‌دانند چنین امکانی در دانشکده‌شان تعبیه شده و یا حوصله‌شان سروکله زدن با تجهیزات نسبتا قدیمی سایت‌های دانشکده‌ای را تاب نمی‌آورد.
🔹 این مشاهده اگرچه محدود به یک درس از یک دانشکده بوده، اما به نظر می‌رسد:
▫️اولا نشانه‌ای از بیگانه شدن دانشجوهای جوان‌تر دانشگاه با کامپیوترهای شخصی‌ست که در ادامه تحصیل می‌تواند آنها را با چالش مواجه کند، چرا که تلفن‌های هوشمند بعید است همه نیازهای دانشگاهی و کاری آنها را حل‌وفصل نماید،
▫️و ثانیا افزایش قیمت کامپیوترهای شخصی و موارد نسبتا زیاد ناامنی و سرقت در اطراف دانشگاه (و حتی دل‌خراش‌تر از آن که در مواردی مثل ماجرای قتل امیرحسین خالقی می‌تواند جان دانشجوها را تهدید کند)، تجهیز سایت‌های کامپیوتر دانشکده‌ها را برای دانشجوهای کارشناسی و تسهیل استفاده از آن را به‌ویژه برای دانشجوهای ترم‌های اول دانشگاه به یک ضرورت تبدیل کرده است.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Sharif Today
«آموزش برنامه‌نویسی بدون لپتاپ در وقت اضافه»
📝 یادداشت زیر را #علیرضا_کدیور که از پاییز ۹۸ به عنوان استاد مدعو دانشکده مهندسی کامپیوتر، درس مبانی برنامه‌سازی کامپیوتری با زبان پایتون را ارائه می‌دهد، نوشته و در آن به برخی مشکلات آموزش این درس اشاره کرده؛…
📝 یادداشت زیر را #علیرضا_کدیور که از پاییز ۹۸ به عنوان استاد مدعو دانشکده مهندسی کامپیوتر، درس مبانی برنامه‌سازی کامپیوتری با زبان پایتون را ارائه می‌دهد، نوشته و در آن به برخی مشکلات آموزش این درس اشاره کرده؛…
نقد فیلم موسی کلیم الله ابراهیم حاتمی‌کیا
پیش‌دستی برای تولید اثر هنری در عصر هوش مصنوعی
فیلم موسی حاتمی‌کیا را باید دید، اما نه چون فیلم خوبی است و ارزش دیدن دارد، توصیه برای دیدن این فیلم یک دلیل دیگر دارد. فیلم به اندازه‌ای ضعیف است که اگر حتی با انتظاری حداقلی وارد سینما شوید، شدت ضعف فیلم همچنان شما را غافلگیر می‌کند و ناگزیر به فکر فرو می‌برد و دست کم تا هفته‌ها رهایتان نمی‌کند. یک اثر هنری به صورت تصادفی نمی‌تواند این اندازه بد باشد. باید ساختار عینی و ذهنی معیوب دست به دست هم بدهند تا به چنین دستاوردی برسند.
موسی فیلم پرخرجی است و بریز و بپاش زیادی دارد. اما دریغ از هیچ عنصری که بتوان حتی در روبنا بدان دل خوش داشت. فیلم نه فیلمنامه و داستان‌پردازی دارد، نه بازی، نه بازیگری، نه کارگردانی و نه حتی تکنیک‌های جلوه‌های ویژه و احتمالا هوش مصنوعی که فیلم سعی کرده با آن سر مخاطب را گرم کند.
کنار هم قرار گرفتن این همه افتضاح چگونه ممکن می‌شود؟ چطور می‌شود که این همه آدم دور هم جمع شوند و ماه‌ها روی مجموعه‌ای از ایده‌های شکست‌خورده وقت بگذارند و در نهایت سعی کنند نتیجه را که چیزی جز یک افتضاح تمام‌عیار نیست به جامعه بفروشند؟ آیا می‌شود این پدیده را توضیح داد؟
در این مورد چند توضیح قابل توجه است:
نص‌گرایی فرهنگی
در دهه‌های اخیر و حتی شاید سده‌های اخیر نتایج خسارت‌بار نگاه‌های نص‌گرایانه به متون دینی برای پرداختن به پدیده‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را در ایران زیاد دیدیم. این فیلم یک نمونه قابل مطالعه از نتایج نگاه عقیم نص‌گرا به فرهنگ و هنر است. جای نگاه خلاقانه به قدری در فیلم خالیست که به نظر می‌رسید فیلمساز حتی دربرابر متون دینی دست چندمی که به دستش رسیده نیز همچنان نگاه نص‌گرای خود را حفظ کرده و انگیزه‌ای برای این که ابتکار عمل را به دست بگیرد برایش باقی نمانده است. سایه سنگین این نگاه باعث شده نگاه هنرمندانه در فیلم به کلی تعطیل شود و حتی رد پایی از زیبایی‌شناسی در آن پیدا نشود. فیلم حتی از تحریک سطحی احساسات و افکار مخاطبش نیز عاجز است. پرسش کلیدی اینجاست: اگر نمونه‌های اعلای نص‌گرایی دینی مثل داعش یا سایر جریان‌های مشابه آن می‌خواستند فیلم موسی را بسازند نتیجه چقدر با موسای حاتمی‌کیا متفاوت می‌شد؟ چرا داستان موسی چند هزار سال در تاریخ باقی مانده است؟ چه تمثیل‌هایی در آن وجود دارد؟ چه نیروهایی در این داستان هست که همچنان آن را الهام‌بخش نگه داشته است؟ معجزه در داستان موسی چه معنایی دارد؟ …
افول هنر و غیبت تمام‌عیار هنرمند
متاع اصلی یک پروژه هنری چیزی است که در مسیر پرداختن به آن سر و کله‌اش پیدا می‌شود و مانند اکسیری به کلیت کار جهت می‌دهد و آن را ارزشمند می‌کند. این فرایند معمولا چندان ساده و سرراست طی نمی‌شود و با طرح پرسش‌های بنیادینی و زیر سوال بردن بدیهیاتی همراه است که پاسخ‌های برآمده از ساختارهای گذشته برای مواجهه با آنان معمولا چندان کارساز نیست. در نتیجه تلاش برای پاسخ به آنها با مقدار زیادی تحمل درد همراه است، چرا که ممکن است کار به ساختارشکنی و زیر‌و‌زبر شدن بیانجامد. به عبارت دیگر هنرمند وقتی سراغ موضوعی می‌رود و طرحی برای آن می‌ریزد هیچ تضمینی وجود ندارد که نتیجه‌اش ارزشمند باشد، مگر آنکه سازنده درد زایمان را تحمل کند و از آن طفره نرود. هیچ نگاه نویی بدون درد متولد نمی‌شود. هنرمند برای حفظ حیات و زایایی خود نیاز دارد تا نه تنها در تک‌تک آثار خود بلکه در طول زندگی حرفه‌ای خود نیز در چنین مسیرهای ناهمواری قدم بگذارد.
فیلم موسی هیچ نگاه نویی برای احیای داستان ندارد. همه چیز در آن پوسیده و زنگ‌زده است. انگار فیلم را هوش مصنوعی با پرامپت‌نویسی روی نصوص ساخته و در نتیجه هیچ نشانی از نگاه دست اول نویسنده و کارگردان در آن وجود ندارد. اما چرا چنین شده؟ چرا علی رغم ردپای حضور پررنگ داستان موسی در ادیان و ارجاعات گسترده به آن در ادبیات عوامل سازنده فیلم دستشان به هیچ سرچشمه‌ای نرسیده و از آن جهان پرمیوه دست خالی برگشته‌اند؟
بخشی از این را مسئله می‌توان با مرور مسیر فیلمسازی حاتمی‌کیا دریافت. در اغلب فیلم‌های حاتمی‌کیا نوعی نگاه انتقادی نسبت به جامعه وجود دارد که معمولا خود را در اشکال مختلفی از خروج نشان می‌دهد. شخصیت‌های اصلی داستان‌های حاتمی‌کیا وصله‌های ناجوری هستند که نسبت به نظم موجود در جامعه (و گاهی هم دولت و حکومت) برمی‌آشوبند و خودشان و دیگران را قربانی می‌کنند. این کشمکش دردناک با جامعه اگرچه دستاوردهای ارزشمندی در برخی فیلم‌های حاتمی‌کیا داشته اما با نگاهی به فیلم‌های اخیر او به نظر می‌رسد این روند در بلندمدت به مرور متوقف شده و حاتمی‌کیا یا از این درد به کلی فرار کرده و عقیم شده یا در یکی از فیلم‌هایش سر زا رفته.
👇👇
پیش‌دستی برای تولید اثر هنری در عصر هوش مصنوعی
فیلم موسی حاتمی‌کیا را باید دید، اما نه چون فیلم خوبی است و ارزش دیدن دارد، توصیه برای دیدن این فیلم یک دلیل دیگر دارد. فیلم به اندازه‌ای ضعیف است که اگر حتی با انتظاری حداقلی وارد سینما شوید، شدت ضعف فیلم همچنان شما را غافلگیر می‌کند و ناگزیر به فکر فرو می‌برد و دست کم تا هفته‌ها رهایتان نمی‌کند. یک اثر هنری به صورت تصادفی نمی‌تواند این اندازه بد باشد. باید ساختار عینی و ذهنی معیوب دست به دست هم بدهند تا به چنین دستاوردی برسند.
موسی فیلم پرخرجی است و بریز و بپاش زیادی دارد. اما دریغ از هیچ عنصری که بتوان حتی در روبنا بدان دل خوش داشت. فیلم نه فیلمنامه و داستان‌پردازی دارد، نه بازی، نه بازیگری، نه کارگردانی و نه حتی تکنیک‌های جلوه‌های ویژه و احتمالا هوش مصنوعی که فیلم سعی کرده با آن سر مخاطب را گرم کند.
کنار هم قرار گرفتن این همه افتضاح چگونه ممکن می‌شود؟ چطور می‌شود که این همه آدم دور هم جمع شوند و ماه‌ها روی مجموعه‌ای از ایده‌های شکست‌خورده وقت بگذارند و در نهایت سعی کنند نتیجه را که چیزی جز یک افتضاح تمام‌عیار نیست به جامعه بفروشند؟ آیا می‌شود این پدیده را توضیح داد؟
در این مورد چند توضیح قابل توجه است:
نص‌گرایی فرهنگی
در دهه‌های اخیر و حتی شاید سده‌های اخیر نتایج خسارت‌بار نگاه‌های نص‌گرایانه به متون دینی برای پرداختن به پدیده‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را در ایران زیاد دیدیم. این فیلم یک نمونه قابل مطالعه از نتایج نگاه عقیم نص‌گرا به فرهنگ و هنر است. جای نگاه خلاقانه به قدری در فیلم خالیست که به نظر می‌رسید فیلمساز حتی دربرابر متون دینی دست چندمی که به دستش رسیده نیز همچنان نگاه نص‌گرای خود را حفظ کرده و انگیزه‌ای برای این که ابتکار عمل را به دست بگیرد برایش باقی نمانده است. سایه سنگین این نگاه باعث شده نگاه هنرمندانه در فیلم به کلی تعطیل شود و حتی رد پایی از زیبایی‌شناسی در آن پیدا نشود. فیلم حتی از تحریک سطحی احساسات و افکار مخاطبش نیز عاجز است. پرسش کلیدی اینجاست: اگر نمونه‌های اعلای نص‌گرایی دینی مثل داعش یا سایر جریان‌های مشابه آن می‌خواستند فیلم موسی را بسازند نتیجه چقدر با موسای حاتمی‌کیا متفاوت می‌شد؟ چرا داستان موسی چند هزار سال در تاریخ باقی مانده است؟ چه تمثیل‌هایی در آن وجود دارد؟ چه نیروهایی در این داستان هست که همچنان آن را الهام‌بخش نگه داشته است؟ معجزه در داستان موسی چه معنایی دارد؟ …
افول هنر و غیبت تمام‌عیار هنرمند
متاع اصلی یک پروژه هنری چیزی است که در مسیر پرداختن به آن سر و کله‌اش پیدا می‌شود و مانند اکسیری به کلیت کار جهت می‌دهد و آن را ارزشمند می‌کند. این فرایند معمولا چندان ساده و سرراست طی نمی‌شود و با طرح پرسش‌های بنیادینی و زیر سوال بردن بدیهیاتی همراه است که پاسخ‌های برآمده از ساختارهای گذشته برای مواجهه با آنان معمولا چندان کارساز نیست. در نتیجه تلاش برای پاسخ به آنها با مقدار زیادی تحمل درد همراه است، چرا که ممکن است کار به ساختارشکنی و زیر‌و‌زبر شدن بیانجامد. به عبارت دیگر هنرمند وقتی سراغ موضوعی می‌رود و طرحی برای آن می‌ریزد هیچ تضمینی وجود ندارد که نتیجه‌اش ارزشمند باشد، مگر آنکه سازنده درد زایمان را تحمل کند و از آن طفره نرود. هیچ نگاه نویی بدون درد متولد نمی‌شود. هنرمند برای حفظ حیات و زایایی خود نیاز دارد تا نه تنها در تک‌تک آثار خود بلکه در طول زندگی حرفه‌ای خود نیز در چنین مسیرهای ناهمواری قدم بگذارد.
فیلم موسی هیچ نگاه نویی برای احیای داستان ندارد. همه چیز در آن پوسیده و زنگ‌زده است. انگار فیلم را هوش مصنوعی با پرامپت‌نویسی روی نصوص ساخته و در نتیجه هیچ نشانی از نگاه دست اول نویسنده و کارگردان در آن وجود ندارد. اما چرا چنین شده؟ چرا علی رغم ردپای حضور پررنگ داستان موسی در ادیان و ارجاعات گسترده به آن در ادبیات عوامل سازنده فیلم دستشان به هیچ سرچشمه‌ای نرسیده و از آن جهان پرمیوه دست خالی برگشته‌اند؟
بخشی از این را مسئله می‌توان با مرور مسیر فیلمسازی حاتمی‌کیا دریافت. در اغلب فیلم‌های حاتمی‌کیا نوعی نگاه انتقادی نسبت به جامعه وجود دارد که معمولا خود را در اشکال مختلفی از خروج نشان می‌دهد. شخصیت‌های اصلی داستان‌های حاتمی‌کیا وصله‌های ناجوری هستند که نسبت به نظم موجود در جامعه (و گاهی هم دولت و حکومت) برمی‌آشوبند و خودشان و دیگران را قربانی می‌کنند. این کشمکش دردناک با جامعه اگرچه دستاوردهای ارزشمندی در برخی فیلم‌های حاتمی‌کیا داشته اما با نگاهی به فیلم‌های اخیر او به نظر می‌رسد این روند در بلندمدت به مرور متوقف شده و حاتمی‌کیا یا از این درد به کلی فرار کرده و عقیم شده یا در یکی از فیلم‌هایش سر زا رفته.
👇👇
بخش دیگر مربوط به مناسبات اقتصادی و سیاسی است که به نظر می‌رسد آن را به کلی در بر گرفته است. داستان فیلم از پیش از به دنیا آمدن موسی شروع می‌شود و دو ساعت و ربع وقت می‌گذارد تا به سپردن موسی به رود نیل برسد و احتمالا برای تولید ادامه داستان نیز به صورت جدی دورخیز شده است. فیلم محصول سیمافیلم با تهیه‌کنندگی محمود رضوی است و اینطور که نوشته‌اند تجهیزات تولید مجازی و صفحه‌های عظیم نمایش برای نمایش پس‌زمینه در صحنه برایش وارد شده است. یکی از مدیران صدا و سیما گفته خبر از ساخت سریال موسی نیز داده اما فیلمنامه سریال و نسخه سینمایی مستقل از یکدیگر تهیه خواهند شد (+). وقتی این مناسبات پررنگ می‌شود، ساخت فیلم به عنوان یک اثر هنری به حاشیه می‌رود و مسئله اصلی می‌شود بازگشت سرمایه و دستاوردسازی برای سازمان بی‌دستآوردی مثل صداوسیما که برای عرضه محصولاتش باید دست به دامن ساحری و شامورتی‌بازی شوند.
👇👇
👇👇
چند روز پیش در محل کار دوستی بودم که چشمم به این تندیس از سبد موسی در فیلم افتاد و دیدم عوامل فیلم نه تنها در صدد آنند که آنچه در نصوص دیده‌اند را در فیلم عینیت ببخشند بلکه می‌خواهند به آنچه در فیلم آمده در جهان خارج نیز تجسم ببخشند. پرسیدم این چیست؟ گفت این تندیس را تهیه‌کننده برای فعالان رسانه فرستاده و آنها را به تماشای فیلم دعوت کرده.
👇👇
👇👇
فیلم موسی سرشار از کاستی و اشکال است. مشکلات فیلم به قدری گسترده و عمیق است که اینکه از کجا شروع کنی خودش تبدیل به یک مسئله فکری بغرنج می‌شود. درست مثل محصولات هنری هوش مصنوعی خالی از هرگونه فکر اصیل و تجربه عاطفی دست اول. اگر با پرامپت‌نویسی روی نصوص و مخیال می‌خواستیم با هوش مصنوعی فیلم بسازیم احتمالا نتیجه چندان با آنچه حاتمی‌کیا و رضوی و صداوسیما دست‌دردست یکدیگر ساخته‌اند متفاوت نمی‌شد. شاید هم این از نبوغ حاتمی‌کیاست که پیش‌دستی کرده و می‌خواهد به مخاطب نشان دهند آثار هنری تولید شده با هوش مصنوعی در آینده تا چه میزان می‌تواند تهی و خطرناک باشد.
تنها یک نمونه از نتایج آزاردهنده این رویکرد در داستان‌پردازی‌های دینی این است که شخصیت‌های داستان همگی به طور کامل از آینده خبر دارند و کیست که نداند برای کشوری که هزارجور مسئله دارد و باید برای رفعشان آستین بالا بزند این اندازه زمان‌پریشی و جبرگرایی چقدر خطرناک است. سحر و جادو در ناخودآگاه فیلم جدی‌تر از دین و مناسک دینی است. مناسک دینی اسباب عملیات فریب است و مقوله رستگاری در دین به کلی مقهور قدرت. نگاه فیلم به جامعه و آدم‌ها توخالیست و در برخی موارد فاصله‌ای با قبیله‌گرایی ندارد.
از آنجا که ظاهرا قرار است پول بیت‌المال همچنان با همین دست‌فرمان در ادامه این پروژه خرج شود، امیدوارم شیر پاک خورده‌ای پیدا شود و به تصمیم‌گیرنده دلسوز – اگر کسی پیدا شود – حالی کند که کارگردان لخت است.
فیلم موسی کلیم الله به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا را باید دید، چرا که آیینه‌ای تمام‌نما از ذهنیت مدیریت فرهنگی در کشور است و تماشای آن به تنهایی کافیست تا ببینیم کف‌گیر فرهنگی نظام چگونه دیگ را سوراخ کرده و اکنون دقیقا کجاست.
هنر خوار شد ساحری ارجمند
نهان راستی آشکارا گزند
۲۹ فروردین ۱۴۰۴
تنها یک نمونه از نتایج آزاردهنده این رویکرد در داستان‌پردازی‌های دینی این است که شخصیت‌های داستان همگی به طور کامل از آینده خبر دارند و کیست که نداند برای کشوری که هزارجور مسئله دارد و باید برای رفعشان آستین بالا بزند این اندازه زمان‌پریشی و جبرگرایی چقدر خطرناک است. سحر و جادو در ناخودآگاه فیلم جدی‌تر از دین و مناسک دینی است. مناسک دینی اسباب عملیات فریب است و مقوله رستگاری در دین به کلی مقهور قدرت. نگاه فیلم به جامعه و آدم‌ها توخالیست و در برخی موارد فاصله‌ای با قبیله‌گرایی ندارد.
از آنجا که ظاهرا قرار است پول بیت‌المال همچنان با همین دست‌فرمان در ادامه این پروژه خرج شود، امیدوارم شیر پاک خورده‌ای پیدا شود و به تصمیم‌گیرنده دلسوز – اگر کسی پیدا شود – حالی کند که کارگردان لخت است.
فیلم موسی کلیم الله به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا را باید دید، چرا که آیینه‌ای تمام‌نما از ذهنیت مدیریت فرهنگی در کشور است و تماشای آن به تنهایی کافیست تا ببینیم کف‌گیر فرهنگی نظام چگونه دیگ را سوراخ کرده و اکنون دقیقا کجاست.
هنر خوار شد ساحری ارجمند
نهان راستی آشکارا گزند
۲۹ فروردین ۱۴۰۴
حیوانات خانگی در طبیعت درندشت؛ نگاهی به فیلم جریان
«جریان» نام انیمیشنی بلند از گینتز زیبالودیس کارگردان لیتوانیایی است. داستان با نمایش آمد و شد حیوانات دست‌آموزی مثل سگ و گربه در دهکده‌ای رهاشده و متروک آغاز می‌شود. آثار حضور انسان در فیلم هست اما هیچ خبری از او نیست و به کلی از فیلم غایب است – شاید منقرض شده و شاید به جای دیگری گریخته است.
هنوز چیزی از شروع فیلم نگذشته سر و کله گونه‌های دیگری مثل گله گوزن‌های در حال فرار پیدا می‌شود و ناگهان آب – مثل طوفان نوح – همه جا و همه چیز را فرا می‌گیرد. حیوانات در قایق با یکدیگر همسفر می‌شوند و داستان ادامه پیدا می‌کند. بر خلاف آنچه در سینما و ادبیات مرسوم است، اینجا حیوانات به زبان خودشان با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و خبری از زبان آدمیزاد در فیلم نیست. ماجرا علی رغم ظاهر هولناکش آهسته و پرجزئیات پیش می‌رود و از نظر بصری و شنیداری کارکردی روان‌درمان‌گرایانه دارد.
فیلم اگرچه ماهیتی آخرالزمانی دارد، اما مشاهده حیوانات خانگیِ وابسته به انسان در شدیدترین و بی‌رحم‌ترین حالت طبیعت – بدون حضور انسان – نوعی حس شروع را نیز در پایان آن نوید می‌دهد.
اردیبهشت ۱۴۰۴
«جریان» نام انیمیشنی بلند از گینتز زیبالودیس کارگردان لیتوانیایی است. داستان با نمایش آمد و شد حیوانات دست‌آموزی مثل سگ و گربه در دهکده‌ای رهاشده و متروک آغاز می‌شود. آثار حضور انسان در فیلم هست اما هیچ خبری از او نیست و به کلی از فیلم غایب است – شاید منقرض شده و شاید به جای دیگری گریخته است.
هنوز چیزی از شروع فیلم نگذشته سر و کله گونه‌های دیگری مثل گله گوزن‌های در حال فرار پیدا می‌شود و ناگهان آب – مثل طوفان نوح – همه جا و همه چیز را فرا می‌گیرد. حیوانات در قایق با یکدیگر همسفر می‌شوند و داستان ادامه پیدا می‌کند. بر خلاف آنچه در سینما و ادبیات مرسوم است، اینجا حیوانات به زبان خودشان با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و خبری از زبان آدمیزاد در فیلم نیست. ماجرا علی رغم ظاهر هولناکش آهسته و پرجزئیات پیش می‌رود و از نظر بصری و شنیداری کارکردی روان‌درمان‌گرایانه دارد.
فیلم اگرچه ماهیتی آخرالزمانی دارد، اما مشاهده حیوانات خانگیِ وابسته به انسان در شدیدترین و بی‌رحم‌ترین حالت طبیعت – بدون حضور انسان – نوعی حس شروع را نیز در پایان آن نوید می‌دهد.
اردیبهشت ۱۴۰۴
هلیکوپتر و کلت
خواب دیدم تعدادی هلیکوپتر مسلح در آسمان شهر لابه‌لای آپارتمان‌ها و برج‌ها در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند و با صبر و حوصله دنبال چیزی یا کسی می‌گردند. فکر کردم هر آن ممکن است ملخشان به یکی از همین ساختمان‌ها گیر کند و نقش زمین شوند. اما دقیق‌تر که نگاه کردم، دیدم تکنولوژی‌شان با هلی‌کوپترهایی که ملخ بزرگ دارند فرق دارد و به راحتی می‌توانند در ارتفاع پایین شهرها پرواز کنند.
یکی از هلیکوپترها با بقیه آنها فاصله گرفت و ارتفاعش را تقریبا تا سطح زمین کم کرد. انگار هدفش را پیدا کرده باشد و هر لحظه بخواهد شلیک کند. اما ناگهان صدای شلیکی شبیه ترقه از سمت دیگری شنیده شد و هلیکوپتر روی زمین افتاد.
سه نفر کلت‌به‌دست با صورت‌های پوشیده به سمت هلیکوپتر حرکت کردند. شیشه جلوی هلیکوپتر ترک خورده و گلوله کلت به خلبان اصابت کرده بود.
۷ اردیبهشت ۱۴۰۴
خواب دیدم تعدادی هلیکوپتر مسلح در آسمان شهر لابه‌لای آپارتمان‌ها و برج‌ها در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند و با صبر و حوصله دنبال چیزی یا کسی می‌گردند. فکر کردم هر آن ممکن است ملخشان به یکی از همین ساختمان‌ها گیر کند و نقش زمین شوند. اما دقیق‌تر که نگاه کردم، دیدم تکنولوژی‌شان با هلی‌کوپترهایی که ملخ بزرگ دارند فرق دارد و به راحتی می‌توانند در ارتفاع پایین شهرها پرواز کنند.
یکی از هلیکوپترها با بقیه آنها فاصله گرفت و ارتفاعش را تقریبا تا سطح زمین کم کرد. انگار هدفش را پیدا کرده باشد و هر لحظه بخواهد شلیک کند. اما ناگهان صدای شلیکی شبیه ترقه از سمت دیگری شنیده شد و هلیکوپتر روی زمین افتاد.
سه نفر کلت‌به‌دست با صورت‌های پوشیده به سمت هلیکوپتر حرکت کردند. شیشه جلوی هلیکوپتر ترک خورده و گلوله کلت به خلبان اصابت کرده بود.
۷ اردیبهشت ۱۴۰۴
Forwarded from باشگاه روزنامه‌نگاران ایران
اشتباه فاحش در یک نقاشی شهری
این روزها، در گوشه و کنار تهران، نقاشی‌هایی از سوی سازمان زیباسازی شهرداری به نمایش درآمده‌اند. یکی از این آثار که نگاه بسیاری را به خود جلب کرده، دچار خطای بصری آشکاری است: دست چپ کودک به جای دست راست او قرار گرفته است.
بعید به نظر می‌رسد که یک نقاش چنین اشتباهی مرتکب شود، مگر آنکه تفاوت دست راست و چپ را نشناسد! از همین‌رو، گمان می‌رود این تصویر با استفاده از هوش مصنوعی یا نرم‌افزارهای گرافیکی طراحی شده باشد. پدیده‌ای که در خروجی‌های دیجیتال، به‌ویژه در طراحی چهره و بدن، گاه دیده می‌شود.
این خطا تنها یک اشتباه ساده نیست؛ بلکه نمادی از چالش‌های استفاده از فناوری در هنر است. هرچند هوش مصنوعی توانسته مرزهای خلاقیت را جابه‌جا کند، اما این‌گونه نقص‌ها نشان می‌دهند که همچنان نظارت انسانی و دقت هنری نقاشان واقعی، جایگزین‌ناپذیر است. هر چند انتشار این تصویر در سطح شهر نیز نشان می‌دهد، نظارتی هم بر اجرای کار هوش مصنوعی وجود نداشته یا دقت کافی صورت نگرفته است.
@journalistsclub1
این روزها، در گوشه و کنار تهران، نقاشی‌هایی از سوی سازمان زیباسازی شهرداری به نمایش درآمده‌اند. یکی از این آثار که نگاه بسیاری را به خود جلب کرده، دچار خطای بصری آشکاری است: دست چپ کودک به جای دست راست او قرار گرفته است.
بعید به نظر می‌رسد که یک نقاش چنین اشتباهی مرتکب شود، مگر آنکه تفاوت دست راست و چپ را نشناسد! از همین‌رو، گمان می‌رود این تصویر با استفاده از هوش مصنوعی یا نرم‌افزارهای گرافیکی طراحی شده باشد. پدیده‌ای که در خروجی‌های دیجیتال، به‌ویژه در طراحی چهره و بدن، گاه دیده می‌شود.
این خطا تنها یک اشتباه ساده نیست؛ بلکه نمادی از چالش‌های استفاده از فناوری در هنر است. هرچند هوش مصنوعی توانسته مرزهای خلاقیت را جابه‌جا کند، اما این‌گونه نقص‌ها نشان می‌دهند که همچنان نظارت انسانی و دقت هنری نقاشان واقعی، جایگزین‌ناپذیر است. هر چند انتشار این تصویر در سطح شهر نیز نشان می‌دهد، نظارتی هم بر اجرای کار هوش مصنوعی وجود نداشته یا دقت کافی صورت نگرفته است.
@journalistsclub1
مرزنشین
نمایی از فیلم Conclave
ژرفنای دردناک؛ نقدی بر فیلم Conclave
مجمع سری انتخاب پاپ (Conclave) فیلمی انگلیسی‌آمریکایی محصول ۲۰۲۴ به کارگردانی ادوارد برگر و نویسندگی پیتر استرآن با اقتباس از رمانی به همین نام نوشته رابرت هریس در سال ۲۰۱۶ است.
فیلم با نمایی از شانه‌های کاردینال توماس لورنس شروع می‌شود که پیاده به سمت واتیکان قدم بر می‌دارد. شخصیت اول کلیسای کاتولیک مرده و کاردینال‌ها از اقصی‌نقاط جهان چمدان‌به‌دست به واتیکان می‌آیند تا در جلساتی پشت درهای بسته پاپ جدید را انتخاب کنند.
لورنس وزیر داخله واتیکان است و قانونا بار برگزاری انتخاب پاپ بعدی بر گرده وی است. این بار، برای لورنس، بیش از آنچه در ابتدا به چشم می‌آید سنگین است، چراکه او یک بار قبل از مرگ پاپ استعفایش را به او تقدیم کرده، اما پاپ آن را نپذیرفته است. لورنس مدتی است انگار درون خود ردی از ایمان نمی‌یابد و تصمیم گرفته آن را انکار نکند و در نتیجه موضوع را با پاپ در میان می‌گذارد. پاپ نمی‌پذیرد و چندی بعد از دنیا می‌رود.
لورنس بعد از فوت پاپ متوجه می‌شود پاپ بیمار بوده و از بیماری‌اش اطلاع داشته اما چیزی از آن به دیگران نگفته است. این مسئله بار مسئولیت انتخاب پاپ بعدی را بر دوش لورنس سنگین‌تر می‌کند. پاپ فقید علی رغم کناره‌گیری لورنس، این بار را از دوش او بر نداشته است.
بخش زیادی از فیلم روایت رقابت پیچیده کاردینال‌ها در دو جبهه محافظه‌کار و تحول‌طلب و دسیسه‌های پی‌درپی مدعیان نسبت به یکدیگر و تنها افتادن لورنس بی‌ادعا در میانهای مملو از کشمکش و دعواست. لورنس به جبهه کاردینال‌های تحول‌خواه تعلق دارد، اما اصرار دارد که این صرفا یک جلسه رای‌گیری است و نباید به مرگ و زندگی تبدیل شود، اما دوست هم‌جبهه‌اش با فریاد به او گوشزد می‌کند که این یک جنگ تمام‌عیار است. اگر پاپ از کاردینال‌های رقیب انتخاب شود، کلیسا قرن‌ها به عقب بر می‌گردد. با این حال لورنس انگار بیشتر حواسش به امانتی است که به او سپرده شده و نمی‌خواهد وارد چنین جنگی شود.
فیلم پر از فضاهای خالی و سکوت‌های محسوس است. کاردینال‌ها زیر سقف‌های بلند و نقاشی‌های واتیکان قدم می‌زنند و با یکدیگر گفتگو و مجادله می‌کنند و گاهی حتی کارشان به فریاد و تهدید نیز می‌کشد. موسیقی فیلم اثر آهنگساز آلمانی ولکار برتلمن نیز با این فضا همخوانی دارد و سکوت را به بخشی از شنیدار خود تبدیل کرده است. نوازنده‌ها در بسیاری از قطعات به جای نواختن ساز با آرشه به آن ضربه می‌زنند و صداها مانند کاردینال‌های رنگین‌پوش در پهنه‌ای از سکوت به یکدیگر اصابت می‌کنند.
سکوتی که در صدا و تصویر و موسیقی فیلم جریان دارد بازتاب خلأی است که لورنس درون خود احساس می‌کند. موتیفی شبیه ماغ کشیدن حیوانات سنگین‌وزن به خاطر رکود و بی‌تفاوتی و امتداد درد و ملال، با طنین بم که به صورت گاه‌و‌بی‌گاه در قطعات گوناگون تکرار می‌شود، یادآور زاویه دید لورنس به مسئله و موقعیت پردرد و پیچیده‌ای است که در آن قرار دارد.
مجمع سری انتخاب پاپ (Conclave) فیلمی انگلیسی‌آمریکایی محصول ۲۰۲۴ به کارگردانی ادوارد برگر و نویسندگی پیتر استرآن با اقتباس از رمانی به همین نام نوشته رابرت هریس در سال ۲۰۱۶ است.
فیلم با نمایی از شانه‌های کاردینال توماس لورنس شروع می‌شود که پیاده به سمت واتیکان قدم بر می‌دارد. شخصیت اول کلیسای کاتولیک مرده و کاردینال‌ها از اقصی‌نقاط جهان چمدان‌به‌دست به واتیکان می‌آیند تا در جلساتی پشت درهای بسته پاپ جدید را انتخاب کنند.
لورنس وزیر داخله واتیکان است و قانونا بار برگزاری انتخاب پاپ بعدی بر گرده وی است. این بار، برای لورنس، بیش از آنچه در ابتدا به چشم می‌آید سنگین است، چراکه او یک بار قبل از مرگ پاپ استعفایش را به او تقدیم کرده، اما پاپ آن را نپذیرفته است. لورنس مدتی است انگار درون خود ردی از ایمان نمی‌یابد و تصمیم گرفته آن را انکار نکند و در نتیجه موضوع را با پاپ در میان می‌گذارد. پاپ نمی‌پذیرد و چندی بعد از دنیا می‌رود.
لورنس بعد از فوت پاپ متوجه می‌شود پاپ بیمار بوده و از بیماری‌اش اطلاع داشته اما چیزی از آن به دیگران نگفته است. این مسئله بار مسئولیت انتخاب پاپ بعدی را بر دوش لورنس سنگین‌تر می‌کند. پاپ فقید علی رغم کناره‌گیری لورنس، این بار را از دوش او بر نداشته است.
بخش زیادی از فیلم روایت رقابت پیچیده کاردینال‌ها در دو جبهه محافظه‌کار و تحول‌طلب و دسیسه‌های پی‌درپی مدعیان نسبت به یکدیگر و تنها افتادن لورنس بی‌ادعا در میانهای مملو از کشمکش و دعواست. لورنس به جبهه کاردینال‌های تحول‌خواه تعلق دارد، اما اصرار دارد که این صرفا یک جلسه رای‌گیری است و نباید به مرگ و زندگی تبدیل شود، اما دوست هم‌جبهه‌اش با فریاد به او گوشزد می‌کند که این یک جنگ تمام‌عیار است. اگر پاپ از کاردینال‌های رقیب انتخاب شود، کلیسا قرن‌ها به عقب بر می‌گردد. با این حال لورنس انگار بیشتر حواسش به امانتی است که به او سپرده شده و نمی‌خواهد وارد چنین جنگی شود.
فیلم پر از فضاهای خالی و سکوت‌های محسوس است. کاردینال‌ها زیر سقف‌های بلند و نقاشی‌های واتیکان قدم می‌زنند و با یکدیگر گفتگو و مجادله می‌کنند و گاهی حتی کارشان به فریاد و تهدید نیز می‌کشد. موسیقی فیلم اثر آهنگساز آلمانی ولکار برتلمن نیز با این فضا همخوانی دارد و سکوت را به بخشی از شنیدار خود تبدیل کرده است. نوازنده‌ها در بسیاری از قطعات به جای نواختن ساز با آرشه به آن ضربه می‌زنند و صداها مانند کاردینال‌های رنگین‌پوش در پهنه‌ای از سکوت به یکدیگر اصابت می‌کنند.
سکوتی که در صدا و تصویر و موسیقی فیلم جریان دارد بازتاب خلأی است که لورنس درون خود احساس می‌کند. موتیفی شبیه ماغ کشیدن حیوانات سنگین‌وزن به خاطر رکود و بی‌تفاوتی و امتداد درد و ملال، با طنین بم که به صورت گاه‌و‌بی‌گاه در قطعات گوناگون تکرار می‌شود، یادآور زاویه دید لورنس به مسئله و موقعیت پردرد و پیچیده‌ای است که در آن قرار دارد.
مرزنشین
ژرفنای دردناک؛ نقدی بر فیلم Conclave مجمع سری انتخاب پاپ (Conclave) فیلمی انگلیسی‌آمریکایی محصول ۲۰۲۴ به کارگردانی ادوارد برگر و نویسندگی پیتر استرآن با اقتباس از رمانی به همین نام نوشته رابرت هریس در سال ۲۰۱۶ است. فیلم با نمایی از شانه‌های کاردینال توماس…
اما لورنس به مرور دست به عمل می‌زند و علی رغم تردیدهای جان‌فرسایی که دارد سعی می‌کند اجازه ندهد صندلی پاپ بازیچه قدرت شود. او در این راه از پیگیری هیچ سرنخی فروگذار نمی‌کند و تا تخریبِ تمام‌عیار شانس اصلی کاردینال‌های هم‌جبهه‌اش نیز پیش می‌رود. کاردینال کنارکشیده و بی‌ادعای سابق نه تنها دیگر خود را کنار نمی‌کشد، بلکه با تمام قوا در در برابر مدعیان می‌ایستد و با هیچ ارعاب و تهدیدی پا عقب‌نشینی نمی‌کند. به نظر می‌رسد توماس لورنس جایی در میانه داستان در ژرفنای وجودش سکوت را شکسته و چیزی شنیده یا کسی صدایش را آنجا شنیده که در این موقعیت خطیر نگهش می‌دارد.
فیلم تا اینجا پیچیده و پرکشش پیش می‌رود. اما از لحظه‌ای که دوربین زوم می‌کند روی دست لورنس تا تماشاچی ببیند او نام خودش را روی برگه رای نوشته و بلافاصله نیز بعد از آن با موج انفجار تروریستی اطراف مثل کسی که به عذاب الهی گرفتار شده نقش زمین می‌شود، یکمرتبه داستان به طور کامل از ریتم می‌افتد. بعد از آن همه چیز رنگ عوض می‌کند و بحث‌های شدیدی درباره رویایی کلیسای کاتولیک با مسلمانان در میان کاردینال‌ها در می‌گیرد که ارتباط چندانی با بدنه فیلم هم ندارد. در میانه این بحث و جدل نیز، کاردینال ناشناسی لب به سخن می‌گشاید و با همان چند دقیقه سخنرانی اکثریت آرای کاردینال‌های جان‌سخت را به خود اختصاص می‌دهد.
مجمع سری کاردینال‌ها، می‌توانست فیلمی ماندگار باشد، اگر عوامل سازنده فیلم می‌توانستند ارتباط ارگانیگی بین پایان‌بندی داستان و بدنه‌اش برقرار کنند و فیلم در نهایت حسرت یک اثر سینمایی درجه اول را برای بیننده‌اش به یادگار می‌گذارد.
اردیبهشت ۱۴۰۴
فیلم تا اینجا پیچیده و پرکشش پیش می‌رود. اما از لحظه‌ای که دوربین زوم می‌کند روی دست لورنس تا تماشاچی ببیند او نام خودش را روی برگه رای نوشته و بلافاصله نیز بعد از آن با موج انفجار تروریستی اطراف مثل کسی که به عذاب الهی گرفتار شده نقش زمین می‌شود، یکمرتبه داستان به طور کامل از ریتم می‌افتد. بعد از آن همه چیز رنگ عوض می‌کند و بحث‌های شدیدی درباره رویایی کلیسای کاتولیک با مسلمانان در میان کاردینال‌ها در می‌گیرد که ارتباط چندانی با بدنه فیلم هم ندارد. در میانه این بحث و جدل نیز، کاردینال ناشناسی لب به سخن می‌گشاید و با همان چند دقیقه سخنرانی اکثریت آرای کاردینال‌های جان‌سخت را به خود اختصاص می‌دهد.
مجمع سری کاردینال‌ها، می‌توانست فیلمی ماندگار باشد، اگر عوامل سازنده فیلم می‌توانستند ارتباط ارگانیگی بین پایان‌بندی داستان و بدنه‌اش برقرار کنند و فیلم در نهایت حسرت یک اثر سینمایی درجه اول را برای بیننده‌اش به یادگار می‌گذارد.
اردیبهشت ۱۴۰۴