آنا 🌷🌷🌷 ana
گؤیرتمیش تانرێ اه وریشم گۆلۆ ،
ناز ائلکه سینده هئل اکمیش آنا .
بیر اؤزل قوش دور اوزایدان گلمیش ،
بیر توْوار ترلان ، بیر گؤزل سوْنا .
قه وواس دیر ایشق دریاسێندا ،
اۆزمینگ نور سچمیش ، اۆزمینگ دوردانا .
دیررگ دیر دیزیمه آنام وارلێگێ ،
اۆززه گیم ره یی باغلێدێر اوْنا .
بورروشوق الیندن ایستیرم اؤپم ،
دونیا واری بیر یانا ،
آنام تک بیر یانا .
لاچچێن
🌷🌷🌷🌷🌷
Göyərtmiş Tanrı əvrişəm gül,ü ,
Naz elkəsin,də hel əkmiş ana .
Bir özəl quş dur uzay,dan gəlmiş ,
Bir towar tərlan , bir gözəl sona .
Qəvvas dir işq dəryasın,da ,
Üz ming nur səçmiş , üz ming durdana .
Dirrəg dir dizim,ə anam varlıg,ı ,
Üzzəgim rəy,i bağlı dir on,a .
Burruşuq əlin,dən istirəm öpəm ,
Dunya varı bir yan,a ,
Anam tək bir yan,a .
🌷🌷🌷🌷🌷
آنا : خالق ، آفریننده / آنا برگرفته از رکن آن است که در توْرکی سومری به همین معنی آمده :
an :
heaven خدا ، آسمان
اه وریشم گۆلۆ : نوعی درخت کهور که قامت بلند و گلهای بسیار لطیف و زیبایی دارد
اوزای : شکل اصلی فضا ، کیهان دوردست
توْوار : توْو + ار ( توْخار ) در هم کوبنده / رکن توْو در توْرکی سومری چنین آمده :
tu :
to strike down خرد کردن ، در هم کوبیدن
قه وواس : قاپ قاز ، شکارچی ، انسانی که از اعماق دریا صید میکند . این کلمه در توْرکی سومری به شکل gabgaz آمده
gabgaz :
murderer شکارچی ، قاتل
دیررگ : توان ، نیرو ، ستون ساختمان یا چادر
اۆززه گ : شریان ، دو سرخرگ اصلی در کمر انسان که تمام سرخرگها از آن منشعب میشوند
بورروشوق : چروکیده ، پژمرده
یان : سمت ، طرف
لاچچێنا قوْشولونگ !
گؤیرتمیش تانرێ اه وریشم گۆلۆ ،
ناز ائلکه سینده هئل اکمیش آنا .
بیر اؤزل قوش دور اوزایدان گلمیش ،
بیر توْوار ترلان ، بیر گؤزل سوْنا .
قه وواس دیر ایشق دریاسێندا ،
اۆزمینگ نور سچمیش ، اۆزمینگ دوردانا .
دیررگ دیر دیزیمه آنام وارلێگێ ،
اۆززه گیم ره یی باغلێدێر اوْنا .
بورروشوق الیندن ایستیرم اؤپم ،
دونیا واری بیر یانا ،
آنام تک بیر یانا .
لاچچێن
🌷🌷🌷🌷🌷
Göyərtmiş Tanrı əvrişəm gül,ü ,
Naz elkəsin,də hel əkmiş ana .
Bir özəl quş dur uzay,dan gəlmiş ,
Bir towar tərlan , bir gözəl sona .
Qəvvas dir işq dəryasın,da ,
Üz ming nur səçmiş , üz ming durdana .
Dirrəg dir dizim,ə anam varlıg,ı ,
Üzzəgim rəy,i bağlı dir on,a .
Burruşuq əlin,dən istirəm öpəm ,
Dunya varı bir yan,a ,
Anam tək bir yan,a .
🌷🌷🌷🌷🌷
آنا : خالق ، آفریننده / آنا برگرفته از رکن آن است که در توْرکی سومری به همین معنی آمده :
an :
heaven خدا ، آسمان
اه وریشم گۆلۆ : نوعی درخت کهور که قامت بلند و گلهای بسیار لطیف و زیبایی دارد
اوزای : شکل اصلی فضا ، کیهان دوردست
توْوار : توْو + ار ( توْخار ) در هم کوبنده / رکن توْو در توْرکی سومری چنین آمده :
tu :
to strike down خرد کردن ، در هم کوبیدن
قه وواس : قاپ قاز ، شکارچی ، انسانی که از اعماق دریا صید میکند . این کلمه در توْرکی سومری به شکل gabgaz آمده
gabgaz :
murderer شکارچی ، قاتل
دیررگ : توان ، نیرو ، ستون ساختمان یا چادر
اۆززه گ : شریان ، دو سرخرگ اصلی در کمر انسان که تمام سرخرگها از آن منشعب میشوند
بورروشوق : چروکیده ، پژمرده
یان : سمت ، طرف
لاچچێنا قوْشولونگ !
شاگ هول : ساغ اوْل 💫💫💫
بیر جوملا سومئر تۆرکۆسۆندن
یئتدی مینگ ایل موندان ایلری کی تاتلار یازیدا یاشایاردێلار و دیل یوْخلارێدێ ، تۆرکلرده مدنیت و دیل وارێدێ .
بیر جوملا وار کی بیز بیربیر ایچی ساغلیگ ایستیرگ : 👇
ساغ اوْل !
ساغ : سمت راست ، مقدم ، سالم ، تندرست ، زنده ، سرحال ، شاد
sağ ol : سالم یاشا ، شاد یاشا
بو جوملا سومئر تۆرکۆسۆنده بئله گلمیش 👇
şag hul :
to be happy ساغ اوْل ، شاد اوْل
بوردا
şag : sağ
و
hul : ol
هانێ دیل تانێرانگێز کی نئچچه مینگ ایل موندان ایلری دیلی ، چاغداش دیلی اینن بیر اوْلا ؟ پس بو کؤکلۆ دیله گؤوه نینگ و الدن وئرمه یینگ .
6 / 10 / 7600 سومری
الیاس بهرامپور ( لاچچێن )
قایناق
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University
بو یازێلێیێ پایلاشێنگ
بیر جوملا سومئر تۆرکۆسۆندن
یئتدی مینگ ایل موندان ایلری کی تاتلار یازیدا یاشایاردێلار و دیل یوْخلارێدێ ، تۆرکلرده مدنیت و دیل وارێدێ .
بیر جوملا وار کی بیز بیربیر ایچی ساغلیگ ایستیرگ : 👇
ساغ اوْل !
ساغ : سمت راست ، مقدم ، سالم ، تندرست ، زنده ، سرحال ، شاد
sağ ol : سالم یاشا ، شاد یاشا
بو جوملا سومئر تۆرکۆسۆنده بئله گلمیش 👇
şag hul :
to be happy ساغ اوْل ، شاد اوْل
بوردا
şag : sağ
و
hul : ol
هانێ دیل تانێرانگێز کی نئچچه مینگ ایل موندان ایلری دیلی ، چاغداش دیلی اینن بیر اوْلا ؟ پس بو کؤکلۆ دیله گؤوه نینگ و الدن وئرمه یینگ .
6 / 10 / 7600 سومری
الیاس بهرامپور ( لاچچێن )
قایناق
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University
بو یازێلێیێ پایلاشێنگ
ایلیشگن اولدوز 🌈🌈🌈
ilişgən ulduz 🌈🌈🌈
بیلمیرم گۆننگ ؟ آیانگ ؟ ایلیشگن اولدوزانگ ؟
بیلمیرم گؤینگ ؟ قیرمیز ؟ ایلیملی ؟ سوْلدوزانگ ؟
بیلمیرم کوْهوا ؟ گوجار ؟ هلئیلی هوننوزانگ ؟
هممیشه اوْیاق ! ائلکه یه دایاق ! قاشقایێ !
گومان ائتمیرم ، هئچ ائلده بولام تایێنگێ ،
گومان ائتمیرم ، هئچ یئرده گؤرم توْیونگو ،
سیجه بوْیونگو ، اۆجه سوْیونگو ، خوْیونگو ،
اؤزل دیر آلاق ، گؤزل دیر یوْلاق ، قاشقایێ !
توْیونگدا چؤپۆر ، جنگناما چالار چالاغێ ،
آرخالێق ، چوْققا گه یر شئر ایگید بالاغێ ،
قیز - گلین اوْینار ، الینده ایککی قالاغێ ،
اؤزل دیر اوْیون ، گؤزل دیر توْیونگ ، قاشقایێ !
بوْیاقلار اوْینار ، سارێ ، آل یاشێل ، گۆم گۆلگز ،
دوْواقلار هایلار ، سارا ! سارایێل ! سارسێلماز !
اوْیاقلار بیلر ، نه دئدی لاچچێن ، تات بیلمز ،
اؤزل دیر اوْبانگ ، گؤزل دیر نوْوانگ ، قاشقایێ !
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
Bilmirəm günəng ? ayang ? ilişgən ulduzang ?
Bilmirəm göyəng ? Qirmiz ? ilimli ? Solduzang ?
Bilmirəm kohva ? Gucar ? Həleyli hunnuzang ?
Həmmişə oyaq ! Elkə,yə dayaq ! Qaşqayı !
Guman etmirəm , heç el,də bulam tayıng,ı ,
Guman etmirəm , heç yer,də görəm toyung,u ,
Sicə boyung,u , ücə soyung,u , xoyung,u ,
Özəl dir alaq , gözəl dir yolaq , Qaşqayı !
Toyung,na çöpür , cəngnama çalar çalağı ,
Arxalıq , çoqqa gəyər şer igid balağ,ı ,
Qiz - gəlin oynar , əlin,də ikki qalağı ,
Özəl dir oyun , gözəl dir toyung , Qaşqayı !
Boyaqlar oynar , sarı , al yaşıl , güm gülgəz ,
Dowaqlar haylar , sara ! Sarayıl ! Sarsılmaz !
Oyaqlar bilər , nə dedi Laççın , Tat bilməz ,
Özəl dir obang , gözəl dir nowang , Qaşqayı !
🌈🌈🌈🌈🌈
ایلیشگن : ادامه دار ، پیوسته ، دنباله دار ، الکتریسیته
ایلیشگن اولدوز : ستاره ی دنباله دار
ایلیملی : معتدل ، میانه رو
سوْلدوز : افراطی ، تندرو
کوْهوا : کوْهبا ، شاخه ی درخشنده ، قبیله ی درخشان ، نام تیره ای در قشقایی
گوجار : درخشان ، زرگر ، نام تیره ای در قشقایی
هلئیلی : بلندمرتبه
هوننوز : شریف ، بلند مرتبه / این کلمه با honor در زبان انگلیسی یکی و به یک معنی است .
هممیشه : هامی + شه ( چاغ ، زمان ) / رکن şə در زبان چینی هم به همین معناست .
آلاق : وابستگی ، پای بندی ، گرایش ، میل
چالاق : چابک ، تیزچنگ ، نوازنده
چالاغێ : نوازنده ی چیره دست
چوْققا : درخشان ، پوششی لطیف بافته شده با پشم سفید
بالاغ : فرزند ، کودک
قال : بزرگ ، عظیم
قالاغێ : دستمال بزرگی که زنان به پیشانی می بندند یا با آن بازی میکنند
بوْیاق : رنگ ، رنگ آمیزی کردن
دوْواق : مربع شکل ، دستمال چهارگوش بزرگی که عروسها رویشان را با آن میپوشانند . رکن دو به معنی چهارگوش و بزرگ است . در اینجا منظور همان قالاغێ است . در توْرکی سومری آمده
du :
to square مجذور کردن ، چهارگوش
سارسێلماز : ضعف نشان نمیدهد ، به سادگی تحت تاثیر قرار نمیگیرد ، نامی برای دخترها
نوْوا : ادا ، اطوار ، مرام ، مسلک ، تقلید کردن
لاچچێنا قوْشولونگ !
https://telegram.me/borlachin1
ilişgən ulduz 🌈🌈🌈
بیلمیرم گۆننگ ؟ آیانگ ؟ ایلیشگن اولدوزانگ ؟
بیلمیرم گؤینگ ؟ قیرمیز ؟ ایلیملی ؟ سوْلدوزانگ ؟
بیلمیرم کوْهوا ؟ گوجار ؟ هلئیلی هوننوزانگ ؟
هممیشه اوْیاق ! ائلکه یه دایاق ! قاشقایێ !
گومان ائتمیرم ، هئچ ائلده بولام تایێنگێ ،
گومان ائتمیرم ، هئچ یئرده گؤرم توْیونگو ،
سیجه بوْیونگو ، اۆجه سوْیونگو ، خوْیونگو ،
اؤزل دیر آلاق ، گؤزل دیر یوْلاق ، قاشقایێ !
توْیونگدا چؤپۆر ، جنگناما چالار چالاغێ ،
آرخالێق ، چوْققا گه یر شئر ایگید بالاغێ ،
قیز - گلین اوْینار ، الینده ایککی قالاغێ ،
اؤزل دیر اوْیون ، گؤزل دیر توْیونگ ، قاشقایێ !
بوْیاقلار اوْینار ، سارێ ، آل یاشێل ، گۆم گۆلگز ،
دوْواقلار هایلار ، سارا ! سارایێل ! سارسێلماز !
اوْیاقلار بیلر ، نه دئدی لاچچێن ، تات بیلمز ،
اؤزل دیر اوْبانگ ، گؤزل دیر نوْوانگ ، قاشقایێ !
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
Bilmirəm günəng ? ayang ? ilişgən ulduzang ?
Bilmirəm göyəng ? Qirmiz ? ilimli ? Solduzang ?
Bilmirəm kohva ? Gucar ? Həleyli hunnuzang ?
Həmmişə oyaq ! Elkə,yə dayaq ! Qaşqayı !
Guman etmirəm , heç el,də bulam tayıng,ı ,
Guman etmirəm , heç yer,də görəm toyung,u ,
Sicə boyung,u , ücə soyung,u , xoyung,u ,
Özəl dir alaq , gözəl dir yolaq , Qaşqayı !
Toyung,na çöpür , cəngnama çalar çalağı ,
Arxalıq , çoqqa gəyər şer igid balağ,ı ,
Qiz - gəlin oynar , əlin,də ikki qalağı ,
Özəl dir oyun , gözəl dir toyung , Qaşqayı !
Boyaqlar oynar , sarı , al yaşıl , güm gülgəz ,
Dowaqlar haylar , sara ! Sarayıl ! Sarsılmaz !
Oyaqlar bilər , nə dedi Laççın , Tat bilməz ,
Özəl dir obang , gözəl dir nowang , Qaşqayı !
🌈🌈🌈🌈🌈
ایلیشگن : ادامه دار ، پیوسته ، دنباله دار ، الکتریسیته
ایلیشگن اولدوز : ستاره ی دنباله دار
ایلیملی : معتدل ، میانه رو
سوْلدوز : افراطی ، تندرو
کوْهوا : کوْهبا ، شاخه ی درخشنده ، قبیله ی درخشان ، نام تیره ای در قشقایی
گوجار : درخشان ، زرگر ، نام تیره ای در قشقایی
هلئیلی : بلندمرتبه
هوننوز : شریف ، بلند مرتبه / این کلمه با honor در زبان انگلیسی یکی و به یک معنی است .
هممیشه : هامی + شه ( چاغ ، زمان ) / رکن şə در زبان چینی هم به همین معناست .
آلاق : وابستگی ، پای بندی ، گرایش ، میل
چالاق : چابک ، تیزچنگ ، نوازنده
چالاغێ : نوازنده ی چیره دست
چوْققا : درخشان ، پوششی لطیف بافته شده با پشم سفید
بالاغ : فرزند ، کودک
قال : بزرگ ، عظیم
قالاغێ : دستمال بزرگی که زنان به پیشانی می بندند یا با آن بازی میکنند
بوْیاق : رنگ ، رنگ آمیزی کردن
دوْواق : مربع شکل ، دستمال چهارگوش بزرگی که عروسها رویشان را با آن میپوشانند . رکن دو به معنی چهارگوش و بزرگ است . در اینجا منظور همان قالاغێ است . در توْرکی سومری آمده
du :
to square مجذور کردن ، چهارگوش
سارسێلماز : ضعف نشان نمیدهد ، به سادگی تحت تاثیر قرار نمیگیرد ، نامی برای دخترها
نوْوا : ادا ، اطوار ، مرام ، مسلک ، تقلید کردن
لاچچێنا قوْشولونگ !
https://telegram.me/borlachin1
دین ، دینکان ، دینار
اولین تمدن بشری که در دنیا شکل گرفت ، تمدن توْرکهای سومر بود و اولین زبانی که هزاران سال در آسیا ، اروپا و آفریقا رواج داشت ، زبان توْرکی سومری بود .
دینکان یکی از محلات قدیمی شیراز است و شاید در زمانی بسیار دور نام کهن شیراز کنونی بوده است . این محله در شمال غرب شیراز در مسیر رود اعظم واقع شده که در گذشته ی دور محل ذوب فلز و ضرب سکه بوده و دینیگان تلفظ میشده است . در توْرکی سومری آمده :
dinig :
1- smith فلزکار ، زرگر ، آهنگر
2- metalworker فلزکار
3- kiln کوره
4- furnace کوره
5- ( to be ) resistant مقاوم ، توانا
6- obstinate برجسته
در نزدیکی دینکان منطقه ای است به نام دراک که هم به معنی مکان بلند و و هم جایی است که در آنجا هم فلز ذوب میشده است .
کلمه ی دراک در توْرکی سومری به شکل دیریگ آمده :
dirig :
1- radiance درخشندگی ، تابندگی
2- on , over , above بالا
3- stick up برجسته
4- build high جایگاه بلند
5- dissolve in liquid آب کردن و به شکل مایع درآوردن
رکن تک - هجایی دینکان ، دین ( دیم ) است که در توْرکی سومری چنین آمده :
dim ( din ) :
1- to create ابداع کردن ، آفرین
2- make ساختن ، درست کردن
3- manufacture درست کردن ، جعل کردن
4- to replace جایگزین کردن
5- bond وجه الضمانه ، موافقت نامه ، تضمین کردن ، عهد و میثاق ، ضمانت نامه ، سندی که به موجب آن خود شخص ، وارث ، اوصیا و مباشرین امور را به پرداخت مبلغ معینی به دیگری متعهد میکند
دینار سکه ای از طلا بود که از گذشته ی دور به جای مبادله ی کالا به کالا مورد توافق دولتها قرار گرفت .
نتیجه
۱- دین به معنی میثاق ، معاهده و سند لازم الاجرا کلمه ای توْرکی است .
۲- دینکان به معنی محل ذوب فلز و ضرب سکه است .
۳- دینار به معنی مصنوع تضمینی و جایگزین ، سکه ای از طلاست است که جایگزین کالا و جنس شده است .
8 / 10 / 7600 سومری
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومرشناس توْرک
منابع
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University
Langman English to English Dictionary
دیکشنری انگلیسی به انگلیسی تحلیلگران
اولین تمدن بشری که در دنیا شکل گرفت ، تمدن توْرکهای سومر بود و اولین زبانی که هزاران سال در آسیا ، اروپا و آفریقا رواج داشت ، زبان توْرکی سومری بود .
دینکان یکی از محلات قدیمی شیراز است و شاید در زمانی بسیار دور نام کهن شیراز کنونی بوده است . این محله در شمال غرب شیراز در مسیر رود اعظم واقع شده که در گذشته ی دور محل ذوب فلز و ضرب سکه بوده و دینیگان تلفظ میشده است . در توْرکی سومری آمده :
dinig :
1- smith فلزکار ، زرگر ، آهنگر
2- metalworker فلزکار
3- kiln کوره
4- furnace کوره
5- ( to be ) resistant مقاوم ، توانا
6- obstinate برجسته
در نزدیکی دینکان منطقه ای است به نام دراک که هم به معنی مکان بلند و و هم جایی است که در آنجا هم فلز ذوب میشده است .
کلمه ی دراک در توْرکی سومری به شکل دیریگ آمده :
dirig :
1- radiance درخشندگی ، تابندگی
2- on , over , above بالا
3- stick up برجسته
4- build high جایگاه بلند
5- dissolve in liquid آب کردن و به شکل مایع درآوردن
رکن تک - هجایی دینکان ، دین ( دیم ) است که در توْرکی سومری چنین آمده :
dim ( din ) :
1- to create ابداع کردن ، آفرین
2- make ساختن ، درست کردن
3- manufacture درست کردن ، جعل کردن
4- to replace جایگزین کردن
5- bond وجه الضمانه ، موافقت نامه ، تضمین کردن ، عهد و میثاق ، ضمانت نامه ، سندی که به موجب آن خود شخص ، وارث ، اوصیا و مباشرین امور را به پرداخت مبلغ معینی به دیگری متعهد میکند
دینار سکه ای از طلا بود که از گذشته ی دور به جای مبادله ی کالا به کالا مورد توافق دولتها قرار گرفت .
نتیجه
۱- دین به معنی میثاق ، معاهده و سند لازم الاجرا کلمه ای توْرکی است .
۲- دینکان به معنی محل ذوب فلز و ضرب سکه است .
۳- دینار به معنی مصنوع تضمینی و جایگزین ، سکه ای از طلاست است که جایگزین کالا و جنس شده است .
8 / 10 / 7600 سومری
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومرشناس توْرک
منابع
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University
Langman English to English Dictionary
دیکشنری انگلیسی به انگلیسی تحلیلگران
وجه تسمیه ی قشقایی
ایل قشقایی عمدتا بازماندگان توْرکهای سومر هستند . این یک ادعایی توخالی از طرف لاچچێن نیست . این امر را هزاران رکن تک - هجایی معنادار توْرکی سومری که هم اکنون در گویش قشقایی رایج است ، اثبات میکند . این که کمپانی نیسان ژاپن نام یکی از مدلهای اتومبیل خود را قشقایی گذاشته ، با در نظر گرفتن خصوصیات چالاکی و مقاومت قشقاییها این نام را برگزیده است . در میان دیگر موجودات زنده ی دنیا تنها موجودی که میتواند واجد چنین خصوصیاتی باشد ، پرنده ای تیز پرواز و بسیار مقاوم است که قشقاییها به آن « لاچچێن » میگویند .
کلمه ی قشقای یا قشقایی از دو رکن معنادار ساخته شده : قش + قای
رکن قش با اندکی تغییر به شکل کش ( کاش ) در توْرکی سومری آمده :
kaş : run
1- to move very quickly
2- to run in a race
3- to organize or be in charge of an activity , business organization , or country
4- to flow in a particular level , amount or price
رکن قش با توجه به تعاریف بالا به معنی چالاک ، چابک ، تیزپا ، مدیر ، مدبر و متعهد است .
رکن قای بدون تغییر به همین شکل آمده :
qa , qai ( qar ) :
1- to put قرار دادن
2- place جای دادن
3- set مستقر کردن
4- situate در محل گذاردن
5- to set up نصب کردن
6- restrain نگهداشتن
7- to plate زره دار کردن
8- establish مستقر کردن
با توجه به همگی معانی بالا قای را چنین معنی میکنیم : محکم ، استوار ، ثابت ، پابرجا ، مقاوم ، ماندگار ، مقیم ، مستقر ، بومی ، مالک
نتیجه
قشقایی ( قشقای ) به معانی زیر است :
۱- چابک سواران مقاوم
۲- بومیان مدبر و متمدن
الیاس بهرامپور ( لاچچین ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومرشناس توْرک
منابع :
Sumerian Glossary , Daniel A Foxvog
Sumerian English dictionary by Pensilvania University
Langman English to English Dictionary
ایل قشقایی عمدتا بازماندگان توْرکهای سومر هستند . این یک ادعایی توخالی از طرف لاچچێن نیست . این امر را هزاران رکن تک - هجایی معنادار توْرکی سومری که هم اکنون در گویش قشقایی رایج است ، اثبات میکند . این که کمپانی نیسان ژاپن نام یکی از مدلهای اتومبیل خود را قشقایی گذاشته ، با در نظر گرفتن خصوصیات چالاکی و مقاومت قشقاییها این نام را برگزیده است . در میان دیگر موجودات زنده ی دنیا تنها موجودی که میتواند واجد چنین خصوصیاتی باشد ، پرنده ای تیز پرواز و بسیار مقاوم است که قشقاییها به آن « لاچچێن » میگویند .
کلمه ی قشقای یا قشقایی از دو رکن معنادار ساخته شده : قش + قای
رکن قش با اندکی تغییر به شکل کش ( کاش ) در توْرکی سومری آمده :
kaş : run
1- to move very quickly
2- to run in a race
3- to organize or be in charge of an activity , business organization , or country
4- to flow in a particular level , amount or price
رکن قش با توجه به تعاریف بالا به معنی چالاک ، چابک ، تیزپا ، مدیر ، مدبر و متعهد است .
رکن قای بدون تغییر به همین شکل آمده :
qa , qai ( qar ) :
1- to put قرار دادن
2- place جای دادن
3- set مستقر کردن
4- situate در محل گذاردن
5- to set up نصب کردن
6- restrain نگهداشتن
7- to plate زره دار کردن
8- establish مستقر کردن
با توجه به همگی معانی بالا قای را چنین معنی میکنیم : محکم ، استوار ، ثابت ، پابرجا ، مقاوم ، ماندگار ، مقیم ، مستقر ، بومی ، مالک
نتیجه
قشقایی ( قشقای ) به معانی زیر است :
۱- چابک سواران مقاوم
۲- بومیان مدبر و متمدن
الیاس بهرامپور ( لاچچین ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومرشناس توْرک
منابع :
Sumerian Glossary , Daniel A Foxvog
Sumerian English dictionary by Pensilvania University
Langman English to English Dictionary
دیرلیگ در وورور ♻️♻️♻️
Dirlig dər vurur ♻️♻️♻️
دوْغرول ! گۆن دوْغموش ،
دیرلیگ در وورور ؛
اوْیان ! نور یاغمێش ،
دیر°س اینن دوْووش !
فلک دور ییغمیش ،
اؤزن ! سن ده ییغ !
بوْیان سئوگی یه !
ایشق اینن قوجوش !
دیرلیگ دؤیۆش دیر ،
دیرن ! ده وه له !
دایان ! چاککێشلا !
اؤر°س اینن دؤیۆش !
دیرلیگ در وورور ،
قاخ ! قاپێ یێ آچ !
دیندیر ! نه سؤیلر ،
قوْوزان ! قوتار ! قاچ !
لاچچێن
♻️♻️♻️♻️♻️
Doğrul ! Gün doğmuş ,
Dirlig dər vurur ;
Oyan ! Nur yağmış ,
Dirs,inən dowuş !
Fələk dur yiğmiş ,
Özən ! Sən də yiğ ;
Boyan sevgi,yə !
işq,inən qucuş !
Dirlig döyüş dir ,
Dirən ! Dəvələ !
Dayan ! çakkışla !
Örs,inən döyüş !
Dirlig dər vurur ;
Qax ! Qapı,yı aç !
Dindir ! Nə söylər ?
Qowzan ! Qutar ! Qaç !
♻️♻️♻️♻️♻️
در : حفاظ ، محافظت کننده / دری به معنی پوست هم همین معنی را دارد
دوْغرول : طلوع کن ، برخیز
دیر°س : تزلزل ، سستی ، تنبلی
دوْووش : خداحافظی کن
اؤزن : اهتمام کن ، دقت کن ، تامل کن
قوجوش : هماغوش شو
دیرن : مداومت کن ، پایداری کن
ده وله : تلفظ دیگر دبه له ، رخنه کن ، تقلا کن ، تلاش کن ، به دست آور ، / رکن دب در توْرکی سومری چنین آمده :
dab :
to seize قاپیدن ، ربودن
hold تصرف کردن ، رخنه کردن
دایان : پایداری کن ، استقامت کن
چاککێشلا : درگیر شو ، بکوب
اؤر°س : سندان
دیندیر : به حرف بیاور ، به صحبت کردن وادار کن
قوتار : رستگار شو ، نجات پیدا کن از رکن قوت به معنی رستگاری ، نجات
لاچچێنا قوْشولونگ ! نئچچه اۆز قوْشما ائشیدینگ !
https://telegram.me/borlachin1
Dirlig dər vurur ♻️♻️♻️
دوْغرول ! گۆن دوْغموش ،
دیرلیگ در وورور ؛
اوْیان ! نور یاغمێش ،
دیر°س اینن دوْووش !
فلک دور ییغمیش ،
اؤزن ! سن ده ییغ !
بوْیان سئوگی یه !
ایشق اینن قوجوش !
دیرلیگ دؤیۆش دیر ،
دیرن ! ده وه له !
دایان ! چاککێشلا !
اؤر°س اینن دؤیۆش !
دیرلیگ در وورور ،
قاخ ! قاپێ یێ آچ !
دیندیر ! نه سؤیلر ،
قوْوزان ! قوتار ! قاچ !
لاچچێن
♻️♻️♻️♻️♻️
Doğrul ! Gün doğmuş ,
Dirlig dər vurur ;
Oyan ! Nur yağmış ,
Dirs,inən dowuş !
Fələk dur yiğmiş ,
Özən ! Sən də yiğ ;
Boyan sevgi,yə !
işq,inən qucuş !
Dirlig döyüş dir ,
Dirən ! Dəvələ !
Dayan ! çakkışla !
Örs,inən döyüş !
Dirlig dər vurur ;
Qax ! Qapı,yı aç !
Dindir ! Nə söylər ?
Qowzan ! Qutar ! Qaç !
♻️♻️♻️♻️♻️
در : حفاظ ، محافظت کننده / دری به معنی پوست هم همین معنی را دارد
دوْغرول : طلوع کن ، برخیز
دیر°س : تزلزل ، سستی ، تنبلی
دوْووش : خداحافظی کن
اؤزن : اهتمام کن ، دقت کن ، تامل کن
قوجوش : هماغوش شو
دیرن : مداومت کن ، پایداری کن
ده وله : تلفظ دیگر دبه له ، رخنه کن ، تقلا کن ، تلاش کن ، به دست آور ، / رکن دب در توْرکی سومری چنین آمده :
dab :
to seize قاپیدن ، ربودن
hold تصرف کردن ، رخنه کردن
دایان : پایداری کن ، استقامت کن
چاککێشلا : درگیر شو ، بکوب
اؤر°س : سندان
دیندیر : به حرف بیاور ، به صحبت کردن وادار کن
قوتار : رستگار شو ، نجات پیدا کن از رکن قوت به معنی رستگاری ، نجات
لاچچێنا قوْشولونگ ! نئچچه اۆز قوْشما ائشیدینگ !
https://telegram.me/borlachin1
Telegram
لاچچێن
لاچچؽن ( شاهین )
سوْیچولار 🔰🔰🔰 soyçular
تات اوْلموش اوْبامێز ، تۆرکۆ سؤز آنلاماز ؛
آغزێنا ممه جیک وئرمیشلر ، دانلاماز ؛
مول اوْلموش بیزیم ائلکه یه سوْیچولار ؛
تارێ جان دادا گل ! هئچ اؤگۆد دینله مز .
لاچچێن
🔰🔰🔰🔰🔰
Tat olmuş obamız , Türkü söz anlamaz ;
Ağzın,a məməcik vermişlər , danlamaz ;
Mul olmuş bizim elkəyə soyçular ,
Tarı can dada gəl ! Heç ögüd dinləməz .
🔰🔰🔰🔰🔰
سوْیچولار : نژادپرست ها
آنلاماز : درک نمیکند
ممه جیک : پستانک
دانلاماز : نمیتواند بپالاید ، نمیتواند صاف کند
مول اوْلموش : مسلط شده
اؤگۆد : پند ، نصیحت
دینله مز : نمی شنود ، قبول نمی کند
لاچچێنا قوْشولونگ
تات اوْلموش اوْبامێز ، تۆرکۆ سؤز آنلاماز ؛
آغزێنا ممه جیک وئرمیشلر ، دانلاماز ؛
مول اوْلموش بیزیم ائلکه یه سوْیچولار ؛
تارێ جان دادا گل ! هئچ اؤگۆد دینله مز .
لاچچێن
🔰🔰🔰🔰🔰
Tat olmuş obamız , Türkü söz anlamaz ;
Ağzın,a məməcik vermişlər , danlamaz ;
Mul olmuş bizim elkəyə soyçular ,
Tarı can dada gəl ! Heç ögüd dinləməz .
🔰🔰🔰🔰🔰
سوْیچولار : نژادپرست ها
آنلاماز : درک نمیکند
ممه جیک : پستانک
دانلاماز : نمیتواند بپالاید ، نمیتواند صاف کند
مول اوْلموش : مسلط شده
اؤگۆد : پند ، نصیحت
دینله مز : نمی شنود ، قبول نمی کند
لاچچێنا قوْشولونگ
ویل قازانما ♻️♻️♻️
هر پرهیزلی کیمسه نینگ گچمیشی وار ، هر سوچلو آدامێنگ گله جگی . پس ویل قازانما !
بیلیرگ کی بیر اینسان ایچین کؤتۆ قازانساگ ، دونیا دا تالاش ائیلر تا بیزی ده اوْ هالا یئتیرده تا بیلدیره کی کورکوردا هامێ کس بیربیره بنزر .
شئیتانلار کێتابێ داستایوْفئسکی
سۆچلۆ : گناهکار
ویل قازانما : بیهوده قضاوت نکن / رکن قاز در توْرکی سومری به شکل گاز آمده است :
gaz :
to execute
اجرا کردن ، اعمال کردن ، قانونی کردن
پس بر این اساس قازی به معنی مجری ( مجری قانون ) در اصل کلمه ای توْرکی است .
قازان : مجری ، مجری قانون / معنی دیگر قازان در هم کوبنده و مبارز است
کؤتۆ : ناپسند ، نامطلوب ، ناجور ، نامناسب
کورکور : صفت مبالغه ی توْرکی با تکرار یک رکن ، تاریکی مطلق
بنزر : شباهت دارد
چه ویرن لاچچێن
هر پرهیزلی کیمسه نینگ گچمیشی وار ، هر سوچلو آدامێنگ گله جگی . پس ویل قازانما !
بیلیرگ کی بیر اینسان ایچین کؤتۆ قازانساگ ، دونیا دا تالاش ائیلر تا بیزی ده اوْ هالا یئتیرده تا بیلدیره کی کورکوردا هامێ کس بیربیره بنزر .
شئیتانلار کێتابێ داستایوْفئسکی
سۆچلۆ : گناهکار
ویل قازانما : بیهوده قضاوت نکن / رکن قاز در توْرکی سومری به شکل گاز آمده است :
gaz :
to execute
اجرا کردن ، اعمال کردن ، قانونی کردن
پس بر این اساس قازی به معنی مجری ( مجری قانون ) در اصل کلمه ای توْرکی است .
قازان : مجری ، مجری قانون / معنی دیگر قازان در هم کوبنده و مبارز است
کؤتۆ : ناپسند ، نامطلوب ، ناجور ، نامناسب
کورکور : صفت مبالغه ی توْرکی با تکرار یک رکن ، تاریکی مطلق
بنزر : شباهت دارد
چه ویرن لاچچێن
اۆز اَسَن 🌈🌈🌈
اۆز سلام و اۆز اَسَن ،
یا حۆسئین (ع) و یا حسن (ع)!
اۆز سلام و اۆز صلات ،
یا محمد(ص) ، یا سادات ؛
اۆز باهارانگ ، ای علی(ع) ؛
قوْز نیگارانگ ، سن جلی ؛
اۆز سلام سؤیله رم ،
جان قوربان ائیله رم .
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
اَسَن : سلام ، دوست ، مقدس ، تبریک
صلات : صدای بلند ، نماز ، تعظیم
سادات : جمع ساده ، سرور ، پاک ، معصوم
جلی : آشکار ، عظیم الشان
قوربان : قور + بان ، فداکاری بزرگ ، ایثار ، نثار
لاچچێنا قوْشولونگ !
اۆز سلام و اۆز اَسَن ،
یا حۆسئین (ع) و یا حسن (ع)!
اۆز سلام و اۆز صلات ،
یا محمد(ص) ، یا سادات ؛
اۆز باهارانگ ، ای علی(ع) ؛
قوْز نیگارانگ ، سن جلی ؛
اۆز سلام سؤیله رم ،
جان قوربان ائیله رم .
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
اَسَن : سلام ، دوست ، مقدس ، تبریک
صلات : صدای بلند ، نماز ، تعظیم
سادات : جمع ساده ، سرور ، پاک ، معصوم
جلی : آشکار ، عظیم الشان
قوربان : قور + بان ، فداکاری بزرگ ، ایثار ، نثار
لاچچێنا قوْشولونگ !
گؤره رم گۆنۆنگۆ 🌈
görərəm gününg,ü 🌈
قیشه دئ :
باش اوْلار چیلله نگیز گورلوگو ،
قاراێنان بئلنه یوْخ اوْلار دیرلیگی ؛
هر نه کی ایسته یه بۆررۆیه کورکور ،
بئش گئجه دیر یا آلتێ گۆن .
یئتدیده یاز گلر ،
چارچاردا گؤره رم گۆنۆنگۆ .
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
Qişə de :
Baş olar çilləngiz gurlugu ,
Qar,ınan belənə yox olar dirligi ;
Hər nə ki istəyə bürrüyə kurkur ,
Beş gecə dir ya altı gün .
Yetdidə yaz gələr ,
Çarçarda görərəm günügü .
🌈🌈🌈🌈🌈
گورلوگ : بزرگی ، عظمت
قاراێنان : با برف
بئلنه : همراه با هم
ایسته یه : بخواهد
بۆررۆیه : بپوشاند
کورکور : صفت مبالغه ، تاریکی مطلق
چار : درخشیدن ، طلوع ، نور ، توان ، نیرو
چارچار : نورافشانی ، درخشش نور ، طلوع نور ، این ترکیب صفت مبالغه است و هیچ ربطی به عدد چهار ندارد .
گؤره رم گۆنۆنگۆ : روزگارت را خواهم دید
لاچچێنا قوْشولونگ
görərəm gününg,ü 🌈
قیشه دئ :
باش اوْلار چیلله نگیز گورلوگو ،
قاراێنان بئلنه یوْخ اوْلار دیرلیگی ؛
هر نه کی ایسته یه بۆررۆیه کورکور ،
بئش گئجه دیر یا آلتێ گۆن .
یئتدیده یاز گلر ،
چارچاردا گؤره رم گۆنۆنگۆ .
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
Qişə de :
Baş olar çilləngiz gurlugu ,
Qar,ınan belənə yox olar dirligi ;
Hər nə ki istəyə bürrüyə kurkur ,
Beş gecə dir ya altı gün .
Yetdidə yaz gələr ,
Çarçarda görərəm günügü .
🌈🌈🌈🌈🌈
گورلوگ : بزرگی ، عظمت
قاراێنان : با برف
بئلنه : همراه با هم
ایسته یه : بخواهد
بۆررۆیه : بپوشاند
کورکور : صفت مبالغه ، تاریکی مطلق
چار : درخشیدن ، طلوع ، نور ، توان ، نیرو
چارچار : نورافشانی ، درخشش نور ، طلوع نور ، این ترکیب صفت مبالغه است و هیچ ربطی به عدد چهار ندارد .
گؤره رم گۆنۆنگۆ : روزگارت را خواهم دید
لاچچێنا قوْشولونگ
علی ( ع ) ♻️♻️♻️
ای علی ! کیمنگ سن ؟ ملائک لافتی سؤیله یر ،
کیم ایستر ؟ بویورار قیلیجینگ ذوالفقار ائیله یر ؛
کیم ایدی دئیر : من کنت مولاه فعلی مولاه ؟
کیم ایدی شیعه یه ایمامت برقرار ائیله یر ؟
اعلمُ امتی مِن بَعد علی ابن ابی طالب ،
تۆکۆرددۆنگ دیانت آغاجێ ، تینج وورار شؤیله یر ؛
ای علی دۆشمنینگ خوار اوْلار ، گؤزلردن دۆشر ،
ایمامت رد ائدن منکرینگ ، دیانت نئیله یر ؟
آشیغێنگ لاچچێن دیر ، ایسته یر جان اێنان اۆرگدن ،
قاپێنگدا سائل دیر ، ایمدادا گلمیشدیر ، هایلایار .
الیاس بهرامپور ( لاچچێن )
♻️♻️♻️♻️♻️
لافتی : اشاراه به حدیث « لافتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار » : جوانمری جز علی ( ع ) وجود ندارد . به دلیل شجاعت و فداکاری حضرت علی ( ع ) در جنگ احد از سوی جبرئیل گفته شده .
من کنت : اشاره به حدیث « من کنت مولاه فعلی مولاه ، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه » : هر کس که من مولا و صاحب اویم ، علی ( ع ) نیز مولای اوست . بار الها هر کس که ولایت علی را بپذیرد ، ولی او باش ! و هر که با او دشمنی کند ، تو نیز دشمنش باش
اعلم امتی : اشاره به حدیث « اعلمُ امتی مِن بَعدُ علی بن ابی طالب » : بعد از من دانشمندترین فرد امتم علی ابن ابیطالب ( ع ) است
تینج وورار : جوانه اش آماده ی رویش میشود
شؤیله یر : جوانه میزند ، سبز میشود
لاچچێنا قوْشولونگ !
ای علی ! کیمنگ سن ؟ ملائک لافتی سؤیله یر ،
کیم ایستر ؟ بویورار قیلیجینگ ذوالفقار ائیله یر ؛
کیم ایدی دئیر : من کنت مولاه فعلی مولاه ؟
کیم ایدی شیعه یه ایمامت برقرار ائیله یر ؟
اعلمُ امتی مِن بَعد علی ابن ابی طالب ،
تۆکۆرددۆنگ دیانت آغاجێ ، تینج وورار شؤیله یر ؛
ای علی دۆشمنینگ خوار اوْلار ، گؤزلردن دۆشر ،
ایمامت رد ائدن منکرینگ ، دیانت نئیله یر ؟
آشیغێنگ لاچچێن دیر ، ایسته یر جان اێنان اۆرگدن ،
قاپێنگدا سائل دیر ، ایمدادا گلمیشدیر ، هایلایار .
الیاس بهرامپور ( لاچچێن )
♻️♻️♻️♻️♻️
لافتی : اشاراه به حدیث « لافتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار » : جوانمری جز علی ( ع ) وجود ندارد . به دلیل شجاعت و فداکاری حضرت علی ( ع ) در جنگ احد از سوی جبرئیل گفته شده .
من کنت : اشاره به حدیث « من کنت مولاه فعلی مولاه ، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه » : هر کس که من مولا و صاحب اویم ، علی ( ع ) نیز مولای اوست . بار الها هر کس که ولایت علی را بپذیرد ، ولی او باش ! و هر که با او دشمنی کند ، تو نیز دشمنش باش
اعلم امتی : اشاره به حدیث « اعلمُ امتی مِن بَعدُ علی بن ابی طالب » : بعد از من دانشمندترین فرد امتم علی ابن ابیطالب ( ع ) است
تینج وورار : جوانه اش آماده ی رویش میشود
شؤیله یر : جوانه میزند ، سبز میشود
لاچچێنا قوْشولونگ !
اوزای رشنه 💧💧💧 uzay rəşnə
بیر اوزای رشنه دیر ایشق ، دیرلیگه یاغار ،
بیر اؤزل نشئه دیر ایشق ، دویغویو ساغار ،
بیر گؤزل ایشوه دیر ایشق ، گۆنده لیگ دوْغار ،
بیر قشنگ نغمه دیر ایشق ، اۆرگدن جوْشار .
ال قوْیار قولاغا ، کلله دن هایلایار ،
توغزدورار یئرینگنن ، سئوگیدن سؤیله یر ،
توتاندا ، داغلاغاج دوروشوم وورار ،
ایشق اوْتو قه ینه یر ، باشێنگنان داشار .
اشینر بیر ایستگ ، قالانار اۆز وایا ،
چه ودیره ر چودوروا ، ایشق چکر ازوایا ،
قرغ ائدر بئلنگی بیر درین دریایا ،
دل یئیر دالغالار ، باشێنگنان آشار .
ویل ائتمز دۆشۆنجه ، ائشینگ دیر هامێ چاغ ،
هئچ سؤنمز هوْودوربا ، یاندێرار سان کێ یاغ ،
قوْووشار قانێنگا ، قوْنشو دور باغ به باغ ،
یؤرۆگ یوْلداش دیر سنه ، سنینگنن یاشار .
لاچچێن
💧💧💧💧💧
Bir uzay rəşnə dir işq , dirlig,ə yağar ,
Bir özəl nəş'ə dir işq , duyğu,yu sağar ,
Bir gözəl işvə dir işq , gündəlig doğar ,
Bir qəşəng nəğmə dir işq , ürəg,dən coşar .
Əl qoyar qulağ,a , kəllə,dən haylayar ,
Tuqzdurar yering,nən , sevgi,dən söyləyər ,
Tutanda dağlağac duruşum vurar ,
İşq ot,u qəynəyər , başıng,nan daşar .
Əşinər bir istəg , qalanar üz vaya ,
Çəvdirər çudurva , işq çəkər əzv,ya ,
Qərğ edər beləngi bir dərin dərya,ya ,
Dəl yeyər dalğalar , başıng,nan aşar .
Vil etməz düşuncə , işing dir hamı çağ ,
Heç sönməz howdurba , yandırar san kı yağ ,
Qowuşar qanıng,a , qonşu dur bağ be bağ ,
Yörük yoldaş dir sən,ə , səning,nən yaşar .
💧💧💧💧💧
اوزای : آسمانی
رشنه : نوبت بارش
اؤزل : خاص ، منحصر به فرد
دویغو : احساس ، عاطفه
ساغار : میدوشد
ایشوه : درخشش ، جلوه
گۆنده لیگ : روزانه
دوْغار : طلوع میکند
کلله دن : بسیار بلند
توغزدورار : بلند میکند
داغلاغاج : فلزی برای داغ و نشان
دوروشوم : علامت ، نشان
اشینر : آماده ی حمله میشود
ایستگ : خواسته ، آرزو
قالانار : روی هم جمع میشود
چه ودیره ر : دور سر میگرداند ، در بر میگیرد ، تعارف میکند
چودوروا : نوعی گیاه دارویی ، استعاره از افسردگی
ازوا : سنگی ساییدنی که مصرف دارویی دارد
درین : عمیق
دل یئیه ر : انبوه میشود
دۆشۆنجه : فکر و خیال
ائش : رفیق ، همراه ، همسر
هوْودوربا : نوعی آش
بئلنگی : تورا
درین : عمیق
سان کێ : مانند ، شبیه
قوْووشار : جوش میخورد ، یکی میشود
قوْنشو : همسایه
باغ به باغ : طناب به طناب تو ، بسیار نزدیک
یؤرۆگ : شکل دیگر اوروق ، همجوار ، همسایه ، فامیل
یاشایار : زندگی میکند
لاچچێنا قوْشولونگ
بیر اوزای رشنه دیر ایشق ، دیرلیگه یاغار ،
بیر اؤزل نشئه دیر ایشق ، دویغویو ساغار ،
بیر گؤزل ایشوه دیر ایشق ، گۆنده لیگ دوْغار ،
بیر قشنگ نغمه دیر ایشق ، اۆرگدن جوْشار .
ال قوْیار قولاغا ، کلله دن هایلایار ،
توغزدورار یئرینگنن ، سئوگیدن سؤیله یر ،
توتاندا ، داغلاغاج دوروشوم وورار ،
ایشق اوْتو قه ینه یر ، باشێنگنان داشار .
اشینر بیر ایستگ ، قالانار اۆز وایا ،
چه ودیره ر چودوروا ، ایشق چکر ازوایا ،
قرغ ائدر بئلنگی بیر درین دریایا ،
دل یئیر دالغالار ، باشێنگنان آشار .
ویل ائتمز دۆشۆنجه ، ائشینگ دیر هامێ چاغ ،
هئچ سؤنمز هوْودوربا ، یاندێرار سان کێ یاغ ،
قوْووشار قانێنگا ، قوْنشو دور باغ به باغ ،
یؤرۆگ یوْلداش دیر سنه ، سنینگنن یاشار .
لاچچێن
💧💧💧💧💧
Bir uzay rəşnə dir işq , dirlig,ə yağar ,
Bir özəl nəş'ə dir işq , duyğu,yu sağar ,
Bir gözəl işvə dir işq , gündəlig doğar ,
Bir qəşəng nəğmə dir işq , ürəg,dən coşar .
Əl qoyar qulağ,a , kəllə,dən haylayar ,
Tuqzdurar yering,nən , sevgi,dən söyləyər ,
Tutanda dağlağac duruşum vurar ,
İşq ot,u qəynəyər , başıng,nan daşar .
Əşinər bir istəg , qalanar üz vaya ,
Çəvdirər çudurva , işq çəkər əzv,ya ,
Qərğ edər beləngi bir dərin dərya,ya ,
Dəl yeyər dalğalar , başıng,nan aşar .
Vil etməz düşuncə , işing dir hamı çağ ,
Heç sönməz howdurba , yandırar san kı yağ ,
Qowuşar qanıng,a , qonşu dur bağ be bağ ,
Yörük yoldaş dir sən,ə , səning,nən yaşar .
💧💧💧💧💧
اوزای : آسمانی
رشنه : نوبت بارش
اؤزل : خاص ، منحصر به فرد
دویغو : احساس ، عاطفه
ساغار : میدوشد
ایشوه : درخشش ، جلوه
گۆنده لیگ : روزانه
دوْغار : طلوع میکند
کلله دن : بسیار بلند
توغزدورار : بلند میکند
داغلاغاج : فلزی برای داغ و نشان
دوروشوم : علامت ، نشان
اشینر : آماده ی حمله میشود
ایستگ : خواسته ، آرزو
قالانار : روی هم جمع میشود
چه ودیره ر : دور سر میگرداند ، در بر میگیرد ، تعارف میکند
چودوروا : نوعی گیاه دارویی ، استعاره از افسردگی
ازوا : سنگی ساییدنی که مصرف دارویی دارد
درین : عمیق
دل یئیه ر : انبوه میشود
دۆشۆنجه : فکر و خیال
ائش : رفیق ، همراه ، همسر
هوْودوربا : نوعی آش
بئلنگی : تورا
درین : عمیق
سان کێ : مانند ، شبیه
قوْووشار : جوش میخورد ، یکی میشود
قوْنشو : همسایه
باغ به باغ : طناب به طناب تو ، بسیار نزدیک
یؤرۆگ : شکل دیگر اوروق ، همجوار ، همسایه ، فامیل
یاشایار : زندگی میکند
لاچچێنا قوْشولونگ
کیمگ بیز ؟ 💫💫💫 ? kiməg biz
به مناسبت دوم اسفند روز زبان مادری
کیمگ بیز ؟ ایرانێنگ ان اسکی اه یه سی ،
دونیایێنگ دیلینی ریشه دن قایێران ؛
نئچچه قرن اێنسانا یوْل - یوْلاق گؤرسدن ،
الیندن یاپێشان ، گئجه دن آیێران .
سومئرینگ سوْیوندان ، ایلامێنگ ائلیندن ،
ایلگی یی ایلدیرن ، ایستگی سؤیله ین ؛
ایششیغێ یایدێران ، بیلگی یی پای وئرن ،
قره قیش ایچینده ، تینج ووران ، شؤیله ین .
نئچچه مینگ ایل توران ، نئچچه مینگ یوْل یوْران ،
باش اوْلان ائلکه ده ، نئچه اوْن شهر قوْران ؛
کیم بیلر نیج اوْلار ؟ گؤز باغلێ ، گیج اوْلار ؟
گرایلی گۆل دۆرن ، یاسلێیێ گۆلدۆرن ؟
آریالار گلنده ، یارێسێ قیرریلر ،
گرره لر گلنده ، توتاشار گر اوْلار ؛
ایندی باخ ! اؤلۆ تات یابێنان چاپار ،
تۆرک قیزیل آتێنان ، دیرلیگده گار اوْلار .
لاچچێن
💫💫💫💫💫
Kiməg biz ? İranıng ən əski əyə,si ,
Dunyayıng dilin,i rişə,dən qayıran ;
Neççə qərn ınsan,a yol - yolq görsədən ,
Əlin,dən yapışan , gecə,dən ayıran .
Sumering soyun,dan , İlaming elin,dən ,
İlgi,yi ildirən , istəg,i söyləyən ,
İşşiğ,i yaydıran , bilgi,yi pay verən ,
Qərə qiş için,də , tinc vuran , şöyləyən .
Neççə ming il turan , neççe uz yol yoran ,
Baş olan elkə,də , neççə on şəhr qoran ,
Kim bilər nic olar ? Göz bağlı , gic olar ?
Gəraylı gül dürən , yaslı,yı güldürən ;
Aryalar gələn,də , yarı,sı qırrılər ,
Gərrələr gələn,də , tutaşar gərr olar ;
İndi bax ! Ölü tat yabı,nan çapar ,
Türk qizil at,ınan , dirlig,də garr olar .
💫💫💫💫💫
ان : صفت عالی ، مقدمترین ، جلوترین ، برترین
در توْرکی سومری آمده
an :
upper بالاتر ، مقدمتر
اسکی : قدیم ، گذشته
قاباق : پلک چشم ، پیش ، قبل
قایێران : سازنده
یوْلاق : روش ، روال ، طرز
سوم : یخ ، سرمای شدید ، توپر ، محکم ، اتحاد
سومئر : سوم + ار ، مردمی از مناطق یخبندان ، انسان مقاوم ، شاهان متحد ، اولین امپراتوری توْرک که هزاران سال در غرب آسیا ، شمال آفریقا و جنوب اروپا حکومت کرد
سوْی : شاخه ، شاخ و برگ درخت ، نسل ، نژاد
ایل : شهر ، درخشش ، امتداد ، پیوسته ، متحد بلندی ، رفعت ، شوکت
ایلام : شهرنشین ، درخشنده ، مترقی ، متحد ، فدرال ، پیشتاز ، فراگیر ، جهانشمول ، جهانگیر ، دومین امپراتوری توْرک که از سومریها جدا شدند و نزدیک به سه هزار سال بر ایران و عراق کنونی حکومت کردند
ایلگی : علاقه ، میل ، شوق
ایلدیرن : روشن کننده ، گسترش دهنده
ایستگ : خواسته ، آرزو ، عشق
یایدێران : گسترش دهنده به وسیله ی شخص دیگر ، پخش کننده
بیلگی : دانش ، معرفت
پای : بهره ، سهم
تینج : برجستگی کوچک ، جوانه ی زیر پوست درخت
شؤیله ین : روینده ، بیرون آینده
قوْران : سازنده ، دایر کننده
گرای ، گارای ، کارای ، قره : قهرمان / رکن گار و کار در توْرکی سومری آمده
kar :
senior ارشد ، بزرگتر
gar :
to be heroic قهرمان بودن
گۆل دۆرن : آن که گل می چیند
گۆلدۆرن : آن که می خنداند
آریا : آری ، یازی ، صحرا / آریایی : صحرانشین و بیابانگرد . کلمه ی آری در توْرکی سومری چنین آمده
ari , aria :
desert صحرا ، بیابان ، زمین لم یزرع
a disease نوعی بیماری
گرره : گرگین ، مبتلا به بیماری گری ، کم مایه
توتاشار : سرایت می کند
یابێ : اسبی از نژاد پست که بیشتر برای بارکشی به کار میرود
گار : دنبال مانده ، از کار افتاده / این رکن در توْرکی سومری چنین آمده
GAR :
retired از کار افتاده ، بازنشسته ، دنبال مانده
لاچچێنا قوْشولونگ ، نئچچه اۆز قوْشما ائشیدینگ
به مناسبت دوم اسفند روز زبان مادری
کیمگ بیز ؟ ایرانێنگ ان اسکی اه یه سی ،
دونیایێنگ دیلینی ریشه دن قایێران ؛
نئچچه قرن اێنسانا یوْل - یوْلاق گؤرسدن ،
الیندن یاپێشان ، گئجه دن آیێران .
سومئرینگ سوْیوندان ، ایلامێنگ ائلیندن ،
ایلگی یی ایلدیرن ، ایستگی سؤیله ین ؛
ایششیغێ یایدێران ، بیلگی یی پای وئرن ،
قره قیش ایچینده ، تینج ووران ، شؤیله ین .
نئچچه مینگ ایل توران ، نئچچه مینگ یوْل یوْران ،
باش اوْلان ائلکه ده ، نئچه اوْن شهر قوْران ؛
کیم بیلر نیج اوْلار ؟ گؤز باغلێ ، گیج اوْلار ؟
گرایلی گۆل دۆرن ، یاسلێیێ گۆلدۆرن ؟
آریالار گلنده ، یارێسێ قیرریلر ،
گرره لر گلنده ، توتاشار گر اوْلار ؛
ایندی باخ ! اؤلۆ تات یابێنان چاپار ،
تۆرک قیزیل آتێنان ، دیرلیگده گار اوْلار .
لاچچێن
💫💫💫💫💫
Kiməg biz ? İranıng ən əski əyə,si ,
Dunyayıng dilin,i rişə,dən qayıran ;
Neççə qərn ınsan,a yol - yolq görsədən ,
Əlin,dən yapışan , gecə,dən ayıran .
Sumering soyun,dan , İlaming elin,dən ,
İlgi,yi ildirən , istəg,i söyləyən ,
İşşiğ,i yaydıran , bilgi,yi pay verən ,
Qərə qiş için,də , tinc vuran , şöyləyən .
Neççə ming il turan , neççe uz yol yoran ,
Baş olan elkə,də , neççə on şəhr qoran ,
Kim bilər nic olar ? Göz bağlı , gic olar ?
Gəraylı gül dürən , yaslı,yı güldürən ;
Aryalar gələn,də , yarı,sı qırrılər ,
Gərrələr gələn,də , tutaşar gərr olar ;
İndi bax ! Ölü tat yabı,nan çapar ,
Türk qizil at,ınan , dirlig,də garr olar .
💫💫💫💫💫
ان : صفت عالی ، مقدمترین ، جلوترین ، برترین
در توْرکی سومری آمده
an :
upper بالاتر ، مقدمتر
اسکی : قدیم ، گذشته
قاباق : پلک چشم ، پیش ، قبل
قایێران : سازنده
یوْلاق : روش ، روال ، طرز
سوم : یخ ، سرمای شدید ، توپر ، محکم ، اتحاد
سومئر : سوم + ار ، مردمی از مناطق یخبندان ، انسان مقاوم ، شاهان متحد ، اولین امپراتوری توْرک که هزاران سال در غرب آسیا ، شمال آفریقا و جنوب اروپا حکومت کرد
سوْی : شاخه ، شاخ و برگ درخت ، نسل ، نژاد
ایل : شهر ، درخشش ، امتداد ، پیوسته ، متحد بلندی ، رفعت ، شوکت
ایلام : شهرنشین ، درخشنده ، مترقی ، متحد ، فدرال ، پیشتاز ، فراگیر ، جهانشمول ، جهانگیر ، دومین امپراتوری توْرک که از سومریها جدا شدند و نزدیک به سه هزار سال بر ایران و عراق کنونی حکومت کردند
ایلگی : علاقه ، میل ، شوق
ایلدیرن : روشن کننده ، گسترش دهنده
ایستگ : خواسته ، آرزو ، عشق
یایدێران : گسترش دهنده به وسیله ی شخص دیگر ، پخش کننده
بیلگی : دانش ، معرفت
پای : بهره ، سهم
تینج : برجستگی کوچک ، جوانه ی زیر پوست درخت
شؤیله ین : روینده ، بیرون آینده
قوْران : سازنده ، دایر کننده
گرای ، گارای ، کارای ، قره : قهرمان / رکن گار و کار در توْرکی سومری آمده
kar :
senior ارشد ، بزرگتر
gar :
to be heroic قهرمان بودن
گۆل دۆرن : آن که گل می چیند
گۆلدۆرن : آن که می خنداند
آریا : آری ، یازی ، صحرا / آریایی : صحرانشین و بیابانگرد . کلمه ی آری در توْرکی سومری چنین آمده
ari , aria :
desert صحرا ، بیابان ، زمین لم یزرع
a disease نوعی بیماری
گرره : گرگین ، مبتلا به بیماری گری ، کم مایه
توتاشار : سرایت می کند
یابێ : اسبی از نژاد پست که بیشتر برای بارکشی به کار میرود
گار : دنبال مانده ، از کار افتاده / این رکن در توْرکی سومری چنین آمده
GAR :
retired از کار افتاده ، بازنشسته ، دنبال مانده
لاچچێنا قوْشولونگ ، نئچچه اۆز قوْشما ائشیدینگ
گؤزلریم یوْلدا 💫 Gözlərim yolda
بوْللویانگ بللی ینگ ، قیرخ دوْققوز اللی ینگ ؛
قه یده له قودورغان ، گؤیجه لی گۆللۆینگ .
شاققێ یانگ سککیزنگ ، زئیلابلێ دوْققوزانگ ؛
چوْرمایێل چاخناشان ، چوققورلو قوْمپوزانگ .
بوْربوْرانگ سهمه دین ، بولوئردی ساغ گؤزۆم ؛
شوْرباهار شاد هسن ، قوْز نیگار آغ اۆزۆم .
دؤندۆلۆ دیلبرنگ ، گؤز اۆسته یئرینگ دیر ؛
دینه کان دیزجانلێ ، پیرموراد پئرینگ دیر .
موددت دیر گؤرمه میش ، پیره نی ائتمیشم ؛
وارلێگێم دیرلیگیم ! اوْلماسانگ ایتمیشم .
گؤزلریم یوْلدا دیر ، اه یله شنگ بویورانگ ؛
آغ - چالان اۆزۆنگنن ، بیر اوماق اه ییرنگ .
گل بویور قوْناق اوْل ! ائلکه نینگ هوننوزو ؛
قاخ قایێرت اۆلگری ، لاچچێنێنگ گۆندۆزۆ !
لاچچێن
💫💫💫
Bolluyang bəlliyəng , Qirx doqquz əlliyəng ;
Qəydələ qudurğan , Göycəli güllüyəng
Şaqqıyang Səkkizəng , Zeylablı Doqquzang ;
Çormayıl çaxnaşan , Cuqqurlu qomuzang .
Borborang Səhmədin , Bulverdi sağ gözüm ;
Şorbahar şad həsən , Qoz nigar ağ üzüm .
Döndülü dilbərəng , Göz üstə yering dir ,
Dinəkan Dizcanlı , Pirmurad pering dir .
Muddət dir görməmiş , Pirəni etmişəm ;
Varlıgım dırlıgım ! Olmasang itmişəm .
Gözlərim yolda dir , Əyləşəng buyurang !
Ağ - çalan üzüngnən , Bir umaq əyirəng !
Gəl buyur Qonaq ol Elkəning hunnuzu !
Qax qayırd ülgəri Laççınıng gündüzü !
💫💫💫💫💫
بوْللو : بلند قامت ، رشید
بللی : شاخص ، برجسته
قه یده له : خرامان
قودورغان : شجاع ، دلیر / ضرب المثلی است « قورد اوْغلو قودورغان اوْلور » : پسر گرگ شجاع است .
گؤیجه لی : درخشان ، زیبا ، مایل به سبز و آبی
شاققێ : مغرور ، سرفراز ، شاداب ، شاهزاده / رکن شاق تلفظ دیگری از ساک ، شاگ و شاه است .
سککیز : ساک + یز ، سربلند و درخشان / سککیز تلفظ دیگری از شاققێ است .
زئیلاب : برجسته و دوست داشتنی
دک : خوب ، سالم ، صحیح ، تندرست
دوْققوز : شایسته و درخشان
چوْولان : معطر
چوققورلو : انسان درخشان و توانمند
چوق : درخشش
قور : گور ، عظیم ، بزرگ
بوْربوْر : نوعی صفت مبالغه ی توْرکی ، بسیار درخشان
سهمه دین : خروشان و استوار
چوْرمایێل : درخشان و خروشان
چاخناشان : درگیر شونده ، جنگ کننده
چوْر : عظیم ، درخشان
ماه : مای ، ماگ ، خروش ، خشم ، عظیم
ایل : تلفظ دیگری از ایر و ائر به معنی شاه ، انسان بزرگ
بولوئردی : الله وئردی ، تلفظ کهن بول ، اول بوده به معنی خدا
ul :
heaven خدا ، آسمان
شوْرباهار : شوْر + باه ( بیگ ) + ار ، انسانی از قبیله ی قدرتمند
هسَن : دوست ، صمیمی ، مبارک ، متبرک ، مقدس
دؤندۆلو : غیرتمند ، حامی ، مهربان ، صمیمی
دینه کان : دینیگ کان ، خان کله شق ، خان مقاوم ، صنعتگر ، طلاساز ، محل ضرب سکه ، نام کهن شیراز در تمدن سومر / کلمه ی دینیگ در تۆرکی سومری چنین آمده :
dinig :
smith
furnace
resistant
obstinate
دیزجانلی : مهربان و شیرین زبان ، لطیف و انعطاف پذیر
پیرموراد : مراد_درخشان
پئر : درخشان ، شکوهمند
پیره نی : پریشان ، آشفته
آغ -. چالان : متمایل به سفید
اوماق : گلوله ای از نخ ، امیدواری ، ظفر
هوننوز : شریف ، محترم
قایێرد : دستور بده بسازند
لاچچێنا قوْشولونگ
بوْللویانگ بللی ینگ ، قیرخ دوْققوز اللی ینگ ؛
قه یده له قودورغان ، گؤیجه لی گۆللۆینگ .
شاققێ یانگ سککیزنگ ، زئیلابلێ دوْققوزانگ ؛
چوْرمایێل چاخناشان ، چوققورلو قوْمپوزانگ .
بوْربوْرانگ سهمه دین ، بولوئردی ساغ گؤزۆم ؛
شوْرباهار شاد هسن ، قوْز نیگار آغ اۆزۆم .
دؤندۆلۆ دیلبرنگ ، گؤز اۆسته یئرینگ دیر ؛
دینه کان دیزجانلێ ، پیرموراد پئرینگ دیر .
موددت دیر گؤرمه میش ، پیره نی ائتمیشم ؛
وارلێگێم دیرلیگیم ! اوْلماسانگ ایتمیشم .
گؤزلریم یوْلدا دیر ، اه یله شنگ بویورانگ ؛
آغ - چالان اۆزۆنگنن ، بیر اوماق اه ییرنگ .
گل بویور قوْناق اوْل ! ائلکه نینگ هوننوزو ؛
قاخ قایێرت اۆلگری ، لاچچێنێنگ گۆندۆزۆ !
لاچچێن
💫💫💫
Bolluyang bəlliyəng , Qirx doqquz əlliyəng ;
Qəydələ qudurğan , Göycəli güllüyəng
Şaqqıyang Səkkizəng , Zeylablı Doqquzang ;
Çormayıl çaxnaşan , Cuqqurlu qomuzang .
Borborang Səhmədin , Bulverdi sağ gözüm ;
Şorbahar şad həsən , Qoz nigar ağ üzüm .
Döndülü dilbərəng , Göz üstə yering dir ,
Dinəkan Dizcanlı , Pirmurad pering dir .
Muddət dir görməmiş , Pirəni etmişəm ;
Varlıgım dırlıgım ! Olmasang itmişəm .
Gözlərim yolda dir , Əyləşəng buyurang !
Ağ - çalan üzüngnən , Bir umaq əyirəng !
Gəl buyur Qonaq ol Elkəning hunnuzu !
Qax qayırd ülgəri Laççınıng gündüzü !
💫💫💫💫💫
بوْللو : بلند قامت ، رشید
بللی : شاخص ، برجسته
قه یده له : خرامان
قودورغان : شجاع ، دلیر / ضرب المثلی است « قورد اوْغلو قودورغان اوْلور » : پسر گرگ شجاع است .
گؤیجه لی : درخشان ، زیبا ، مایل به سبز و آبی
شاققێ : مغرور ، سرفراز ، شاداب ، شاهزاده / رکن شاق تلفظ دیگری از ساک ، شاگ و شاه است .
سککیز : ساک + یز ، سربلند و درخشان / سککیز تلفظ دیگری از شاققێ است .
زئیلاب : برجسته و دوست داشتنی
دک : خوب ، سالم ، صحیح ، تندرست
دوْققوز : شایسته و درخشان
چوْولان : معطر
چوققورلو : انسان درخشان و توانمند
چوق : درخشش
قور : گور ، عظیم ، بزرگ
بوْربوْر : نوعی صفت مبالغه ی توْرکی ، بسیار درخشان
سهمه دین : خروشان و استوار
چوْرمایێل : درخشان و خروشان
چاخناشان : درگیر شونده ، جنگ کننده
چوْر : عظیم ، درخشان
ماه : مای ، ماگ ، خروش ، خشم ، عظیم
ایل : تلفظ دیگری از ایر و ائر به معنی شاه ، انسان بزرگ
بولوئردی : الله وئردی ، تلفظ کهن بول ، اول بوده به معنی خدا
ul :
heaven خدا ، آسمان
شوْرباهار : شوْر + باه ( بیگ ) + ار ، انسانی از قبیله ی قدرتمند
هسَن : دوست ، صمیمی ، مبارک ، متبرک ، مقدس
دؤندۆلو : غیرتمند ، حامی ، مهربان ، صمیمی
دینه کان : دینیگ کان ، خان کله شق ، خان مقاوم ، صنعتگر ، طلاساز ، محل ضرب سکه ، نام کهن شیراز در تمدن سومر / کلمه ی دینیگ در تۆرکی سومری چنین آمده :
dinig :
smith
furnace
resistant
obstinate
دیزجانلی : مهربان و شیرین زبان ، لطیف و انعطاف پذیر
پیرموراد : مراد_درخشان
پئر : درخشان ، شکوهمند
پیره نی : پریشان ، آشفته
آغ -. چالان : متمایل به سفید
اوماق : گلوله ای از نخ ، امیدواری ، ظفر
هوننوز : شریف ، محترم
قایێرد : دستور بده بسازند
لاچچێنا قوْشولونگ
دئموْکراسێ نه دیر ؟ 🦀🦀🦀
دئموْکراسێ ویل شوْعار دیر ، آلداتماگ ایچین ؛
دئموْکراسێ بیر ماهان دیر ، سالداتماگ ایچین ؛
دئموْکراسێ بیر پالان دیر ، لوت تاتلار ایچین .
دئموْکراسێ یانێ بو کی ،
آمریکا ایسته سه لیبییی توتا ،
هئچ کیمنن زیق چیخمه یه ؛
نئچچه مینگ مخلوقدان قیرریله و
هئچ ککی دونیایێ سوْخمایا .
دئموْکراسێ یانێ بو کی :
هر نه وار منیم و ،
سن آجێندان اؤلنگ ؛
دئموْکراسێ یانێ بو کی :
هر نه سن جان چکنگ ،
گئنه ده چاشتێنگا موْحتاج قالانگ .
لاچچێن
🦀🦀🦀🦀🦀
آلداتماگ : فریب دادن
سالداتماگ : تجاوز کردن
ماهان : دستاویز
زیق : صدا
کَک : نوعی حشره
سوْخمایا : نگزد
گئنه : باز ، با وجود این
چاشت : غذای صبح ، صبحانه
لاچچێنا قوْشولونگ !
دئموْکراسێ ویل شوْعار دیر ، آلداتماگ ایچین ؛
دئموْکراسێ بیر ماهان دیر ، سالداتماگ ایچین ؛
دئموْکراسێ بیر پالان دیر ، لوت تاتلار ایچین .
دئموْکراسێ یانێ بو کی ،
آمریکا ایسته سه لیبییی توتا ،
هئچ کیمنن زیق چیخمه یه ؛
نئچچه مینگ مخلوقدان قیرریله و
هئچ ککی دونیایێ سوْخمایا .
دئموْکراسێ یانێ بو کی :
هر نه وار منیم و ،
سن آجێندان اؤلنگ ؛
دئموْکراسێ یانێ بو کی :
هر نه سن جان چکنگ ،
گئنه ده چاشتێنگا موْحتاج قالانگ .
لاچچێن
🦀🦀🦀🦀🦀
آلداتماگ : فریب دادن
سالداتماگ : تجاوز کردن
ماهان : دستاویز
زیق : صدا
کَک : نوعی حشره
سوْخمایا : نگزد
گئنه : باز ، با وجود این
چاشت : غذای صبح ، صبحانه
لاچچێنا قوْشولونگ !
وجه تسمیه ی بولوئردی
بولوئردی یکی از تایفه های بزرگ و کهن توْرک در ایل قشقایی است که از بازماندگان توْرکهای سومر هستند . بنا به سیاستهایی بخشی از آنها در شیراز ماندگار شده اند و بخشهایی هم در دیگر تایفه های قشقایی پراکنده شده اند .
تغییر آوایی در زبان توْرکی به این صورت است که یا حرفی از رکن اصلی افتاده است یا حرفی به آن اضافه شده و یا حرفی به حرف دیگر تغییر یافته است .
کلمه ی ترکیبی بولوئردی شبیه کلمات ایمام وئردی ، تارێ وئردی و آللاه وئردی است . رکن بول تغییر یافته ی اول است ، به معنی خدا . در کهنترین لغتنامه ی توْرکی که لغتنامه ی توْرکی سومری است رکن اول به معنی خدا آمده :
ul :
heaven خدا ، آسمان
با رکن اول ، اولو ساخته شده به معنی بزرگ ، برتر ، صفتی برای خداوند
ulu :
a demon خدایی با قدرت خارق العاده
نتیجه :
با توجه به معنی رکن « اول » ( بول ) کلمه ی بولوئردی را چنین معنی می کنیم :
بولوئردی : تارێ وئردی ، الله وئردی ، خداداد
11 / 12 / 7600 سومری
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومر شناس توْرک
منبع
Sumerian English Dictionary by Pesilvania University ( EPSD )
بولوئردی یکی از تایفه های بزرگ و کهن توْرک در ایل قشقایی است که از بازماندگان توْرکهای سومر هستند . بنا به سیاستهایی بخشی از آنها در شیراز ماندگار شده اند و بخشهایی هم در دیگر تایفه های قشقایی پراکنده شده اند .
تغییر آوایی در زبان توْرکی به این صورت است که یا حرفی از رکن اصلی افتاده است یا حرفی به آن اضافه شده و یا حرفی به حرف دیگر تغییر یافته است .
کلمه ی ترکیبی بولوئردی شبیه کلمات ایمام وئردی ، تارێ وئردی و آللاه وئردی است . رکن بول تغییر یافته ی اول است ، به معنی خدا . در کهنترین لغتنامه ی توْرکی که لغتنامه ی توْرکی سومری است رکن اول به معنی خدا آمده :
ul :
heaven خدا ، آسمان
با رکن اول ، اولو ساخته شده به معنی بزرگ ، برتر ، صفتی برای خداوند
ulu :
a demon خدایی با قدرت خارق العاده
نتیجه :
با توجه به معنی رکن « اول » ( بول ) کلمه ی بولوئردی را چنین معنی می کنیم :
بولوئردی : تارێ وئردی ، الله وئردی ، خداداد
11 / 12 / 7600 سومری
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومر شناس توْرک
منبع
Sumerian English Dictionary by Pesilvania University ( EPSD )
سنی سئیرگ 🌈🌈🌈
Səni seyrəg 🌈🌈🌈
هئچ ایش داها یوْخوموز ،
آغێر سانما اوخوموز ؛
اوْیانێراگ هر سحر ،
سنینگ ایچین چوْخوموز ؛
سنی سئیرگ بیز و گۆن ،
آیرێ دۆشۆنج یوْخوموز .
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
Heç iş daha yoxumuz ,
Ağır sanma uxumuz ;
Oyanırag hər səhər ,
Səning için çoxumuz ;
Səni seyrəg biz o gün ,
Ayrı düşünc yoxumuz .
🌈🌈🌈🌈🌈
سنی سئیرگ : تو را میخواهیم ، تو را دوست داریم
ایش : کار
داها : دیگر
آغێر : سنگین
سانما : مپندار ، تصور نکن
ایچین : برای ، به خاطر
آیرێ : دیگر
دۆشۆنج : فکر ، اندیشه
لاچچێنا قوْشولونگ
https://telegram.me/borlachin1
Səni seyrəg 🌈🌈🌈
هئچ ایش داها یوْخوموز ،
آغێر سانما اوخوموز ؛
اوْیانێراگ هر سحر ،
سنینگ ایچین چوْخوموز ؛
سنی سئیرگ بیز و گۆن ،
آیرێ دۆشۆنج یوْخوموز .
لاچچێن
🌈🌈🌈🌈🌈
Heç iş daha yoxumuz ,
Ağır sanma uxumuz ;
Oyanırag hər səhər ,
Səning için çoxumuz ;
Səni seyrəg biz o gün ,
Ayrı düşünc yoxumuz .
🌈🌈🌈🌈🌈
سنی سئیرگ : تو را میخواهیم ، تو را دوست داریم
ایش : کار
داها : دیگر
آغێر : سنگین
سانما : مپندار ، تصور نکن
ایچین : برای ، به خاطر
آیرێ : دیگر
دۆشۆنج : فکر ، اندیشه
لاچچێنا قوْشولونگ
https://telegram.me/borlachin1
Telegram
لاچچێن
لاچچؽن ( شاهین )
شوْرباخارلی یا شوْرباهارلی
در نامگذاری اکثر قبایل و تیره های توْرک بیشتر شجاعت و دلاوری ، قدرت و توان ، فر و شکوه ، بزرگی و عظمت ملاک بوده است .
کلمه ی شوْر şor در زبان توْرکی غیر از معنای مزه ی شور ، معانی دیگری دارد👇
۱- خروشان ، پرفشار ، نیرومند
۲- شاخه ، تیره ، قبیله
این رکن در توْرکی سومری به شکل سوْر sor آمده
sur ( sor ) :
1- ( to be ) furious , angry
خروش ، خشم
2- press فشار ، شدت
3- to harness مهار کردن ، مطیع کردن
4- canal کانال ، رشته
در ییلاق تایفه ی شئش بگلی دو چشمه یکی در شمال کوه مروارید ( متعلق به رحیملوها ) و یکی در جنوب غرب آن ( متعلق به بایراملوها ) وجود دارد که آب شیرین و گوارایشان با شدت و فشار از دل زمین بیرون می آبد .
رکن باخ غیر از فعل امر که به معنی « نگاه کن » است معنی دیگری هم دارد : باخ ، باه ، بَگ و بَغ همگی از یک ریشه هستند با تلفظهای مختلف به معنی خدا ، شاه ، انسان بزرگ ، عظیم و قدرتمند .
رکن اَر ər به معنی خدا ، انسان بزرگ ، قدرتمند ، شهرت و ستایش است که به شکلهای آر ar ، ائر er و ایر ir نیز آمده است . در لغتنامه ی سومری میخوانیم :
ar :
1- ( hymn ) of praise ستایش ، تحسین
2- fame شهرت
er ( era ) :
leader رهبر
ir :
mighty نیرومند ، قدرتمند
با توجه به معنی باخ ( باه ) و اَر کلمات باخار ( باهار ) چنین معنی می شوند 👇
انسان بزرگ ، انسان قدرتمند ، والامقام ، شخص تحسین شده ی بزرگ
رکن لو ( لی ) به معنی انسان و حاکم است که در توْرکی سومری به همین معنی آمده 👇
lu :
man مرد ، انسان
person شخص
ruler حاکم ، والی
نتیجه :
۱- هر دو تلفظ شوْرباخارلێ و شوْرباهارلێ یک معنی دارد و هر کدام نوشته شود ، صحیح است .
۲- با توجه به معانی تمامی ارکان ، کلمه ی شوْرباخارلێ یا شوْرباهارلێ به معانی زیر است .👇
انسانی از قبیله ی قدرتمند و بزرگ
حاکمی از قبیله ی قدرتمند و شایسته
در دوره ی حکومت پالانیها کلمه ی شوْرباخار به شوْرباخور تحریف شد که در پسوند فامیلی بیشتر افراد این تایفه هم اکنون « شوْرباخورلو » دیده میشود . خود این افراد هم تصور می کنند که پدرانشان شوربا می خورده اند که این نام از آنان به جای مانده . در بعضی شناسنامه ها هم به شکل شورباخلو نوشته شده که آن هم بی اساس است .
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومر شناس توْرک
منابع :
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University
Sumerian Glossary Daniel A Foxvog
ریشه یابی واژگان استاد اسدالله مردانی رحیمی
قشقایی سؤزلۆگۆ ، استاد اسدالله مردانی رحیمی
دیکشنری انگلیسی به انگلیسی لانگمن
دیکشنری انگلیسی به فارسی آفرین ، دکتر عبدالحسین پاک و سعید پروین جاه
کانال لاچچین کانال زبان و ادب توْرک
در نامگذاری اکثر قبایل و تیره های توْرک بیشتر شجاعت و دلاوری ، قدرت و توان ، فر و شکوه ، بزرگی و عظمت ملاک بوده است .
کلمه ی شوْر şor در زبان توْرکی غیر از معنای مزه ی شور ، معانی دیگری دارد👇
۱- خروشان ، پرفشار ، نیرومند
۲- شاخه ، تیره ، قبیله
این رکن در توْرکی سومری به شکل سوْر sor آمده
sur ( sor ) :
1- ( to be ) furious , angry
خروش ، خشم
2- press فشار ، شدت
3- to harness مهار کردن ، مطیع کردن
4- canal کانال ، رشته
در ییلاق تایفه ی شئش بگلی دو چشمه یکی در شمال کوه مروارید ( متعلق به رحیملوها ) و یکی در جنوب غرب آن ( متعلق به بایراملوها ) وجود دارد که آب شیرین و گوارایشان با شدت و فشار از دل زمین بیرون می آبد .
رکن باخ غیر از فعل امر که به معنی « نگاه کن » است معنی دیگری هم دارد : باخ ، باه ، بَگ و بَغ همگی از یک ریشه هستند با تلفظهای مختلف به معنی خدا ، شاه ، انسان بزرگ ، عظیم و قدرتمند .
رکن اَر ər به معنی خدا ، انسان بزرگ ، قدرتمند ، شهرت و ستایش است که به شکلهای آر ar ، ائر er و ایر ir نیز آمده است . در لغتنامه ی سومری میخوانیم :
ar :
1- ( hymn ) of praise ستایش ، تحسین
2- fame شهرت
er ( era ) :
leader رهبر
ir :
mighty نیرومند ، قدرتمند
با توجه به معنی باخ ( باه ) و اَر کلمات باخار ( باهار ) چنین معنی می شوند 👇
انسان بزرگ ، انسان قدرتمند ، والامقام ، شخص تحسین شده ی بزرگ
رکن لو ( لی ) به معنی انسان و حاکم است که در توْرکی سومری به همین معنی آمده 👇
lu :
man مرد ، انسان
person شخص
ruler حاکم ، والی
نتیجه :
۱- هر دو تلفظ شوْرباخارلێ و شوْرباهارلێ یک معنی دارد و هر کدام نوشته شود ، صحیح است .
۲- با توجه به معانی تمامی ارکان ، کلمه ی شوْرباخارلێ یا شوْرباهارلێ به معانی زیر است .👇
انسانی از قبیله ی قدرتمند و بزرگ
حاکمی از قبیله ی قدرتمند و شایسته
در دوره ی حکومت پالانیها کلمه ی شوْرباخار به شوْرباخور تحریف شد که در پسوند فامیلی بیشتر افراد این تایفه هم اکنون « شوْرباخورلو » دیده میشود . خود این افراد هم تصور می کنند که پدرانشان شوربا می خورده اند که این نام از آنان به جای مانده . در بعضی شناسنامه ها هم به شکل شورباخلو نوشته شده که آن هم بی اساس است .
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومر شناس توْرک
منابع :
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University
Sumerian Glossary Daniel A Foxvog
ریشه یابی واژگان استاد اسدالله مردانی رحیمی
قشقایی سؤزلۆگۆ ، استاد اسدالله مردانی رحیمی
دیکشنری انگلیسی به انگلیسی لانگمن
دیکشنری انگلیسی به فارسی آفرین ، دکتر عبدالحسین پاک و سعید پروین جاه
کانال لاچچین کانال زبان و ادب توْرک
میر شێکال
قره بوداغلو اوْباسێندا چوْخ میر شیکال وارێدێ . آمما لوتفعلی آیریقسی ایدی . پالان زامانێندا اوْبامێزینگ توفنگینی بۆتۆن آلمێشدێلار . تک جه کله میلتیق قالمێشدێ کی اوْنونگ دا دینگ و بارێت یوْخو ایدی .
بیر گۆن لوتفعلی کنده گئدر ، دوسسوندان بیر نئچچه دینگ و بیر آز بارێت و سوروف آلار . اوْبایا گلنده ، سوروفو سو ائدر و قالێبا تؤکر . گۆلله دۆزه در .
بیر سحر آلاجا - قرنگی اوْبادان چیخر و شاهین داغێنا گئدر . داغێنگ اتگینده بیر سۆرۆ قوْچ - قوْیون گؤره ر . بره گ سوره ر تا اوْوغانا چاتار . بئلی - شاللی قوْچچو گؤز آلتێنا قوْیار . ال ماشایا گئدر . شیکال دیلیگ دیلیگ اوْلار وقوْچ ده وریلر . لوتفعلی آمان وئرمز ، دؤشۆنه چؤکر و باشێنێ کسر . شیکال - بند ائدر و دالێنا آلار . هنیز آروادلار چؤرگ یاپێیوْرموشلار کی قوْنشولار گؤرۆرلر لوتفعلی دالێندا شیکال لاشێ وار . سردار اۆجه دن دئیر : « لوتفعلی اوْوقانلێ ! » لوتفعلی جوغاب وئره ر : « عومرونگ چوْخ ! دؤشمنینگ باغرێ قانلێ ! »
لوتفعلی شیکال اتینی پای ائدر و قوْنشولارا پای وئره ر . اوْ قیش نئچچه - گۆندن - بیر ، لوتفعلی داغا گئدر و بیرجه شیکال ووروب گتیره ر ، پای ائدر . لوتفعلی میرشیکال اوْلار . بئله میرشیکال کی هر یئره گئدرمیش الی - خالێ گلمز ایمیش .
نئچچه ایل اوْ زاماندان سوْرا بیر گۆن من ایسته دیم کی شیکال - وورماگێ اؤرگنم . لوتفعلی یانێنا گئتدیم . قرار قوْیدوگ کی فێلان گۆن داغا گئدگ . من بیر توْربا گؤتۆردۆم و بیر کومموجا قوْلغا دۆلو سودان . بیر آز دا چؤرگ و خورما . قتری بئله باغلادێم و توفنگی اله آلدێم . گئتدیگ و گئتدیگ تا هلئیگان داغێنا چاتدێگ . لوتفعلی بیر کمنن ، بوتتا آردێندان باش چکدی . باخاجێ گؤزۆنه قوْیدو . بیر آز کارر اوْلدو . سوْرا دئدی کی : « بولموشام . یاواش گئری چکیل ، تا گئدگ قرشیده کی گدیگه چاتاگ . »
گدیگه چاتاندا گؤردۆگ کی اوْوغان دگیل . بیر آز کوْوون - کوْوون گئتدیگ تا قیژ آغاجێنا چاتدێگ . لوتفعلی دئدی : « قیژ ایچیندن توفنگ آت ! » من دئدیم یوْو . سن آت تا من باخام ، اؤرگنم .
دئدی : « منیم مرامێم آیرێ مرام دیر . » کلله دن سسلندی . شیکال سسی ائشیدنده قچمگی باشلادێ . اوْندا لوتفعلی قوْنداغێ دؤشه باسدی . منه دئدی : « سن باخاجێنان گؤزله ! » یئتدی - یاشار پازان یئراینن گؤیۆنگ آراسێندا گئدییوْردو کی لوتفعلی ال ماشایا باسدێ . پازانێنگ باشێ لاشێ آلتێندا قالدێ و دوْمماللا قوْچ گئتدی . داها تۆفنگ آتمادێ . دئدی بس دیر . بو پازان آتێنێ نئچچه گۆن یئیه رگ .
دئدیم لوتفعلی ! نئیه سسلندینگ شیکالێ خبر ائتدینگ ؟ دئدی : « خبرسیز تۆفنگ آتسایدیم نامردلیگ ایدی . ایسته دیم که شیکال خبر اوْلا و اوْندا تۆفنگ آتام . »
الیاس بهرامپور ( لاچچێن )
میرشێکال : کسی که در شکار و تیراندازی بسیار ماهر است
قره بوداغلو : نام تیره ای از شوْرباخارلی از نسل شاه بوداق
آیرێقسێ : استثنایی ، خاص ، متفاوت
کله میلتیق : تفنگ سرپر ناقص
دینگ : چاشنی تفنگ
سوروف : سرب ، فلزی که درجه ی ذوب آن پایین است .
اۆن ائدر : رو میکند ، روانه میشود
آلاجا - قرنگی : کمی روشن و بیشتر تیره ، موقعی از شب که هوا کمی روشن شده
شاهین : نام کوهی در دیزگاه
بره گ سۆره ر : به کمین میرود
اوْوغان : تیررس
شیکال - بند : روشی در پوست کندن شکار که پوست دست و پای شکار از پوست تنه جدا نمیشود و می توان لاش را درون پوست گذاشت و بر دوش گرفت
اوْوغانلێ : همیشه در کمین شکار موفق گردی ، نوعی دعای موفقیت برای شکارچی
باغرێ : جگر و قلب
پائ : تقسیم کردن ، سهم دادن ، سهم ، بهره
قوْلغا : مشک کوچکی که از پوست کهره درست می شود
قتر : ردیف ، کمربندی چرمی برای حفظ فشنگ که خانه های فشنگ به ردیف کنار هم قرار میگیرند
هلئیگان : نام کوهی در منطقه ی دیزگاه در مسیر جاده ی فیروزآباد به عسلویه
باخاج : دوربین
کارر karr : با تشدید دو « ر » ساکن ، با دقت نگریستن
کوْوون - کوْوون : در حالت خمیده
قیژ : بوته ی گرمسیری بزرگ
یئتدی - یاشار : هفت ساله
دوْممالا قوْچ : دوممالاق + اۆچ ، در حالت گرد و خمیده پرت شدن
دوْممالاق : گردشده
اۆچ : بپر ، سقوط کن / فێلانێ کمردن اۆچدۆ : یارو از کمرکش کوه پرت شد
لاچچێنا قوْشولونگ
قره بوداغلو اوْباسێندا چوْخ میر شیکال وارێدێ . آمما لوتفعلی آیریقسی ایدی . پالان زامانێندا اوْبامێزینگ توفنگینی بۆتۆن آلمێشدێلار . تک جه کله میلتیق قالمێشدێ کی اوْنونگ دا دینگ و بارێت یوْخو ایدی .
بیر گۆن لوتفعلی کنده گئدر ، دوسسوندان بیر نئچچه دینگ و بیر آز بارێت و سوروف آلار . اوْبایا گلنده ، سوروفو سو ائدر و قالێبا تؤکر . گۆلله دۆزه در .
بیر سحر آلاجا - قرنگی اوْبادان چیخر و شاهین داغێنا گئدر . داغێنگ اتگینده بیر سۆرۆ قوْچ - قوْیون گؤره ر . بره گ سوره ر تا اوْوغانا چاتار . بئلی - شاللی قوْچچو گؤز آلتێنا قوْیار . ال ماشایا گئدر . شیکال دیلیگ دیلیگ اوْلار وقوْچ ده وریلر . لوتفعلی آمان وئرمز ، دؤشۆنه چؤکر و باشێنێ کسر . شیکال - بند ائدر و دالێنا آلار . هنیز آروادلار چؤرگ یاپێیوْرموشلار کی قوْنشولار گؤرۆرلر لوتفعلی دالێندا شیکال لاشێ وار . سردار اۆجه دن دئیر : « لوتفعلی اوْوقانلێ ! » لوتفعلی جوغاب وئره ر : « عومرونگ چوْخ ! دؤشمنینگ باغرێ قانلێ ! »
لوتفعلی شیکال اتینی پای ائدر و قوْنشولارا پای وئره ر . اوْ قیش نئچچه - گۆندن - بیر ، لوتفعلی داغا گئدر و بیرجه شیکال ووروب گتیره ر ، پای ائدر . لوتفعلی میرشیکال اوْلار . بئله میرشیکال کی هر یئره گئدرمیش الی - خالێ گلمز ایمیش .
نئچچه ایل اوْ زاماندان سوْرا بیر گۆن من ایسته دیم کی شیکال - وورماگێ اؤرگنم . لوتفعلی یانێنا گئتدیم . قرار قوْیدوگ کی فێلان گۆن داغا گئدگ . من بیر توْربا گؤتۆردۆم و بیر کومموجا قوْلغا دۆلو سودان . بیر آز دا چؤرگ و خورما . قتری بئله باغلادێم و توفنگی اله آلدێم . گئتدیگ و گئتدیگ تا هلئیگان داغێنا چاتدێگ . لوتفعلی بیر کمنن ، بوتتا آردێندان باش چکدی . باخاجێ گؤزۆنه قوْیدو . بیر آز کارر اوْلدو . سوْرا دئدی کی : « بولموشام . یاواش گئری چکیل ، تا گئدگ قرشیده کی گدیگه چاتاگ . »
گدیگه چاتاندا گؤردۆگ کی اوْوغان دگیل . بیر آز کوْوون - کوْوون گئتدیگ تا قیژ آغاجێنا چاتدێگ . لوتفعلی دئدی : « قیژ ایچیندن توفنگ آت ! » من دئدیم یوْو . سن آت تا من باخام ، اؤرگنم .
دئدی : « منیم مرامێم آیرێ مرام دیر . » کلله دن سسلندی . شیکال سسی ائشیدنده قچمگی باشلادێ . اوْندا لوتفعلی قوْنداغێ دؤشه باسدی . منه دئدی : « سن باخاجێنان گؤزله ! » یئتدی - یاشار پازان یئراینن گؤیۆنگ آراسێندا گئدییوْردو کی لوتفعلی ال ماشایا باسدێ . پازانێنگ باشێ لاشێ آلتێندا قالدێ و دوْمماللا قوْچ گئتدی . داها تۆفنگ آتمادێ . دئدی بس دیر . بو پازان آتێنێ نئچچه گۆن یئیه رگ .
دئدیم لوتفعلی ! نئیه سسلندینگ شیکالێ خبر ائتدینگ ؟ دئدی : « خبرسیز تۆفنگ آتسایدیم نامردلیگ ایدی . ایسته دیم که شیکال خبر اوْلا و اوْندا تۆفنگ آتام . »
الیاس بهرامپور ( لاچچێن )
میرشێکال : کسی که در شکار و تیراندازی بسیار ماهر است
قره بوداغلو : نام تیره ای از شوْرباخارلی از نسل شاه بوداق
آیرێقسێ : استثنایی ، خاص ، متفاوت
کله میلتیق : تفنگ سرپر ناقص
دینگ : چاشنی تفنگ
سوروف : سرب ، فلزی که درجه ی ذوب آن پایین است .
اۆن ائدر : رو میکند ، روانه میشود
آلاجا - قرنگی : کمی روشن و بیشتر تیره ، موقعی از شب که هوا کمی روشن شده
شاهین : نام کوهی در دیزگاه
بره گ سۆره ر : به کمین میرود
اوْوغان : تیررس
شیکال - بند : روشی در پوست کندن شکار که پوست دست و پای شکار از پوست تنه جدا نمیشود و می توان لاش را درون پوست گذاشت و بر دوش گرفت
اوْوغانلێ : همیشه در کمین شکار موفق گردی ، نوعی دعای موفقیت برای شکارچی
باغرێ : جگر و قلب
پائ : تقسیم کردن ، سهم دادن ، سهم ، بهره
قوْلغا : مشک کوچکی که از پوست کهره درست می شود
قتر : ردیف ، کمربندی چرمی برای حفظ فشنگ که خانه های فشنگ به ردیف کنار هم قرار میگیرند
هلئیگان : نام کوهی در منطقه ی دیزگاه در مسیر جاده ی فیروزآباد به عسلویه
باخاج : دوربین
کارر karr : با تشدید دو « ر » ساکن ، با دقت نگریستن
کوْوون - کوْوون : در حالت خمیده
قیژ : بوته ی گرمسیری بزرگ
یئتدی - یاشار : هفت ساله
دوْممالا قوْچ : دوممالاق + اۆچ ، در حالت گرد و خمیده پرت شدن
دوْممالاق : گردشده
اۆچ : بپر ، سقوط کن / فێلانێ کمردن اۆچدۆ : یارو از کمرکش کوه پرت شد
لاچچێنا قوْشولونگ
امری گچمیش ♻️ əmri gəçmiş
کنایه سخنی است که به صورت غیر مستقیم موضوعی را بیان می کند . یکی از کنایات رایج در میان توْرکهای جنوب ایران ، این جمله است :
« امری گچمیش »
این کنایه را برای کسی به کار می برند که قدرت و جلال خود را از دست داده و رو به زوال است . در قاشقایی سؤزلۆگۆ در این خصوص چنین آمده :
امر گچمگ əmr gəçməg : از جوش و خروش افتادن ، به سختی افتادن ، به وضع بدی دچار شدن
فعل گچمگ از بن گچ gəç علاوه بر معنی گذشتن و عبور کردن به معنی فاسد شدن و خراب شدن نیز می باشد . در لغتنامه ی توْرکی سومری رکن گچ به شکل gig آمده است .
gig :
( to be ) troublesome
فعل بالا در ذیل دیکشنری انگلیسی به انگلیسی لانگمن چنین تعریف شده :
troublesome : causing problems , in an anoying way
باعث ایجاد مشکل شدن به نحو آزار دهنده
در دیکشنری توْرکی استانبولی فعل گچمیش چنین آمده :
geçmiş :
۱- گذشته ، سپری شده ، ماضی
۲- رو به فساد یا پوسیدگی گذارده
۳- اموات یک شخص ، مرده های یک فرد
رکن امر emr در گویش بهارلوها به معنی چوب دیرک ایوان است . این رکن در توْرکی سومری به شکل امرو بوده که با حذف « و » به شکل امر در آمده
amru :
beam تیر ، شاه تیر
timber تیر چوبی ، تیرک
نتیجه
امری گچمیش به معنی دیرک ایوانش پوسیده شده و در حال فرو ریختن است و کنایه از این است که شخص قدرت و جلال خود را از دست داده و در حال ضعف و ناتوانی است .
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومرشناس توْرک
منابع :
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University ( EPSD )
دیکشنری توْرکی استانبولی به فارسی کیمیا ، جمشید صالحپور
دیکشنری انگلیسی به فارسی تحلیلگران
قاشقایی سؤزلۆگۆ ، استاد اسدالله مردانی
کانال لاچچێن کانال زبان ادب و فرهنگ توْرک
https://telegram.me/borlachin1
کنایه سخنی است که به صورت غیر مستقیم موضوعی را بیان می کند . یکی از کنایات رایج در میان توْرکهای جنوب ایران ، این جمله است :
« امری گچمیش »
این کنایه را برای کسی به کار می برند که قدرت و جلال خود را از دست داده و رو به زوال است . در قاشقایی سؤزلۆگۆ در این خصوص چنین آمده :
امر گچمگ əmr gəçməg : از جوش و خروش افتادن ، به سختی افتادن ، به وضع بدی دچار شدن
فعل گچمگ از بن گچ gəç علاوه بر معنی گذشتن و عبور کردن به معنی فاسد شدن و خراب شدن نیز می باشد . در لغتنامه ی توْرکی سومری رکن گچ به شکل gig آمده است .
gig :
( to be ) troublesome
فعل بالا در ذیل دیکشنری انگلیسی به انگلیسی لانگمن چنین تعریف شده :
troublesome : causing problems , in an anoying way
باعث ایجاد مشکل شدن به نحو آزار دهنده
در دیکشنری توْرکی استانبولی فعل گچمیش چنین آمده :
geçmiş :
۱- گذشته ، سپری شده ، ماضی
۲- رو به فساد یا پوسیدگی گذارده
۳- اموات یک شخص ، مرده های یک فرد
رکن امر emr در گویش بهارلوها به معنی چوب دیرک ایوان است . این رکن در توْرکی سومری به شکل امرو بوده که با حذف « و » به شکل امر در آمده
amru :
beam تیر ، شاه تیر
timber تیر چوبی ، تیرک
نتیجه
امری گچمیش به معنی دیرک ایوانش پوسیده شده و در حال فرو ریختن است و کنایه از این است که شخص قدرت و جلال خود را از دست داده و در حال ضعف و ناتوانی است .
الیاس بهرامپور ( لاچچێن ) ، شاعر ، نویسنده ، منتقد ، مترجم ، پژوهشگر ، زبان شناس ، اتیمولوژیست و سومرشناس توْرک
منابع :
Sumerian English Dictionary by Pensilvania University ( EPSD )
دیکشنری توْرکی استانبولی به فارسی کیمیا ، جمشید صالحپور
دیکشنری انگلیسی به فارسی تحلیلگران
قاشقایی سؤزلۆگۆ ، استاد اسدالله مردانی
کانال لاچچێن کانال زبان ادب و فرهنگ توْرک
https://telegram.me/borlachin1
Telegram
لاچچێن
لاچچؽن ( شاهین )