Казанда Һади Атласи һәм аның көрәштәшләрен искә алдылар

Казанда бер төркем татар зыялылары, Аксакаллар шурасы әгъзалары Ленин бакчасындагы сәяси репрессия корбаннары истәлегенә куелган һәйкәл янында Һади Атласи һәм аның көрәштәшләрен искә алып, рухларына багышлап дога кылды. Бу хакта Facebook битендә язучы Фәүзия Бәйрәмова хәбәр итте.

“Ни кызганыч, бүгенге көндә Казанда Атласилар фаҗигасен хәтерләтүче бер истәлек билгесе дә юк. Нахакка атып үтерелгән бу татарларның каберләре дә юк. Югыйсә, аларга хөкем карары чыгарылган Менжинский клубы диварына ( хәзер анда Рус мәдәнияте үзәге) золым корбаннарының исемнәре язылган истәлек тактасы куярга була иде бит!

Кичер безне, Атласи! Кичерегез, атылган татарлар!”, ди Бәйрәмова.

▪️1938 елның 15 февралендә галим, мәгърифәтче Һади Атласи һәм тагын сигез кеше Казан төрмәсендә атып үтерелә.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 18 февраль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Татарстанга күрше Чуашстан республикасында ике дрон бәреп төшерелгән. Бу хакта республика башлыгы Олег Николаев белдерде. Беренче очракта дроннар Чабаксар шәһәренең Новоюжный районында һәм Чебоксары бүлгесендә (Яуши бистәсендә) бәреп төшерелгән. Берничә машинага зыян килгән. Иртәнге сәгать 7дән соң Николаев дроннарның кабат һөҗүме турында хәбәр итте. Әмма нәтиҗәләр турында ачыклык кертмәде.

🔸Татарстанда да 3.49 сәгатьтә дроннар һөҗүме куркынычы тәртибе кертелде. Росавиация Казан һава аланын ябып торды. Барлыгы 11 очкыч тоткарланган, икесен бөтенләй җибәрмәгәннәр дип хәбәр итә Бизнес Онлайн басмасы.

🔸Женевада Украинадагы сугышны туктату турында сөйләшүләр Русия вәкиллеге җитәкчесе Владимир Мединский позициясе аркасында көрчеккә терәлде, дип яза ике чыганакка таянып Axios басмасы. «Интерфакс»ның Русия тарафыннан булган чыганагы кичәге очрашуны «бик киеренке» дип атаган. Якынча алты сәгать дәвам иткән сөйләшүләр бүген дә дәвам итәчәк.

🔸Күптән түгел "ят агент дип танылган «Открытое пространство» проекты ябыла. Бу хакта аңа нигез салучы Александра Крыленкова игълан итте. Ул проект эшчәнлегенә катнашы булмаган кешеләрнең дә исемлеккә кертелүен әйтте. «Открытое пространство» 2012 елдан бирле эшләп килде һәм активистларга ярдәм күрсәтү белән шөгыльләнде.

🔸Бүген Татарстан һәм Башкортстан мөселманнары беренче тәрәвихны укыячак, иртәгә ураза керәчәк. Кайбер илләрдә мөселманнар уразага бүген керде, чөнки Согуд Гарәбстаны кичә Рамазан ае башлануын игълан итте.

@azatliqradiosi

⚡️Башкортстанда мәдәният министры Әминә Шәфыйкова тоткарланган.

Однажды в Башкирии Телеграм-каналы язуынча, аны бүген иртән өендә тоткарлаганнар.

Шәфыйкова министрлыкны 2012 елдан бирле җитәкли.

▪️30 гыйнварда Уфада куәт оешмалары вәкилләре республика дәүләт академия симфоник оркестрының баш мөдире Артур Назиуллин һәм Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкортстан дәүләт филармониясе мөдире Алмаз Сәетовны тоткарлаган иде.

▪️Былтыр «Мәдәни програмнар дирекциясе» оешмасы җитәкчесе Гөлнара Юрина һәм «Башкортстан» дәүләт концерт залы мөдире, Башкортстанның халык артисты Вилдан Яруллин кулга алынды. Алар йорт сагында утыра.

📷Однажды в Башкирии

@azatliqradiosi

🕌Көн язмасы: Мигрантлар белән тулган Русия мәчетләрендә татарлар хуҗамы яки кунакмы?

Согуд Гарәбстаны кичә Рамазан ае башлануын игълан итте. Кайбер илләрдә мөселманнар беренче тәравих намазын инде кичә укыды һәм бүген уразага керде. Татарстан һәм Башкортстан мөселманнары исә беренче тәравихка бүген җыелачак, ә уразаны иртәгә башлаячак.

Рамазан — күпләр көтеп алган, күңелләрне дулкынландырган ай. Бу чорда ифтар мәҗлесләре үткәрү, бер-береңә авыз ачарга йөрү, мәчетләрдә бергәләп тәравих намазлары уку, сәдакалар бирү күркәм бер гадәткә әйләнә. Русия төбәкләрендә дә мәчетләрдә бу айга алдан ук әзерләнәләр, ифтарлар оештыру мәсьәләләре хәл ителә, ярдәм җыю башлана.

Элек-электән мәчет татарлар өчен намаз уку урыны гына түгел, ә җәмәгать җыела торган үзәк тә булган. Анда балаларга исем кушканнар, ашлар уздырганнар, никахлар укытканнар. Бу эшләрнең барысын да гадәттә татарча алып барган имамнар башкарган. Мәчет милли тормышның аерылгысыз өлеше саналган. Русиядән күчеп киткән татарлар да яңа җирдә беренче булып мәчет, мәктәп салган.

Соңгы елларда исә Русия төбәкләрендә мәчетләрдәге тел һәм мәдәни мохит күзгә күренеп үзгәрә. Кайбер урыннарда татар имамнарын башка милләт вәкилләре алыштыра башлады, җитәкчелеккә дә алар килә.

Сәясәт белгече, "Нерусский" телеграм-каналы авторы Ринат Мөхәммәтов Азатлык Радиосына сөйләвенчә, Русиядә татарча сөйләшүчеләр саны кими, шуңа күрә алар мәчетләрдә дә азая. Аның сүзләренчә, элек Мәскәү мәчетләрендә татар бабайлары өчен булса да вәгазьләр татарча укылган. Хәзер исә татарлар мәчеттәге мөселманнарның 5–10 процентын гына тәшкил итә, ә татарча сөйләшүчеләр тагын да азрак.

Мөхәммәтов татарларның мәчетләргә сирәгрәк йөрүен дә исәпкә алырга чакыра. 1990нчы еллардан башлап мәчетләргә Төньяк Кавказ һәм Үзәк Азия мөселманнары активрак йөри башлый, шул сәбәпле тел мохите чуарлана.

Шул ук вакытта тарихчы Альфред Бустанов бу хәлне табигый процесс дип бәяләгән иде.

Бу хакта тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Ханты-Манси автоном бүлгесенең (ХМАО) Түбән Варта районы мәхкәмәсе Үзбәкстан ватандашын 30 мең сум штрафка тарткан һәм Русиядән чыгарып җибәрү турында карар кабул иткән.

Мөселман канунсыз миссионерлык эшчәнлегендә гаепле дип танылган. Бу хакта ХМАОның берләштерелгән мәхкәмәләренең матбугат хезмәтенә сылтама белән Islamnews хәбәр итә.

«Ислам динен тотучы Үзбәкстан ватандашы көн саен биш вакыт миссионерлык эшчәнлеге алып барган, ягъни “Намаз” дини йоласын үтәгән. Бу гамәл җәмәгатьчелеккә ачык килеш үткәрелгән, чөнки бүлмә ишеге ачык булган, тулай торакта яшәүчеләр һәм өченче затлар ирекле кереп йөри алган. Шул ук вакытта ул бернинди дини оешмада тормаган, теркәлү документлары булмаган. Шулай ук тулай торак бүлмәсендә ул өченче затларга, анда яшәүчеләргә, үзенең дини тәгълиматы һәм карашлары турында сөйләгән, дини китабын шунда саклаган, әлеге әдәбиятны теләсә кем карый алган», диелә хәбәрдә.

Үзбәкстан ватандашы төбәктә вахта ысулы белән эшләгән һәм тулай торакта яшәгән. Аңа каршы күршесе шикаять иткән. Шуннан полиция тикшерү башлаган һәм мәхкәмә аңа штраф салган һәм илдән чыгарып җибәрергә карар кылган.

@azatliqradiosi

💵Февраль башына Татарстанның дәүләт бурычы 97,9 млрд сум тәшкил иткән

Бу хакта Татарстан финанс министрлыгы матбугат хезмәте хәбәр итә.

Бурычның төп өлеше — 90,1 млрд сум Мәскәүдән алган федераль кредитлар тәшкил итә.

Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәҗбүр булуына бәйле. Керемнәр җитмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджет кредитлары алып тормышка ашыра башлады.

Шул ук вакытта былтыр Татарстан Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салым юллады.

2026 елга исәпләнгән Татарстан бюджеты 13,8 млрд сумлык дефицит белән кабул ителде. Башкортстанда дефицит — 22,5 млрд сум тәшкил итәчәк.

@azatliqradiosi

Башкортстанда иртән тоткарланган республиканың мәдәният министры Әминә Шәфыйковага чикләү чарасы Мәскәүдә билгеләнәчәк.

"Интерфакс" хокук саклау оешмаларына сылтанып язуынча, Шәфыйкованы Мәскәүгә алып китәчәкләр

Әминә Шәфыйкованы 18 февраль көнне иртән өендә тоткарладылар. Аны вазифаи вәкаләтләрен арттыруда шикләнәләр.

Шәфыйкова министрлыкны 2012 елдан бирле җитәкли.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 19 февраль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Пермь төбәгендә җиденче сыйныф укучысы үзенең яшьтәшенә пычак белән һөҗүм иткән. Өлкә губернаторы Дмитрий Махонин хәбәр итүенчә, әлеге хәл Александровскиның 1нче санлы урта мәктәбендә булган. Җәрәхәтләнгән баланың хәле авыр.

🔸Украина Кораллы көчләре Псков өлкәсе Великие Луки шәһәрендәге нефть ширкәтенә һөҗүм иткән. Бу хакта төбәк губернаторы хәбәр итә. Һөҗүм нәтиҗәсендә нефть эшләнмәләре сакланган мичкәгә ут капкан. Зыян күрүчеләр турында мәгълүмат юк.

🔸«Дружба» торбасы аша Маҗарстанга нефть кудыру яңадан торгызылганчыга кадәр хакимиятләре Украинага дизель ягулыгын җибәрүне туктата. Бу хакта Маҗарстан тышкы эшләр министры Петер Сийярто хәбәр итә. "Энергетика өлкәсендәге хезмәттәшлек үзара булырга тиеш", дигән ул. "Дружба" нефть үткәргече аша Маҗарстанга һәм башка илләргә нефть сатудан Русия миллиардларча доллар керем ала.

🔸Европа Берлеге спорт мәсьәләләре комиссары Гленн Микаллеф 2026 елгы Паралимпия уеннары ачылу тантанасына килмәячәген белдерде. Сәбәбе Русия спортчыларына үз байрагы астында катнашуга рөхсәт ителү. Украина вәкилләре дә шул ук сәбәп белән уеннарны бойкот итәчәк. Бу хакта Украина спорт министры белдерде.

🔸Уфада 1 марттан трамвай һәм троллейбуста йөрү бәясе артачак дип хәбәр итә «Город Уфа: транспорт и связь» телеграм-каналы.

@azatliqradiosi

Башкортстан район газетларына сугышта һәлак булучыларның үлем датасын күрсәтү тыелган

Башкортстандагы район газеталары редакцияләренә Русиянең Украинадагы баскын сугышына китеп, анда һәлак булган сугышчыларның үлем даталарын күрсәтмәскә кушылган. "Республика Йорто" телеграм-каналы мәгълүматларына күрә, мондый күрсәтмәне республика Матбугат һәм массакүләм мәгълүмат чаралары агентлыгы тараткан.

Шундый ук таләп үлгәннәрнең туганнары язган некрологларга да кагыла диелә. Бу аеруча контрактт имзаланганнан соң бер ел да узмыйча һәлак булганнарга кагыла.

— Кайбер ихтиярилар сугыш барган урыннарга килү белән бик тиз һәлак була. Моны күрсәтүне тыючы күрсәтмәләр барлыкка килүе гаҗәп түгел, — дип шәрехләде бу хәбәрне "НеМоскве" Телеграм-каналына "Аспекты" мөхәррире Руслан Вәлиев.

Сүз һәлак булганнар турындагы җәмәгатьчелеккә җиткерелә торган мәгълүматның ачыклыгын киметү турында бара: редакция хезмәткәрләре әйтүенчә, район басмаларында материаллар инде конкрет даталарсыз чыга башлаган. Алар моны контракт төзелгән көн белән үлем арасындагы кыска вакыт аралыгын күрсәтмәскә теләү белән аңлата.

Башка чыганаклар да мондый күрсәтмәләр булуын раслый, әмма аларның язмача түгел, ә телдән генә җиткерелүен әйтә. Басма әңгәмәдәшләре шулай ук тагын бер тәкъдим турында сөйли – район газетларында сугышта катнашкан хәрбиләрнең җеназаларын гомумән тасвирламаска.

Вәлиев фикеренчә, рәсми хәбәрләрнең форматы һәм тулылыгы вакыт узу белән сизелерлек үзгәргән. "Башта алар барын да ничек бар – шулай яздылар. Хәзер исә материаллар бирелеше төрлечә: кайдадыр тулырак, кайдадыр кыскарак".

Азатлык Радиосы Татарстан һәм Башкортстаннан сугышка китеп, анда һәлак булган сугышчылар исемлеген алып бара. Бу көннәрдә генә без Башкортстаннан сугышта кимендә 9 мең кешенең һәлак булуын язган идек.

@azatliqradiosi

Татарстанның Буа районында реле җайланмасы шкафларын яндыруда шикләнелгән ике үсмер тоткарлаган

Татарстан эчке эшләр министрлыгына сылтанып Kazanfirst хәбәр итүенчә, әлеге хәл 14 февральдә була. Тимер юлның техник хезмәткәрләре тулысынча янып беткән реле җайланмасы шкафын ачыклый. Әлеге урынны карау барышында җиһазның алдан ачылуы, аннары ут төртеп юк ителүе билгеләнгән диелә хәбәрдә.

Нәтиҗәдә 19-22 яшьлек ике Буа шәһәре кешесе тоткарлана. Kazanfirst язуынча, аның берсе шәхси сак оешмасында эшли, икенчесе студент. Аларның өйләрендә тентү узган, "алдан сөйләшеп төркем белән террор гамәле кылу" маддәсе нигезендә җинаять эше ачылган. Егетләр гаепләрен таныган диелә.

▪️26 гыйнварда Татарстанның Васильево бистәсендә өч үсмер тоткарланганы хәбәр ителгән иде. Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) белдерүенчә, аларны тимер юл светофорын көйләүче реле җайланмасы шкафларын яндыруда шикләнәнләр.

▪️Узган ел Бөгелмә шәһәре янында реле җайланмасы шкафларына ут төртүдә гаепләнеп, өч балигъ булмаган егет сак астына алынган иде.

▪️Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле Русиянең йөздән артык үсмерен террорчылыкта һәм экстремизмда гаепләгәннәр. Алар Росфинмониторинг исемлегенә кертелгән.

@azatliqradiosi

Татарстанда тагын бер авыл юкка чыкты

Татарстан Дәүләт шурасының утырышында депутатлар Нурлат районының Покровский авылын бетерү өчен тавыш биргән.

“Нурлат районының Яңа Тумба авыл җирлегенә керүче Покровский поселогы торак пункт билгеләрен югалтты һәм алга таба аның үсеш мөмкинлекләре күренми”, – дип китерә “Ватаным Татарстан” газетасы сайты район башлыгы Дамир Ишкинеев сүзләрен.

Татарстанда юкка чыга баручы авыллар саны арта. Андый авылларны өйрәнүче галим, тарих фәннәре докторы Рафаил Шәйдуллин 2018 елда Азатлык Радиосына соңгы ике елдан азрак вакыт эчендә генә дә республикада 30дан артык авыл юкка чыкканын әйткән иде. Галим 2018 елда "Юкка чыккан авыллар" дигән китап әзерләп бастырды. Анда кайсы районнарда нинди авыллар юкка чыкканы язылган.

"Шушы китап язылганнан соң ике елдан азрак вакыт эчендә Татарстанда тагын 30дан артык авыл юкка чыкты. Сәбәпләре төрле. Кайбер авыллар дәүләт реестрында торса да, анда кеше яшәми", дигән иде Рафаил Шәйдуллин.

"Моңа кадәр урыс авыллары юкка чыга иде. Хәзер татар авыллары да бетә. Эш юк. Татарстанда 1930-2016 еллар аралыгында 1200 авыл юкка чыккан. 70 проценты урысныкы булса, 20 проценты татар авылы иде. Татар авылларының юкка чыгу темпы арта бара", диде галим.

Бу хакта мәкаләне тагын бер искә төшереп китәбез – монда кереп укыгыз.

@azatliqradiosi

Мәхкәмә Башкортстанның мәдәният министры Әминә Шәфыйкованы кулга алды

Аны зур күләмдә акча үзләштерүдә һәм ришвәт алуда гаеплиләр.

Мәскәүнең Басманный район мәхкәмәсе Тикшерү оешмасы үтенечен канәгатьләндереп, Башкортстан мәдәният министры Әминә Шәфыйкованы 17 апрельгә кадәр кулга алды. Утырыш журналистлар өчен ябык булды.

Шәфыйковага Русия Җинаять кодексының ике маддәсе нигезендә гаеп белдерелә: 160нчы маддәнең 4нче өлеше (“Аеруча зур күләмдә акча үзләштерү”) һәм 290нчы маддәнең 6нчы өлеше (“Аеруча зур күләмдә ришвәт алу”).

Шәфыйковага нинди гамәлләре өчен гаеп итеп тагылганы әлегә билгесез. Шул ук вакытта РБК Уфа чыганаклары хәбәр итүәнчә, тоткарлау Башкортстан мәдәният министрлыгына караган оешмаларның дәүләт сатып алулары белән бәйле булырга мөмкин.

Әминә Шәфыйков кичә тоткарланды, аннары Мәскәүгә китерелде.

@azatliqradiosi

АКШ алдагы ял көннәрендә Иранга һөҗүм ясау өчен җитәрлек көч туплаган.

Бу хакта 18 февральдә Ак йорт һәм Пентагондагы рәсми затларга таянып АКШ медиалары хәбәр итте.

CNN мәгълүматларынча, Пентагон Ак йортка, президенттан күрсәтмә килгән очракта, АКШ хәрбиләре ял көннәрендә хәрби чара үткәрергә әзер булачак дип җиткергән. Әмма The New York Times язуынча, президент Доналд Трамп әлегә алга таба нинди гамәлләр кылу турында карар кабул иткәнен белдермәде.

Тулырак 👉монда укыгыз.

@azatliqradiosi

Хәерле җомга көннәре белән, хөрмәтле укучыларыбыз. Бүген 20 февраль, кыскача яңалыклар мондый:

🔸Газзә сызыгы өчен «Тынычлык шурасы» бюджетының җиде миллиард доллардан артык өлешен Казакъстан, Азәрбайҗан, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Марокко, Бәһрәйн, Катар, Согуд Гарәбстаны, Үзбәкстан һәм Кувәйт керткән. Бу хакта АКШ президенты Доналд Трамп "Тынычлык шурасы"ның Вашингтон шәһәрендә узган беренче утырышында чыгыш ясаганда әйткән.

🔸Доналд Трамп Русиягә карата санкцияләрне тагын бер елга озайтты. Сүз 2014 елда Русиянең Кырымны аннексияләве сәбәпле кертелгән чикләү чаралары турында бара. Чикләүләр ул чактагы АКШ президенты Барак Обама тарафыннан кертелде. Һәм ул озайтылып килә. Бу хакта АКШ федераль реестры сәхифәсендә хәбәр иелә.

🔸Татарстанда биш сәгатькә якын дроннар һөҗүме куркынычы тәртибе гамәлдә булды. Һава аланнары ябылмаса да, Казанда дистәдән артык очкыч тоткарланды. Бу атнада дроннар һөҗүме тәртибе пәнҗешәмбедән кала көн саен диярлек игълан ителде. Республикада дроннар бәреп төшерелүе турында хәбәрләр булмады.

🔸Казанда Г.Камал театрының яңа бинасы янында яктырткычлар белән музыкаль фонтан куярга ниятлиләр. Бу хакта журналистларга шәһәр мэры Илсур Метшин Кабан күле яр буеның өченче чиратын төзекләндерү проектын тәкъдим итү вакытында әйткән.

Бүген дә Азатлык Радиосы белән калыгыз.

@azatliqradiosi

Башкортстанда әйләнә-тирә мохитне саклау активисты Таңсылу Аслаеваны WhatsApp-тагы комментарийлары өчен Русия армиясен "дискредитацияләү" маддәсе нигезендә штрафка тартканнар.

Баймак район мәхкәмәсе хөкемдары Гүзәл Сәфәрова 68 яшьлек активист Таңсылу Аслаевага 15 мең сум күләмендә штраф салган. Бу хакта мәхкәмә сайтындагы сылтама белән ASTRA хәбәр итә.

Мәхкәмә материалларында әйтелгәнчә, Аслаева WhatsApp-та "пропаганда характерындагы гамәлләрнең җәмәгатьчелек чалымнары" булган комментарий урнаштырган. Әмма төркемнең исеме дә, комментарийның эчтәлеге дә әйтелми.

Аслаева гаебен таныган һәм комментарийны үзе язганын раслаган. Аның сүзләренчә, Русия армиясен "дискредитацияләү" нияте булмаган.

2023 елда Аслаева Башкортстанның Баймак районы Ишморза авылы халкы белән бергә алтын табучы оешмаларга лицензия бирүгә каршы чыгып, әлеге эшләрне туктатуга ирештеләр. Ул вакытта Ишморзада бер меңнән артык кеше җыелды.

Тулырак👉 монда укыгыз.

@azatliqradiosi

20 февраль Русия һәм соңрак Төркия сәясәтчесе, Идел-Урал штатын оештыруны җитәкләгән Садри Максудиның вафат булган көне.

Садри Максуди 1957 елның 20 февралендә 78 яшендә Истанбулда дөнья куя һәм Истанбулның Зынҗырлыкую зиратында җирләнә.

Максуди 26 яшендә Русия Думасы депутаты булып сайлана. Ул татар мәгарифен яклап 38 тапкыр трибунага чыга.

Максуди татар милләтенең хокукын яклаган өчен чит илгә куылгач та үз милләте хокукын Европа күләмендә йөри. Ататөрек - Мостафа Кәмәл аны Төркиягә чакыртып китерә.

"Төркия өчен Максуди бик мөһим кеше, аны яңа буын кешеләре дә белергә тиеш. Төркия парламентында озак еллар буена актив депутат булган кеше бит ул", дигән иде Азатлык Радиосына галим Исмаил Төркоглы. Күптән түгел ул Максуди турында китап чыгарды.

"Монда мин Русия империясенең тарихы турында да аңлаттым, андагы татарларның тормышы нинди булган. Моны белмичә, күзалламыйча Садри Максудиның узган юлын аңлап булмый. Бигрәк тә Төркия укучысына. Русия империясендә татарлар ничек яшәгән, ни теләгән, нәрсәгә омтылган, ни өчен туган якларыннан чыгып китәргә мәҗбүр булган — барысы да аңлатылды. Казан ханлыгы басып алынган вакыттан алып яздым. Китап шуның белән ачыла.

Садри Максудиның нәселе каян чыккан, фамилиясе ниләр аңлата. Аның гаиләсе, туганнары турында да белү мөһим. Максуди Казанда учительская школада укуын да белү, аңлату кирәк. Бу күпләргә тәтемәгән, ни өчен Максуди урысча укыганын да аңлаттым. Садриның Парижда укыган, эшләгән чаклары да җентекле язылды. Шәхси тормышын да ачыкладым", диде Исмәил Төркоглы.

Бу хакта тагын бер искә төшереп китик - монда кереп укыгыз.

@azatliqradiosi

Стәрлетамакта сугышка контрактчыларны җәлеп итәргә булышучыларга 400 мең сум түләячәкләр.

Стәрлетамак хакимияте Русиянең Украинага каршы баскын сугышына контрактчыларны җәлеп итәргә булышучыларга бер тапкыр түләнә торган акча күләмен билгеләгән.

Элегрәк Стәрлетамак шәһәр шурасы 2 февральдән кала казнасыннан 400 мең сум түләү турында карар кабул иткән иде. Аны шәһәр хакимияте урынбасары җитәкчелегендәге комиссия билгелиячәк дип яза "Коммерсант".

Шул ук вакытта сугышта иң күп үлүчеләр - Башкортстан республикасыннан. Азатлык алып барган исәпләүләргә караганда, Башкортстаннан сугышта кимендә 9103 кеше һәлак булган. Стәрлетамактан - 317 кеше үлгән.

🔸2023 елның октябрендә Башкортстанның Стәрлетамак хәрби комиссары Максим Немченко машинасына тәре ясаганнар һәм "груз 200" (йөк 200") дигән язу язганнар иде.

🔸Кешене Украинадагы сугышка барырга күндергән өчен акча түли башлаган иң беренче төбәк Татарстан булды. Татарстаннан соң бу түләүләрне башка төбәкләрдә дә кертә башладылар.

@azatliqradiosi

Русия юстиция министрлыгы 2022 елның июлендә YouTube-та дөнья күргән «Татар һәм башкорт халкына һәм барлык төрки халыкларга мөрәҗәгать. Берләшергә вакыт. Идел-Урал» дип аталган видеороликны «экстремистик материаллар» исемлегенә керткән.

Бу хакта министрлык сәхифәсенә сылтама белән "Идел.Реалии" хәбәр итә.

Министрлык мәгълүматына караганда, әлеге карар 2025 елның 12 декабрендәге Татарстан югары мәхкәмәсе карары нигезендә кабул ителгән.

YouTube-ның Tatnews каналында урнаштырылган әлеге видеода Таһир Миңнебаев «төрки халыкларның бер вәкиле» исеменнән башкортлар һәм татарларга мөрәҗәгать итә. Сугышка кадәр үзенең Одессада яшәвен әйтә.

«2022 елның 24 февралендә Русия гаскәрләре Украинага бәреп керде. Күп кенә мөселманнар Украинаны ташлап китте. Күпләр исә Украинада калды, кайберләре үз җирләрен, милкен һәм якыннарының гомерен саклау өчен кулларына корал алды», — ди видеода Миңнебаев.

Ул татарлар һәм башкортларга мөрәҗәгать итеп, «безнең балаларны тыныч халыкны, хатын-кызларны һәм балаларны үтерергә җибәрәләр», дип белдерә. «Инде күп сандагы мәетләрне туган якка җирләргә кайтардылар», — ди ул.

Миңнебаев «халкыбыз улларын Украинада үлемнән туктатырга» чакыра: «Чынлыкта безнең дошман кем икәнен мең кат уйлагыз. Тамырларыбызда ислам каны ага һәм кайный икәнен онытмагыз», — ди ул.

Автор шулай ук төрки халыкларга мөрәҗәгать итеп, «Көфер дип аталган зур төрмәдә яшәвебез турында уйланырга» чакыра.

Татарстан Югары мәхкәмәсе карарына күрә, видеороликны «экстремистик материал» дип тану турында шикаять белән республика прокуроры мөрәҗәгать иткән. Җавап бирүче буларак Камалов Илнар Рафис улы күрсәтелгән. Матбугат чараларында аны «Ватанчы» хәрәкәтенә нигез салучы дип атыйлар.

Камаловка карата «нәфрәт яки дошманлык уяту, шулай ук кешелек абруен кимсетү» маддәсе (Русия Җинаять кодексының 282 маддәсе, 2нче өлеше) нигезендә җинаять эше кузгатылуы әйтелә.

@azatliqradiosi

Русия юстиция министрлыгы “ят агентлар” исемлеген яңартты:

➡️сәясәт белгече Александр Кынев;

➡️журналист Владимир Севриновский;

➡️журналист Аурен Хабичев;

➡️сәясәтче, Калуга өлкәсеннән элекке оппозицион мэр Алексей Черемушкин;

➡️«European Youth Forum».

@azatliqradiosi

Тумышы белән Башкортстаннан булган һәм дини эзәрлекләү сәбәпле берничә ел элек гаиләсе белән Русиядән киткән Таһир Миңнебаев Украинада сыену тапкан иде.

Сугыш башлангач ул гаиләсен алып Германиягә чыгып китте. Миңнебаев Азатлыкка мөһаҗирлек тормышы турында сөйләде.

" Украинадагы халыкка килгәндә, алар русияләрдән аерыла. Ирек яратучан, йомшаграк, ярдәмчел халык. Дини һәм милли өлкәдә дә каршылыклар булмады. Исламофобияне дә сизмәдек, динебезне теләгәнчә тотып яшәдек. Татарстан һәм Башкортстаннан килүчеләрнең күпчелеге өстәмә яклау статусына ия булды. Русиядә тыелган барлык дини төркемнәр, аерым алганда Хизб ут-Тәхрир, Таблигчылар Украинада кануни яши алды. Аларның балалары туды, туу турында таныклыклар бирелде. Кайберләре качак статусы сорап бармады, яшәү рөхсәте документларын алды. Балалары инде Украинада туып ватандашлык алучылар да бар. Алты елыбыз шулай узды. Украина безне үз итте.

Менә 24 февральдә Русия Украинага каршы сугыш башлады. Гәрчә без аның булачагына ахыргача ышанмаган идек. Көне буе хәбәрләрне күзәттек. Шуннан соң Одессада шартлаулар башланды. Сәгать дүртләрдә шартлаулардан тәрәзәләр зыңгылдап торды, балалар елады, хатыным бик курыкты. Нәтиҗәдә Көнбатыш Украинага китәргә карар кылдык", дип сөйләгән иде ул.

👉Монда укый аласыз.

@azatliqradiosi